Przejdź do treści

Umowa spółki z o.o. — postanowienia obowiązkowe i dodatkowe

Obowiązkowe elementy umowy spółki z o.o., forma aktu notarialnego i S24, aport oraz postanowienia dodatkowe z KSH: zbycie udziałów, dopłaty, uprzywilejowanie, organy, zysk i umorzenie.

Stan prawny na 20 listopada 2026

Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością — w spółce jednoosobowej akt założycielski jedynego wspólnika (art. 4 § 2 KSH) — określa firmę, siedzibę, przedmiot działalności i kapitał zakładowy spółki oraz prawa i obowiązki wspólników. Kodeks spółek handlowych wymienia elementy, które umowa musi zawierać, a w wielu sprawach stosuje rozwiązanie ustawowe tylko wtedy, gdy umowa „nie stanowi inaczej”. Postanowienia odbiegające od ustawy działają wyłącznie wtedy, gdy zostały zamieszczone w umowie, a ich późniejsze wprowadzenie wymaga zmiany umowy i wpisu do rejestru.

Postanowienia obowiązkowe

Umowa spółki powinna określać elementy wymienione w art. 157 § 1 KSH:

ElementWymagania ustawowe
firma i siedziba spółkifirmę obiera się dowolnie, z dodatkowym oznaczeniem „spółka z ograniczoną odpowiedzialnością”; w obrocie dopuszczalny jest skrót „spółka z o.o.” lub „sp. z o.o.” (art. 160); siedzibę oznacza się przez wskazanie miejscowości (art. 41 KC), a adres spółki podaje się w zgłoszeniu do rejestru (art. 166 § 1 pkt 1)
przedmiot działalnościw rejestrze ujawnia się go według Polskiej Klasyfikacji Działalności — nie więcej niż dziesięć pozycji, w tym przedmiot przeważającej działalności (art. 40 pkt 1 ustawy o KRS); zob. kody PKD
wysokość kapitału zakładowegoco najmniej 5000 zł (art. 154 § 1)
czy wspólnik może mieć więcej niż jeden udziałjeżeli tak, wszystkie udziały są równe i niepodzielne (art. 153); udziały o nierównej wartości nominalnej (art. 152) są możliwe tylko przy zasadzie jednego udziału na wspólnika
liczba i wartość nominalna udziałów objętych przez poszczególnych wspólnikówwartość nominalna udziału wynosi co najmniej 50 zł; udziałów nie obejmuje się poniżej wartości nominalnej, a nadwyżkę ceny objęcia przelewa się do kapitału zapasowego (art. 154 § 2 i 3)
czas trwania spółki, jeżeli jest oznaczonyumowa może też określać inne przyczyny rozwiązania spółki (art. 270 pkt 1)

Wspólnicy są zobowiązani jedynie do świadczeń określonych w umowie spółki (art. 151 § 3). Jeżeli na wspólnika mają zostać nałożone, oprócz wniesienia wkładu, inne obowiązki wobec spółki albo mają mu zostać przyznane szczególne korzyści, należy to dokładnie określić w umowie pod rygorem bezskuteczności wobec spółki (art. 159). Zakaz konkurencji przewidziany w Kodeksie dla spółki z o.o. dotyczy członków zarządu (art. 211); Kodeks nie nakłada takiego zakazu na wspólników. Obowiązek wspólnika wobec spółki — także obowiązek powstrzymania się od działalności konkurencyjnej — jest skuteczny wobec spółki, jeżeli został dokładnie określony w umowie spółki (art. 151 § 3 i art. 159).

Forma umowy

  • Akt notarialny (art. 157 § 2) — umowa może zawierać wszystkie postanowienia dopuszczalne przez ustawę, w tym dotyczące wkładów niepieniężnych.
  • Wzorzec umowy w systemie teleinformatycznym (S24) (art. 157¹) — formularz umowy udostępniony w systemie opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, a treść umowy ogranicza się do postanowień i wariantów wzorca określonego w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości. Jeżeli spółki nie zgłoszono do rejestru w terminie 7 dni od zawarcia umowy, umowa ulega rozwiązaniu (art. 169 § 1 i 2), a kapitał zakładowy pokrywa się wyłącznie wkładami pieniężnymi, nie później niż w terminie 7 dni od wpisu do rejestru (art. 158 § 1¹) — zob. Spółka z o.o..

