Przejdź do treści

Umowy spółki z członkiem zarządu (art. 210 KSH)

Kto reprezentuje spółkę z o.o. w umowie i w sporze z członkiem zarządu, akt notarialny w spółce jednoosobowej, zgoda na pożyczki, skutki naruszenia art. 210 KSH i odpowiednik w spółce akcyjnej.

Stan prawny na 20 listopada 2026

W umowie między spółką z ograniczoną odpowiedzialnością a członkiem jej zarządu oraz w sporze z nim spółkę reprezentuje rada nadzorcza albo pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników (art. 210 § 1 KSH). Zarząd — także jego pozostali członkowie — nie może wtedy działać w imieniu spółki, choćby sposób reprezentacji określony w umowie spółki na to pozwalał. Odrębne zasady obowiązują w spółce, w której jedyny wspólnik jest zarazem jedynym członkiem zarządu: czynność prawna między nimi wymaga formy aktu notarialnego. Naruszenie tych przepisów może prowadzić do nieważności umowy, a w konsekwencji podważyć jej skutki podatkowe i składkowe.

Kto reprezentuje spółkę

  • Rada nadzorcza — jeżeli umowa spółki ją ustanowiła. Rada działa jako organ kolegialny: według Sądu Najwyższego reprezentacja spółki przez radę oznacza, że rada jako całość podejmuje uchwałę, w której dokonuje aktu reprezentacji, a umowa spółki nie może powierzyć reprezentacji w umowach z członkiem zarządu wyłącznie przewodniczącemu rady (wyrok z 29 stycznia 2014 r., II PK 124/13). Zob. Rada nadzorcza i komisja rewizyjna.
  • Pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników — także w spółce, w której działa rada nadzorcza. W spółce jednoosobowej uchwałę podejmuje jedyny wspólnik, który wykonuje wszystkie uprawnienia zgromadzenia wspólników (art. 156). Pełnomocnik może być umocowany rodzajowo albo do określonej umowy lub określonego sporu (uchwała Sądu Najwyższego z 30 stycznia 2019 r., III CZP 71/18). Z art. 210 § 1 nie wynika zakaz powołania pełnomocnikiem innego członka zarządu (wyrok Sądu Najwyższego z 22 lutego 2023 r., II CSKP 785/22). Uchwała o powołaniu pełnomocnika do zawarcia z członkiem zarządu umowy spółki, która ma zostać zawarta przy wykorzystaniu wzorca umowy (S24), może zostać podjęta przy wykorzystaniu wzorca w systemie teleinformatycznym (art. 210 § 1¹).

Wynagrodzenie członka zarządu zatrudnionego na podstawie umowy o pracę lub innej umowy określa organ albo osoba powołana uchwałą zgromadzenia wspólników do zawarcia z nim umowy; uchwała wspólników może przy tym ustalać zasady wynagradzania członków zarządu, w tym maksymalną wysokość wynagrodzenia i świadczeń dodatkowych (art. 203¹). Podstawy pełnienia funkcji i wynagradzania opisuje artykuł Członek zarządu: powołanie, umowa o pracę, kontrakt menedżerski.

Jakie umowy i spory obejmuje przepis

Art. 210 § 1 KSH dotyczy każdej umowy między spółką a członkiem zarządu i nie ogranicza się do umów związanych z pełnieniem funkcji. Obejmuje m.in.:

  • umowę o pracę, jej zmiany i porozumienie o jej rozwiązaniu,
  • umowę zlecenia, umowę o świadczenie usług zarządzania (kontrakt menedżerski) i umowę o zakazie konkurencji,
  • umowę pożyczki, poręczenia i inne umowy o finansowanie,
  • umowę najmu, dzierżawy i użyczenia składników majątku członka zarządu albo spółki,
  • umowę sprzedaży, np. samochodu lub udziałów w innym podmiocie.

