FA(3): pozycje faktury (FaWiersz)

Element FaWiersz zawiera pozycje faktury, czyli dane z art. 106e ust. 1 pkt 6–12 ustawy o VAT: nazwę towaru lub usługi, miarę i ilość, cenę, opusty, wartość sprzedaży i stawkę podatku. Każda pozycja to odrębne wystąpienie elementu (do 10 000 na fakturze), a kwoty podaje się w walucie faktury. Z pozycji wynikają sumy według stawek w części Fa (dane faktury i kwoty), a z nich — zapisy w ewidencji VAT obu stron. Przegląd całej struktury: Struktura e-faktury FA(3).

Kiedy pozycje są obowiązkowe

W terminologii broszury MF element jest opcjonalny, czyli wypełnia się go, gdy wymagają tego przepisy — na fakturze podstawowej (VAT), korygującej (KOR, KOR_ROZ), rozliczeniowej (ROZ) i, w ograniczonym zakresie, uproszczonej (UPR). Element nie jest wymagany:

• na fakturze zaliczkowej (ZAL) i jej korekcie (KOR_ZAL) — dane zamówienia podaje się w elemencie Zamowienie,
• na zbiorczej fakturze korygującej opust lub obniżkę ceny (art. 106j ust. 3), jeżeli obejmuje ona wszystkie dostawy lub usługi na rzecz odbiorcy w danym okresie (art. 106j ust. 3 pkt 2); kwoty korekty podaje się wtedy w części Fa w podziale na stawki.

Jeżeli rabat okresowy dotyczy tylko części asortymentu, w pozycjach wskazuje się towary lub usługi objęte korektą. Na fakturze rozliczeniowej (art. 106f ust. 3) pozycje przedstawiają pełną wartość zamówienia lub umowy — zob. korekty i zaliczki.

Identyfikacja pozycji i towaru

Ustawa o VAT nie wymaga symboli klasyfikacji na fakturze, lecz od klasyfikacji zależą stawka obniżona (towary identyfikuje się co do zasady według CN, usługi według PKWiU), objęcie załącznikiem nr 15 i oznaczenia GTU. Załącznik nr 15 w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2026 r. posługuje się symbolami PKWiU; od 1 stycznia 2027 r. otrzymuje nowe brzmienie, w którym towary określono według CN, a usługi według PKWiU (Dz. U. z 2026 r. poz. 1270). Symbol wpisany we właściwe pole, a nie w nazwę, nabywca i biuro rachunkowe mogą przetwarzać automatycznie. Na potrzeby VAT do 31 grudnia 2027 r. stosuje się PKWiU 2015, mimo że w statystyce od 2026 r. obowiązuje PKWiU 2025 — pomocne jest narzędzie Klasyfikacja wyrobów i usług.

Ilość, cena, rabat i wartość

Cena, opust i wartość netto nie są wymagane w procedurach marży (art. 106e ust. 2 i 3). Faktura uproszczona (należność do 450 zł albo 100 euro) może nie zawierać miary, ilości, ceny, wartości netto ani stawki, jeżeli pozwala ustalić podatek dla każdej stawki (art. 106e ust. 5 pkt 3).

Opust udzielony w chwili sprzedaży obniża podstawę opodatkowania (art. 29a ust. 7 pkt 2), więc P_11 wykazuje się po jego odliczeniu — przy cenie po rabacie w P_9A albo przy cenie katalogowej w P_9A i kwocie opustu w P_10. Rabat przyznany po wystawieniu faktury wymaga faktury korygującej.

Przykład. Hurtownia części samochodowych sprzedaje warsztatowi dwa asortymenty wydane tego samego dnia (data w P_6):

W części Fa: P_13_1 = 795.00, P_14_1 = 182.85, P_15 = 977.85. Należność nie przekracza 15 000 zł, więc adnotacja „mechanizm podzielonej płatności” nie jest wymagana, choć klocki figurują w załączniku nr 15 (w 2026 r. poz. 76 — PKWiU 29.32.30.0; od 2027 r. — CN 8708). GTU_07 dotyczy tylko pierwszego wiersza, ale w JPK_V7 oznacza się nim całą fakturę.

Metoda „od netto” i „od brutto”

Co do zasady podatek oblicza się od sumy wartości netto w danej stawce. Art. 106e ust. 7 i 8 dopuszcza metodę „od brutto”: podatek oblicza się od sumy wartości brutto w stawce według wzoru KP = WB × SP / (100 + SP), a w pozycjach wykazuje P_9B i P_11A zamiast ceny i wartości netto. Suma netto w części Fa jest wtedy różnicą wartości brutto i podatku (art. 106e ust. 9).

