Limity i stawki podatkowe

Zestawienie kwot, progów i limitów, które najczęściej wpływają na rozliczenia przedsiębiorców: wynagrodzenia minimalne i przeciętne, skala podatkowa, podstawy wymiaru składek, progi składki zdrowotnej ryczałtowców, limity przeliczane z euro oraz limity w podatku od towarów i usług. Pod tabelami zestawiono pozostałe limity w VAT oraz progi wielkości jednostek według ustawy o rachunkowości.

Pozostałe limity w VAT

Limity uzupełniające tabelę VAT powyżej. Kwotę wyrażoną w euro w definicji małego podatnika (art. 2 pkt 25 ustawy o VAT) przelicza się po średnim kursie NBP z pierwszego dnia roboczego października poprzedniego roku podatkowego i zaokrągla do 1000 zł. Kwoty 50 000 zł i 42 000 zł ustawa określa bezpośrednio w złotych, a limit procedury SME — w euro.

Mały podatnik rozliczający prowizję. Małym podatnikiem jest także podatnik prowadzący przedsiębiorstwo maklerskie, zarządzający funduszami inwestycyjnymi lub alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, będący agentem, zleceniobiorcą lub inną osobą świadczącą usługi o podobnym charakterze (z wyjątkiem komisu), jeżeli kwota prowizji lub innych postaci wynagrodzenia za wykonane usługi (wraz z kwotą podatku) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym równowartości 45 000 euro. Równowartość 45 000 euro wynosi 193 000 zł na 2025 r. (kurs 4,2846 zł z 1 października 2024 r.) i 192 000 zł na 2026 r. (kurs 4,2586 zł z 1 października 2025 r.). Mały podatnik może wybrać metodę kasową (art. 21 ust. 1); deklaracje za okresy kwartalne składa wówczas na podstawie art. 99 ust. 2, a mały podatnik niewybierający metody kasowej — po uprzednim zawiadomieniu naczelnika urzędu skarbowego (art. 99 ust. 3 pkt 1), z wyłączeniami z art. 99 ust. 3a.

Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów. WNT nie występuje u rolników ryczałtowych (dla prowadzonej działalności rolniczej), podatników wykonujących jedynie czynności inne niż opodatkowane podatkiem, którym nie przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, podatników zwolnionych na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 albo art. 113a ust. 1 oraz osób prawnych niebędących podatnikami, jeżeli całkowita wartość nabyć nie przekroczyła 50 000 zł w bieżącym ani w poprzednim roku podatkowym. Po przekroczeniu tej kwoty WNT występuje od momentu przekroczenia (art. 10 ust. 5). Wyłączenie nie dotyczy nowych środków transportu i wyrobów akcyzowych (art. 10 ust. 3). Podmioty te mogą wybrać opodatkowanie WNT; wybór obowiązuje przez 2 kolejne lata (art. 10 ust. 6 i 7). Szerzej: wewnątrzwspólnotowe dostawy i nabycia.

WSTO i usługi TBE. Dostawca mający siedzibę działalności gospodarczej wyłącznie w Polsce opodatkowuje w kraju wewnątrzwspólnotową sprzedaż towarów na odległość (art. 22a ust. 1) oraz usługi telekomunikacyjne, nadawcze i elektroniczne świadczone na rzecz podmiotów niebędących podatnikami z innych państw członkowskich (art. 28k ust. 2), dopóki ich łączna wartość bez podatku nie przekroczy 42 000 zł w bieżącym ani w poprzednim roku podatkowym. Od dostawy lub usługi, którą przekroczono próg, miejscem opodatkowania jest państwo członkowskie nabywcy (art. 22a ust. 2, art. 28k ust. 3); podatek można wówczas rozliczać w procedurze VAT OSS. Opodatkowanie w państwie członkowskim nabywcy można też wybrać przed przekroczeniem progu (art. 22a ust. 3, art. 28k ust. 4).