Przepis obejmuje również spory sądowe między spółką a członkiem zarządu, np. o wynagrodzenie albo o naprawienie szkody wyrządzonej spółce. Wspólnik nie może głosować przy powzięciu uchwał dotyczących sporu między nim a spółką ani jego odpowiedzialności wobec spółki (art. 244).

Kredyt, pożyczka, poręczenie. Zawarcie przez spółkę umowy kredytu, pożyczki, poręczenia lub innej podobnej umowy z członkiem zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej, prokurentem albo likwidatorem albo na rzecz którejkolwiek z tych osób wymaga dodatkowo zgody zgromadzenia wspólników, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 15 § 1). Czynność dokonana bez tej zgody jest nieważna; zgoda może jednak zostać wyrażona przed złożeniem oświadczenia przez spółkę albo po nim, nie później niż w terminie dwóch miesięcy, i ma wtedy moc wsteczną (art. 17 § 1 i 2). Wymóg zgody dotyczy także pożyczki, której członek zarządu udziela spółce — zob. Pożyczki od wspólnika i dopłaty. Podatkowe skutki pożyczek między spółką a wspólnikiem opisuje artykuł Transakcje spółki z o.o. ze wspólnikiem.

Sprzeczność interesów. Niezależnie od zasad reprezentacji członek zarządu, którego interesy — albo interesy jego małżonka, krewnych i powinowatych do drugiego stopnia lub osób, z którymi jest powiązany osobiście — są sprzeczne z interesami spółki, powinien ujawnić tę sprzeczność i wstrzymać się od udziału w rozstrzyganiu takich spraw (art. 209). Obowiązki członków zarządu opisuje artykuł Obowiązki i odpowiedzialność członków zarządu.

Jedyny wspólnik będący jedynym członkiem zarządu

Jeżeli wszystkie udziały przysługują jedynemu wspólnikowi albo jedynemu wspólnikowi i spółce, a wspólnik ten jest jednocześnie jedynym członkiem zarządu, art. 210 § 1 KSH nie ma zastosowania. W zamian:

  • forma aktu notarialnego — każda czynność prawna między tym wspólnikiem a reprezentowaną przez niego spółką, a nie tylko umowa, wymaga formy aktu notarialnego (art. 210 § 2 zdanie drugie); czynność dokonana bez zachowania tej formy jest nieważna (art. 73 § 2 KC),
  • zawiadomienie sądu rejestrowego — o każdorazowym dokonaniu takiej czynności notariusz zawiadamia sąd rejestrowy za pośrednictwem systemu teleinformatycznego (art. 210 § 2 zdanie trzecie),
  • wyjątek dla wzorców — formy aktu notarialnego nie wymaga czynność dokonywana przy wykorzystaniu wzorca udostępnionego w systemie teleinformatycznym (art. 210 § 3).

Jeżeli jedyny wspólnik jest jednym z kilku członków zarządu, w umowie z nim spółkę reprezentuje rada nadzorcza albo pełnomocnik (art. 210 § 1). Jeżeli nie wchodzi w skład zarządu, art. 210 KSH go nie dotyczy i spółkę reprezentuje zarząd według sposobu reprezentacji (art. 201 § 1 i art. 205 § 1). W obu przypadkach oświadczenie woli jedynego wspólnika składane spółce wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 173 § 1). Odrębną kwestią jest dopuszczalność stosunku pracy jedynego wspólnika ze spółką: Sąd Najwyższy uznał za nieważną umowę o pracę zawartą przez jednoosobową spółkę z o.o., działającą przez wspólnika będącego jej jednoosobowym zarządem, z tym wspólnikiem (uchwała z 8 marca 1995 r., I PZP 7/95, wydana na gruncie Kodeksu handlowego) — zob. Członek zarządu: powołanie, umowa o pracę, kontrakt menedżerski.

