Przejdź do treści

Aport do spółki — wkład niepieniężny w KSH, VAT, podatku dochodowym i PCC

Wkład niepieniężny do spółki z o.o., spółki akcyjnej i prostej spółki akcyjnej: co może być aportem, wycena i odpowiedzialność, forma przeniesienia, VAT, PIT i CIT u wnoszącego, aport przedsiębiorstwa, rozliczenie w spółce oraz PCC.

Stan prawny na 21 listopada 2026

Aport (wkład niepieniężny) to pokrycie obejmowanych udziałów lub akcji składnikiem majątku innym niż pieniądze — rzeczą, prawem majątkowym, przedsiębiorstwem albo jego zorganizowaną częścią. Kodeks spółek handlowych określa, co może być przedmiotem wkładu, jak opisuje się go w umowie spółki albo statucie i kto odpowiada za zawyżenie jego wartości; przeniesienie przedmiotu wkładu wymaga ponadto formy właściwej dla danego składnika. Dla wnoszącego aport jest co do zasady czynnością odpłatną: podlega VAT, jeżeli wnosi go podatnik VAT działający w tym charakterze, a w podatku dochodowym powoduje przychód w dniu wpisu spółki albo podwyższenia kapitału do rejestru. Odrębne zasady dotyczą wniesienia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części. Spółka z o.o. i spółka akcyjna płacą podatek od czynności cywilnoprawnych od umowy spółki albo od podwyższenia kapitału zakładowego, z wyłączeniem wniesienia przedsiębiorstwa spółki kapitałowej albo udziałów dających większość głosów; według NSA i Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (zasada stand still) PCC nie obejmuje także podwyższenia związanego z aportem objętym VAT. Wkład do spółki osobowej podlega PCC, jeżeli zwiększa majątek spółki, a wkłady do prostej spółki akcyjnej tym podatkiem nie są objęte.

Co może być wkładem niepieniężnym

Przedmiotem wkładu niepieniężnego do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki akcyjnej albo wkładu przeznaczonego na kapitał akcyjny prostej spółki akcyjnej nie może być prawo niezbywalne ani świadczenie pracy bądź usług (art. 14 § 1 KSH). Wkładem może więc być zbywalny składnik majątku — np. własność nieruchomości lub rzeczy ruchomych, użytkowanie wieczyste, wierzytelność, udziały lub akcje innej spółki, prawa własności przemysłowej, majątkowe prawa autorskie, przedsiębiorstwo albo jego zorganizowana część — a nie może nim być np. użytkowanie ani służebność osobista, które są niezbywalne (art. 254 i art. 300 Kodeksu cywilnego).

Wspólnik albo akcjonariusz, który wniósł wkład mający wady, wyrównuje spółce różnicę między wartością przyjętą w umowie albo statucie a zbywczą wartością wkładu (art. 14 § 2). Nie może potrącać swoich wierzytelności wobec spółki z wierzytelnością spółki z tytułu należnej wpłaty na poczet udziałów albo akcji, co nie wyłącza potrącenia umownego (art. 14 § 4). Wierzytelność wobec spółki, np. z tytułu pożyczki, może natomiast zostać wniesiona jako wkład niepieniężny — ustawy podatkowe i ustawa o rachunkowości mają dla takiej konwersji odrębne przepisy, opisane niżej.

Spółka z o.o.

  • Umowa spółki szczegółowo określa przedmiot wkładu, wspólnika wnoszącego aport oraz liczbę i wartość nominalną objętych w zamian udziałów (art. 158 § 1). Wynagrodzenia za usługi świadczone przy powstaniu spółki nie zalicza się na poczet wkładu (art. 158 § 2), a przedmiot wkładu pozostaje do wyłącznej dyspozycji zarządu (art. 158 § 3) — zob. Umowa spółki z o.o..
  • Wartość — udziałów nie obejmuje się poniżej wartości nominalnej, a nadwyżkę ceny objęcia (agio) przelewa się do kapitału zapasowego (art. 154 § 3). Przepisy o spółce z o.o. nie wymagają badania wkładu przez biegłego rewidenta.
  • Zawyżenie wartości — jeżeli wartość wkładu została znacznie zawyżona w stosunku do jego wartości zbywczej w dniu zawarcia umowy spółki, wnoszący oraz członkowie zarządu, którzy wiedząc o tym zgłosili spółkę do rejestru, solidarnie wyrównują spółce brakującą wartość i nie mogą zostać od tego obowiązku zwolnieni (art. 175).
  • Wniesienie przed rejestracją — do powstania spółki wymaga się wniesienia wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego, a przy objęciu udziałów po cenie wyższej od nominalnej — także nadwyżki (art. 163 pkt 2); przedmiot wkładu nabywa spółka w organizacji (art. 11 § 1). Zgłoszenie zaznacza, że wspólnicy wnoszą wkłady niepieniężne (art. 166 § 1 pkt 7), a dołącza się do niego oświadczenie wszystkich członków zarządu o wniesieniu wkładów w całości (art. 167 § 1 pkt 2); członkowie zarządu, którzy umyślnie lub przez niedbalstwo podali w tym oświadczeniu fałszywe dane, odpowiadają wobec wierzycieli spółki solidarnie ze spółką przez trzy lata od dnia jej zarejestrowania (art. 291). W rejestrze ujawnia się wniesienie wkładów niepieniężnych z podaniem wartości objętych za nie udziałów (art. 38 pkt 8 lit. a ustawy o KRS).
  • Spółka zawarta przy wykorzystaniu wzorca (S24) — kapitał pokrywa się wyłącznie wkładami pieniężnymi; podwyższenie po wpisie można pokryć aportem tylko wtedy, gdy zmiany umowy dokonano w formie aktu notarialnego (art. 158 § 1¹ i 1²).

