Przekształcenie spółki — tryb w KSH i skutki podatkowe
Przekształcenie spółki handlowej i cywilnej: plan, opinia biegłego, uchwała i większości, odkup udziałów, wpis do KRS, odpowiedzialność wspólników, sukcesja podatkowa, CIT i PIT, księgi, estoński CIT, VAT, NIP, PCC i ZUS.
Stan prawny na 21 listopada 2026
Przekształcenie zmienia formę prawną spółki bez jej rozwiązania i bez przenoszenia majątku na inny podmiot: spółka przekształcana staje się spółką przekształconą z chwilą wpisu do rejestru, a spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki spółki przekształcanej (art. 552 i art. 553 § 1 Kodeksu spółek handlowych). Tryb przekształcenia określa dział III tytułu IV Kodeksu (art. 551–584¹³); wymagane czynności i większości zależą od tego, czy przekształca się spółkę osobową czy kapitałową i w jaką formę. Skutki podatkowe wynikają z zasady sukcesji (art. 93a Ordynacji podatkowej), ale ustawy o podatkach dochodowych różnicują je zależnie od tego, czy spółka przed przekształceniem i po nim jest podatnikiem podatku dochodowego, a ustawy o rachunkowości i o podatku od czynności cywilnoprawnych — zależnie od tego, czy jest spółką osobową czy kapitałową. Przekształcenie jednoosobowej działalności gospodarczej omawia artykuł Przekształcenie JDG w spółkę z o.o..
Które spółki mogą być przekształcone
- Spółki handlowe — spółka jawna, partnerska, komandytowa, komandytowo-akcyjna (spółki osobowe), spółka z o.o., prosta spółka akcyjna i spółka akcyjna (spółki kapitałowe) mogą być przekształcone w inną spółkę handlową (art. 551 § 1 i art. 4 § 1 pkt 1 i 2).
- Spółka cywilna — w spółkę jawną przekształca się ją w trybie art. 26 § 4–6, przez dostosowanie umowy do przepisów o spółce jawnej i zgłoszenie spółki do rejestru przez wszystkich wspólników (Spółka cywilna), a w inną spółkę handlową — według przepisów o przekształceniu spółki jawnej, ze skutkami określonymi w art. 26 § 5 (art. 551 § 2 i 3).
- Przedsiębiorca będący osobą fizyczną może przekształcić formę prowadzonej działalności wyłącznie w jednoosobową spółkę kapitałową (art. 551 § 5 i art. 584¹–584¹³).
- Ograniczenia — nie może być przekształcana spółka w likwidacji, która rozpoczęła podział majątku, ani spółka w upadłości (art. 551 § 4).
Do przekształcenia stosuje się odpowiednio przepisy o powstaniu spółki przekształconej (art. 555 § 1) — np. kapitał zakładowy spółki akcyjnej wynosi co najmniej 100 000 zł (art. 308 § 1). Spółka przekształcona nie może powstać przy wykorzystaniu wzorca umowy (art. 555 § 2). Przekształcenie spółki kapitałowej albo komandytowo-akcyjnej w spółkę podlegającą prawu innego państwa Unii Europejskiej lub EOG, z przeniesieniem co najmniej siedziby statutowej (art. 551 § 1¹), jest przekształceniem transgranicznym, które regulują odrębne przepisy art. 580¹–580¹⁹.
Zasada kontynuacji
- Dzień przekształcenia — spółka przekształcana staje się spółką przekształconą z chwilą wpisu spółki przekształconej do rejestru; jednocześnie sąd rejestrowy z urzędu wykreśla spółkę przekształcaną (art. 552). W rejestrze zamieszcza się wzmiankę o sposobie powstania spółki i oznaczenie poprzedniego numeru rejestru (art. 38 pkt 1 lit. f ustawy o KRS).
- Prawa i obowiązki — wszystkie prawa i obowiązki spółki przekształcanej przysługują spółce przekształconej (art. 553 § 1); majątku nie przenosi się odrębnymi czynnościami, a strony umów zawartych przez spółkę się nie zmieniają.
- Zezwolenia, koncesje i ulgi — spółka przekształcona pozostaje ich podmiotem, chyba że ustawa lub decyzja o ich udzieleniu stanowi inaczej (art. 553 § 2).
- Wspólnicy — wspólnicy spółki przekształcanej stają się z dniem przekształcenia wspólnikami spółki przekształconej, z uwzględnieniem odkupu (art. 553 § 3 i art. 576¹).
- Firma — jeżeli zmiana firmy nie polega tylko na zmianie oznaczenia formy prawnej, spółka przez co najmniej rok podaje w nawiasie dawną firmę z wyrazem „dawniej” (art. 554).
- Organy i prokura — uchwała o przekształceniu zastępuje zawarcie umowy spółki przekształconej oraz powołanie jej organów (art. 563 § 2). Prokura wygasa wskutek przekształcenia przedsiębiorcy (art. 109⁷ § 2 Kodeksu cywilnego), więc spółka przekształcona udziela jej na nowo (Prokura).
Plan przekształcenia i opinia biegłego rewidenta
Plan przygotowuje zarząd albo wszyscy wspólnicy prowadzący sprawy spółki, w formie pisemnej pod rygorem nieważności, a w spółce jednoosobowej — w formie aktu notarialnego (art. 557). Plan zawiera co najmniej ustalenie wartości bilansowej majątku spółki na określony dzień w miesiącu poprzedzającym przedłożenie go wspólnikom, a przy przekształceniu spółki kapitałowej w osobową — także wartość godziwą udziałów albo akcji wspólników (art. 558 § 1). Do planu dołącza się (art. 558 § 2):
- projekt uchwały o przekształceniu,
- projekt umowy albo statutu spółki przekształconej,
- przy przekształceniu w spółkę akcyjną — wycenę składników majątku (aktywów i pasywów),
- sprawozdanie finansowe sporządzone dla celów przekształcenia na dzień ustalenia wartości bilansowej, według takich samych metod i w takim samym układzie jak ostatnie roczne sprawozdanie finansowe.
