Przejdź do treści

Prokura w spółce z o.o. i spółce akcyjnej

Prokura w spółce z o.o. i spółce akcyjnej: zakres umocowania, prokura samoistna, łączna, łączna niewłaściwa i oddziałowa, ustanowienie i odwołanie, wpis do KRS, wygaśnięcie, prokura a pełnomocnictwo.

Stan prawny na 20 listopada 2026

Prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, obejmującym umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa (art. 109¹ § 1 Kodeksu cywilnego). W odróżnieniu od zwykłego pełnomocnictwa jej zakres wyznacza ustawa, a nie mocodawca — prokury nie można ograniczyć ze skutkiem wobec osób trzecich, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 109¹ § 2). W spółce z o.o. i spółce akcyjnej prokurent działa obok zarządu: w zależności od rodzaju prokury reprezentuje spółkę samodzielnie, wspólnie z innym prokurentem albo wspólnie z członkiem zarządu. Zasady działania zarządu opisuje artykuł Zarząd spółki z o.o..

Zakres umocowania

  • Czynności związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa — prokurent może dokonywać w imieniu spółki czynności sądowych i pozasądowych związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Ograniczenia przyjęte w stosunkach wewnętrznych nie mają skutku wobec osób trzecich (art. 109¹ § 2).
  • Czynności wyłączone — do zbycia przedsiębiorstwa, do dokonania czynności prawnej, na podstawie której następuje oddanie go do czasowego korzystania, oraz do zbywania i obciążania nieruchomości wymagane jest pełnomocnictwo do poszczególnej czynności (art. 109³). Przepis nie wymienia nabywania nieruchomości.
  • Uchwały wspólników — prokura nie zastępuje zgód korporacyjnych. Jeżeli do dokonania czynności prawnej przez spółkę ustawa wymaga uchwały wspólników, czynność dokonana bez takiej uchwały jest nieważna (art. 17 § 1 Kodeksu spółek handlowych), przy czym zgoda może być wyrażona także po złożeniu oświadczenia przez spółkę, nie później niż w terminie dwóch miesięcy (art. 17 § 2). W spółce z o.o. uchwały wymaga m.in. nabycie i zbycie nieruchomości, jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej (art. 228 pkt 4) — zob. Zgromadzenie wspólników i uchwały.
  • Dalsze umocowanie — prokura nie może być przeniesiona, ale prokurent może ustanowić pełnomocnika do poszczególnej czynności lub pewnego rodzaju czynności (art. 109⁶ KC).
  • Reprezentacja bierna — oświadczenia składane spółce oraz doręczenia pism spółce mogą być dokonywane wobec prokurenta (art. 205 § 2 i art. 373 § 2 KSH), a przy prokurze łącznej — wobec jednej z osób, którym jej udzielono (art. 109⁴ § 2 KC).
  • Dokumenty finansowe — zgłoszenie rocznego sprawozdania finansowego i innych dokumentów do Repozytorium Dokumentów Finansowych może podpisać prokurent, którego numer PESEL jest ujawniony w rejestrze (art. 19e ust. 2 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym). Prokurent nie jest natomiast kierownikiem jednostki w rozumieniu ustawy o rachunkowości, ponieważ definicja ta wyłącza pełnomocników ustanowionych przez jednostkę (art. 3 ust. 1 pkt 6), więc nie podpisuje sprawozdania finansowego w miejsce członków zarządu — zob. Sprawozdanie finansowe.

Rodzaje prokury

RodzajSposób działania prokurentaPodstawa
prokura udzielona oddzielnie (samoistna)prokurent działa samodzielnieart. 109⁴ § 1 KC
prokura łącznaprokurent działa wspólnie z inną osobą albo osobami, którym udzielono prokury łącznieart. 109⁴ § 1 KC
prokura do działania wspólnie z członkiem zarządu (tzw. łączna niewłaściwa)umocowanie obejmuje także albo wyłącznie dokonywanie czynności wspólnie z członkiem organu zarządzającegoart. 109⁴ § 1¹ KC
prokura oddziałowaumocowanie jest ograniczone do zakresu spraw wpisanych do rejestru oddziału przedsiębiorstwaart. 109⁵ KC

Zgłoszenie o udzieleniu prokury do rejestru określa jej rodzaj, a przy prokurze łącznej oraz prokurze do działania wspólnie z członkiem zarządu — także sposób jej wykonywania (art. 109⁸ § 2 KC).