Spółka akcyjna i prosta spółka akcyjna

Spółka akcyjna. W akcie notarialnym zawiązania spółki wymienia się osoby wnoszące wkłady niepieniężne, przedmiot wkładu oraz rodzaj i wysokość wynagrodzenia (art. 313 § 4). Założyciele sporządzają pisemne sprawozdanie przedstawiające m.in. przedmiot wkładów, liczbę i rodzaj wydawanych za nie akcji, wnoszących i metodę wyceny, a przy przedsiębiorstwie dołączają sprawozdania finansowe za dwa ostatnie lata obrotowe (art. 311 § 1–3). Sprawozdanie bada biegły rewident wyznaczony przez sąd rejestrowy; w opinii stwierdza m.in., jaka jest wartość godziwa wkładów i czy odpowiada ona co najmniej wartości nominalnej obejmowanych akcji bądź wyższej cenie emisyjnej (art. 312 § 1 i 2). Badania można nie przeprowadzać m.in. wtedy, gdy biegły rewident wydał opinię o wartości godziwej wkładu ustalonej na dzień przypadający nie wcześniej niż sześć miesięcy przed dniem jego wniesienia albo gdy wartość godziwa wynika ze zbadanego sprawozdania finansowego za poprzedni rok obrotowy, chyba że wystąpiły nowe okoliczności, które mogły istotnie wpłynąć na tę wartość (art. 312¹ § 1 pkt 2 i 3 oraz § 2 pkt 2); spółka ogłasza wtedy w terminie miesiąca od wniesienia wkładu jego opis i wycenę (art. 312¹ § 5). Akcje obejmowane za wkłady niepieniężne pokrywa się w całości przed upływem roku po zarejestrowaniu spółki (art. 309 § 3). Odpowiedzialność członków zarządu za fałszywe dane w oświadczeniu o wniesieniu wkładów oraz osób, które z winy swojej zapewniły sobie lub innym zapłatę nadmiernie wygórowaną ponad wartość zbywczą wkładów, określają art. 479–481. Zob. Spółka akcyjna.

Prosta spółka akcyjna. Wkładem może być wszelki wkład mający wartość majątkową, w szczególności świadczenie pracy lub usług (art. 300² § 2 KSH), ale taki wkład — podobnie jak prawo niezbywalne — nie zasila kapitału akcyjnego (art. 300³ § 1 w związku z art. 14 § 1). Umowa spółki określa przedmiot wkładów niepieniężnych, serie i numery obejmowanych za nie akcji i akcjonariuszy, a przy pracy lub usługach — także ich rodzaj i czas (art. 300⁵ § 1 pkt 4 i 5). Wkłady wnosi się w ciągu trzech lat od wpisu spółki do rejestru (art. 300⁹ § 1). Przepisy o prostej spółce akcyjnej nie przewidują badania wkładu przez biegłego rewidenta; jeżeli wartość wkładu przeznaczonego na kapitał akcyjny została znacznie zawyżona w stosunku do jego wartości godziwej w dniu objęcia akcji, akcjonariusz wyrównuje spółce brakującą wartość, a członkowie zarządu odpowiadają z nim solidarnie, chyba że nie ponoszą winy (art. 300¹⁰ § 1); od tego obowiązku nie mogą zostać zwolnieni (art. 300¹⁰ § 2). Do zgłoszenia spółki dołącza się oświadczenie wszystkich członków zarządu o wysokości kapitału akcyjnego, ustalonej na podstawie sumy wartości wniesionych wkładów przeznaczonych na kapitał akcyjny (art. 300¹² § 3 pkt 2). Zob. Prosta spółka akcyjna.