Opinia biegłego rewidenta jest wymagana tylko przy przekształceniu w spółkę akcyjną (art. 556 pkt 1). Biegły, wyznaczony na wniosek spółki przez sąd rejestrowy, bada plan w zakresie poprawności i rzetelności oraz rzetelności wyceny majątku (art. 559).
- Prosta spółka akcyjna — przy przekształceniu spółki kapitałowej w prostą spółkę akcyjną plan podlega ogłoszeniu, a wierzyciel przekształcanej spółki akcyjnej może w ciągu miesiąca od ogłoszenia żądać zabezpieczenia zagrożonych roszczeń (art. 579¹).
- Spółka jawna, w której wszyscy wspólnicy prowadzili sprawy spółki — przy przekształceniu w spółkę kapitałową nie stosuje się art. 557–561 (plan, zawiadomienia, dostęp do dokumentów), z wyjątkiem obowiązku przygotowania dokumentów z art. 558 § 2 i poddania wyceny aktywów i pasywów spółki badaniu biegłego rewidenta (art. 572). Przy przekształceniu spółki jawnej albo partnerskiej, w której wszyscy wspólnicy prowadzili sprawy spółki, w inną spółkę osobową przygotowuje się tylko projekt uchwały i projekt umowy spółki (art. 582 w związku z art. 558 § 2 pkt 1 i 2). Przekształcenie spółki partnerskiej w spółkę kapitałową wymaga pełnej procedury (art. 557–561).
Zawiadomienie wspólników i uchwała
Spółka zawiadamia wspólników o zamiarze podjęcia uchwały dwukrotnie, w sposób przewidziany dla zawiadamiania wspólników: pierwszy raz nie później niż na miesiąc przed planowanym dniem uchwały, drugi — co najmniej dwa tygodnie po pierwszym (art. 560 § 1). W spółce z o.o. jest to tryb z art. 238 § 1; od 3 grudnia 2026 r. zgoda wspólnika na zawiadomienia na adres do doręczeń elektronicznych albo pocztą elektroniczną wymaga formy dokumentowej, a do zgód wyrażonych wcześniej stosuje się przepisy dotychczasowe (ustawa z dnia 4 września 2026 r., Dz. U. poz. 1440; zob. Zgromadzenie wspólników i uchwały). Zawiadomienie zawiera istotne elementy planu i opinii biegłego (jeżeli ją sporządzono) oraz miejsce i termin zapoznania się z dokumentami — nie krótszy niż dwa tygodnie przed planowanym dniem uchwały; dołącza się do niego projekt uchwały i projekt umowy albo statutu, chyba że zawiadomienie jest ogłaszane (art. 560 § 2 i 3). Wspólnicy mogą przeglądać dokumenty w lokalu spółki i żądać bezpłatnych odpisów, chyba że spółka udostępni je na swojej stronie internetowej co najmniej na dwa tygodnie przed zgromadzeniem i nieprzerwanie do jego zakończenia (art. 561).
Uchwałę podejmują wspólnicy spółki osobowej albo zgromadzenie wspólników lub walne zgromadzenie spółki kapitałowej, w protokole sporządzonym przez notariusza (art. 562). Uchwała zawiera co najmniej (art. 563 § 1):
- formę prawną spółki przekształconej,
- wysokość kapitału zakładowego, kapitału akcyjnego (prosta spółka akcyjna) albo sumy komandytowej (spółka komandytowa),
- zakres praw przyznanych osobiście wspólnikom, jeżeli są przewidziane,
- imiona i nazwiska członków zarządu albo wspólników prowadzących sprawy i reprezentujących spółkę przekształconą,
- zgodę na plan przekształcenia oraz na brzmienie umowy albo statutu spółki przekształconej.
Wymagane większości
| Kierunek przekształcenia | Wymagana zgoda | Przepis |
|---|---|---|
| spółka osobowa w spółkę kapitałową | wszyscy wspólnicy; w spółce komandytowej i komandytowo-akcyjnej — wszyscy komplementariusze oraz komandytariusze (akcjonariusze) reprezentujący co najmniej dwie trzecie sumy sum komandytowych (kapitału zakładowego), chyba że umowa albo statut przewiduje warunki surowsze | art. 571 |
| spółka kapitałowa w spółkę osobową | wspólnicy reprezentujący co najmniej dwie trzecie kapitału zakładowego, chyba że umowa albo statut przewiduje warunki surowsze; przy przekształceniu w spółkę komandytową albo komandytowo-akcyjną także pisemna, pod rygorem nieważności, zgoda przyszłych komplementariuszy | art. 575 i 576 § 1 |
| spółka kapitałowa w inną spółkę kapitałową | wspólnicy reprezentujący co najmniej połowę kapitału zakładowego, większością trzech czwartych głosów, chyba że umowa albo statut przewiduje warunki surowsze; ponadto zatwierdzone sprawozdania finansowe za co najmniej dwa ostatnie lata obrotowe (przy krótszej działalności — za cały okres), całkowicie pokryty kapitał przekształcanej spółki akcyjnej i kapitał spółki przekształconej nie niższy od dotychczasowego | art. 577 |
| spółka osobowa w inną spółkę osobową | wszyscy wspólnicy | art. 581 |
Wspólnicy przeciwni przekształceniu
Wspólnicy nie składają oświadczeń o uczestnictwie — wspólnikami spółki przekształconej stają się wszyscy wspólnicy spółki przekształcanej (art. 553 § 3). Ochrona mniejszości zależy od kierunku przekształcenia:
- Odkup przy przekształceniu spółki kapitałowej w osobową — wspólnik, który głosował przeciwko uchwale i zażądał zaprotokołowania sprzeciwu (wymóg głosowania nie dotyczy akcjonariusza akcji niemej), albo wspólnik bezzasadnie niedopuszczony do zgromadzenia może w terminie tygodnia od uchwały pisemnie zażądać odkupu udziałów albo akcji po cenie odpowiadającej ich wartości godziwej. Spółka dokonuje odkupu na rachunek własny (w granicach 10% kapitału zakładowego, a w prostej spółce akcyjnej — 10% ogólnej liczby akcji) lub pozostających wspólników w terminie trzech tygodni od uchwały; jeżeli nie wszystkie udziały (akcje) zostaną odkupione, przekształcenie nie dochodzi do skutku. Wspólnik może w terminie dwóch tygodni od uchwały wnieść powództwo o ustalenie wartości godziwej, co nie wstrzymuje odkupu ani rejestracji (art. 576¹).