Podatnik może też wykazać podatek dla każdej pozycji (P_11Vat), a łączną kwotę ustalić jako sumę kwot z pozycji (art. 106e ust. 10). Z uwagi na zaokrąglanie do pełnych groszy (art. 106e ust. 11) wynik może się różnić — np. dla trzech pozycji po 2.15 zł netto w stawce 23%:

Sumy w części Fa muszą wynikać z pozycji zgodnie z metodą przyjętą dla faktury.

Stawka podatku — pole P_12

Wartość zw wymaga podania podstawy zwolnienia, a oo, np II (i np I, gdy podatek rozlicza nabywca) — wyrazów „odwrotne obciążenie” (adnotacje). W procedurze unijnej OSS stawkę państwa konsumpcji (np. 19 dla Niemiec) podaje się w P_12_XII, a sumy w P_13_5 i P_14_5. Stawki nie podaje się w procedurach marży, a faktura wystawiona na żądanie nabywcy dla sprzedaży zwolnionej (art. 106b ust. 3 pkt 2) nie zawiera stawki ani sum według stawek (art. 106e ust. 4 pkt 3).

Załącznik nr 15, akcyza, GTU i procedury

P_12_Zal_15 = 1 oznacza towar lub usługę z załącznika nr 15, niezależnie od tego, czy faktura podlega obowiązkowemu mechanizmowi podzielonej płatności. Znacznik nie zastępuje adnotacji „mechanizm podzielonej płatności” (P_18A), wymaganej na fakturze dokumentującej dostawę lub usługę z załącznika na rzecz podatnika, gdy kwota należności ogółem przekracza 15 000 zł (art. 106e ust. 1 pkt 18a); jej brak grozi dodatkowym zobowiązaniem w wysokości 30% kwoty podatku przypadającej na pozycje z załącznika, chyba że zapłata nastąpiła w mechanizmie podzielonej płatności (art. 106e ust. 12 i 13). Do czynności wykonanych przed 1 stycznia 2027 r. i zafakturowanych po tym dniu oraz wykonanych po nim i zafakturowanych wcześniej stosuje się załącznik nr 15 w dotychczasowym brzmieniu (art. 6 ustawy z dnia 4 września 2026 r., Dz. U. poz. 1270). KwotaAkcyzy wypełnia podatnik akcyzy, który na żądanie nabywcy wykazuje akcyzę zawartą w cenie (art. 10 ust. 12 ustawy o podatku akcyzowym).

Pole GTU jest fakultatywne i przyjmuje jedno oznaczenie w pozycji. W ewidencji JPK_V7 oznaczenia GTU są obowiązkowe (§ 10 ust. 3 rozporządzenia w sprawie JPK_VAT) i dotyczą całego dokumentu, który otrzymuje wszystkie kody z pozycji. Brak GTU na fakturze nie zwalnia z oznaczenia w ewidencji, a wypełnione pole pozwala przenieść je automatycznie (KSeF a JPK_V7). Oznaczenia stosuje się także przy WDT, eksporcie i sprzedaży niepodlegającej opodatkowaniu w kraju.

Numery pozycji załącznika nr 15 przywołane przy GTU_05, GTU_06 i GTU_08 dotyczą jego brzmienia obowiązującego do 31 grudnia 2026 r.

Pole Procedura odpowiada części oznaczeń z § 10 ust. 4 rozporządzenia (znacznik TP podaje się w części Fa, a procedurę marży — w adnotacjach): WSTO_EE (wewnątrzwspólnotowa sprzedaż towarów na odległość oraz usługi telekomunikacyjne, nadawcze i elektroniczne na rzecz konsumentów z innych państw UE), IED (dostawa przez podatnika ułatwiającego), TT_D (dostawa drugiego podatnika w transakcji trójstronnej), I_42, I_63 (WDT po imporcie), B_SPV, B_SPV_DOSTAWA, B_MPV_PROWIZJA (bony). Także tu oznaczenie na fakturze dotyczy pozycji, a w JPK — dokumentu.