Podwyższenie kapitału aportem

Spółka z o.o.Spółka akcyjnaProsta spółka akcyjna
uchwałazmiana umowy spółki w protokole notarialnym (art. 255 § 1 i 3), chyba że umowa przewiduje maksymalną wysokość i termin podwyższenia (art. 257 § 1)zmiana statutu (art. 431 § 1) określająca przedmiot wkładów niepieniężnych, ich wycenę i osoby obejmujące akcje (art. 432 § 1 pkt 7)emisja akcji jako zmiana umowy, chyba że następuje uchwałą na podstawie dotychczasowych postanowień umowy przewidujących maksymalną liczbę akcji i termin emisji (art. 300¹⁰³); uchwała określa przedmiot wkładów i osoby obejmujące akcje (art. 300¹⁰⁴ § 1 pkt 6 i 7)
objęcieoświadczenie wspólnika w formie aktu notarialnego (art. 258 § 2 i art. 259), a przy podwyższeniu na podstawie dotychczasowych postanowień umowy oświadczenia dotychczasowych wspólników wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności (art. 257 § 3)w subskrypcji prywatnej przyjęcie oferty spółki na piśmie pod rygorem nieważności (art. 431 § 2 pkt 1)umowa objęcia akcji w formie dokumentowej pod rygorem nieważności (art. 300¹⁰⁵ § 1 i 3)
wycena i odpowiedzialnośćprzepisy o wkładach niepieniężnych, w tym art. 175, stosuje się odpowiednio (art. 261)przepisy art. 308–312¹ stosuje się odpowiednio (art. 431 § 7)przepisy o wkładach stosuje się odpowiednio (art. 300¹⁰⁴ § 2)
zgłoszenieoświadczenie zarządu, że wkłady wniesiono w całości (art. 262 § 2 pkt 3)oświadczenie zarządu, że wkłady wniesiono albo że ich przejście na spółkę jest zapewnione w terminie z uchwały (art. 441 § 2 pkt 5)oświadczenie zarządu, że wkłady wniesiono w przewidzianej części (art. 300¹⁰⁷ § 2 pkt 3)
skutekz chwilą wpisu do rejestru (art. 262 § 4)z chwilą wpisu do rejestru (art. 441 § 4)akcje powstają z chwilą wpisu do rejestru (art. 300¹⁰⁷ § 3)

Tryb zgłoszenia zmiany umowy opisuje artykuł Zmiana umowy spółki i kapitału zakładowego.

Przeniesienie przedmiotu wkładu

Umowa spółki, oświadczenie o objęciu udziałów albo umowa objęcia akcji zobowiązują do wniesienia wkładu, a przedmiot wkładu przechodzi na spółkę w formie wymaganej dla danego składnika:

  • nieruchomość — umowa zobowiązująca i umowa przenosząca własność w jej wykonaniu wymagają formy aktu notarialnego (art. 158 KC); własności nieruchomości nie przenosi się pod warunkiem ani z zastrzeżeniem terminu (art. 157 § 1 KC),
  • rzecz ruchoma oznaczona co do tożsamości — umowa zobowiązująca przenosi własność, chyba że strony postanowiły inaczej (art. 155 § 1 KC),
  • przedsiębiorstwo — forma pisemna z podpisami notarialnie poświadczonymi, z zachowaniem przepisów o formie czynności dotyczących nieruchomości (art. 75¹ § 1 i 4 KC); czynność obejmuje wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, chyba że co innego wynika z jej treści albo z przepisów szczególnych (art. 55² KC),
  • udziały w spółce z o.o. — forma pisemna z podpisami notarialnie poświadczonymi (art. 180 § 1 KSH),
  • wierzytelność — umowa zobowiązująca do przeniesienia wierzytelności przenosi ją na nabywcę, chyba że strony postanowiły inaczej, a przelew wierzytelności stwierdzonej pismem także stwierdza się pismem (art. 510 § 1 i art. 511 KC).

Spółka, która nabywa przedsiębiorstwo, odpowiada solidarnie ze zbywcą za jego zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, chyba że w chwili nabycia nie wiedziała o nich mimo zachowania należytej staranności — do wartości nabytego przedsiębiorstwa (art. 55⁴ KC). Odpowiedzialność za zaległości podatkowe i przejście pracowników omawia artykuł Sprzedaż i darowizna przedsiębiorstwa.

Aport do spółki osobowej

W spółce jawnej — a odpowiednio także w partnerskiej i komandytowej (art. 89 i art. 103 § 1 KSH) — wkład może polegać na przeniesieniu lub obciążeniu własności rzeczy lub innych praw albo na innych świadczeniach na rzecz spółki, a prawa, które wspólnik zobowiązuje się wnieść, uważa się za przeniesione na spółkę (art. 48 § 2 i 3). Wkład do spółki komandytowej, komandytowo-akcyjnej i spółki jawnej będącej podatnikiem CIT powoduje przychód wnoszącego na zasadach opisanych niżej, jeżeli przedmiotem wkładu są rzeczy lub prawa zbywalne (art. 17 ust. 1d ustawy o PIT, art. 12 ust. 1ba ustawy o CIT); przy wkładzie do spółki niebędącej podatnikiem CIT przychody z przeniesienia własności przedmiotu wkładu są wolne od PIT i nie są przychodem w CIT (art. 21 ust. 1 pkt 50b ustawy o PIT, art. 12 ust. 4 pkt 3c ustawy o CIT). Zob. Spółka jawna, partnerska i komandytowa.

VAT u wnoszącego

Czynność opodatkowana. Wniesienie aportem rzeczy przez podatnika VAT działającego w tym charakterze (art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT) jest odpłatną dostawą towarów (art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 7 ust. 1), a wniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, np. znaku towarowego czy majątkowych praw autorskich — odpłatnym świadczeniem usług (art. 8 ust. 1 pkt 1). Wniesienie składnika majątku osobistego osoby fizycznej, niewykorzystywanego w działalności gospodarczej, VAT nie podlega. Zapłatą są objęte udziały albo akcje: Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 8 maja 2024 r., C-241/23, wskazał, że między przeniesieniem nieruchomości tytułem wkładu a przyznaniem akcji istnieje bezpośredni związek, a wartość akcji można wyrazić w pieniądzu.