- Przekształcenie spółki kapitałowej w inną spółkę kapitałową nie daje prawa do odkupu. Prawa i obowiązki wspólnika niezgodne z przepisami o spółce przekształconej wygasają z dniem przekształcenia, a wspólnik ma roszczenie o stosowne wynagrodzenie, wypłacane nie później niż w terminie roku, chyba że uprawniony i spółka postanowią inaczej (art. 579).
- Zaskarżenie uchwały — stosuje się odpowiednio art. 422–427; powództwo wnosi się w terminie miesiąca od otrzymania wiadomości o uchwale, nie później niż w terminie trzech miesięcy od jej powzięcia, i nie można go opierać wyłącznie na zastrzeżeniach do wartości ustalonej na potrzeby odkupu (art. 567).
Wpis do rejestru i ogłoszenie
Wniosek o wpis przekształcenia wnoszą wszyscy członkowie zarządu albo wspólnicy mający prawo reprezentowania spółki przekształconej, z oświadczeniem członków zarządu, że udziały albo akcje wspólników żądających odkupu zostały odkupione (art. 569); wnioski składa się wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego (art. 19 ust. 2 ustawy o KRS). Ogłoszenie o przekształceniu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym dokonuje się na wniosek zarządu albo wszystkich wspólników prowadzących sprawy spółki przekształconej (art. 570 i art. 5 § 3). Osoby działające za spółkę przekształcaną odpowiadają solidarnie za szkody wyrządzone działaniem lub zaniechaniem sprzecznym z prawem, umową lub statutem, chyba że nie ponoszą winy; roszczenia przedawniają się po trzech latach od dnia przekształcenia (art. 568).
Odpowiedzialność wspólników za dotychczasowe zobowiązania
- Spółka osobowa w spółkę kapitałową — wspólnicy przekształcanej spółki osobowej odpowiadają na dotychczasowych zasadach, solidarnie ze spółką przekształconą, za zobowiązania powstałe przed dniem przekształcenia — przez trzy lata od tego dnia (art. 574).
- Spółka osobowa w inną spółkę osobową — wspólnicy odpowiadają za zobowiązania sprzed dnia przekształcenia na dotychczasowych zasadach przez trzy lata (art. 584), np. wspólnik spółki jawnej, który po przekształceniu w spółkę komandytową jest komandytariuszem.
- Spółka kapitałowa w spółkę osobową — Kodeks nie zawiera przepisu odpowiadającego art. 574 i art. 584. Zobowiązania powstałe przed przekształceniem pozostają zobowiązaniami tej samej spółki (art. 553 § 1), a wspólnik spółki jawnej odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem, solidarnie z pozostałymi wspólnikami i ze spółką (art. 22 § 2); przepisy nie ograniczają tej odpowiedzialności do zobowiązań powstałych po dniu przekształcenia, a zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 32 osoba przystępująca do spółki odpowiada także za zobowiązania powstałe przed dniem przystąpienia. Wierzyciel może prowadzić egzekucję z majątku wspólnika, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna (art. 31 § 1), z tym że subsydiarność nie dotyczy zobowiązań powstałych przed wpisem do rejestru (art. 31 § 3) — Kodeks nie rozstrzyga wprost, czy obejmuje to zobowiązania spółki kapitałowej sprzed wpisu spółki przekształconej.
Sukcesja podatkowa
Osoba prawna powstała w wyniku przekształcenia innej osoby prawnej albo spółki niemającej osobowości prawnej wstępuje we wszelkie przewidziane w przepisach prawa podatkowego prawa i obowiązki przekształcanej osoby lub spółki (art. 93a § 1 Ordynacji podatkowej). Przepis stosuje się odpowiednio do osobowej spółki handlowej powstałej w wyniku przekształcenia innej spółki niemającej osobowości prawnej albo spółki kapitałowej (art. 93a § 2 pkt 1) oraz do praw i obowiązków wynikających z decyzji podatkowych i z porozumienia inwestycyjnego (art. 93d) — w zakresie, w jakim odrębne ustawy i umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej (art. 93e). Do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio art. 93a–93c i 93e Ordynacji podatkowej (art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).
Spółka przekształcona składa więc deklaracje i zeznania za okresy sprzed przekształcenia i przejmuje zobowiązania podatkowe spółki przekształcanej. Inaczej przy przekształceniu przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną: jednoosobowa spółka kapitałowa wstępuje tylko w jego prawa związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, z wyjątkiem tych, które nie mogą być kontynuowane na podstawie przepisów o opodatkowaniu spółek kapitałowych (art. 93a § 4), i odpowiada solidarnie z nim całym swoim majątkiem za powstałe do dnia przekształcenia zaległości podatkowe związane z tą działalnością (art. 112b Ordynacji podatkowej).
Podatek dochodowy
Skutki zależą od tego, czy spółka przekształcana i przekształcona są „spółkami” w rozumieniu ustaw o podatku dochodowym — pojęcie to obejmuje spółki kapitałowe, spółkę komandytową, komandytowo-akcyjną i spółkę jawną będącą podatnikiem CIT. Spółka jawna opodatkowana po stronie wspólników, spółka partnerska i spółka cywilna są spółkami niebędącymi osobami prawnymi (art. 4a pkt 14 i 21 ustawy o CIT, art. 5a pkt 26 i 28 ustawy o PIT).