Odrębną kwestią jest reprezentacja przez członka zarządu i prokurenta. Jeżeli zarząd jest wieloosobowy, a umowa spółki albo statut nie zawiera postanowień o sposobie reprezentacji, do składania oświadczeń w imieniu spółki wymagane jest współdziałanie dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem (art. 205 § 1 i art. 373 § 1 KSH). Przepisy o sposobie reprezentacji nie wyłączają ustanowienia prokury i nie ograniczają praw prokurentów wynikających z przepisów o prokurze (art. 205 § 3 i art. 373 § 3).

Kto może być prokurentem

  • Osoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych (art. 109² § 2 KC).
  • Osoba nieskazana za przestępstwa wymienione w art. 18 § 2 KSH — zakaz pełnienia funkcji obejmuje wprost prokurenta; ustaje on z upływem piątego roku od uprawomocnienia się wyroku, chyba że wcześniej nastąpiło zatarcie skazania (art. 18 § 3).
  • Osoba spoza organów nadzoru — prokurent nie może być jednocześnie członkiem rady nadzorczej ani komisji rewizyjnej spółki z o.o. (art. 214 § 1 KSH) ani członkiem rady nadzorczej spółki akcyjnej (art. 387 § 1).
  • Członek zarządu — przepisy nie rozstrzygają wprost, czy członek zarządu może być jednocześnie prokurentem tej samej spółki; zakaz z art. 214 § 1 i art. 387 § 1 KSH dotyczy łączenia funkcji prokurenta z członkostwem w organach nadzoru. W uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 30 stycznia 2015 r., III CZP 34/14, wskazano, że brak podstaw prawnych, aby członek zarządu mógł zostać prokurentem: zachowanie członka zarządu traktuje się jako zachowanie samej spółki, prokurent jest natomiast jej pełnomocnikiem, a umocowanie wynikające z prokury i tak mieści się w ustawowym prawie członka zarządu do reprezentowania spółki. W tym samym uzasadnieniu Sąd Najwyższy stwierdził, że nie ma przeszkód, aby prokurentem był wspólnik będący osobą fizyczną z pełną zdolnością do czynności prawnych. Teza uchwały dotyczyła innego zagadnienia — wpisu do rejestru jednego prokurenta z zastrzeżeniem, że może działać tylko łącznie z członkiem zarządu. Taką prokurę od 1 stycznia 2017 r. dopuszcza art. 109⁴ § 1¹ KC, dodany ustawą z 16 grudnia 2016 r.; przepis ten reguluje działanie prokurenta wspólnie z członkiem zarządu, a nie udzielenie prokury członkowi zarządu.

Do wniosku o wpis prokurenta do rejestru dołącza się jego oświadczenie obejmujące zgodę na powołanie i adres do doręczeń, chyba że wniosek podpisała osoba podlegająca wpisowi albo osoba, która udzieliła pełnomocnictwa do złożenia wniosku, albo zgoda prokurenta została wyrażona w protokole z posiedzenia organu powołującego lub w umowie spółki (art. 19a ust. 5 ustawy o KRS). Jeżeli adres do doręczeń znajduje się poza Unią Europejską, wskazuje się pełnomocnika do doręczeń w Polsce (art. 19a ust. 5a).