Podstawa opodatkowania obejmuje wszystko, co stanowi zapłatę, pomniejszone o kwotę podatku (art. 29a ust. 1 i ust. 6 pkt 1); przy dostawie budynków i budowli nie wyodrębnia się z niej wartości gruntu (art. 29a ust. 8). Ustawa nie rozstrzyga wprost, czy zapłatą przy aporcie jest wartość nominalna, czy emisyjna udziałów (akcji). Naczelny Sąd Administracyjny przyjmował wcześniej wartość nominalną (wyrok z 29 sierpnia 2017 r., I FSK 2326/15), a w sprawie, w której zapadł wyrok C-241/23, wartość nominalną akcji przyjęły organy podatkowe i wojewódzki sąd administracyjny. Trybunał orzekł, że na podstawie art. 73 dyrektywy 2006/112/WE podstawę opodatkowania aportu nieruchomości w zamian za akcje ustala się według wartości emisyjnej akcji, jeżeli strony uzgodniły, że zapłatę stanowi ta wartość — zapłata jest wartością rzeczywiście uzgodnioną przez strony, a nie szacowaną według kryteriów obiektywnych. Naczelny Sąd Administracyjny zastosował tę wykładnię w wyrokach z 11 września 2024 r. kończących sprawę, w której skierował pytanie (I FSK 2003/18), i równoległą sprawę tej samej spółki (I FSK 216/21), uznając, że faktury wykazujące jako podstawę wartość emisyjną akcji odzwierciedlają rzeczywistą cenę, a w wyroku z 24 marca 2026 r., I FSK 1005/23, przyjął wartość nominalną udziałów, uznając, że strony uzgodniły ją jako zapłatę — wnoszący skorygował fakturę wystawioną według wartości rynkowej aportu, a spółka korektę zaakceptowała. Podstawą jest więc wartość udziałów (akcji), którą strony uzgodniły jako zapłatę — co do zasady określona w uchwale, oświadczeniu o objęciu albo umowie aportowej i wykazana w fakturze — przy objęciu po cenie emisyjnej wyższej od nominalnej także część przelewana do kapitału zapasowego. Jeżeli uzgodniona wartość obejmuje podatek, a spółka nie płaci go odrębnie, podatek oblicza się od tej kwoty metodą „w stu”. Uzgodnioną wartość można zakwestionować, gdy czynność stanowi nadużycie prawa (art. 5 ust. 4 i 5), a wartość rynkową przyjąć tylko w przypadkach określonych w art. 32 ust. 1 — gdy powiązania między stronami, o których mowa w art. 32 ust. 2 (m.in. kapitałowe), wpłynęły na wynagrodzenie, a odpowiednio nabywca albo wnoszący nie ma pełnego prawa do odliczenia.

Obowiązek podatkowy i faktura. Obowiązek podatkowy powstaje na zasadach ogólnych, z chwilą dokonania dostawy albo wykonania usługi (art. 19a ust. 1); ustawa o VAT nie wiąże go z wpisem do rejestru. Fakturę wystawia się na rzecz spółki (art. 106b ust. 1 pkt 1) jako fakturę ustrukturyzowaną w Krajowym Systemie e-Faktur (art. 106ga ust. 1), nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu dostawy albo wykonania usługi (art. 106i ust. 1). Poza KSeF fakturę może wystawić wnoszący, który nie ma w kraju siedziby działalności gospodarczej ani stałego miejsca prowadzenia działalności uczestniczącego w tej czynności (art. 106ga ust. 2 pkt 1 i 2), a do 31 grudnia 2026 r. także podatnik, u którego wartość sprzedaży wraz z podatkiem udokumentowana fakturami wystawionymi w danym miesiącu nie przekracza 10 000 zł — począwszy od faktury, którą przekroczono tę wartość, fakturę wystawia się w KSeF (art. 145m). Przy aporcie zwolnionym na podstawie art. 43 ust. 1 wnoszący nie ma obowiązku wystawienia faktury, chyba że spółka zażąda jej w terminie 3 miesięcy od końca miesiąca dostawy (art. 106b ust. 2 i ust. 3 pkt 2). Spółka odlicza podatek naliczony w zakresie, w jakim wykorzystuje przedmiot wkładu do czynności opodatkowanych (art. 86 ust. 1), w rozliczeniu za okres powstania obowiązku podatkowego, nie wcześniej niż w okresie otrzymania faktury (art. 86 ust. 10 i 10b pkt 1).

Nieruchomości. Dostawa budynków, budowli lub ich części jest zwolniona, chyba że następuje w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim albo przed upływem 2 lat od pierwszego zasiedlenia (art. 43 ust. 1 pkt 10); w pozostałych przypadkach może korzystać ze zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 10a. Ze zwolnienia z pkt 10 można zrezygnować, jeżeli wnoszący i spółka są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni i złożą zgodne oświadczenie naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu dla nabywcy przed dniem dostawy albo w akcie notarialnym (art. 43 ust. 10 i 11) — zob. Nieruchomości w VAT i Korekta odliczenia VAT.

Przedsiębiorstwo i jego zorganizowana część. Przepisów ustawy o VAT nie stosuje się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części (art. 6 pkt 1), także w formie aportu. Definicję zorganizowanej części przedsiębiorstwa zawiera art. 2 pkt 27e, a kryteria jej wyodrębnienia omawia artykuł Sprzedaż i darowizna przedsiębiorstwa. Korekty podatku naliczonego od wniesionych składników (art. 91 ust. 1–8) dokonuje wtedy spółka (art. 91 ust. 9). Jeżeli składniki nie tworzą przedsiębiorstwa ani jego zorganizowanej części, aport każdego z nich podlega VAT na zasadach ogólnych.

