WDT i WNT — wewnątrzwspólnotowa dostawa i nabycie towarów

Wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów (WDT) to wywóz towarów z Polski do innego państwa członkowskiego w wykonaniu dostawy na rzecz podatnika zidentyfikowanego tam na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych (art. 13 ustawy o VAT). Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów (WNT) jest jej odpowiednikiem po stronie polskiego nabywcy (art. 9). Dostawca stosuje stawkę 0%, a nabywca rozlicza podatek od nabycia w państwie przeznaczenia według stawki tam obowiązującej; w Polsce obie transakcje wykazuje się w JPK_V7 i w informacji podsumowującej VAT-UE.

Sprzedaż podatnika zwolnionego podmiotowo na podstawie art. 113 albo art. 113a nie stanowi WDT (art. 13 ust. 6), lecz zwolnioną dostawę krajową — z wyjątkiem dostawy nowych środków transportu (art. 13 ust. 7).

Rejestracja jako podatnik VAT UE

Podatnik VAT czynny zgłasza zamiar dokonywania WDT lub WNT w zgłoszeniu VAT-R przed dniem pierwszej takiej transakcji i posługuje się następnie numerem NIP z kodem PL (art. 97 ust. 1 i 10). Zarejestrować się muszą również:

• podatnicy niezarejestrowani jako podatnicy VAT czynni (m.in. zwolnieni podmiotowo, wykonujący wyłącznie czynności zwolnione, rolnicy ryczałtowi) i osoby prawne niebędące podatnikami — gdy wartość WNT w roku przekroczy 50 000 zł (albo przekroczyła ją w poprzednim roku) lub gdy wybiorą opodatkowanie WNT (art. 10 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i 6, art. 97 ust. 2); nabycia rozliczają w deklaracji VAT-8 składanej za okresy miesięczne do 25. dnia następnego miesiąca (art. 99 ust. 8); nowe środki transportu i wyroby akcyzowe stanowią WNT bez względu na próg (art. 10 ust. 3),
• podatnik nabywający usługi stanowiące import usług albo świadczący usługi na rzecz podatników z innych państw UE (art. 97 ust. 3) — zob. Usługi transgraniczne.

Stawka 0% przy WDT — warunki

Bez ważnego numeru VAT UE nabywcy stosuje się stawkę krajową. W praktyce numer sprawdza się przed dostawą w systemie VIES, a wynik zachowuje w dokumentacji (VIES — numer VAT-UE).

Dowody dostawy

Ustawa o VAT wymienia dokumenty, które łącznie potwierdzają dostarczenie towarów nabywcy w innym państwie członkowskim (art. 42 ust. 3 i 4):

• przy transporcie zleconym przewoźnikowi lub spedytorowi — dokumenty przewozowe od przewoźnika jednoznacznie potwierdzające dostarczenie towarów do miejsca przeznaczenia (w praktyce potwierdzony list CMR) oraz specyfikacja poszczególnych sztuk ładunku,
• przy transporcie własnym dostawcy lub nabywcy — oprócz specyfikacji dokument z danymi stron i adresem dostawy, opisem i ilością towarów, potwierdzeniem ich przyjęcia przez nabywcę oraz numerem rejestracyjnym środka transportu.

Gdy nie są one jednoznaczne, dowodami mogą być m.in. korespondencja handlowa z nabywcą, w tym jego zamówienie, dokumenty dotyczące ubezpieczenia lub kosztów frachtu, dokument potwierdzający zapłatę za towar i dowód przyjęcia towaru przez nabywcę (art. 42 ust. 11).

Niezależnie od katalogu krajowego stosuje się domniemanie z art. 45a rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 282/2011: towary uważa się za wywiezione, jeżeli dostawca ma co najmniej dwa niesprzeczne dokumenty dotyczące transportu (np. podpisany CMR, konosament, fakturę przewoźnika) albo jeden taki dokument i jeden niesprzeczny dowód innego rodzaju (np. polisę ubezpieczenia transportu, dokument bankowy potwierdzający zapłatę za przewóz, potwierdzenie składowania wydane przez magazyn w państwie przeznaczenia) — wystawione przez dwie różne strony, niezależne od siebie, od dostawcy i od nabywcy. Gdy towar przewozi nabywca, potrzebne jest ponadto jego pisemne oświadczenie, przekazane do 10. dnia miesiąca następującego po dostawie. Według objaśnień podatkowych z 17 grudnia 2020 r. domniemanie jest wzruszalne, a jego brak nie odbiera prawa do stawki 0%, jeżeli podatnik wykaże wywóz dowodami z ustawy o VAT.