Spółka w inną spółkę
Przekształcenie np. spółki z o.o. w prostą spółkę akcyjną, spółki komandytowej w spółkę z o.o. albo spółki z o.o. w spółkę komandytową nie zmienia podatnika CIT, a przychód wspólnika z niepodzielonych zysków (zob. niżej) nie powstaje.
- Straty — przy ustalaniu dochodu nie uwzględnia się strat przedsiębiorców przekształcanych, z wyjątkiem przekształcenia spółki w inną spółkę (art. 7 ust. 3 pkt 4 i ust. 4 ustawy o CIT); spółka przekształcona odlicza więc straty spółki przekształcanej. Zachowuje też prawo do zaliczenia w kolejnych latach wyłączonych kosztów finansowania dłużnego (art. 15c ust. 18 i ust. 19 pkt 1).
- Stawka 9% — jej wyłączenie w roku rozpoczęcia działalności i w roku następnym dla podatników utworzonych w wyniku przekształcenia nie dotyczy przekształcenia spółki w inną spółkę (art. 19 ust. 1a pkt 1).
- Amortyzacja — spółka przekształcona przyjmuje wartość początkową środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych z ewidencji spółki przekształcanej i kontynuuje odpisy oraz metodę amortyzacji (art. 16g ust. 9 i 18 oraz art. 16h ust. 3).
Spółka w spółkę niebędącą osobą prawną
Przy przekształceniu spółki — np. spółki z o.o. albo spółki komandytowej — w spółkę jawną opodatkowaną po stronie wspólników albo w spółkę partnerską przychodem wspólnika z udziału w zyskach osób prawnych jest wartość niepodzielonych zysków w spółce oraz zysku przekazanego na inne kapitały niż kapitał zakładowy, określona na dzień przekształcenia (art. 24 ust. 5 pkt 8 ustawy o PIT, art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. j ustawy o CIT). Podatek wynosi 19% przychodu, bez pomniejszania go o koszty (art. 30a ust. 1 pkt 4 i ust. 6 ustawy o PIT, art. 22 ust. 1 ustawy o CIT). Przychodem jest zysk wypracowany przez spółkę; nadwyżka ceny objęcia udziałów (akcji) nad ich wartością nominalną przelana na kapitał zapasowy nie jest zyskiem. Płatnikiem jest spółka przekształcona, choć przy przekształceniu nie dokonuje wypłaty:
- od wspólnika będącego osobą fizyczną pobiera zryczałtowany podatek (art. 41 ust. 4c ustawy o PIT); wspólnik jest obowiązany wpłacić jej kwotę podatku przed terminem jego przekazania (art. 41 ust. 8), a spółka przekazuje podatek do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu pobrania (art. 42 ust. 1),
- za wspólnika będącego podatnikiem CIT wpłaca podatek do 7. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał dochód, a wspólnik przekazuje jej przed tym terminem kwotę podatku (art. 26 ust. 6 ustawy o CIT); zwolnienie z art. 22 ust. 4 ustawy o CIT obejmuje także ten przychód, jeżeli spełnione są jego warunki.
Płatnik, który nie pobrał podatku, odpowiada za niego całym swoim majątkiem (art. 30 § 1 i 3 Ordynacji podatkowej). Odpowiedzialności tej nie wyłącza to, że podatek nie został pobrany z winy wspólnika, jeżeli płatnik i podatnik są podmiotami powiązanymi (art. 30 § 5 i § 5a pkt 1 Ordynacji podatkowej) — a spółka niebędąca osobą prawną i jej wspólnik są podmiotami powiązanymi (art. 23m ust. 1 pkt 4 lit. c ustawy o PIT, art. 11a ust. 1 pkt 4 lit. c ustawy o CIT). Spółka przekształcana zamyka księgi rachunkowe i sporządza sprawozdanie finansowe na dzień poprzedzający dzień przekształcenia (art. 9 ust. 2f ustawy o CIT). Spółka przekształcona przyjmuje wartość początkową środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych z ewidencji, a pozostałych składników — wartość przyjętą dla celów podatkowych w księgach spółki przekształcanej (art. 22 ust. 1kb i 1kc ustawy o PIT, art. 15 ust. 1xa i 1xb ustawy o CIT), i kontynuuje amortyzację (art. 22g ust. 12 i 22 oraz art. 22h ust. 3 ustawy o PIT). Ustawy nie przewidują rozliczenia przez wspólników nieodliczonej straty spółki przekształcanej. Spółka jawna powstała z przekształcenia, której wspólnikami nie są wyłącznie osoby fizyczne, składa informację CIT-15J w terminie 14 dni od dnia zarejestrowania — inaczej jest podatnikiem CIT (art. 1 ust. 3 pkt 1a lit. c ustawy o CIT; zob. Spółki osobowe).
Spółka niebędąca osobą prawną w spółkę
Przy przekształceniu spółki jawnej opodatkowanej po stronie wspólników, spółki partnerskiej albo spółki cywilnej w spółkę kapitałową, komandytową albo komandytowo-akcyjną:
- Wykaz i księgi — na dzień poprzedzający dzień przekształcenia spółka niebędąca osobą prawną sporządza wykaz składników majątku przedsiębiorstwa i zamyka księgi rachunkowe, jeżeli je prowadzi (art. 24 ust. 3g ustawy o PIT); według ustawy o CIT zamyka księgi rachunkowe, a wykaz sporządza, gdy ich nie prowadzi (art. 9 ust. 2g). Na podstawie wykazu spółka przekształcona ustala wartość składników majątku (art. 15 ust. 1xc ustawy o CIT).
- Dochód do dnia przekształcenia rozliczają wspólnicy, proporcjonalnie do prawa do udziału w zysku (art. 8 ustawy o PIT, art. 5 ustawy o CIT); od dnia przekształcenia podatnikiem CIT jest spółka (Spółka komandytowa jako podatnik CIT).