Podatek dochodowy u wnoszącego

Przychód. U osoby fizycznej przychodem z kapitałów pieniężnych (art. 17 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT), a u podatnika CIT — przychodem z zysków kapitałowych (art. 7b ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust. 1 pkt 7 ustawy o CIT) jest wartość wkładu określona w statucie lub umowie spółki, a w razie ich braku — w innym dokumencie o podobnym charakterze. W podatku dochodowym od osób fizycznych dotyczy to także składników majątku związanych z działalnością gospodarczą, np. środków trwałych i towarów handlowych — przychodu nie ujmuje się w podatkowej księdze przychodów i rozchodów, a dochód wykazuje się w zeznaniu PIT-38 (art. 30b ust. 6 ustawy o PIT); wyjątek dotyczy wierzytelności (zob. niżej). Jeżeli wartość ta jest niższa od wartości rynkowej wkładu albo jej nie określono, przychodem jest wartość rynkowa z dnia przeniesienia własności przedmiotu wkładu (z odpowiednim zastosowaniem art. 19 ust. 3 ustawy o PIT albo art. 14 ust. 2 ustawy o CIT). Przychód powstaje w dniu zarejestrowania spółki, wpisu do rejestru podwyższenia kapitału zakładowego albo emisji akcji w prostej spółce akcyjnej, a gdy spółka lub podwyższenie nie podlega rejestracji — w dniu przeniesienia własności przedmiotu wkładu (art. 17 ust. 1a ustawy o PIT, art. 12 ust. 1b ustawy o CIT). U akcjonariusza prostej spółki akcyjnej przepis ten stosuje się wyłącznie do wkładu stanowiącego rzeczy lub prawa zbywalne, więc objęcie akcji za pracę lub usługi nie powoduje przychodu na tej podstawie (art. 17 ust. 1d ustawy o PIT, art. 12 ust. 1ba ustawy o CIT).

Koszty ustala się na dzień objęcia udziałów (akcji) — w wysokości (art. 22 ust. 1e ustawy o PIT, art. 15 ust. 1j ustawy o CIT):

  • wartości początkowej środków trwałych albo wartości niematerialnych i prawnych, zaktualizowanej zgodnie z odrębnymi przepisami, pomniejszonej o sumę odpisów amortyzacyjnych dokonanych przed wniesieniem wkładu,
  • przy wkładzie udziałów (akcji) — wydatków na ich nabycie, wartości przyjętej przy ich objęciu za wkład niepieniężny albo, gdy objęto je za przedsiębiorstwo lub jego zorganizowaną część, wartości ustalonej zgodnie z art. 22 ust. 1f ustawy o PIT (art. 15 ust. 1k ustawy o CIT) — w części niezaliczonej do kosztów,
  • kwoty pożyczki przekazanej na rachunek płatniczy spółki, nie wyższej niż wartość wkładu — gdy wnosi się wierzytelność z tytułu tej pożyczki,
  • faktycznie poniesionych i niezaliczonych do kosztów wydatków na nabycie lub wytworzenie innych składników majątku.

Koszt powiększają wydatki związane z objęciem udziałów (art. 22 ust. 1i ustawy o PIT, art. 15 ust. 1o ustawy o CIT). Dochód osoby fizycznej opodatkowuje się stawką 19% (art. 30b ust. 1 pkt 4 i ust. 2 pkt 5 ustawy o PIT) i wlicza do podstawy daniny solidarnościowej — 4% nadwyżki dochodów ponad 1 000 000 zł (art. 30h ust. 1 i 2). Wyjątkiem w PIT jest wierzytelność dotycząca prowadzonej działalności gospodarczej — przychód z jej zbycia, także w formie aportu, jest przychodem z działalności (art. 14 ust. 2 pkt 7ca i art. 22 ust. 1ea).

Przykład. Przedsiębiorca wnosi do spółki z o.o. maszynę o wartości początkowej 100 000 zł, od której dokonał odpisów amortyzacyjnych w kwocie 60 000 zł. Umowa spółki określa wartość wkładu na 50 000 zł, równą wartości rynkowej, i przyznaje w zamian 100 udziałów po 500 zł. W dniu wpisu spółki do rejestru przedsiębiorca uzyskuje przychód 50 000 zł; koszt wynosi 40 000 zł, a podatek 19% od dochodu 10 000 zł — 1900 zł. Przychodu ani kosztu nie ujmuje się w podatkowej księdze przychodów i rozchodów; dochód przedsiębiorca wykazuje w zeznaniu PIT-38. Jeżeli przedsiębiorca jest podatnikiem VAT czynnym, wniesienie maszyny jest ponadto dostawą towarów opodatkowaną VAT.