Termin na dowody i przesunięcie dostawy

Obowiązek podatkowy w WDT powstaje z chwilą wystawienia faktury, nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu dostawy (art. 20 ust. 1); zaliczka nie rodzi obowiązku podatkowego ani obowiązku wystawienia faktury (art. 106b ust. 1 pkt 4 lit. a). Faktura w KSeF jest wystawiona w dniu przesłania do systemu (art. 106na ust. 1), a nabywcy zagranicznemu udostępnia się ją w uzgodniony sposób, oznaczoną kodem QR (art. 106gb ust. 4 i 5) (Kody QR i wizualizacja faktur).

Bez dowodów w terminie złożenia JPK_V7 za okres powstania obowiązku podatkowego dostawy nie wykazuje się w tym okresie (art. 42 ust. 12):

Otrzymanie dowodów później uprawnia do wykazania stawki 0% w okresie powstania obowiązku podatkowego — przez korektę JPK_V7 i informacji podsumowującej (art. 42 ust. 12a).

Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów

• Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury przez dostawcę, nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu dostawy (art. 20 ust. 5) — brak faktury nie przesuwa rozliczenia.
• Samonaliczenie — nabywca stosuje stawkę właściwą dla towaru w Polsce, obowiązującą w dniu powstania obowiązku podatkowego (art. 41 ust. 14g), a waluty przelicza po kursie średnim NBP z ostatniego dnia roboczego przed powstaniem obowiązku podatkowego albo — po wyborze — po kursie EBC (art. 31a ust. 1; Kursy walut NBP).
• Odliczenie — podatek należny z tytułu WNT jest podatkiem naliczonym w tym samym okresie, jeżeli nabycie służy czynnościom opodatkowanym, a podatek należny wykazano w deklaracji, w której należało go rozliczyć (art. 86 ust. 10b pkt 2 lit. b). Warunek otrzymania faktury w terminie 3 miesięcy uchylono z dniem 1 lipca 2023 r. Pominięte WNT wykazuje się korektą za okres powstania obowiązku podatkowego, po stronie należnej i naliczonej.
• Ewidencja — według MF fakturę zagranicznego dostawcy oznacza się w JPK_V7 jako BFK, a WNT udokumentowane dowodem wewnętrznym — jako DI (KSeF a JPK_V7).

Przemieszczenie własnych towarów i magazyn call-off stock

Przemieszczenie własnych towarów przedsiębiorstwa z Polski do innego państwa członkowskiego na potrzeby działalności uznaje się za WDT (art. 13 ust. 3), do której warunki stawki 0% stosuje się odpowiednio (art. 42 ust. 14) — w praktyce podatnik potrzebuje numeru VAT w państwie przeznaczenia, gdzie rozlicza WNT. WDT nie powstaje m.in. przy przemieszczeniu towarów instalowanych lub montowanych przez podatnika w innym państwie, wykonania usług na towarach z ich powrotem do Polski albo czasowego używania do świadczenia usług (art. 13 ust. 4); gdy te okoliczności ustaną, WDT powstaje (art. 13 ust. 5), a obowiązek podatkowy — z chwilą ich ustania (art. 20 ust. 4).

Przemieszczenie dokonywane przez podatnika zwolnionego podmiotowo nie jest WDT (art. 13 ust. 6). Od 1 stycznia 2027 r. wlicza się je jednak do wartości sprzedaży, od której zależy zwolnienie z art. 113 ust. 1 i 9 (art. 113 ust. 1a dodany ustawą z dnia 4 września 2026 r., Dz. U. poz. 1270); do wartości sprzedaży za 2026 r. stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 5 tej ustawy).