- Straty wspólników nie przechodzą na spółkę przekształconą (art. 7 ust. 3 pkt 4 ustawy o CIT) i pozostają stratami wspólników z ich źródła przychodów (Odliczenie straty).
- Stawka 9% — spółka utworzona w wyniku przekształcenia spółki niebędącej osobą prawną nie stosuje jej w roku podatkowym, w którym rozpoczęła działalność, ani w roku następnym (art. 19 ust. 1a pkt 2 ustawy o CIT).
- Wspólnicy — przepisy nie przewidują przychodu wspólnika ustalanego na dzień takiego przekształcenia (odpowiednika art. 24 ust. 5 pkt 8 ustawy o PIT). Przy późniejszym odpłatnym zbyciu udziałów (akcji) kosztem są wydatki na nabycie lub objęcie praw do udziałów w spółce przekształcanej, powiększone o nadwyżkę przychodów nad kosztami z udziału w tej spółce i pomniejszone o wypłaty z tytułu udziału oraz wydatki niestanowiące kosztów (art. 22 ust. 1t ustawy o PIT, art. 15 ust. 1xd ustawy o CIT).
Rok podatkowy i księgi rachunkowe
Księgi rachunkowe zamyka się na dzień poprzedzający zmianę formy prawnej — w ciągu trzech miesięcy — i otwiera na dzień jej zmiany — w ciągu 15 dni (art. 12 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 pkt 3 ustawy o rachunkowości); na dzień zamknięcia ksiąg sporządza się sprawozdanie finansowe (art. 45 ust. 1), odrębne od sprawozdania dla celów przekształcenia z art. 558 § 2 pkt 4 KSH. Zamknięcie ksiąg przez podatnika CIT kończy rok podatkowy, a następny trwa od dnia otwarcia ksiąg do końca przyjętego roku podatkowego (art. 8 ust. 6 ustawy o CIT). Zeznanie CIT-8 za rok zakończony w związku z przekształceniem składa spółka przekształcona, do końca trzeciego miesiąca po jego zakończeniu (art. 27 ust. 1).
| Przekształcenie | Zamknięcie ksiąg | Przepis |
|---|---|---|
| spółka kapitałowa w inną spółkę kapitałową | można nie zamykać i nie otwierać ksiąg — rok podatkowy trwa wtedy nadal | art. 12 ust. 3 pkt 1 ustawy o rachunkowości, art. 8 ust. 6 ustawy o CIT |
| spółka osobowa lub cywilna w inną spółkę osobową | można nie zamykać ksiąg, z wyjątkiem przekształcenia spółki będącej podatnikiem CIT (np. komandytowej) w spółkę niebędącą osobą prawną i odwrotnie — zamknięcia wymagają wtedy ustawy podatkowe | art. 12 ust. 3 pkt 1 ustawy o rachunkowości, art. 9 ust. 2f i 2g ustawy o CIT, art. 24 ust. 3g ustawy o PIT |
| spółka osobowa w spółkę kapitałową i odwrotnie | zamknięcie ksiąg na dzień poprzedzający dzień przekształcenia i otwarcie na dzień przekształcenia | art. 12 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 pkt 3 ustawy o rachunkowości |
Estoński CIT
- Forma prawna — ryczałt od dochodów spółek może stosować spółka z o.o., akcyjna, prosta spółka akcyjna, komandytowa i komandytowo-akcyjna, której wspólnikami są wyłącznie osoby fizyczne (art. 28j ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT). Spółka jawna opodatkowana po stronie wspólników i spółka partnerska nie są podatnikami CIT, więc przekształcenie w nie kończy opodatkowanie ryczałtem. Zyski netto z okresu ryczałtu, których nie podzielono ani nie przeznaczono na pokrycie straty, są dochodem z tytułu zysku netto (art. 28m ust. 1 pkt 5); ryczałt od jego rozdysponowanej części płaci się do końca trzeciego miesiąca roku podatkowego następującego po roku, w którym go rozdysponowano, chyba że podatnik zapłacił ryczałt od całego dochodu jednorazowo (art. 28h ust. 3, art. 28t ust. 1 pkt 2 i ust. 2). Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał przekształcenie w spółkę jawną spółki z o.o., która przed przekształceniem zakończyła opodatkowanie ryczałtem i nie zapłaciła ryczałtu od dochodu z tytułu zysku netto jednorazowo, za rozdysponowanie tego dochodu (art. 28t ust. 1 pkt 2; interpretacja indywidualna z 27 października 2026 r., 0111-KDIB2-1.4010.460.2026.1.AS); obowiązki spółki przekształcanej przechodzą na spółkę jawną (art. 93a § 2 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej). Niezależnie od tego wspólnicy uzyskują na dzień przekształcenia przychód z art. 24 ust. 5 pkt 8 ustawy o PIT od niepodzielonych zysków, w tym z okresu ryczałtu. Pomniejszenie zryczałtowanego podatku o część ryczałtu zapłaconego przez spółkę (art. 30a ust. 19 ustawy o PIT) dotyczy przychodów z wypłat podzielonych zysków z okresu ryczałtu; przychód z art. 24 ust. 5 pkt 8 nie jest taką wypłatą, a ustawa nie przewiduje wprost pomniejszenia podatku od przychodu z art. 24 ust. 5 pkt 8, a praktyka organów w tym zakresie nie jest ugruntowana.