Aport przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części. Przychód z objęcia udziałów za przedsiębiorstwo lub jego zorganizowaną część jest wolny od PIT, a w CIT nie zalicza się go do przychodów, jeżeli spółka otrzymująca wkład przyjęła dla celów podatkowych składniki w wartości wynikającej z ksiąg podatkowych wnoszącego (art. 21 ust. 1 pkt 109 ustawy o PIT, art. 12 ust. 4 pkt 25 lit. b ustawy o CIT); w PIT spółka musi ponadto podlegać w państwie UE lub EOG opodatkowaniu od całości swoich dochodów (art. 24 ust. 23), a w CIT wyłączenie stosuje się wyłącznie do spółek wskazanych w art. 12 ust. 15 ustawy o CIT. Neutralności nie stosuje się, gdy głównym lub jednym z głównych celów wniesienia wkładu jest uniknięcie lub uchylenie się od opodatkowania; jeżeli wniesienia nie przeprowadzono z uzasadnionych przyczyn ekonomicznych, domniemywa się, że taki cel istniał (art. 24 ust. 19 i 20 ustawy o PIT, art. 12 ust. 13 i 14 ustawy o CIT). Kosztem jest wtedy wartość podatkowa składników przedsiębiorstwa, nie wyższa niż wartość udziałów z dnia objęcia (art. 22 ust. 1e pkt 6 ustawy o PIT, art. 15 ust. 1j pkt 5 ustawy o CIT). Tę samą wartość przyjmuje się jako koszt przy późniejszym zbyciu udziałów objętych neutralnie (art. 22 ust. 1f pkt 2 ustawy o PIT, art. 15 ust. 1k pkt 2 ustawy o CIT) — zob. Zbycie udziałów i akcji. Inną drogą dla przedsiębiorcy jest przekształcenie JDG w spółkę z o.o..

Wymiana udziałów. Jeżeli spółka w zamian za udziały (akcje) innej spółki wydaje wspólnikowi własne udziały (akcje), ewentualnie z dopłatą w gotówce do 10% ich wartości nominalnej, i uzyskuje w ten sposób bezwzględną większość praw głosu w tej spółce albo — mając ją — zwiększa liczbę udziałów, do przychodów nie zalicza się wartości udziałów wydanych wspólnikowi ani nabytych przez spółkę (art. 24 ust. 8a ustawy o PIT, art. 12 ust. 4d ustawy o CIT). Warunki określają art. 24 ust. 8b ustawy o PIT i art. 12 ust. 11 ustawy o CIT, a stosuje się także opisaną wyżej klauzulę przeciwko unikaniu opodatkowania.

Spółka otrzymująca wkład

CIT. Przychodem spółki nie są przychody otrzymane na utworzenie lub powiększenie kapitału zakładowego — w prostej spółce akcyjnej kapitału akcyjnego (art. 12 ust. 4 pkt 4 i art. 4a pkt 18 ustawy o CIT) — ani nadwyżka ponad wartość nominalną udziałów (akcji) przekazana na kapitał zapasowy (art. 12 ust. 4 pkt 11). Wartością początkową środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych wniesionych aportem jest wartość ustalona przez spółkę na dzień wniesienia wkładu, nie wyższa od ich wartości rynkowej (art. 16g ust. 1 pkt 4); odpisów dokonuje się od miesiąca następującego po miesiącu wprowadzenia do ewidencji (art. 16h ust. 1 pkt 1) — zob. Środki trwałe i amortyzacja i Wartości niematerialne i prawne.

Przy aporcie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części spółka przyjmuje wartość początkową środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych z ewidencji wnoszącego i kontynuuje odpisy z uwzględnieniem ich dotychczasowej wysokości i metody amortyzacji (art. 16g ust. 10a w związku z ust. 9, art. 16h ust. 3 i 3a); pozostałe składniki przyjmuje w wartości z ksiąg podatkowych wnoszącego (art. 15 ust. 1s), a przy ich zbyciu kosztem jest ta wartość pomniejszona o odpisy (art. 15 ust. 1u). Wartość firmy powstała przy aporcie nie podlega amortyzacji podatkowej (art. 16c pkt 4) — art. 16b ust. 2 pkt 2 obejmuje wartość firmy powstałą przy nabyciu przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części w drodze kupna, przyjęcia do odpłatnego korzystania albo wniesienia do spółki na podstawie przepisów o komercjalizacji i prywatyzacji.

