Obowiązki i odpowiedzialność członków zarządu spółki z o.o.
Odpowiedzialność członków zarządu spółki z o.o. wobec spółki i wierzycieli, za zaległości podatkowe i składkowe, wniosek o upadłość, rachunkowość, przepisy karne i zakaz pełnienia funkcji.
Stan prawny na 20 listopada 2026
Członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiada na podstawie kilku niezależnych reżimów: wobec spółki za szkodę wyrządzoną jej działaniem lub zaniechaniem, wobec wierzycieli za zobowiązania spółki, wobec organów podatkowych i ZUS za zaległości spółki, odszkodowawczo za niezłożenie w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz karnie — na podstawie Kodeksu spółek handlowych, ustawy o rachunkowości i Kodeksu karnego skarbowego. Każdy z tych reżimów ma własne przesłanki i własne okoliczności zwalniające. Powołanie, reprezentację i kadencję omawia artykuł Zarząd spółki z o.o., a terminy obowiązków rocznych — Roczny kalendarz spółki.
Standard wykonywania obowiązków
Członek zarządu powinien przy wykonywaniu swoich obowiązków dołożyć staranności wynikającej z zawodowego charakteru swojej działalności oraz dochować lojalności wobec spółki (art. 209¹ § 1 KSH). Obowiązki w razie sprzeczności interesów (art. 209) i zakaz konkurencji (art. 211) opisuje artykuł Zarząd spółki z o.o.. Czynność prawna dokonana bez zgody organu spółki wymaganej wyłącznie przez umowę spółki jest ważna, ale nie wyklucza to odpowiedzialności członków zarządu wobec spółki z tytułu naruszenia umowy (art. 17 § 3).
Odpowiedzialność wobec spółki
- Przesłanki — członek zarządu odpowiada wobec spółki za szkodę wyrządzoną działaniem lub zaniechaniem sprzecznym z prawem lub postanowieniami umowy spółki, chyba że nie ponosi winy (art. 293 § 1). Jeżeli szkodę wyrządziło kilka osób wspólnie, odpowiadają solidarnie (art. 294).
- Ryzyko gospodarcze — członek zarządu nie narusza obowiązku staranności, jeżeli postępując w sposób lojalny wobec spółki, działa w granicach uzasadnionego ryzyka gospodarczego, w tym na podstawie informacji, analiz i opinii, które powinny być w danych okolicznościach uwzględnione przy dokonywaniu starannej oceny (art. 293 § 3).
- Powództwo wspólnika — jeżeli spółka nie wytoczy powództwa w terminie roku od dnia ujawnienia czynu wyrządzającego szkodę, pozew o naprawienie szkody wyrządzonej spółce może wnieść każdy wspólnik (art. 295 § 1). W takim przypadku oraz w razie upadłości spółki osoby obowiązane do naprawienia szkody nie mogą powoływać się na uchwałę udzielającą im absolutorium ani na zrzeczenie się przez spółkę roszczeń o odszkodowanie (art. 296).
- Przedawnienie — roszczenie przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym spółka dowiedziała się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, a w każdym przypadku z upływem dziesięciu lat od dnia zdarzenia wyrządzającego szkodę (art. 297).
Odrębną podstawę przewiduje ustawa o rachunkowości: kierownik jednostki oraz członkowie rady nadzorczej lub innego organu nadzorującego są obowiązani zapewnić, aby sprawozdanie finansowe i sprawozdanie z działalności spełniały wymagania ustawy, i odpowiadają solidarnie wobec spółki za szkodę wyrządzoną naruszeniem tego obowiązku (art. 4a ust. 1 i 2 ustawy o rachunkowości).
Odpowiedzialność za zobowiązania spółki (art. 299 KSH)
Jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania (art. 299 § 1). Członek zarządu może się od tej odpowiedzialności uwolnić, jeżeli wykaże, że:
- we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym samym czasie wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu, albo
- niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy, albo
- pomimo niezgłoszenia wniosku i braku postępowania restrukturyzacyjnego wierzyciel nie poniósł szkody (art. 299 § 2).