Skutki naruszenia art. 210 § 1

Art. 210 § 1 KSH nie określa skutków jego naruszenia. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przeważa stanowisko, że umowa zawarta z naruszeniem tego przepisu jest bezwzględnie nieważna i nie może zostać następczo potwierdzona; odmienny pogląd wyrażono w nielicznych orzeczeniach:

  • nieważność bezwzględna — umowa zawarta z naruszeniem art. 210 § 1 KSH jest nieważna na podstawie art. 58 § 1 KC w związku z art. 2 KSH. Tak m.in. w wyroku z 15 czerwca 2005 r., II PK 276/04 (umowa o pracę zawarta z członkiem zarządu przez zgromadzenie wspólników, a nie przez pełnomocnika powołanego uchwałą), w wyroku z 29 stycznia 2014 r., II PK 124/13 (umowa o zakazie konkurencji zawarta w aneksie do umowy o pracę, przy której spółkę reprezentował — na podstawie postanowienia umowy spółki — sam przewodniczący rady nadzorczej, bez uchwały rady), a w Izbie Cywilnej w wyrokach z 3 października 2019 r., I CSK 122/16, z 26 stycznia 2024 r., II CSKP 80/23, i z 8 listopada 2024 r., II CSKP 1733/22. W wyroku I CSK 122/16 Sąd Najwyższy uznał, że do takiej czynności nie stosuje się art. 103 § 1 KC, a późniejsze oświadczenie pełnomocnika powołanego na podstawie art. 210 § 1 KSH nie mogło jej potwierdzić. W wyroku II CSKP 80/23 Sąd Najwyższy — odnotowując pogląd o możliwości potwierdzenia na podstawie stosowanego w drodze analogii art. 103 KC albo art. 39 KC — uznał za zasadne stanowisko o nieważności, stwierdził, że czynności nie może następczo potwierdzić organ spółki (w sprawie — nowy zarząd), a stosowania art. 210 § 1 KSH strony nie mogą wyłączyć; podobnie postanowienie z 6 września 2018 r., IV CSK 160/18.
  • czynność niezupełna, którą można potwierdzić — w wyroku z 13 listopada 2013 r., I PK 94/13 (umowa z członkiem zarządu zawarta w imieniu spółki przez wspólnika bez umocowania z uchwały wspólników), Sąd Najwyższy przyjął, że czynność dokonana w imieniu spółki bez umocowania albo z przekroczeniem umocowania jest czynnością niezupełną, która może zostać następczo potwierdzona na podstawie stosowanego w drodze analogii art. 103 § 1 KC. Odwołał się przy tym m.in. do uchwały składu siedmiu sędziów z 14 września 2007 r., III CZP 31/07, według której art. 103 § 1 i 2 KC stosuje się w drodze analogii do umowy zawartej przez zarząd spółdzielni bez wymaganej do jej ważności uchwały walnego zgromadzenia lub rady nadzorczej. Tak samo w wyroku z 2 lipca 2015 r., III PK 142/14, dotyczącym umowy o pracę z członkiem zarządu spółki akcyjnej zawartej z naruszeniem art. 379 § 1 KSH: do czasu potwierdzenia umowa jest bezskuteczna, a w braku potwierdzenia — nieważna od chwili zawarcia.

Od 1 marca 2019 r. art. 39 § 1 KC stanowi, że jeżeli zawierający umowę jako organ osoby prawnej nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres, ważność umowy zależy od jej potwierdzenia przez osobę prawną, w której imieniu umowa została zawarta; przepis ten stosuje się także do czynności dokonanych wcześniej, jeżeli nie były przedmiotem postępowań sądowych w sprawach cywilnych prawomocnie zakończonych przed tym dniem (art. 35 ustawy z 9 listopada 2018 r.). Wyroki II CSKP 80/23 i II CSKP 1733/22, utrzymujące stanowisko o nieważności, zapadły po tej zmianie. W postanowieniu z 18 września 2025 r., I CSK 459/25, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej, w której sformułowano zagadnienie stosowania art. 39 § 1 KC do czynności dokonanej z naruszeniem art. 210 § 2 KSH, uznając je za bez znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy.

