VAT — pytania i odpowiedzi

Zestawienie odpowiedzi na pytania o podatek od towarów i usług, które przedsiębiorcy najczęściej kierują do biura rachunkowego — od zwolnienia i rejestracji, przez faktury i JPK_V7, po odliczenie, zwrot i transakcje zagraniczne. Kwoty dotyczą 2026 r.; zmiany ogłoszone ustawą z dnia 4 września 2026 r. (Dz. U. z 2026 r. poz. 1270) opisano z datą wejścia w życie, czyli od 1 stycznia 2027 r. Szczegóły omawiają artykuły, do których prowadzą odnośniki.

Zwolnienie i rejestracja

Do jakiej wartości sprzedaży przysługuje zwolnienie z VAT?

Od 1 stycznia 2026 r. zwolniona jest sprzedaż podatnika z siedzibą działalności w Polsce, jeżeli jej wartość bez podatku nie przekroczyła 240 000 zł ani w poprzednim, ani w bieżącym roku (art. 113 ust. 1 ustawy o VAT; do końca 2025 r. — 200 000 zł). Zwolnienie przysługuje z mocy ustawy, bez zgłoszenia; rejestracja jest dla takiego podatnika fakultatywna (art. 96 ust. 3). Do limitu nie wlicza się m.in. dostawy środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji ani większości czynności zwolnionych przedmiotowo (art. 113 ust. 2). Od 1 stycznia 2027 r. do wartości sprzedaży wlicza się natomiast także przemieszczenie własnych towarów z terytorium kraju na terytorium innego państwa członkowskiego, uznawane za wewnątrzwspólnotową dostawę towarów (art. 13 ust. 3) — art. 113 ust. 1a w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 4 września 2026 r. (Dz. U. z 2026 r. poz. 1270); do określenia wartości sprzedaży za rok 2026 stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 5 tej ustawy). Zob. kto jest podatnikiem VAT.

Jak liczy się limit przy rozpoczęciu działalności w trakcie roku?

Proporcjonalnie do okresu prowadzenia działalności w danym roku (art. 113 ust. 9 i 10). Ustawa nie wskazuje jednostki okresu; w praktyce proporcję ustala się według liczby dni. Przy działalności rozpoczętej 1 lipca 2026 r. (184 dni z 365) limit wynosi 120 986,30 zł (240 000 zł × 184/365). Zwolnienie traci moc, gdy rzeczywista sprzedaż przekroczy tak obliczoną kwotę. Limit dla dowolnej daty wylicza narzędzie zwolnienie z VAT.

Kiedy trzeba zarejestrować się jako czynny podatnik VAT?

Przed dniem utraty zwolnienia albo przed pierwszą czynnością, która zwolnienia nie daje (art. 96 ust. 1 i ust. 5 pkt 1–2). Zwolnienie traci moc od czynności, którą przekroczono limit (art. 113 ust. 5 i 10) — ta czynność podlega już opodatkowaniu w całości, dlatego sprzedaż należy monitorować narastająco. Zgłoszenie VAT-R składa się w urzędzie skarbowym albo przez CEIDG. Zob. rejestracja do VAT.

Kiedy VAT rozlicza się od pierwszej sprzedaży, bez względu na obroty?

Gdy podatnik wykonuje czynności z art. 113 ust. 13, m.in. dostawy wyrobów z metali szlachetnych, towarów akcyzowych (z wyjątkiem energii elektrycznej, wyrobów tytoniowych i samochodów osobowych zaliczonych do środków trwałych), terenów budowlanych, budynków, budowli i ich części w ramach pierwszego zasiedlenia, przed nim lub przed upływem 2 lat od niego, nowych środków transportu, handel częściami i akcesoriami do pojazdów, sprzedaż m.in. elektroniki i kosmetyków w ramach zorganizowanego systemu zawierania umów na odległość oraz usługi prawnicze, doradcze, jubilerskie i ściągania długów. Rejestracja jako czynny podatnik VAT następuje wtedy przed pierwszą taką czynnością.

Czy dobrowolna rejestracja jako czynny podatnik VAT jest opłacalna?

Zwykle wtedy, gdy nabywcami są czynni podatnicy VAT, którzy odliczają podatek, gdy planowane są zakupy lub inwestycje obciążone VAT albo gdy przeważa eksport i wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów ze stawką 0%. Przy sprzedaży konsumentom korzystniejsze bywa zwolnienie. Do zwolnienia można wrócić najwcześniej po upływie roku, licząc od końca roku, w którym utracono prawo do zwolnienia albo z niego zrezygnowano (art. 113 ust. 11).