Członkowie zarządu nie odpowiadają za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w czasie, gdy prowadzona jest egzekucja przez zarząd przymusowy albo przez sprzedaż przedsiębiorstwa, jeżeli obowiązek złożenia wniosku powstał w czasie tej egzekucji (art. 299 § 4). Ustawa nie definiuje „właściwego czasu” — obowiązek i termin zgłoszenia wniosku wynikają z Prawa upadłościowego (zob. niżej). Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 299 § 1 i 2 KSH jest niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości uwolnienia się od odpowiedzialności przez byłego członka zarządu przez wykazanie, że wierzytelność stwierdzona orzeczeniem, na podstawie którego wszczęto bezskuteczną egzekucję przeciwko spółce, nie istnieje — jeżeli orzeczenie zapadło w postępowaniu wszczętym po utracie przez niego statusu członka zarządu (wyrok z 12 kwietnia 2023 r., P 5/19); w tym zakresie przepis utracił moc z dniem ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw — 19 kwietnia 2023 r. Przepis art. 299 stosuje się odpowiednio do likwidatorów, z wyjątkiem ustanowionych przez sąd (art. 299¹), i nie wyłącza dochodzenia naprawienia szkody na zasadach ogólnych (art. 300).
Zaległości podatkowe i składkowe
Za zaległości podatkowe spółki z o.o. — także w organizacji — odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu (art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej):
- nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie otwarto postępowanie restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, ani że niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez jego winy, oraz
- nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Odpowiedzialność obejmuje zaległości z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez członka zarządu obowiązków, oraz zaległości wymienione w art. 52 i art. 52a Ordynacji podatkowej powstałe w tym czasie (art. 116 § 2). Przepisy te stosuje się również do byłego członka zarządu (art. 116 § 4), a jeżeli obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości powstał i istniał wyłącznie w czasie egzekucji przez zarząd przymusowy albo przez sprzedaż przedsiębiorstwa, przyjmuje się, że niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez winy członka zarządu (art. 116 § 1a). O odpowiedzialności osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji (art. 108 § 1). Do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stosuje się odpowiednio m.in. art. 108 § 1 i art. 115–117 Ordynacji podatkowej (art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), a w zakresie odpowiedzialności osób trzecich te same zasady obejmują składki na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Fundusz Emerytur Pomostowych i ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 ust. 1 tej ustawy) — członkowie zarządu odpowiadają więc na tych samych zasadach za zaległości składkowe spółki. Zob. Zaległości podatkowe i Zaległości w ZUS.
Wniosek o ogłoszenie upadłości
Upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny (art. 10 Prawa upadłościowego). Spółka jest niewypłacalna, jeżeli utraciła zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych — domniemywa się to, gdy opóźnienie w ich wykonaniu przekracza trzy miesiące — a także wtedy, gdy jej zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jej majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający 24 miesiące (art. 11 ust. 1, 1a i 2). Tę drugą przesłankę domniemywa się, jeżeli zgodnie z bilansem zobowiązania spółki, z wyłączeniem rezerw na zobowiązania oraz zobowiązań wobec jednostek powiązanych, przekraczają wartość jej aktywów przez okres przekraczający 24 miesiące (art. 11 ust. 5). Do zobowiązań nie wlicza się przy tym m.in. zobowiązań przyszłych oraz zobowiązań wobec wspólnika z tytułu pożyczki, o których mowa w art. 342 ust. 1 pkt 4 (art. 11 ust. 4) — zob. Pożyczki od wspólnika i dopłaty.
- Termin — dłużnik jest obowiązany zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości nie później niż w terminie 30 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości (art. 21 ust. 1).
- Obowiązani — obowiązek spoczywa na każdym, kto na podstawie ustawy, umowy spółki lub statutu ma prawo do prowadzenia spraw spółki i do jej reprezentowania, samodzielnie lub łącznie z innymi osobami (art. 21 ust. 2).