Wkłady niepieniężne

Jeżeli udział ma być pokryty w całości albo w części wkładem niepieniężnym (aportem), umowa spółki szczegółowo określa przedmiot wkładu, wspólnika, który go wnosi, oraz liczbę i wartość nominalną udziałów objętych w zamian (art. 158 § 1). Wynagrodzenia za usługi świadczone przy powstaniu spółki nie wypłaca się ze środków wpłaconych na pokrycie kapitału zakładowego ani nie zalicza na poczet wkładu (art. 158 § 2). Jeżeli wartość aportu została znacznie zawyżona w stosunku do jego wartości zbywczej w dniu zawarcia umowy, wspólnik, który go wniósł, oraz członkowie zarządu, którzy wiedząc o tym zgłosili spółkę do rejestru, solidarnie wyrównują spółce brakującą wartość i nie mogą zostać od tego obowiązku zwolnieni (art. 175). Skutki aportu w VAT i podatku dochodowym opisują artykuły Zmiana umowy i kapitału spółki oraz Przekształcenie JDG w spółkę z o.o..

Udziały i ich zbycie

  • Ograniczenie zbycia i zastawienia — umowa może uzależnić zbycie udziału, jego części lub ułamkowej części oraz zastawienie udziału od zgody spółki albo ograniczyć je w inny sposób (art. 182 § 1). Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, zgody udziela zarząd w formie pisemnej, a po odmowie sąd rejestrowy może zezwolić na zbycie, jeżeli istnieją ważne powody; spółka może wówczas przedstawić innego nabywcę (art. 182 § 2–5). Przy sprzedaży egzekucyjnej takiego udziału spółka może wskazać nabywcę za cenę określoną przez sąd rejestrowy (art. 185).
  • Spadkobiercy i małżonek — umowa może ograniczyć lub wyłączyć wstąpienie do spółki spadkobierców zmarłego wspólnika; określa wtedy warunki spłaty spadkobierców niewstępujących do spółki, pod rygorem bezskuteczności ograniczenia lub wyłączenia (art. 183 § 1). Może też ograniczyć lub wyłączyć wstąpienie do spółki małżonka wspólnika, gdy udziały są objęte wspólnością majątkową małżeńską (art. 183¹).
  • Prawo głosu zastawnika i użytkownika — przysługuje tylko wtedy, gdy przewiduje je umowa (art. 187 § 2).
  • Powtarzające się świadczenia niepieniężne — rodzaj i zakres takich świadczeń wspólnika określa umowa; zbycie lub obciążenie udziału wymaga wówczas zgody spółki, chyba że umowa stanowi inaczej (art. 176).

Formę zbycia i podatki opisuje artykuł Zmiana wspólników, a ewidencję zmian — Księga udziałów i lista wspólników.

Uprzywilejowanie, dopłaty, zysk i umorzenie

  • Udziały uprzywilejowane — szczególne uprawnienia muszą być określone w umowie (art. 174 § 2). Uprzywilejowanie może dotyczyć w szczególności prawa głosu (najwyżej trzy głosy na udział, wyłącznie przy udziałach o równej wartości nominalnej), prawa do dywidendy (dywidenda wyższa najwyżej o połowę od przysługującej udziałom nieuprzywilejowanym — art. 196) albo sposobu uczestniczenia w podziale majątku w razie likwidacji (art. 174 § 3 i 4). Umowa może uzależnić przyznanie uprawnień od dodatkowych świadczeń na rzecz spółki, upływu terminu lub ziszczenia się warunku (art. 174 § 5), a prawo do dywidendy uprzywilejowanej niewypłaconej w latach poprzednich — przyznać najwyżej za pięć lat (art. 197).
  • Dopłaty — obowiązek dopłat musi wynikać z umowy, w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału; dopłaty nakłada się i uiszcza równomiernie, a ich wysokość i terminy określa uchwała wspólników (art. 177 i 178). Zwrot dopłat wymaga uchwały wspólników (art. 228 pkt 5) i — jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej — jest możliwy, gdy dopłaty nie są wymagane na pokrycie straty wykazanej w sprawozdaniu finansowym (art. 178 § 1 i art. 179) — zob. Pożyczki od wspólnika i dopłaty.
  • Podział zysku — wspólnicy uczestniczą w zysku przeznaczonym do podziału uchwałą zgromadzenia wspólników, co do zasady w stosunku do udziałów; umowa może przewidywać inny sposób podziału, z zachowaniem art. 192–197 (art. 191). Umowa może upoważnić zgromadzenie do wyznaczenia dnia dywidendy (art. 193 § 2), a zarząd — do wypłaty zaliczki na poczet przewidywanej dywidendy na warunkach z art. 195 (art. 194). Opodatkowanie opisuje artykuł Dywidenda i wypłata zysku.
  • Umorzenie udziałów — jest możliwe dopiero po wpisie spółki do rejestru i tylko wtedy, gdy przewiduje je umowa: za zgodą wspólnika przez nabycie udziału przez spółkę albo bez jego zgody (umorzenie przymusowe), którego przesłanki i tryb określa umowa (art. 199 § 1). Umowa może też przewidywać umorzenie z chwilą ziszczenia się określonego zdarzenia, bez uchwały zgromadzenia wspólników (art. 199 § 4). Wynagrodzenie za udział umorzony przymusowo nie może być niższe od przypadającej na udział wartości aktywów netto z ostatniego sprawozdania finansowego, pomniejszonej o kwotę przeznaczoną do podziału między wspólników (art. 199 § 2).