Faktury, KSeF i JPK_V7

Czy podatnik zwolniony z VAT wystawia faktury?

Nie musi dokumentować sprzedaży fakturą (art. 106b ust. 2), ale jest do tego obowiązany na żądanie nabywcy zgłoszone w ciągu 3 miesięcy, licząc od końca miesiąca dostawy, wykonania usługi lub otrzymania zapłaty (art. 106b ust. 3 pkt 2). Faktura dla przedsiębiorcy podlega obowiązkowi KSeF na tych samych zasadach co faktura podatnika czynnego (art. 106ga ust. 1). Podatnik zwolniony prowadzi ewidencję sprzedaży za dany dzień, najpóźniej przed dokonaniem sprzedaży w dniu następnym (art. 109 ust. 1).

Od kiedy faktury wystawia się obowiązkowo w KSeF?

Od 1 lutego 2026 r. obowiązek objął podatników, u których wartość sprzedaży wraz z podatkiem w 2024 r. przekroczyła 200 mln zł, a od 1 kwietnia 2026 r. — pozostałych (art. 106ga ust. 1, art. 145l). Do 31 grudnia 2026 r. faktury można wystawiać poza KSeF w postaci papierowej albo elektronicznej, dopóki łączna wartość sprzedaży brutto udokumentowana takimi fakturami wystawionymi w danym miesiącu nie przekroczy 10 000 zł (art. 145m); faktury od dostawców otrzymuje się w KSeF bez względu na ten limit. Od 1 stycznia 2027 r. rozwiązania przejściowe wygasają i wchodzą w życie kary pieniężne za niestosowanie KSeF — do 100% kwoty podatku wykazanego na fakturze wystawionej poza systemem, a przy fakturze bez podatku do 18,7% kwoty należności ogółem (art. 106ni ust. 1). Zob. KSeF — obowiązek i terminy.

W jakim terminie wystawia się fakturę?

Co do zasady do 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu dostawy lub wykonania usługi, a przy zaliczce — po miesiącu jej otrzymania (art. 106i ust. 1 i 2). Szczególne terminy dotyczą m.in. usług budowlanych (30 dni od wykonania) oraz mediów, najmu i leasingu (z upływem terminu płatności) — art. 106i ust. 3 pkt 1 i 4. Fakturę można wystawić najwcześniej 60 dni przed dostawą lub wykonaniem usługi (art. 106i ust. 7). Zob. zasady wystawiania faktur.

Do kiedy składa się JPK_V7 i płaci VAT?

JPK_V7M za miesiąc — do 25. dnia następnego miesiąca (art. 99 ust. 1, art. 109 ust. 3b); w tym samym terminie podatek wpłaca się na mikrorachunek (art. 103 ust. 1). Przy JPK_V7K ewidencję za dwa pierwsze miesiące kwartału przesyła się co miesiąc do 25. dnia miesiąca następującego po każdym z nich, a ewidencję za ostatni miesiąc łącznie z deklaracją za kwartał — do 25. dnia miesiąca po kwartale, w którym wpłaca się także podatek (art. 109 ust. 3c, art. 103 ust. 2). Jeżeli podatnik wezwany do skorygowania błędów w ewidencji nie prześle w terminie 14 dni od doręczenia wezwania ewidencji skorygowanej ani wyjaśnień, urząd może nałożyć karę 500 zł za każdy błąd wskazany w wezwaniu (art. 109 ust. 3f–3h); nie dotyczy to osoby fizycznej, która za ten sam czyn ponosi odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe lub przestępstwo skarbowe (art. 109 ust. 3i). Zob. JPK_V7 i ewidencja VAT.

Kto może rozliczać VAT kwartalnie?

Mały podatnik, u którego wartość sprzedaży wraz z podatkiem nie przekroczyła w poprzednim roku 2 mln euro (8 517 000 zł na 2026 r. — według kursu NBP z 1 października 2025 r., 4,2586 zł, po zaokrągleniu do 1000 zł; art. 2 pkt 25), po zawiadomieniu na piśmie naczelnika urzędu skarbowego najpóźniej do 25. dnia drugiego miesiąca kwartału, za który po raz pierwszy składa się deklarację kwartalną (art. 99 ust. 3). Kwartalnie rozlicza się także podatnik opodatkowany ryczałtem od dochodów spółek, jeżeli wartość jego sprzedaży wraz z podatkiem nie przekroczyła w poprzednim roku 4 mln euro (17 034 000 zł na 2026 r.). Rozliczenia kwartalnego nie stosuje się m.in. przez 12 miesięcy, licząc od miesiąca rejestracji jako czynny podatnik VAT (art. 99 ust. 3a). Mały podatnik stosujący metodę kasową rozlicza się kwartalnie z mocy ustawy (art. 99 ust. 2), z zastrzeżeniem art. 99 ust. 3a.