- Odszkodowanie — osoby te ponoszą odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wskutek niezłożenia wniosku w terminie, chyba że nie ponoszą winy; mogą uwolnić się od odpowiedzialności w szczególności, jeżeli wykażą, że w tym terminie otwarto postępowanie restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu (art. 21 ust. 3). W przypadku dochodzenia odszkodowania przez wierzyciela niewypłacalnego dłużnika domniemywa się, że szkoda obejmuje wysokość niezaspokojonej wierzytelności tego wierzyciela (art. 21 ust. 3a). Odpowiedzialność nie obejmuje okresu egzekucji przez zarząd przymusowy albo przez sprzedaż przedsiębiorstwa, jeżeli obowiązek złożenia wniosku powstał w czasie tej egzekucji (art. 21 ust. 5).
Strata przekraczająca kapitały
Jeżeli bilans sporządzony przez zarząd wykaże stratę przewyższającą sumę kapitałów zapasowego i rezerwowych oraz połowę kapitału zakładowego, zarząd jest obowiązany niezwłocznie zwołać zgromadzenie wspólników w celu powzięcia uchwały dotyczącej dalszego istnienia spółki (art. 233 § 1 KSH). Do uchwały o rozwiązaniu spółki w tym przypadku wystarczy bezwzględna większość głosów, jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej (art. 246 § 2). Przepis odnosi się do bilansu sporządzonego przez zarząd, nie tylko rocznego, i nie zastępuje obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, jeżeli spółka jest niewypłacalna. Przykład obliczenia zawiera artykuł Kapitały własne spółki, a tryb zwoływania zgromadzenia — Zgromadzenie wspólników i uchwały.
Rachunkowość i sprawozdawczość
Kierownikiem jednostki w rozumieniu ustawy o rachunkowości są członkowie zarządu (art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o rachunkowości). Jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, odpowiadają oni za wykonywanie obowiązków w zakresie rachunkowości, w tym z tytułu nadzoru, również wtedy, gdy określone obowiązki — z wyłączeniem odpowiedzialności za przeprowadzenie inwentaryzacji w formie spisu z natury — powierzono innej osobie lub przedsiębiorcy prowadzącemu usługowo księgi rachunkowe, za zgodą tej osoby lub tego przedsiębiorcy; przyjęcie odpowiedzialności stwierdza się w formie pisemnej. Jeżeli nie wskazano osoby odpowiedzialnej, odpowiedzialność ponoszą wszyscy członkowie zarządu (art. 4 ust. 5).
- Sprawozdanie finansowe — zarząd zapewnia sporządzenie rocznego sprawozdania finansowego w ciągu 3 miesięcy od dnia bilansowego (art. 52 ust. 1) i składa je w rejestrze w ciągu 15 dni od zatwierdzenia (art. 69 ust. 1); terminy i dokumenty zestawia artykuł Roczny kalendarz spółki, a sposób podpisania — Sprawozdanie finansowe. Podpisanie sprawozdania stanowi potwierdzenie, że spełnia ono wymagania ustawy, a odmowa podpisu wymaga pisemnego uzasadnienia (art. 52 ust. 2 i 2a).
- Przepisy karne — kto wbrew przepisom ustawy dopuszcza do nieprowadzenia ksiąg rachunkowych, prowadzenia ich wbrew przepisom lub podawania w nich nierzetelnych danych albo do niesporządzenia sprawozdania finansowego lub sprawozdania z działalności, sporządzenia ich niezgodnie z ustawą lub zawarcia w nich nierzetelnych danych, podlega grzywnie albo karze pozbawienia wolności do lat 2, albo obu tym karom łącznie (art. 77). Kto wbrew przepisom ustawy nie poddaje sprawozdania badaniu, nie udziela biegłemu rewidentowi informacji albo udziela informacji niezgodnych ze stanem faktycznym lub nie składa sprawozdań we właściwym rejestrze sądowym, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności (art. 79 pkt 1, 2 i 4).