Procedura SME. Od 1 stycznia 2025 r. podatnicy mogą korzystać ze zwolnienia podmiotowego także w państwach członkowskich innych niż państwo siedziby (ustawa z dnia 8 listopada 2024 r., Dz. U. z 2024 r. poz. 1721). Podatnik z siedzibą w Polsce korzysta ze zwolnienia w innym państwie członkowskim na warunkach określonych przez to państwo, jeżeli jego roczny obrót na terytorium UE nie przekroczył 100 000 euro w poprzednim ani w bieżącym roku podatkowym, po uprzednim powiadomieniu naczelnika urzędu skarbowego (art. 113b ust. 1 i 2). Podatnik z siedzibą w innym państwie członkowskim korzysta ze zwolnienia w Polsce przy tym samym limicie obrotu w UE, jeżeli m.in. jego sprzedaż w kraju nie przekroczyła w poprzednim ani w bieżącym roku kwoty z art. 113 ust. 1 (art. 113a ust. 1). Wartości w złotych przelicza się na euro po kursie wymiany opublikowanym przez Europejski Bank Centralny w pierwszym dniu roku (art. 113b ust. 21 w związku z art. 113a ust. 8). Od 1 stycznia 2027 r. do wartości sprzedaży, o której mowa w art. 113 ust. 1, wlicza się także czynności, o których mowa w art. 13 ust. 3 (przemieszczenie towarów należących do przedsiębiorstwa podatnika do innego państwa członkowskiego), dokonywane przez podatnika zwolnionego (art. 113 ust. 1a i art. 113a ust. 1 pkt 2 w brzmieniu ustawy z dnia 4 września 2026 r., Dz. U. z 2026 r. poz. 1270); do określenia wartości sprzedaży za 2026 r. stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 5 tej ustawy).

Kasy rejestrujące. Zwolnienia z obowiązku ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących określa rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2024 r. (Dz. U. z 2024 r. poz. 1902, zm. Dz. U. z 2026 r. poz. 420); stosuje się je nie dłużej niż do 31 grudnia 2027 r. Limit 20 000 zł z tabeli VAT powyżej dotyczy wartości sprzedaży (bez podatku) na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych, dokonanej w poprzednim roku podatkowym (§ 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 pkt 2 rozporządzenia); w przypadku podatników rozpoczynających taką sprzedaż po 31 grudnia 2024 r. limit odnosi się do wartości przewidywanej, w proporcji do okresu jej wykonywania w danym roku podatkowym (§ 3 ust. 1 pkt 2). Z ewidencji zwolnieni są ponadto podatnicy, u których udział czynności wymienionych w części I załącznika do rozporządzenia w całkowitej sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych (podmiotów, o których mowa w art. 111 ust. 1 ustawy o VAT) był w poprzednim roku podatkowym wyższy niż 80% (§ 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia; podatnicy rozpoczynający taką sprzedaż — udział przewidywany, § 3 ust. 1 pkt 4). Szczegóły: kasy rejestrujące.

Wielkość jednostki w ustawie o rachunkowości

Od 1 stycznia 2025 r. ustawa o rachunkowości definiuje jednostki mikro, małe, średnie i duże (art. 3 ust. 1 pkt 1a–1d, dodane ustawą z dnia 6 grudnia 2024 r., Dz. U. z 2024 r. poz. 1863). Definicje stosuje się po raz pierwszy do sprawozdań finansowych za rok obrotowy rozpoczynający się po 31 grudnia 2023 r. (art. 14 ust. 3 tej ustawy). Progi określono w złotych, dlatego nie zależą od kursu euro.