Odliczenie i zwrot

Kiedy można odliczyć VAT z faktury zakupu?

W rozliczeniu za okres, w którym u sprzedawcy powstał obowiązek podatkowy, nie wcześniej jednak niż za okres otrzymania faktury (art. 86 ust. 10 i 10b pkt 1), albo w jednym z trzech kolejnych okresów, a przy rozliczeniu kwartalnym — dwóch (art. 86 ust. 11); później — przez korektę deklaracji (art. 86 ust. 13). Fakturę wystawioną w KSeF uważa się za otrzymaną w dniu przydzielenia jej numeru KSeF (art. 106na ust. 3), a fakturę wystawioną poza KSeF — w dniu faktycznego otrzymania. Odliczenie przysługuje czynnemu podatnikowi w zakresie, w jakim zakup służy sprzedaży opodatkowanej (art. 86 ust. 1, art. 88 ust. 4). Zob. odliczenie VAT.

Ile VAT odlicza się od samochodu osobowego i paliwa?

50% podatku od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi, czyli pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony (art. 2 pkt 34) — od nabycia, leasingu i najmu, paliwa, napraw i pozostałych wydatków eksploatacyjnych (art. 86a ust. 1 i 2) — jeżeli pojazd nie jest wykorzystywany wyłącznie do działalności gospodarczej. Pełne odliczenie przysługuje przy użytku wyłącznie firmowym, potwierdzonym ewidencją przebiegu pojazdu i informacją VAT-26 złożoną do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu poniesienia pierwszego wydatku, nie później niż w dniu przesłania JPK_V7 (art. 86a ust. 3 pkt 1 lit. a, ust. 4 pkt 1 i ust. 12). Bez ewidencji i informacji VAT-26 odlicza się 100% podatku przy pojazdach konstrukcyjnie przeznaczonych do przewozu co najmniej 10 osób łącznie z kierowcą (art. 86a ust. 3 pkt 1 lit. b) oraz przy pojazdach, których konstrukcja wyklucza użytek prywatny, np. niektórych vanach i pick-upach — po dodatkowym badaniu technicznym i z adnotacją w dowodzie rejestracyjnym (art. 86a ust. 4 pkt 2, ust. 9 i 10). Zob. pojazdy z pełnym odliczeniem VAT.

Czy można odliczyć VAT od noclegów i posiłków w restauracji?

Nie. Podatku od usług noclegowych i gastronomicznych nie odlicza się (art. 88 ust. 1 pkt 4), z wyjątkiem gotowych posiłków nabywanych dla pasażerów przez podatników świadczących usługi przewozu osób oraz usług noclegowych nabywanych w celu odprzedaży, opodatkowanej na podstawie art. 8 ust. 2a. Wydatek w kwocie brutto może natomiast stanowić koszt w podatku dochodowym, jeżeli jest związany z działalnością; kosztem nie są jednak wydatki na reprezentację, w szczególności na usługi gastronomiczne (art. 23 ust. 1 pkt 23 ustawy o PIT, art. 16 ust. 1 pkt 28 ustawy o CIT).

W jakim terminie urząd zwraca nadwyżkę VAT?

Za okresy rozliczeniowe od lutego 2026 r. podstawowy termin wynosi 40 dni od złożenia rozliczenia (wcześniej 60 dni) — art. 87 ust. 2; może on zostać przedłużony na czas weryfikacji zasadności zwrotu. Zwrot w 25 dni przysługuje na rachunek VAT, na wniosek zawarty w deklaracji (art. 87 ust. 6a), albo — po spełnieniu warunków art. 87 ust. 6 — na rachunek rozliczeniowy; w 15 dni od upływu terminu do złożenia deklaracji — przy spełnieniu warunków art. 87 ust. 6e dotyczących sprzedaży ewidencjonowanej na kasach rejestrujących i płatności bezgotówkowych (art. 87 ust. 6d); w 180 dni — gdy w okresie nie wykonywano czynności opodatkowanych (art. 87 ust. 5a). O zwrot wnosi się w JPK_V7; nadwyżkę można też przenieść na następne okresy (art. 87 ust. 1). Zob. zwrot VAT.

Płatności i kontrahenci

Kiedy zapłata w mechanizmie podzielonej płatności jest obowiązkowa?