Przepisy karne Kodeksu spółek handlowych
| Przepis | Czyn | Kara |
|---|---|---|
| art. 586 | członek zarządu albo likwidator nie zgłasza wniosku o upadłość spółki handlowej pomimo powstania warunków uzasadniających według przepisów upadłość spółki | grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do roku |
| art. 587 § 1 | przy wykonywaniu obowiązków określonych w przepisach o spółkach kapitałowych oraz o łączeniu, podziale i przekształcaniu spółek (tytuły III i IV KSH) ogłaszanie danych nieprawdziwych albo przedstawianie ich organom spółki, władzom państwowym lub osobie powołanej do rewizji | grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do lat 2 |
| art. 587 § 2 | czyn z § 1 popełniony nieumyślnie | grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do roku |
| art. 587¹ | wbrew obowiązkom wynikającym m.in. z art. 219 § 4 i 4¹ KSH nieprzekazywanie radzie nadzorczej informacji, dokumentów, sprawozdań lub wyjaśnień w terminie, przekazywanie ich niezgodnych ze stanem faktycznym albo zatajanie danych istotnie wpływających na ich treść | grzywna od 20 000 zł do 50 000 zł albo ograniczenie wolności; przy działaniu nieumyślnym — grzywna od 6000 zł do 20 000 zł |
Obowiązki rady nadzorczej i jej prawo żądania informacji od zarządu opisuje artykuł Rada nadzorcza i komisja rewizyjna.
Odpowiedzialność karna skarbowa
Za przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe odpowiada, jak sprawca, także ten, kto na podstawie przepisu prawa, decyzji właściwego organu, umowy lub faktycznego wykonywania zajmuje się sprawami gospodarczymi, w szczególności finansowymi, osoby prawnej (art. 9 § 3 Kodeksu karnego skarbowego). Członek zarządu, który z mocy ustawy prowadzi sprawy spółki (art. 201 § 1 KSH), może więc odpowiadać za czyny, których znamiona odnoszą się do podatnika albo płatnika, w szczególności za:
- niezłożenie deklaracji albo nieujawnienie przedmiotu lub podstawy opodatkowania, przez co podatek zostaje narażony na uszczuplenie (art. 54 KKS), oraz podanie nieprawdy lub zatajenie prawdy w deklaracji (art. 56),
- uporczywe niewpłacanie podatku w terminie — wykroczenie skarbowe (art. 57 § 1),
- nieprowadzenie księgi wbrew obowiązkowi albo jej nierzetelne prowadzenie (art. 60 § 1 i art. 61 § 1),
- niewpłacenie w terminie podatku pobranego przez spółkę jako płatnika (art. 77 § 1).
Odpowiedzialność karna skarbowa jest niezależna od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej.
Zakaz pełnienia funkcji
- Skazanie za przestępstwo (art. 18 KSH) — członkiem zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej, likwidatorem ani prokurentem nie może być osoba skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo określone w art. 587–587², 590 i 591 KSH oraz w art. 228–231 i rozdziałach XXXIII–XXXVII Kodeksu karnego (art. 18 § 2). Zakaz ustaje z upływem piątego roku od dnia uprawomocnienia się wyroku skazującego, chyba że wcześniej nastąpiło zatarcie skazania (art. 18 § 3). W terminie trzech miesięcy od uprawomocnienia się wyroku skazany może wystąpić do sądu, który wydał wyrok, o zwolnienie z zakazu lub skrócenie czasu jego obowiązywania; nie dotyczy to przestępstw popełnionych umyślnie (art. 18 § 4).
- Zakaz orzekany przez sąd upadłościowy — sąd może orzec na okres od roku do dziesięciu lat pozbawienie prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek lub w ramach spółki cywilnej oraz pełnienia funkcji m.in. członka rady nadzorczej, członka komisji rewizyjnej, reprezentanta lub pełnomocnika spółki handlowej wobec osoby, która ze swojej winy, będąc do tego zobowiązana z mocy ustawy, nie złożyła w ustawowym terminie wniosku o ogłoszenie upadłości albo — faktycznie zarządzając przedsiębiorstwem dłużnika — istotnie przyczyniła się do jego niezłożenia (art. 373 ust. 1 pkt 1 i 1a Prawa upadłościowego). Orzekając, sąd bierze pod uwagę stopień winy oraz skutki podejmowanych działań, w szczególności obniżenie wartości ekonomicznej przedsiębiorstwa i rozmiar pokrzywdzenia wierzycieli (art. 373 ust. 2).