- Przekształcenie między tymi formami — przekształcenia nie wymieniają ani przepisy wyłączające z ryczałtu podatników utworzonych w wyniku połączenia lub podziału (art. 28k ust. 1 pkt 5 lit. a), ani przepisy o utracie prawa do ryczałtu wskutek łączenia, podziału i wniesienia przedsiębiorstwa (art. 28l ust. 1 pkt 4 lit. c i d). Spółka przekształcona wstępuje w prawa i obowiązki spółki przekształcanej (art. 93a § 1 Ordynacji podatkowej) i kontynuuje opodatkowanie ryczałtem na podstawie zawiadomienia złożonego przed przekształceniem, jeżeli nadal spełnia warunki z art. 28j ust. 1 — np. w spółce komandytowej wszyscy wspólnicy, także komplementariusz, są osobami fizycznymi; takie stanowisko zajmuje Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (interpretacje indywidualne z 1 września 2026 r., 0111-KDIB1-1.4010.406.2026.1.LG, i z 2 listopada 2026 r., 0111-KDIB1-3.4010.657.2026.1.JG). Ryczałtem opodatkowany jest dochód z tytułu zmiany wartości składników majątku — nadwyżka ich wartości rynkowej ponad wartość podatkową — osiągnięty w miesiącu przekształcenia; ryczałt od niego płaci się do 20. dnia następnego miesiąca (art. 28m ust. 1 pkt 4, art. 28n ust. 1 pkt 3 i art. 28t ust. 1 pkt 5). Objaśnienia podatkowe Ministra Finansów z 23 grudnia 2021 r. (przewodnik do ryczałtu od dochodów spółek, przykłady 30 i 32) wskazują, że dochód ten powstaje przy przekształceniu spółki opodatkowanej ryczałtem; w interpretacji indywidualnej z 1 września 2026 r., 0111-KDIB1-1.4010.406.2026.1.LG (przekształcenie spółki z o.o. w spółkę akcyjną), Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przyjął, że nie powstaje, jeżeli spółka przekształcona kontynuuje wycenę składników majątku bez ich przeszacowania.
- Wybór ryczałtu od dnia przekształcenia — jeżeli pierwszy rok podatkowy po przekształceniu jest pierwszym rokiem ryczałtu, w informacji CIT/KW wykazuje się dochód z przekształcenia, czyli sumę nadwyżek wartości bilansowych składników majątku na dzień przekształcenia ponad ich wartość podatkową; podatek według stawki 19% płaci się w terminie złożenia zeznania albo w częściach w okresie nie dłuższym niż dwa lata od końca pierwszego roku ryczałtu (art. 7aa ust. 2 pkt 3, ust. 4 pkt 2 i ust. 5 pkt 2). Przy przekształceniu spółki niebędącej osobą prawną informacja obejmuje przychody i koszty rozliczane przez wspólników, a zeznanie składa się do końca trzeciego miesiąca pierwszego roku ryczałtu (art. 7aa ust. 8 i 9).
Pozostałe warunki ryczałtu opisuje artykuł Estoński CIT.
VAT, NIP i zgłoszenia
- VAT — majątek pozostaje w tej samej spółce (art. 553 § 1 KSH), nie dochodzi więc do przeniesienia prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (art. 7 ust. 1 ustawy o VAT), a spółka przekształcona kontynuuje rozliczenia spółki przekształcanej, w tym odliczenia i korekty podatku naliczonego (art. 93a Ordynacji podatkowej). Spis z natury i opodatkowanie towarów (art. 14 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT) dotyczą rozwiązania spółki niemającej osobowości prawnej, a spółka przekształcana nie ulega rozwiązaniu, lecz staje się spółką przekształconą (art. 552 KSH).
- Rejestracja VAT — spółka przekształcona nie składa zgłoszenia rejestracyjnego i zachowuje status podatnika VAT. Zmianę danych zawartych w zgłoszeniu rejestracyjnym zgłasza się w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiła (art. 96 ust. 12 zdanie pierwsze ustawy o VAT); przekształcenie zmienia co najmniej firmę (nazwę pełną) wykazaną w zgłoszeniu, dlatego spółka składa aktualizację VAT-R w terminie 7 dni od dnia przekształcenia. Obowiązek ten nie dotyczy wyłącznie zmiany danych objętych obowiązkiem aktualizacji na podstawie ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (zdanie drugie), a podmiot wpisany do KRS aktualizuje na tej podstawie jedynie dane uzupełniające (art. 9 ust. 1 tej ustawy) — firma, forma prawna i siedziba są przekazywane z KRS. Gdy zmieniają się wyłącznie dane uzupełniające, np. nazwa skrócona albo rachunki bankowe, składa się tylko NIP-8, chyba że do 31 grudnia 2026 r. zmiana powoduje zmianę właściwości organu podatkowego (zdanie trzecie, uchylone od 1 stycznia 2027 r.).
- NIP — przy przekształceniu spółki cywilnej w spółkę handlową i spółki handlowej w inną spółkę handlową NIP przechodzi na spółkę przekształconą (art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 1a ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników), więc spółka nie dokonuje zgłoszenia identyfikacyjnego. Dane objęte wpisem w KRS, w tym firma, forma prawna i siedziba, są przekazywane do Centralnego Rejestru Podmiotów – Krajowej Ewidencji Podatników automatycznie (art. 5 ust. 2b pkt 1). Spółka składa na formularzu NIP-8 zgłoszenie aktualizacyjne tych danych uzupełniających, które uległy zmianie — np. nazwy skróconej, rachunków bankowych, danych kontaktowych, a przy przekształceniu w spółkę osobową albo ze spółki osobowej — danych wspólników — w terminie 7 dni od dnia przekształcenia (art. 5 ust. 2b pkt 2 i art. 9 ust. 1). Termin 21 dni od wpisu do KRS (art. 5 ust. 2c) dotyczy zgłoszenia identyfikacyjnego podmiotu, który uzyskuje NIP przy wpisie — np. spółki powstałej z przekształcenia przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną.
Pozostałe zgłoszenia (KSeF, wykaz podatników VAT, CRBR) opisuje artykuł Zmiana danych firmy.
Podatek od czynności cywilnoprawnych
- Spółka kapitałowa w inną spółkę kapitałową — umowy spółki i ich zmiany związane z takim przekształceniem nie podlegają podatkowi (art. 2 pkt 6 lit. b ustawy o PCC). Spółką kapitałową w rozumieniu ustawy jest tylko spółka z o.o., akcyjna i europejska (art. 1a pkt 2); prostej spółki akcyjnej ustawa nie wymienia.