Ustanowienie prokury

  • Forma — prokura powinna być udzielona na piśmie pod rygorem nieważności, a przepisu art. 99 § 1 KC (pełnomocnictwo w formie wymaganej dla czynności) nie stosuje się (art. 109² § 1 KC). Prokura udzielona na piśmie umocowuje więc także do czynności wymagających formy szczególnej, z zastrzeżeniem wyłączeń z art. 109³.
  • Spółka z o.o. — powołanie prokurenta wymaga zgody wszystkich członków zarządu, a odwołać prokurę może każdy członek zarządu (art. 208 § 6 i 7 KSH). Obie reguły należą do przepisów art. 208 § 2–8, które stosuje się do wzajemnych stosunków członków zarządu wieloosobowego tylko wtedy, gdy umowa spółki nie stanowi inaczej (art. 208 § 1). Umowa spółki może więc odmiennie określić, w jaki sposób zarząd wieloosobowy decyduje o powołaniu prokurenta i o odwołaniu prokury, np. przewidzieć uchwałę zarządu podejmowaną większością głosów. W spółce, której umowę zawarto przy wykorzystaniu wzorca umowy (S24), uchwałę o ustanowieniu prokury można podjąć przy wykorzystaniu wzorca uchwały w systemie teleinformatycznym; opatruje się ją kwalifikowanymi podpisami elektronicznymi, podpisami zaufanymi albo podpisami osobistymi, a wniosek o wpis składa się za pośrednictwem tego systemu (art. 208 § 9 i 10).
  • Spółka akcyjna — powołanie prokurenta wymaga zgody wszystkich członków zarządu, a odwołać prokurę może każdy członek zarządu (art. 371 § 4 i 5 KSH). Przepisy te, w odróżnieniu od art. 208 § 1 KSH, nie przewidują, że statut może stanowić inaczej. Pozostałe zasady funkcjonowania zarządu spółki akcyjnej opisuje artykuł Spółka akcyjna.
  • Spółki osobowe — ustanowienie prokury wymaga zgody wszystkich wspólników mających prawo prowadzenia spraw spółki, a odwołać ją może każdy z nich (art. 41 § 1 i 2 KSH).
  • Okresy wyłączenia — w okresie likwidacji spółki prokura nie może być ustanowiona (art. 284 § 2 i art. 470 § 2 KSH); nie można jej ustanowić także w okresie kurateli ustanowionej na podstawie art. 42 § 1 KC (art. 109⁷ § 3¹ KC).

Zawarcie przez spółkę kapitałową umowy kredytu, pożyczki, poręczenia lub innej podobnej umowy z prokurentem albo na jego rzecz wymaga zgody zgromadzenia wspólników albo walnego zgromadzenia, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 15 § 1 KSH). Prokurent, który z tytułu prokury pobiera wynagrodzenie podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym, podlega obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu (art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych).

Wpis do KRS

  • Obowiązek zgłoszenia — udzielenie i wygaśnięcie prokury przedsiębiorca powinien zgłosić do rejestru (art. 109⁸ § 1 KC). W dziale 2 rejestru przedsiębiorców zamieszcza się dane prokurentów oraz rodzaj prokury (art. 39 pkt 3 ustawy o KRS); prokurenta wpisuje się z nazwiskiem, imionami i numerem PESEL (art. 35 pkt 1).
  • Termin i forma — wniosek składa się w terminie 7 dni od dnia udzielenia albo wygaśnięcia prokury (art. 22 ust. 1 ustawy o KRS), wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego (art. 19 ust. 2).
  • Charakter wpisu — przepisy nie uzależniają skuteczności udzielenia ani odwołania prokury od wpisu, więc wpis ma charakter deklaratoryjny. Spółka nie może jednak powoływać się wobec osób trzecich działających w dobrej wierze na dane niewpisane do rejestru lub z niego wykreślone (art. 14 ustawy o KRS) — dopóki odwołanie prokury nie zostanie ujawnione, osoba trzecia działająca w dobrej wierze może polegać na wpisie. Od dnia dokonania wpisu nikt nie może zasłaniać się nieznajomością ujawnionych wpisów; w odniesieniu do czynności dokonanych przed upływem szesnastego dnia od wpisu spółka nie może powoływać się na wpis wobec osoby trzeciej, która udowodni, że nie mogła wiedzieć o jego treści (art. 15 ust. 1).

Odwołanie i wygaśnięcie

Prokura może być w każdym czasie odwołana (art. 109⁷ § 1 KC); w spółce z o.o. i spółce akcyjnej może to zrobić każdy członek zarządu (art. 208 § 7 i art. 371 § 5 KSH). Prokura wygasa ponadto:

  • wskutek wykreślenia spółki z rejestru przedsiębiorców, ogłoszenia upadłości, otwarcia likwidacji oraz przekształcenia spółki (art. 109⁷ § 2 KC; dla otwarcia likwidacji także art. 284 § 1 i art. 470 § 1 KSH) — zob. Likwidacja spółki,
  • ze śmiercią prokurenta (art. 109⁷ § 3 KC),
  • wskutek ustanowienia dla spółki kuratora na podstawie art. 42 § 1 KC (art. 109⁷ § 3¹).