W spółce akcyjnej odpowiedzialność członków zarządu wobec spółki reguluje art. 483 KSH, a za zaległości podatkowe — także art. 116 Ordynacji podatkowej. Przepisu odpowiadającego art. 299 KSH dział o spółce akcyjnej nie zawiera (w prostej spółce akcyjnej jest nim art. 300¹³²); wobec wierzycieli członkowie zarządu spółki akcyjnej odpowiadają solidarnie ze spółką przez trzy lata od zarejestrowania spółki lub podwyższenia kapitału zakładowego, jeżeli umyślnie lub przez niedbalstwo podali fałszywe dane w oświadczeniach dotyczących wniesienia wkładów (art. 479) — zob. Spółka akcyjna.
Podstawa prawna
- art. 17 § 3, art. 18 § 2–4, art. 201 § 1, art. 209, art. 209¹ § 1, art. 211, art. 233 § 1, art. 246 § 2, art. 293 § 1 i 3, art. 294–297, art. 299, art. 299¹, art. 300, art. 300¹³², art. 479, art. 483 § 1, art. 586, art. 587 i art. 587¹ ustawy z dnia 15 września 2000 r. — Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 18, z późn. zm.),
- wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt P 5/19 (Dz. U. poz. 739),
- art. 108 § 1 i art. 116 § 1, 1a, 2 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. — Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz. 622, z późn. zm.),
- art. 31 i art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 1474),
- art. 10, art. 11 ust. 1, 1a, 2, 4 i 5, art. 21 ust. 1–3a i 5, art. 342 ust. 1 pkt 4 oraz art. 373 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. — Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2026 r. poz. 913, z późn. zm.),
- art. 3 ust. 1 pkt 6, art. 4 ust. 5, art. 4a, art. 52 ust. 1, 2 i 2a, art. 69 ust. 1, art. 77 i art. 79 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2026 r. poz. 522, z późn. zm.),
- art. 9 § 3, art. 54 § 1, art. 56 § 1, art. 57 § 1, art. 60 § 1, art. 61 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. — Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2025 r. poz. 633, z późn. zm.),
- art. 228–231 oraz rozdziały XXXIII–XXXVII ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. — Kodeks karny (Dz. U. z 2026 r. poz. 1342, z późn. zm.).
Artykuł ma charakter informacyjny i omawia przepisy według stanu prawnego na dzień podany pod tytułem. Nie stanowi porady prawnej ani podatkowej i nie zastępuje analizy konkretnej sprawy przez radcę prawnego, adwokata albo doradcę podatkowego.
Powiązane artykuły
- Spółka akcyjnaSpółka akcyjna: kapitał zakładowy od 100 000 zł, statut, pokrycie akcji, rejestr akcjonariuszy, zarząd, rada nadzorcza i walne zgromadzenie, badanie sprawozdania, CIT oraz porównanie z innymi spółkami.
- Zarząd spółki z o.o.Kto może być członkiem zarządu spółki z o.o., powołanie i odwołanie, sposób reprezentacji, uchwały zarządu, kadencja i wygaśnięcie mandatu, rezygnacja, wpis do KRS i zakaz konkurencji.
- Rada nadzorcza i komisja rewizyjnaKiedy spółka z o.o. musi mieć radę nadzorczą lub komisję rewizyjną, skład, powołanie i kadencja, kompetencje i dostęp do informacji, posiedzenia i uchwały oraz indywidualna kontrola wspólników.
- Roczny kalendarz spółkiTerminy roczne spółki z o.o. za 2026 r.: inwentaryzacja, sprawozdanie finansowe, CIT-8, zgromadzenie wspólników, złożenie w KRS, JPK_KR_PD, ceny transferowe, CRBR i e-Doręczenia.
- Zgromadzenie wspólnikówZwyczajne i nadzwyczajne zgromadzenie wspólników spółki z o.o.: sprawy wymagające uchwały, zwołanie, udział zdalny, uchwały pisemne, większości głosów, księga protokołów i zaskarżanie uchwał.