Estoński CIT. Ryczałtu nie stosuje — w roku podatkowym, w którym rozpoczęła działalność, i w roku następnym, nie krócej niż przez 24 miesiące od dnia utworzenia — spółka, do której w roku utworzenia lub w roku następnym wniesiono na poczet kapitału uprzednio prowadzone przedsiębiorstwo, jego zorganizowaną część albo składniki majątku tego przedsiębiorstwa o łącznej wartości przekraczającej równowartość 10 000 euro (art. 28k ust. 1 pkt 5 lit. c ustawy o CIT). Podatnik CIT, który wniósł taki wkład do innego podmiotu, nie stosuje ryczałtu w roku wniesienia wkładu i w roku następnym, nie krócej niż przez 24 miesiące od dnia wniesienia (art. 28k ust. 1 pkt 6 lit. b); przepisy te stosuje się odpowiednio do spółki otrzymującej wkład (art. 28k ust. 2), także utworzonej wcześniej. Wyłączenia z art. 28k dotyczą wyboru ryczałtu. Spółka już opodatkowana ryczałtem, która otrzyma wkład w postaci przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, traci prawo do ryczałtu z końcem roku poprzedzającego rok otrzymania wkładu — cały ten rok rozlicza na zasadach ogólnych — chyba że wnoszący jest opodatkowany ryczałtem albo z dniem wniesienia wkładu zamknie księgi rachunkowe, sporządzi sprawozdanie finansowe oraz dokona rozliczenia i ustaleń z art. 7aa w zakresie transakcji związanych z przejmowanymi składnikami majątku (art. 28l ust. 1 pkt 4 lit. c). Ponieważ wnoszącym może być tylko osoba fizyczna, która nie jest opodatkowana ryczałtem, w praktyce prawo do ryczałtu zachowuje się tylko wtedy, gdy wnoszący z dniem wniesienia zamknie księgi rachunkowe, sporządzi sprawozdanie finansowe i dokona rozliczeń z art. 7aa. Wspólnikami spółki opodatkowanej ryczałtem mogą być wyłącznie osoby fizyczne, a spółka ta nie może posiadać udziałów w innej spółce (art. 28j ust. 1 pkt 4 i 5), więc wkład przedsiębiorstwa do takiej spółki może wnieść bez naruszenia tych warunków tylko osoba fizyczna. Nadwyżka wartości rynkowej wniesionych składników przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części ponad ich wartość podatkową jest dochodem z tytułu zmiany wartości składników majątku osiągniętym w miesiącu wniesienia wkładu; ryczałt od niego spółka wpłaca do 20. dnia następnego miesiąca (art. 28m ust. 1 pkt 4 i ust. 6–7, art. 28n ust. 1 pkt 3, art. 28t ust. 1 pkt 5). Wkład składników, które nie tworzą przedsiębiorstwa ani jego zorganizowanej części, nie powoduje utraty prawa do ryczałtu ani dochodu z art. 28m ust. 1 pkt 4. Zob. Estoński CIT.

Księgi rachunkowe. Kapitał zakładowy wykazuje się w wysokości określonej w umowie lub statucie i wpisanej w rejestrze sądowym, a zadeklarowane, lecz niewniesione wkłady — jako należne wkłady na poczet kapitału (art. 36 ust. 2 ustawy o rachunkowości; kapitał akcyjny prostej spółki akcyjnej — ust. 2aa). Agio przelewa się do kapitału zapasowego (art. 154 § 3 i art. 396 § 2 KSH). Kapitał powstały z zamiany zobowiązań i pożyczek na udziały wykazuje się w wartości nominalnej tych zobowiązań i pożyczek, z uwzględnieniem m.in. odsetek naliczonych do dnia zamiany, które nie będą wypłacone (art. 36 ust. 2c). Ustawa nie zawiera odrębnego przepisu o wycenie składników otrzymanych jako wkład niepieniężny. Środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne wycenia się według ceny nabycia (art. 28 ust. 1 pkt 1), którą ustawa określa jako cenę zakupu obejmującą kwotę należną sprzedającemu, powiększoną o koszty bezpośrednio związane z zakupem i przystosowaniem składnika do używania (art. 28 ust. 2 zdanie pierwsze); sposób jej ustalenia przy aporcie, za który spółka wydaje udziały albo akcje, określa jednostka w zasadach (polityce) rachunkowości (art. 10 ust. 1 pkt 2). Według ceny sprzedaży takiego samego lub podobnego przedmiotu wycenia się składnik, którego ceny nabycia nie można ustalić, w szczególności przyjęty nieodpłatnie (art. 28 ust. 2 zdanie drugie). Wniesienie wkładu nie jest przychodem spółki (art. 3 ust. 1 pkt 30); wartość firmy stanowi różnicę między ceną nabycia jednostki lub jej zorganizowanej części a niższą od niej wartością godziwą przejętych aktywów netto (art. 33 ust. 4). Zob. Kapitały własne spółki.