- Pozostałe przekształcenia są zmianą umowy spółki, jeżeli ich wynikiem jest zwiększenie majątku spółki osobowej lub podwyższenie kapitału zakładowego spółki kapitałowej (art. 1 ust. 3 pkt 3). Podstawą jest wartość wkładów do spółki osobowej albo wartość kapitału zakładowego spółki kapitałowej powstałej w wyniku przekształcenia (art. 6 ust. 1 pkt 8 lit. f), pomniejszona o wynagrodzenie notariusza i opłatę sądową (art. 6 ust. 9). Zwolniona jest część wkładów albo kapitału zakładowego, której wartość była uprzednio opodatkowana PCC lub podatkiem od wkładów kapitałowych w innym państwie członkowskim albo od której zgodnie z prawem państwa członkowskiego podatku nie naliczano (art. 9 pkt 11 lit. a).
- Ustalenie nadwyżki — według Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej przy przekształceniu spółki komandytowej w spółkę z o.o. zobowiązanie podatkowe nie powstaje — dzięki zwolnieniu z art. 9 pkt 11 lit. a — jeżeli kapitał zakładowy odpowiada opodatkowanym wcześniej wkładom (interpretacje indywidualne z 18 kwietnia 2023 r., 0111-KDIB2-3.4014.43.2023.2.ASZ, i z 5 grudnia 2025 r., 0111-KDIB2-3.4014.508.2025.3.ASZ). Przy przekształceniu spółki z o.o. w spółkę komandytową wkładami do spółki przekształconej jest cały jej majątek, a opodatkowaniu podlega jego wartość pomniejszona o uprzednio opodatkowany kapitał zakładowy, np. kapitał rezerwowy utworzony z zysków (interpretacja indywidualna z 11 grudnia 2023 r., 0111-KDIB2-2.4014.253.2023.1.DR); podobnie przy przekształceniu spółki jawnej w komandytową podatek obejmuje nadwyżkę majątku ponad opodatkowane wkłady (interpretacja indywidualna z 8 listopada 2023 r., 0111-KDIB2-3.4014.279.2023.2.MD).
- Stawka wynosi 0,5% (art. 7 ust. 1 pkt 9), a podatnikiem jest spółka (art. 4 pkt 9). Zapłatę opisuje artykuł Zmiana umowy i kapitału spółki.
ZUS
Tytuł do ubezpieczeń społecznych z samego udziału w spółce mają wspólnik jednoosobowej spółki z o.o., wspólnicy spółki jawnej, komandytowej (także komandytariusze) i partnerskiej, komplementariusz spółki komandytowo-akcyjnej oraz akcjonariusz prostej spółki akcyjnej wnoszący wkład w postaci pracy lub usług (art. 8 ust. 6 pkt 4, 4a i 4b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych); nie mają go wspólnicy spółki z o.o. mającej co najmniej dwóch wspólników ani akcjonariusze spółki akcyjnej. Obowiązek ubezpieczeń jedynego wspólnika spółki z o.o. i wspólników spółek osobowych trwa od dnia wpisania spółki do KRS do dnia jej wykreślenia (art. 13 pkt 4a i 4b), więc z dniem przekształcenia może powstać (np. u wspólników dwuosobowej spółki z o.o. przekształconej w spółkę jawną) albo ustać (np. u wspólników spółki komandytowej przekształconej w spółkę z o.o. z kilkoma wspólnikami). Zgłoszenia i wyrejestrowania dokonuje się w terminie 7 dni (art. 36 ust. 4 i 11); składki wspólników opisuje artykuł Wspólnik spółki a ZUS. Spółka przekształcona przejmuje należności i zobowiązania z tytułu składek spółki przekształcanej (art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 93a Ordynacji podatkowej), a ciągłość pozostałych obowiązków płatnika i stosunków pracy wynika z art. 553 § 1 KSH.
Połączenie i podział spółek
Połączenie i podział są odrębnymi procedurami (art. 491–527 i art. 528–550²⁸ KSH). Przy połączeniu majątek spółki przejmowanej albo łączących się spółek przechodzi na spółkę przejmującą albo nowo zawiązaną za udziały lub akcje przyznawane wspólnikom; spółka przejmowana albo spółki łączące się przez zawiązanie nowej spółki zostają rozwiązane bez likwidacji w dniu wykreślenia z rejestru, a spółka przejmująca albo nowo zawiązana wstępuje we wszystkie ich prawa i obowiązki (art. 492 § 1, art. 493 § 1 i art. 494 § 1). Jest to sukcesja uniwersalna na rzecz innego podmiotu, a nie kontynuacja tej samej spółki; spółka osobowa inna niż komandytowo-akcyjna nie może być spółką przejmującą ani nowo zawiązaną (art. 491 § 1 i 2). Następstwo podatkowe reguluje art. 93 Ordynacji podatkowej, a straty spółek przejmowanych i łączących się nie podlegają odliczeniu (art. 7 ust. 3 pkt 4 ustawy o CIT).
Podział jest dopuszczalny tylko dla spółek kapitałowych i spółki komandytowo-akcyjnej (art. 528 § 1 i 2). Spółki przejmujące lub nowo zawiązane wstępują w prawa i obowiązki spółki dzielonej określone w planie podziału, a przy podziale przez wydzielenie albo wyodrębnienie spółka dzielona istnieje nadal (art. 529 § 1, art. 530 i art. 531 § 1) — jest to sukcesja częściowa. W prawie podatkowym następca wstępuje w prawa i obowiązki związane z przydzielonymi mu składnikami majątku, jeżeli majątek przejmowany — a przy wydzieleniu i wyodrębnieniu także majątek pozostający w spółce dzielonej — stanowi zorganizowaną część przedsiębiorstwa (art. 93c Ordynacji podatkowej). Zob. też Aport do spółki i Likwidacja spółki.