Organy spółki

  • Zarząd — członków zarządu powołuje i odwołuje uchwała wspólników, chyba że umowa stanowi inaczej, np. powierza to uprawnienie radzie nadzorczej (art. 201 § 4). Umowa może określać wymagania wobec kandydatów (art. 201 § 5), czas trwania kadencji i zasady wygasania mandatów odmienne od ustawowych (art. 202 § 1–3), ograniczyć odwołanie do ważnych powodów (art. 203 § 2) oraz określić sposób reprezentacji — przy jej braku w zarządzie wieloosobowym wymagane jest współdziałanie dwóch członków zarządu albo członka zarządu z prokurentem (art. 205 § 1). Zgody na zajmowanie się przez członka zarządu interesami konkurencyjnymi i udział w podmiotach konkurencyjnych udziela organ uprawniony do powoływania zarządu, chyba że umowa stanowi inaczej (art. 211 § 2) — zob. Zarząd spółki z o.o..
  • Rada nadzorcza i komisja rewizyjna — umowa może ustanowić jeden z tych organów albo oba; rada nadzorcza lub komisja rewizyjna musi zostać ustanowiona, gdy kapitał zakładowy przewyższa 500 000 zł, a wspólników jest więcej niż dwudziestu pięciu (art. 213 § 1 i 2). Po ich ustanowieniu umowa może wyłączyć albo ograniczyć indywidualną kontrolę wspólników (art. 213 § 3), przewidzieć inny sposób powoływania członków rady (art. 215 § 2) i rozszerzyć jej uprawnienia, w tym wymagać jej zgody na oznaczone czynności zarządu (art. 220) — zob. Rada nadzorcza i komisja rewizyjna.
  • Zgromadzenie wspólników — umowa może wskazać miejsce zgromadzeń na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej inne niż siedziba spółki (art. 234 § 1), wyłączyć udział przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej (art. 234¹ § 1), zmienić zasadę jednego głosu na udział (art. 242), określić inną niż bezwzględna większość głosów wymaganą do powzięcia uchwał (art. 245), a dla uchwał wymienionych w art. 246 § 1 — surowsze warunki ich powzięcia, rozszerzyć katalog spraw wymagających uchwały albo zwolnić z uchwały nabycie i zbycie nieruchomości (art. 228 pkt 4) oraz rozporządzenie prawem lub zaciągnięcie zobowiązania o wartości dwukrotnie przewyższającej kapitał zakładowy (art. 230). Od 3 grudnia 2026 r. zgoda wspólnika na zawiadamianie go o zgromadzeniu na adres do doręczeń elektronicznych albo pocztą elektroniczną oraz pełnomocnictwo do udziału w zgromadzeniu wymagają formy dokumentowej, chyba że umowa przewiduje surowsze wymogi (art. 238 § 1 i art. 243 § 2 w brzmieniu nadanym ustawą z 4 września 2026 r.); do zgód i pełnomocnictw sprzed tego dnia stosuje się przepisy dotychczasowe. Zob. Zgromadzenie wspólników i uchwały.
  • Ogłoszenia — ogłoszenia wymagane przez prawo publikuje się w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, a umowa może nałożyć obowiązek ogłoszenia także w inny sposób (art. 5 § 3); pismo przeznaczone do ogłoszeń spółki wskazane w umowie ujawnia się w rejestrze (art. 38 pkt 8 lit. e ustawy o KRS).