Waluta obca

Kwoty pozycji podaje się w walucie faktury, a podatek także w złotych (P_14_xW), po kursie z art. 31a — co do zasady średnim kursie NBP z ostatniego dnia roboczego przed powstaniem obowiązku podatkowego albo, jeżeli podatnik tak wybrał, kursie Europejskiego Banku Centralnego. Gdy pozycje mają różne daty (P_6A), a więc różne kursy, fakultatywne pole KursWaluty wskazuje kurs właściwy dla wiersza. Na korekcie wykonanej metodą „przed i po” kurs zastosowany pierwotnie można podać w wierszu ze znacznikiem StanPrzed (podręcznik KSeF 2.0, cz. II); przy korekcie faktury zaliczkowej służy do tego pole KursWalutyZK w części Fa.

Pozycje na fakturze korygującej

Korektę pozycji przedstawia się metodą różnicową (wiersz zawiera tylko zmianę, np. ilość −2 i ujemną wartość), „przed i po” (wiersz sprzed korekty ze znacznikiem StanPrzed = 1 i wiersz prawidłowy bez znacznika) albo storna (wiersz sprzed korekty ze znakiem przeciwnym i nowy wiersz prawidłowy). Korekta wskazuje nazwę towaru lub usługi objętych korektą (art. 106j ust. 2 pkt 3 lit. b).

Przykład metody „przed i po”. Serwis instalacji chłodniczej zafakturowano jako 12 h po 150.00 zł netto; po reklamacji cenę obniżono do 135.00 zł:

W części Fa wykazuje się różnicę: P_13_1 = −180.00, P_14_1 = −41.40.

Najczęstsze błędy

• oo przy transakcjach zagranicznych. oo dotyczy wyłącznie odwrotnego obciążenia w kraju (w 2026 r. — dostaw gazu w systemie gazowym, energii elektrycznej i usług przenoszenia uprawnień do emisji gazów cieplarnianych na warunkach art. 145e, stosowanego do 31 grudnia 2026 r.). Usługa dla podatnika z innego państwa UE rozliczana przez nabywcę to np II, pozostała sprzedaż poza krajem — np I. Błąd przenosi się do sum w Fa, JPK_V7 i VAT-UE.
• zw zamiast np. Zwolnienie dotyczy czynności opodatkowanej w Polsce; sprzedaż opodatkowana za granicą nie jest zwolniona, lecz niepodlegająca opodatkowaniu w kraju. Pomyłka wpływa na prawo do odliczenia podatku naliczonego.
• 0 KR przy WDT lub eksporcie zamiast odrębnych wartości 0 WDT i 0 EX.
• Rabat poza wartością pozycji. P_11 uwzględnia opust z P_10; rabatu udzielonego po sprzedaży nie odejmuje się w kolejnej fakturze, lecz koryguje fakturą korygującą.
• Sumy niezgodne z pozycjami. KSeF weryfikuje zgodność pliku ze schemą, a nie rachunkową zgodność sum z pozycjami; rozbieżność, np. po zmieszaniu metod „od netto” i „od brutto”, ujawnia się dopiero w księgowości.
• Brak lub nieaktualny symbol klasyfikacji. Obowiązek podania PKWiU lub CN może wynikać z umowy lub przepisów szczególnych, a nabywca ocenia na podstawie faktury m.in. obowiązek zapłaty w mechanizmie podzielonej płatności. Pominięcie wymaganego symbolu albo użycie PKWiU 2008 lub PKWiU 2025 zamiast PKWiU 2015 prowadzi do rozbieżności.
• GTU tylko na fakturze albo tylko w JPK. Pole na fakturze jest fakultatywne, oznaczenie w ewidencji — obowiązkowe.

Podstawa prawna

• art. 29a ust. 7, art. 31a, art. 41, art. 100 ust. 1 pkt 4, art. 106b ust. 3, art. 106e, art. 106f ust. 3, art. 106j, art. 108a ust. 1a, art. 114 ust. 1, art. 145e, art. 146ef i załącznik nr 15 do ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2026 r. poz. 1263),
• art. 1 pkt 38 i art. 6 ustawy z dnia 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2026 r. poz. 1270) — od 1 stycznia 2027 r.,
• § 10 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia 15 października 2019 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych zawartych w deklaracjach podatkowych i w ewidencji w zakresie podatku od towarów i usług (Dz. U. poz. 1988, z późn. zm.),
• art. 10 ust. 12 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2026 r. poz. 412, z późn. zm.),
• § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2025 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) (Dz. U. poz. 1829).

Poprzednia część: FA(3): korekty i zaliczki · Następna część: FA(3): rozliczenie i płatność