Podstawa prawna
- art. 4 § 1 pkt 1 i 2, art. 5 § 3, art. 22 § 2, art. 26 § 4–6, art. 31 § 1 i 3, art. 32, art. 238 § 1, art. 308 § 1, art. 422–427, art. 491 § 1 i 2, art. 492 § 1, art. 493 § 1, art. 494 § 1, art. 528 § 1 i 2, art. 529 § 1, art. 530, art. 531 § 1 oraz art. 551–584¹³ ustawy z dnia 15 września 2000 r. — Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 18, z późn. zm.),
- art. 1 pkt 1, art. 3 ust. 1 i art. 4 ustawy z dnia 4 września 2026 r. o zmianie ustawy — Kodeks spółek handlowych oraz ustawy o zmianie ustawy — Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1440),
- art. 109⁷ § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. — Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795),
- art. 19 ust. 2 i art. 38 pkt 1 lit. f ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2026 r. poz. 1505),
- art. 30 § 1, 3, 5 i 5a pkt 1, art. 93, art. 93a, art. 93c, art. 93d, art. 93e i art. 112b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. — Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz. 622, z późn. zm.),
- art. 1 ust. 3 pkt 1a lit. c, art. 4a pkt 14 i 21, art. 5, art. 7 ust. 3 pkt 4 i ust. 4, art. 7aa ust. 2 pkt 3, ust. 4, 5, 8 i 9, art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. j, art. 8 ust. 6, art. 9 ust. 2f i 2g, art. 11a ust. 1 pkt 4 lit. c, art. 15 ust. 1xa–1xd, art. 15c ust. 18 i 19, art. 16g ust. 9 i 18, art. 16h ust. 3, art. 19 ust. 1a, art. 22 ust. 1 i 4, art. 26 ust. 6, art. 27 ust. 1, art. 28c pkt 5, art. 28h ust. 3, art. 28j ust. 1 pkt 4, art. 28k ust. 1 pkt 5, art. 28l ust. 1 pkt 4, art. 28m ust. 1 pkt 4 i 5, art. 28n ust. 1 pkt 3 oraz art. 28t ust. 1 pkt 2 i 5 oraz ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 554, z późn. zm.),
- art. 5a pkt 26 i 28, art. 8, art. 22 ust. 1kb, 1kc i 1t, art. 22g ust. 12 i 22, art. 22h ust. 3, art. 23m ust. 1 pkt 4 lit. c, art. 24 ust. 3g i ust. 5 pkt 8, art. 30a ust. 1 pkt 4, ust. 6 i 19, art. 41 ust. 4c i 8 oraz art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 592, z późn. zm.),
- art. 12 ust. 1 pkt 3, ust. 2 pkt 3 i ust. 3 pkt 1 oraz art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2026 r. poz. 522, z późn. zm.),
- art. 7 ust. 1, art. 14 ust. 1 pkt 1 i art. 96 ust. 12 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2026 r. poz. 1263, z późn. zm.),
- art. 1 pkt 18 lit. g ustawy z dnia 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. poz. 1270),
- art. 5 ust. 2b pkt 1 i 2 oraz ust. 2c, art. 9 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 1a ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2026 r. poz. 151, z późn. zm.),
- art. 1 ust. 3 pkt 3, art. 1a pkt 2, art. 2 pkt 6 lit. b, art. 4 pkt 9, art. 6 ust. 1 pkt 8 lit. f i ust. 9, art. 7 ust. 1 pkt 9 oraz art. 9 pkt 11 lit. a ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 191, z późn. zm.),
- art. 8 ust. 6 pkt 4, 4a i 4b, art. 13 pkt 4a i 4b, art. 31 oraz art. 36 ust. 4 i 11 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 1474),
- objaśnienia podatkowe Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 2021 r. — przewodnik do ryczałtu od dochodów spółek,
- interpretacje indywidualne Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej: z 18 kwietnia 2023 r., 0111-KDIB2-3.4014.43.2023.2.ASZ; z 8 listopada 2023 r., 0111-KDIB2-3.4014.279.2023.2.MD; z 11 grudnia 2023 r., 0111-KDIB2-2.4014.253.2023.1.DR; z 5 grudnia 2025 r., 0111-KDIB2-3.4014.508.2025.3.ASZ; z 1 września 2026 r., 0111-KDIB1-1.4010.406.2026.1.LG; z 27 października 2026 r., 0111-KDIB2-1.4010.460.2026.1.AS; z 2 listopada 2026 r., 0111-KDIB1-3.4010.657.2026.1.JG.
Artykuł ma charakter informacyjny i omawia przepisy według stanu prawnego na dzień podany pod tytułem. Nie stanowi porady prawnej ani podatkowej i nie zastępuje analizy konkretnej sprawy przez radcę prawnego, adwokata albo doradcę podatkowego.
Powiązane artykuły
- Aport do spółkiWkład niepieniężny do spółki z o.o., spółki akcyjnej i prostej spółki akcyjnej: co może być aportem, wycena i odpowiedzialność, forma przeniesienia, VAT, PIT i CIT u wnoszącego, aport przedsiębiorstwa, rozliczenie w spółce oraz PCC.
- ProkuraProkura w spółce z o.o. i spółce akcyjnej: zakres umocowania, prokura samoistna, łączna, łączna niewłaściwa i oddziałowa, ustanowienie i odwołanie, wpis do KRS, wygaśnięcie, prokura a pełnomocnictwo.
- Zgromadzenie wspólnikówZwyczajne i nadzwyczajne zgromadzenie wspólników spółki z o.o.: sprawy wymagające uchwały, zwołanie, udział zdalny, uchwały pisemne, większości głosów, księga protokołów i zaskarżanie uchwał.
- Estoński CITWarunki ryczałtu od dochodów spółek, zawiadomienie ZAW-RD, stawki 10% i 20%, ukryte zyski, odliczenie u wspólnika, CIT-8E, rezygnacja i księgowość.
- Odliczenie stratyStrata z działalności w PIT: odliczanie przez 5 lat do 50% albo jednorazowo do 5 mln zł, strata a ryczałt, zmiana formy, przekształcenie i zeznanie.