Jednostka jest jednostką mikro, małą albo średnią, jeżeli w roku obrotowym, za który sporządza sprawozdanie finansowe, oraz w roku poprzedzającym nie przekroczyła co najmniej dwóch z trzech wielkości właściwych dla danej kategorii; jednostka mała to jednostka niebędąca jednostką mikro, a średnia — niebędąca jednostką mikro ani małą. Jednostką dużą jest jednostka, która w tych dwóch latach przekroczyła co najmniej dwie z trzech wielkości z art. 3 ust. 1 pkt 1d. Jednostka rozpoczynająca działalność ustala kategorię na podstawie danych z roku obrotowego, w którym ją rozpoczęła (jednostka mikro i mała — także z roku rozpoczęcia prowadzenia ksiąg rachunkowych). Status traci się dopiero wtedy, gdy przekroczenie co najmniej dwóch z trzech wielkości (w przypadku jednostki dużej — ich nieprzekroczenie) wystąpi zarówno w roku obrotowym, za który sporządza się sprawozdanie, jak i w roku poprzedzającym.

Odrębne progi uprawniające do uproszczeń, dotychczas określone w art. 3 ust. 1a (jednostki mikro) i art. 3 ust. 1c (jednostki małe), uchylono; nie stosuje się ich do sprawozdań za rok obrotowy rozpoczynający się po 31 grudnia 2023 r. Jednostki spełniające definicje z tabeli mogą sporządzać sprawozdanie z zastosowaniem uproszczeń, m.in. uproszczonego bilansu według załącznika nr 4 (jednostki mikro) albo nr 5 (jednostki małe) do ustawy (art. 46 ust. 5 pkt 4 i 5); decyzję w tej sprawie podejmuje organ zatwierdzający (art. 49c ust. 1), a przepisu tego nie stosuje się do jednostek sektora finansów publicznych ani do podmiotów, o których mowa w art. 3 ust. 2 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (z wyjątkiem spółek kapitałowych) oraz w art. 3 ust. 3 pkt 1 i 2 tej ustawy (art. 49c ust. 3). Na potrzeby uproszczeń jak jednostki duże, bez względu na sumę aktywów, przychody i zatrudnienie, traktuje się m.in. banki, zakłady ubezpieczeń i inne jednostki z art. 2 ust. 1 pkt 3, alternatywne spółki inwestycyjne, emitentów papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu na rynku regulowanym lub w alternatywnym systemie obrotu, krajowe instytucje płatnicze i instytucje pieniądza elektronicznego (art. 3 ust. 1h).

Obowiązek badania sprawozdania finansowego wyznaczają odrębne kryteria. Niezależnie od wielkości badaniu podlegają m.in. sprawozdania banków, zakładów ubezpieczeń i spółek akcyjnych (art. 64 ust. 1 pkt 1–3); pozostałe jednostki podlegają badaniu, jeżeli w poprzednim roku obrotowym spełniły co najmniej dwa z trzech warunków: średnioroczne zatrudnienie co najmniej 50 osób, suma aktywów co najmniej 3 125 000 euro, przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów co najmniej 6 250 000 euro (art. 64 ust. 1 pkt 4); wielkości w euro przelicza się po średnim kursie NBP na dzień bilansowy (art. 4 ust. 2). Zakres uproszczeń i badanie omawia artykuł sprawozdanie finansowe, a obowiązek prowadzenia ksiąg — artykuł księgi rachunkowe.

Podstawa prawna

• art. 2 pkt 25, art. 10 ust. 1 pkt 2 i ust. 2–8, art. 21 ust. 1, art. 22a, art. 28k, art. 99 ust. 2, 3 i 3a, art. 111 ust. 1, art. 113, art. 113a i art. 113b ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2026 r. poz. 1263, z późn. zm.),
• ustawa z dnia 8 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 1721),
• ustawa z dnia 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2026 r. poz. 1270) — art. 1 pkt 29 i 30 oraz art. 5, od 1 stycznia 2027 r.,
• rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2024 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących (Dz. U. z 2024 r. poz. 1902, zm. Dz. U. z 2026 r. poz. 420),
• art. 3 ust. 1 pkt 1a–1d i ust. 1h, art. 4 ust. 2, art. 46 ust. 5 pkt 4 i 5, art. 49c ust. 1 i 3 oraz art. 64 ust. 1 pkt 1–4 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2026 r. poz. 522, 640, 644 i 1206),
• art. 14 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 6 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy o rachunkowości, ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 1863).