Gdy nabywcą jest podatnik, faktura obejmuje towary lub usługi z załącznika nr 15 do ustawy (m.in. paliwa, stal, elektronikę, części i akcesoria samochodowe, roboty budowlane), a kwota należności ogółem na fakturze przekracza 15 000 zł brutto lub jej równowartość w walucie obcej (art. 108a ust. 1a). Sprzedawca umieszcza wtedy na fakturze wyrazy „mechanizm podzielonej płatności” (art. 106e ust. 1 pkt 18a) i jest obowiązany przyjąć zapłatę w tym mechanizmie (art. 108a ust. 1b). Pominięcie adnotacji naraża sprzedawcę, a zapłata z pominięciem mechanizmu — nabywcę, na dodatkowe zobowiązanie w wysokości 30% podatku przypadającego na towary lub usługi z załącznika nr 15 (art. 106e ust. 12, art. 108a ust. 7); nabywca traci ponadto możliwość zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodów (art. 22p ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT, art. 15d ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT). Od 1 stycznia 2027 r. załącznik nr 15 otrzymuje nowe brzmienie — wykaz liczy 87 pozycji, w których towary określono według Nomenklatury scalonej (CN), a usługi według PKWiU (art. 1 pkt 38 ustawy z dnia 4 września 2026 r., Dz. U. z 2026 r. poz. 1270); do dostaw towarów i świadczenia usług oraz wystawienia faktur na przełomie lat stosuje się brzmienie dotychczasowe (art. 6 tej ustawy). Zob. mechanizm podzielonej płatności.

Dlaczego przed zapłatą sprawdza się rachunek dostawcy na białej liście?

Zapłata przelewem za dostawę towarów lub świadczenie usług potwierdzone fakturą, w transakcji z innym przedsiębiorcą o wartości przekraczającej 15 000 zł (art. 19 Prawa przedsiębiorców), na rachunek spoza wykazu podatników VAT według stanu na dzień zlecenia przelewu wyłącza wydatek z kosztów uzyskania przychodów w tej części (art. 22p ust. 1 pkt 2 ustawy o PIT, art. 15d ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT) i powoduje solidarną odpowiedzialność nabywcy za zaległości podatkowe dostawcy w VAT, w części podatku przypadającej na tę dostawę lub usługę (art. 117ba § 1 Ordynacji podatkowej). Skutków tych unika się, składając zawiadomienie ZAW-NR przy pierwszej zapłacie na ten rachunek, w terminie 7 dni od dnia zlecenia przelewu, albo płacąc w mechanizmie podzielonej płatności (art. 117ba § 3 pkt 2 i 4). Rachunek sprawdza narzędzie biała lista VAT; zob. biała lista podatników VAT.

Transakcje zagraniczne

Kiedy potrzebna jest rejestracja jako podatnik VAT-UE?

Przed pierwszą wewnątrzwspólnotową dostawą lub nabyciem towarów, przed pierwszym świadczeniem usług na rzecz podatnika z innego państwa UE oraz przed nabyciem usług, od których nabywca rozlicza import usług (art. 97 ust. 1 i 3). Obowiązek dotyczy także podatnika zwolnionego. W tych transakcjach posługuje się numerem identyfikacji podatkowej poprzedzonym kodem PL (art. 97 ust. 10). Wewnątrzwspólnotowe dostawy i nabycia towarów oraz świadczone usługi, dla których podatek rozlicza nabywca z innego państwa UE, wykazuje się w informacji podsumowującej VAT-UE, składanej za okresy miesięczne do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy (art. 100 ust. 1 i 3). Zob. WDT i WNT.

Jak rozlicza się reklamy Google, Meta i inne usługi od zagranicznych dostawców?

Jako import usług — podatek rozlicza nabywca (art. 17 ust. 1 pkt 4), a dostawca wystawia fakturę bez VAT, jeżeli na koncie reklamowym podano numer VAT UE, czyli NIP poprzedzony kodem PL (możliwy po rejestracji jako podatnik VAT UE); warunki wystawiania takich faktur, np. ważność numeru w systemie VIES, ustalają regulaminy dostawców. Czynny podatnik wykazuje podatek należny i naliczony w tym samym JPK_V7, co przy pełnym prawie do odliczenia jest neutralne. Podatnik zwolniony składa deklarację VAT-9M do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy (art. 99 ust. 9), i płaci podatek według stawki właściwej dla usługi, w przypadku usług reklamowych 23%, bez prawa do odliczenia (art. 88 ust. 4). Od 1 stycznia 2027 r. przepisów o rozliczaniu podatku przez nabywcę usług (art. 17 ust. 1 pkt 4) nie stosuje się do sprzedaży zwolnionej od podatku na podstawie art. 43 ust. 1, art. 113a ust. 1 lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3 (art. 17 ust. 1k dodany art. 1 pkt 6 lit. b ustawy z dnia 4 września 2026 r., Dz. U. z 2026 r. poz. 1270). Zob. usługi transgraniczne.