PCC

  • Przedmiot — podatkowi podlega umowa spółki i jej zmiana (art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. k i pkt 2 ustawy o PCC); w spółce kapitałowej za zmianę umowy uważa się podwyższenie kapitału zakładowego z wkładów lub ze środków spółki (art. 1 ust. 3 pkt 2), a w spółce osobowej — wniesienie lub podwyższenie wkładu, którego wartość powoduje zwiększenie majątku spółki (art. 1 ust. 3 pkt 1). Przeniesienie przedmiotu wkładu na spółkę w wykonaniu umowy spółki albo oświadczenia o objęciu udziałów nie jest odrębną czynnością opodatkowaną — zamknięty katalog art. 1 ust. 1 obejmuje w tym zakresie tylko umowę spółki i jej zmianę, a podatnikiem jest spółka (art. 4 pkt 9); wnoszący aport nie płaci PCC.
  • Aport objęty VAT — według brzmienia art. 2 pkt 4 wyłączenie czynności opodatkowanych VAT albo z niego zwolnionych nie dotyczy umowy spółki i jej zmian. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że ze względu na zasadę stałości (stand still) z dyrektyw o podatkach pośrednich od gromadzenia kapitału podwyższenie kapitału zakładowego w wyniku wniesienia aportu objętego VAT nie podlegało PCC, a podatek był należny tylko od części pokrytej wkładem pieniężnym (wyrok z 17 listopada 2015 r., II FSK 2387/13, dotyczący podwyższenia z 2007 r.), a Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przyjmuje na tej podstawie, że podwyższenie kapitału zakładowego związane z wniesieniem aportu opodatkowanego VAT albo z VAT zwolnionego nie podlega PCC (interpretacje indywidualne z 1 czerwca 2026 r., 0111-KDIB2-3.4014.194.2026.1.ASZ, i z 17 sierpnia 2026 r., 0111-KDIB2-3.4014.284.2026.3.LM). Podatek pozostaje należny od kapitału pokrywanego wkładem pieniężnym oraz aportem, który VAT nie podlega — np. wniesionym przez osobę niebędącą podatnikiem VAT albo obejmującym przedsiębiorstwo lub jego zorganizowaną część (art. 6 pkt 1 ustawy o VAT), chyba że ma zastosowanie wyłączenie opisane niżej.
  • Podstawa i stawka — wartość kapitału zakładowego albo wartość, o którą go podwyższono (art. 6 ust. 1 pkt 8 lit. a i b), pomniejszona o wynagrodzenie notariusza wraz z VAT i opłatę sądową za wpis (art. 6 ust. 9); agio przelewane do kapitału zapasowego nie zwiększa podstawy. Stawka wynosi 0,5% (art. 7 ust. 1 pkt 9).
  • Podatnik i termin — podatnikiem jest spółka (art. 4 pkt 9). Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą zawarcia umowy, a przy podwyższeniu kapitału — z chwilą podjęcia uchwały (art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2). Podatek od czynności w formie aktu notarialnego pobiera notariusz (art. 10 ust. 2); w pozostałych przypadkach spółka składa deklarację i wpłaca podatek w terminie 14 dni (art. 10 ust. 1).
  • Wyłączenia — nie podlegają podatkowi umowy spółki i ich zmiany związane z wniesieniem do spółki kapitałowej, w zamian za jej udziały lub akcje, przedsiębiorstwa spółki kapitałowej lub jego zorganizowanej części albo udziałów lub akcji innej spółki kapitałowej dających większość głosów, a także kolejnych udziałów lub akcji, gdy spółka ma już większość głosów (art. 2 pkt 6 lit. c). Przepis dotyczy przedsiębiorstwa spółki kapitałowej w rozumieniu art. 1a pkt 2 — nie obejmuje przedsiębiorstwa wnoszonego przez osobę fizyczną, spółkę osobową ani inną osobę prawną (interpretacje indywidualne Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 29 grudnia 2023 r., 0111-KDIB2-3.4014.385.2023.2.MD, i z 19 stycznia 2024 r., 0111-KDIB2-3.4014.537.2023.1.JS). Wniesienie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części nie podlega VAT (art. 6 pkt 1 ustawy o VAT), więc nie ma do niego zastosowania także wyłączenie dla aportu objętego VAT; według Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej spółka płaci wtedy 0,5% od kwoty podwyższenia kapitału zakładowego.
  • Prosta spółka akcyjna nie jest spółką kapitałową w rozumieniu ustawy o PCC (art. 1a pkt 2), a art. 6 ust. 1 pkt 8 nie określa podstawy opodatkowania wkładów na kapitał akcyjny. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przyjmuje, że zawarcie umowy prostej spółki akcyjnej, wniesienie do niej wkładów — także aportu zorganizowanej części przedsiębiorstwa — i emisja nowych akcji nie podlegają PCC, powołując się na zasadę stand still z dyrektywy 2008/7/WE (interpretacje indywidualne z 16 lipca 2026 r., 0111-KDIB2-3.4014.237.2026.3.JKU, i z 1 października 2026 r., 0111-KDIB2-2.4014.225.2026.1.MM) — zob. Prosta spółka akcyjna i PCC w działalności.

Dokumenty

  • umowa spółki albo statut i akt zawiązania, a przy podwyższeniu — uchwała oraz oświadczenia o objęciu udziałów albo umowa objęcia akcji,
  • umowa przenosząca przedmiot wkładu w formie właściwej dla danego składnika, a przy przedsiębiorstwie — także określenie składników wyłączonych z przeniesienia (art. 55² KC),
  • wycena: w spółce akcyjnej sprawozdanie założycieli z opinią biegłego rewidenta albo dokumenty z art. 312¹ § 1 KSH; w spółce z o.o. i prostej spółce akcyjnej Kodeks nie wymaga wyceny w określonej formie, ale wartość wkładu decyduje o odpowiedzialności z art. 175 albo art. 300¹⁰, a jej porównanie z wartością rynkową — o przychodzie wnoszącego,
  • protokół przekazania przedmiotu wkładu z datą wydania,
  • przy przedsiębiorstwie lub jego zorganizowanej części — dane z ewidencji i ksiąg podatkowych wnoszącego, z których spółka przejmuje wartości podatkowe,
  • faktura, jeżeli aport podlega VAT, oraz deklaracja PCC-3, jeżeli podatek jest należny, a nie pobrał go notariusz,
  • oświadczenie członków zarządu o wniesieniu wkładów i lista wspólników przy zgłoszeniu spółki z o.o. (art. 167 § 1 pkt 2 i § 2 KSH).

Podstawa prawna

Artykuł ma charakter informacyjny i omawia przepisy według stanu prawnego na dzień podany pod tytułem. Nie stanowi porady prawnej ani podatkowej i nie zastępuje analizy konkretnej sprawy przez radcę prawnego, adwokata albo doradcę podatkowego.