W orzecznictwie dotyczącym zatrudnienia członków zarządu Sąd Najwyższy przyjmuje, że mimo nieważności umowy o pracę zawartej z naruszeniem art. 210 § 1 KSH stosunek pracy może zostać nawiązany w sposób dorozumiany — przez dopuszczenie członka zarządu do pracy — także wtedy, gdy członek zarządu jest wspólnikiem (wyrok z 16 października 2018 r., I UK 115/18).

Jeżeli umowa jest nieważna, nie rodzi zobowiązań, a świadczenia spełnione na jej podstawie są nienależne (art. 410 § 2 KC) — dotyczy to np. wynagrodzenia, czynszu czy odsetek. Nieważność umowy może też podważyć zaliczenie wydatków do kosztów uzyskania przychodów i tytuł do ubezpieczeń społecznych, z którego zgłoszono członka zarządu; skutki podatkowe i składkowe wynagrodzenia opisuje artykuł Wynagrodzenie członka zarządu.

Spółka akcyjna

W spółce akcyjnej obowiązuje odpowiednik art. 210 KSH: w umowie między spółką a członkiem zarządu i w sporze z nim spółkę reprezentuje rada nadzorcza albo pełnomocnik powołany uchwałą walnego zgromadzenia (art. 379 § 1). Rada nadzorcza jest w spółce akcyjnej organem obowiązkowym (art. 381). Jeżeli wszystkie akcje przysługują jedynemu akcjonariuszowi albo jedynemu akcjonariuszowi i spółce, a akcjonariusz ten jest jedynym członkiem zarządu, czynność prawna między nim a spółką wymaga formy aktu notarialnego, a notariusz zawiadamia o niej sąd rejestrowy; wyjątek dotyczy czynności dokonywanych przy wykorzystaniu wzorca w systemie teleinformatycznym (art. 379 § 2 i 3 w związku z art. 303 § 2). Zgody walnego zgromadzenia wymaga także zawarcie umowy kredytu, pożyczki, poręczenia lub innej podobnej umowy z członkiem zarządu lub rady nadzorczej, prokurentem albo likwidatorem albo na ich rzecz (art. 15 § 1). Zob. Spółka akcyjna.

Podstawa prawna

  • art. 2, art. 15 § 1, art. 17 § 1 i 2, art. 156, art. 173 § 1, art. 201 § 1, art. 203¹, art. 205 § 1, art. 209, art. 210, art. 244, art. 303 § 2, art. 379 i art. 381 ustawy z dnia 15 września 2000 r. — Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 18, z późn. zm.),
  • art. 39 § 1, art. 58 § 1, art. 73 § 2, art. 103 § 1 i art. 410 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. — Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795),
  • art. 1 i art. 35 ustawy z dnia 9 listopada 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu wprowadzenia uproszczeń dla przedsiębiorców w prawie podatkowym i gospodarczym (Dz. U. poz. 2244),
  • uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 1995 r., I PZP 7/95,
  • wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 2005 r., II PK 276/04,
  • uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2007 r., III CZP 31/07,
  • wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 2013 r., I PK 94/13,
  • wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2014 r., II PK 124/13,
  • wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2015 r., III PK 142/14,
  • postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 września 2018 r., IV CSK 160/18,
  • wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 października 2018 r., I UK 115/18,
  • uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2019 r., III CZP 71/18,
  • wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2019 r., I CSK 122/16,
  • wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2023 r., II CSKP 785/22,
  • wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2024 r., II CSKP 80/23,
  • wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 2024 r., II CSKP 1733/22,
  • postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2025 r., I CSK 459/25.

Artykuł ma charakter informacyjny i omawia przepisy według stanu prawnego na dzień podany pod tytułem. Nie stanowi porady prawnej ani podatkowej i nie zastępuje analizy konkretnej sprawy przez radcę prawnego, adwokata albo doradcę podatkowego.