Zmiana umowy

Zmiana umowy wymaga uchwały wspólników, umieszczonej w protokole sporządzonym przez notariusza, i wpisu do rejestru (art. 255 § 1 i 3). Uchwała zapada większością dwóch trzecich głosów, a uchwała dotycząca istotnej zmiany przedmiotu działalności — większością trzech czwartych głosów; umowa spółki może ustanowić surowsze warunki. Zmiana zwiększająca świadczenia wspólników lub uszczuplająca ich prawa udziałowe albo prawa przyznane im osobiście wymaga zgody wszystkich wspólników, których dotyczy (art. 246 § 1 i 3). Do dnia wpisu obowiązuje dotychczasowe brzmienie umowy. Tryb zgłoszenia, podwyższenie i obniżenie kapitału oraz PCC opisuje artykuł Zmiana umowy i kapitału spółki.

Umowa zawarta przy wykorzystaniu wzorca (S24)

Wzorzec umowy przewiduje czas trwania spółki nieograniczony, pokrycie udziałów wyłącznie wkładami pieniężnymi, udziały równe i niepodzielne z jednym głosem na udział oraz warianty dotyczące m.in.:

  • wymogu zgody spółki na zbycie i zastawienie udziałów oraz prawa głosu zastawnika i użytkownika,
  • dobrowolnego umorzenia udziałów,
  • tworzenia kapitałów rezerwowego i zapasowego oraz wypłaty zaliczki na poczet dywidendy,
  • ustanowienia rady nadzorczej, także z wyłączeniem indywidualnej kontroli wspólników,
  • sposobu reprezentacji spółki,
  • wymogu uchwały wspólników przy rozporządzeniu prawem lub zaciągnięciu zobowiązania o wartości dwukrotnie przewyższającej kapitał zakładowy.

Wzorzec nie przewiduje m.in. dopłat, udziałów uprzywilejowanych, umorzenia przymusowego, komisji rewizyjnej ani ograniczeń wstąpienia spadkobierców. Umowę zawartą przy wykorzystaniu wzorca można zmienić uchwałą podjętą w systemie teleinformatycznym — przy wykonaniu prawa głosu przez wszystkich wspólników (art. 240¹) — tylko w zakresie postanowień zmiennych wzorca, w tym przez wybór innego wariantu, z wyłączeniem postanowień o stawających, o pokryciu udziałów wkładami pieniężnymi i o dacie końca pierwszego roku obrotowego (art. 255 § 4 KSH i § 13 rozporządzenia). Wprowadzenie innych postanowień wymaga uchwały umieszczonej w protokole sporządzonym przez notariusza (art. 255 § 3); po takiej zmianie podwyższony kapitał może zostać pokryty także wkładami niepieniężnymi (art. 158 § 1²), a spółka przestaje być spółką, której umowa została zawarta przy wykorzystaniu wzorca umowy w rozumieniu Kodeksu (art. 4 § 1 pkt 15).

Podstawa prawna

  • art. 4 § 1 pkt 15 i § 2, art. 5 § 3, art. 151 § 3, art. 152–154, art. 157, art. 157¹, art. 158 § 1–2, art. 159, art. 160, art. 166 § 1 pkt 1, art. 169 § 1 i 2, art. 174, art. 175, art. 176, art. 177–179, art. 182, art. 183 § 1, art. 183¹, art. 185, art. 187 § 2, art. 191–197, art. 199 § 1, 2 i 4, art. 201 § 4 i 5, art. 202 § 1–3, art. 203 § 2, art. 205 § 1, art. 211 § 2, art. 213, art. 215 § 2, art. 220, art. 228, art. 230, art. 234 § 1, art. 234¹ § 1, art. 238 § 1, art. 240¹, art. 242, art. 243 § 2, art. 245, art. 246 § 1 i 3, art. 255 i art. 270 pkt 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. — Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 18, z późn. zm.),
  • art. 1 pkt 1 i 2, art. 3 i art. 4 ustawy z dnia 4 września 2026 r. o zmianie ustawy — Kodeks spółek handlowych oraz ustawy o zmianie ustawy — Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1440),
  • art. 41 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. — Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795),
  • art. 38 pkt 8 lit. e i art. 40 pkt 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2026 r. poz. 1505),
  • § 13 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 stycznia 2015 r. w sprawie określenia wzorców dotyczących spółki z ograniczoną odpowiedzialnością udostępnionych w systemie teleinformatycznym (Dz. U. z 2019 r. poz. 1483) oraz załączniki nr 1 i 2 do tego rozporządzenia.

Artykuł ma charakter informacyjny i omawia przepisy według stanu prawnego na dzień podany pod tytułem. Nie stanowi porady prawnej ani podatkowej i nie zastępuje analizy konkretnej sprawy przez radcę prawnego, adwokata albo doradcę podatkowego.