Magazyn typu call-off stock (art. 13h–13l) pozwala przemieścić towary do magazynu w innym państwie członkowskim tak, że przemieszczenie nie stanowi WDT z art. 13 ust. 3 — w praktyce bez rejestracji dostawcy w tym państwie. Warunki: dostawca jest zarejestrowany jako podatnik VAT UE i nie ma siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności w państwie przeznaczenia, a nazwa i numer VAT UE nabywcy są mu znane w chwili rozpoczęcia wysyłki (art. 13h ust. 2). WDT następuje z chwilą przeniesienia na nabywcę prawa do rozporządzania towarami, o ile nastąpi w ciągu 12 miesięcy od wprowadzenia towarów do magazynu (art. 13i); w przeciwnym razie przemieszczenie uznaje się za WDT w dniu następującym po upływie tego terminu, chyba że towary powróciły do Polski (art. 13l). Dostawca prowadzi ewidencję przemieszczeń (art. 109 ust. 11c) i wykazuje je w informacji podsumowującej. Magazyn w Polsce (art. 13a–13g) wymaga zawiadomienia w terminie 14 dni od pierwszego wprowadzenia towarów (art. 13f).

Transakcje trójstronne

W procedurze uproszczonej (art. 135–138) trzech podatników zidentyfikowanych na potrzeby VAT w trzech różnych państwach UE uczestniczy w dostawie towaru, który trafia bezpośrednio od pierwszego do ostatniego, a transport organizuje pierwszy lub drugi w kolejności (art. 135 ust. 1 pkt 2). Drugi w kolejności nie rejestruje się w państwie przeznaczenia — podatek rozlicza ostatni nabywca (art. 135 ust. 1 pkt 4). Szerzej: transakcje trójstronne i łańcuchowe. Polski podatnik jako drugi w kolejności:

• wystawia fakturę z adnotacją „VAT: Faktura WE uproszczona na mocy art. 135–138 ustawy o ptu”, informacją, że podatek rozliczy ostatni podatnik, i numerami VAT stron (art. 136),
• wykazuje transakcję w informacji podsumowującej z oznaczeniem transakcji trójstronnej (art. 100 ust. 1 pkt 3 i ust. 9), a w JPK_V7 z oznaczeniami TT_WNT i TT_D.

Polski podatnik jako ostatni w kolejności rozlicza podatek od dostawy dokonanej na jego rzecz, która stanowi u niego wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów (art. 135 ust. 1 pkt 4, art. 138 ust. 1 pkt 2).

Informacja podsumowująca VAT-UE

Informację VAT-UE składa się za okresy miesięczne, elektronicznie, do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu powstania obowiązku podatkowego (przy call-off stock — po miesiącu przemieszczenia), także przy kwartalnym rozliczaniu VAT (art. 100 ust. 3). Obejmuje WDT, WNT, dostawy w transakcjach trójstronnych, usługi dla podatników z innych państw UE rozliczane przez usługobiorcę oraz przemieszczenia call-off stock (art. 100 ust. 1). Błędy koryguje się niezwłocznie (art. 101); niesłożenie informacji mimo obowiązku przez 3 kolejne miesiące skutkuje wykreśleniem z rejestru VAT UE (art. 97 ust. 15a). Zob. też JPK_V7 i ewidencja VAT.

Obsługę transakcji unijnych opisuje oferta VAT, JPK i KSeF.

Podstawa prawna

• art. 9–13l, 20, 31a, 41 ust. 3 i 14g, 42, 86 ust. 10b, 97, 99 ust. 8, 100, 101, 106b ust. 1, 106gb, 106na, 109 ust. 11c i 135–138 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2026 r. poz. 1263, z późn. zm.),
• art. 1 pkt 29 (art. 113 ust. 1a ustawy o VAT) i art. 5 ustawy z dnia 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. poz. 1270) — od 1 stycznia 2027 r.,
• art. 45a rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 282/2011 z dnia 15 marca 2011 r. ustanawiającego środki wykonawcze do dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej,
• ustawa z dnia 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1059),
• objaśnienia podatkowe Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2020 r. — dokumentowanie wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów dla celów podatku od towarów i usług.