Przepisy nie wymieniają zmiany składu zarządu wśród przyczyn wygaśnięcia prokury. Odwołanie albo inne wygaśnięcie prokury zgłasza się do rejestru w terminie 7 dni (art. 109⁸ § 1 KC i art. 22 ust. 1 ustawy o KRS).

Prokura a pełnomocnictwo

CechaProkuraPełnomocnictwo
Kto może udzielićprzedsiębiorca podlegający wpisowi do CEIDG albo rejestru przedsiębiorców KRS (art. 109¹ § 1 KC)bez takiego ograniczenia (art. 96 KC)
Zakresustawowy: czynności sądowe i pozasądowe związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, z wyłączeniami z art. 109³określa mocodawca; pełnomocnictwo ogólne obejmuje czynności zwykłego zarządu, do czynności przekraczających ten zakres potrzebne jest pełnomocnictwo określające ich rodzaj albo do poszczególnej czynności (art. 98)
Ograniczenie wobec osób trzecichniedopuszczalne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 109¹ § 2)zakres wynika z treści pełnomocnictwa
Formapisemna pod rygorem nieważności, bez względu na formę czynności (art. 109² § 1)pełnomocnictwo ogólne — pisemna pod rygorem nieważności; do czynności wymagającej szczególnej formy — w tej samej formie (art. 99)
Umocowanyosoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych (art. 109² § 2)ograniczenie zdolności pełnomocnika nie wpływa na ważność czynności (art. 100)
Dalsze umocowaniepełnomocnik do poszczególnej czynności lub pewnego rodzaju czynności (art. 109⁶)tylko gdy wynika to z treści pełnomocnictwa, z ustawy lub ze stosunku prawnego będącego jego podstawą (art. 106)
Rejestrzgłoszenie udzielenia i wygaśnięcia do KRS (art. 109⁸)w spółce kapitałowej nie podlega wpisowi do KRS
Odwołaniew każdym czasie (art. 109⁷ § 1)w każdym czasie, chyba że mocodawca zrzekł się odwołania z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku podstawowego (art. 101 § 1)

Do zbycia przedsiębiorstwa, oddania go do czasowego korzystania oraz zbycia lub obciążenia nieruchomości spółka może umocować prokurenta albo inną osobę pełnomocnictwem do poszczególnej czynności (art. 109³ KC); takie pełnomocnictwo udziela się w formie wymaganej dla danej czynności (art. 99 § 1).

Podstawa prawna

  • art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2026 r. poz. 522, z późn. zm.),
  • art. 42 § 1, art. 96, art. 98–101, art. 106 i art. 109¹–109⁸ ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. — Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795),
  • art. 1 pkt 1 lit. a i art. 35 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców (Dz. U. poz. 2255),
  • art. 15 § 1, art. 17 § 1 i 2, art. 18 § 2 i 3, art. 41, art. 205, art. 208 § 1, 6, 7, 9 i 10, art. 214 § 1, art. 228 pkt 4, art. 284, art. 371 § 4 i 5, art. 373, art. 387 § 1 i art. 470 ustawy z dnia 15 września 2000 r. — Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 18, z późn. zm.),
  • art. 14, art. 15 ust. 1, art. 19 ust. 2, art. 19a ust. 5 i 5a, art. 19e ust. 2, art. 22 ust. 1, art. 35 pkt 1 i art. 39 pkt 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2026 r. poz. 1505),
  • art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461, z późn. zm.),
  • uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2015 r., III CZP 34/14.

Artykuł ma charakter informacyjny i omawia przepisy według stanu prawnego na dzień podany pod tytułem. Nie stanowi porady prawnej ani podatkowej i nie zastępuje analizy konkretnej sprawy przez radcę prawnego, adwokata albo doradcę podatkowego.