Kasa i stawki

Kiedy sprzedaż ewidencjonuje się na kasie rejestrującej?

Obowiązek ewidencjonowania dotyczy sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej i rolników ryczałtowych (art. 111 ust. 1). Zwolnieni z niego są — nie dłużej niż do 31 grudnia 2027 r. — podatnicy, u których wartość takiej sprzedaży w poprzednim roku nie przekroczyła 20 000 zł (przy rozpoczęciu sprzedaży — limit proporcjonalny do okresu jej wykonywania); po przekroczeniu limitu w trakcie roku zwolnienie traci moc po upływie dwóch miesięcy następujących po miesiącu przekroczenia (§ 3 ust. 1 pkt 1–2 i § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących). Bez względu na obroty kasa jest obowiązkowa m.in. przy usługach fryzjerskich, kosmetycznych, gastronomicznych, naprawie pojazdów i sprzedaży sprzętu elektronicznego (§ 4 ust. 1 tego rozporządzenia). Zob. kasy rejestrujące i narzędzie kasa fiskalna.

Jakie stawki VAT obowiązują w 2026 r.?

Podstawowa stawka wynosi 23%, obniżone — 8% i 5%, a stawkę 0% stosuje się m.in. do wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów i eksportu (art. 41 ust. 3 i 4). Stawki 23% i 8% stosuje się na podstawie art. 146ef ust. 1 pkt 1 i 2, a stawkę 5% przewiduje art. 41 ust. 2a. Na podstawie art. 146ej rozporządzenie w sprawie obniżonych stawek może czasowo obniżać stawkę — w 2026 r. do 8% dla benzyn silnikowych, olejów napędowych i biokomponentów stanowiących samoistne paliwa w okresach od 31 marca do 30 czerwca oraz od 17 do 31 sierpnia (§ 11a i § 11b). Stawkę ustala się według klasyfikacji towaru lub usługi, a pewność zapewnia wiążąca informacja stawkowa. Zob. stawki VAT i narzędzie stawki VAT.

Podstawa prawna

• art. 2 pkt 25 i 34, art. 13 ust. 3, art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 41 ust. 1–4, art. 86 ust. 1, 10, 10b, 11 i 13, art. 86a ust. 1–4, 9–10 i 12, art. 87 ust. 1, 2, 5a, 6, 6a i 6d–6e, art. 88 ust. 1 pkt 4 i ust. 4, art. 96 ust. 1, 3 i 5, art. 97 ust. 1, 3 i 10, art. 99 ust. 1–3a i 9, art. 100 ust. 1 i 3, art. 103 ust. 1 i 2, art. 106b ust. 2 i 3, art. 106e ust. 1 pkt 18a i ust. 12, art. 106ga ust. 1, art. 106i ust. 1–3 i 7, art. 106na ust. 3, art. 106ni ust. 1, art. 108a ust. 1a, 1b i 7, art. 109 ust. 1, 3b, 3c i 3f–3i, art. 111 ust. 1, art. 113 ust. 1, 2, 5, 9–11 i 13, art. 145l, art. 145m, art. 146ef, art. 146ej oraz załącznik nr 15 do ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2026 r. poz. 1263, z późn. zm.),
• art. 1 pkt 6 lit. b, pkt 29 i 38 oraz art. 5 i 6 ustawy z dnia 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2026 r. poz. 1270) — od 1 stycznia 2027 r.,
• art. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 2025 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r. poz. 896) — limit zwolnienia 240 000 zł od 1 stycznia 2026 r.,
• art. 12 ustawy z dnia 16 czerwca 2023 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1598, z późn. zm.) — termin zwrotu 40 dni dla okresów rozliczeniowych od 1 lutego 2026 r.,
• art. 117ba ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. — Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz. 622, z późn. zm.),
• art. 22p i art. 23 ust. 1 pkt 23 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 592, z późn. zm.) oraz art. 15d i art. 16 ust. 1 pkt 28 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 554, z późn. zm.),
• art. 19 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. — Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r. poz. 1480, z późn. zm.),
• rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2024 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących (Dz. U. poz. 1902, z 2026 r. poz. 420),
• rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 2023 r. w sprawie obniżonych stawek podatku od towarów i usług (Dz. U. poz. 2670, z późn. zm.).