Zwolnienie z VAT — limit 240 000 zł i faktury ze stawką ZW

Przedsiębiorca z siedzibą w Polsce nie nalicza VAT, dopóki wartość jego sprzedaży bez podatku nie przekroczy w poprzednim ani w bieżącym roku 240 000 zł (art. 113 ust. 1 ustawy o VAT; do końca 2025 r. — 200 000 zł). Zwolnienie przysługuje z mocy ustawy, bez zgłoszenia; zgłoszenie rejestracyjne VAT-R jest dla podatnika zwolnionego dobrowolne (art. 96 ust. 3). Podatnik zwolniony nie odlicza VAT od zakupów. Statusy podatnika i rezygnację ze zwolnienia opisuje poradnik kto jest podatnikiem VAT.

Limit w roku rozpoczęcia działalności

Przy rozpoczęciu działalności w trakcie roku zwolnienie przysługuje, jeżeli przewidywana wartość sprzedaży nie przekroczy limitu w proporcji do okresu prowadzenia działalności w tym roku (art. 113 ust. 9). Ustawa nie wskazuje jednostki okresu; w praktyce, także w informacjach administracji, proporcję liczy się według dni — od dnia rozpoczęcia do 31 grudnia włącznie.

W 2026 r. proporcja oznacza około 19 726 zł sprzedaży na każde 30 dni działalności. Od następnego roku obowiązuje pełny limit 240 000 zł.

Zwolnienie traci moc od czynności, którą przekroczono limit — ta sprzedaż jest już opodatkowana, a nie wyłącznie nadwyżka (art. 113 ust. 10). Zgłoszenie VAT-R składa się przed dniem utraty zwolnienia (art. 96 ust. 1 i ust. 5 pkt 2), dlatego sprzedaż sprawdza się narastająco, zwłaszcza przed większym zleceniem. Do zwolnienia można wrócić najwcześniej po upływie roku od końca roku, w którym je utracono (art. 113 ust. 11). Moment przekroczenia limitu miesiąc po miesiącu ustala narzędzie zwolnienie podmiotowe z VAT.

Co wlicza się do limitu

Limit dotyczy całej sprzedaży podatnika, nie tylko przychodów z zarejestrowanej działalności. Według art. 113 ust. 2 i definicji sprzedaży (art. 2 pkt 22) wlicza się:

• sprzedaż towarów i usług na terytorium kraju — według wszystkich stawek, także 0%,
• eksport towarów i wewnątrzwspólnotową dostawę towarów,
• najem i dzierżawę — także najem, który w podatku dochodowym rozlicza się jako najem prywatny, poza działalnością, oraz najem mieszkań na cele mieszkaniowe zwolniony z VAT (art. 43 ust. 1 pkt 36). Na gruncie VAT najem jest odrębną działalnością gospodarczą (art. 15 ust. 2), a nie transakcją pomocniczą — tak jednolicie rozstrzyga Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, np. w interpretacjach z 14 maja 2026 r., 0112-KDIL1-2.4012.157.2026.2.HM (usługi fryzjerskie i prywatny najem mieszkania), i z 29 lipca 2026 r., 0113-KDIPT1-1.4012.504.2026.2.KKO. Dotyczy to także wynajmu prywatnego samochodu (interpretacja z 27 lipca 2026 r., 0114-KDIP1-3.4012.433.2026.1.KAB). Najem wlicza się do limitu tego małżonka, który jest stroną umowy najmu,
• sprzedaż nieruchomości zwolnioną z VAT (art. 43 ust. 1 pkt 9 i 10), np. budynku lub lokalu wykorzystywanego w działalności albo wynajmowanego, który nie jest amortyzowanym środkiem trwałym, oraz gruntu,
• usługi finansowe i ubezpieczeniowe zwolnione z VAT (art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 37–41), w tym pośrednictwo.

Transakcje związane z nieruchomościami oraz usługi finansowe i ubezpieczeniowe pomija się tylko wtedy, gdy mają charakter transakcji pomocniczych — sporadycznych, niezwiązanych z zasadniczą działalnością. Najmu prowadzonego w sposób ciągły organy podatkowe za transakcję pomocniczą nie uznają.

Nie wlicza się:

• sprzedaży środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji (art. 113 ust. 2 pkt 3),
• innych czynności zwolnionych na podstawie art. 43 ust. 1, np. usług opieki medycznej i usług edukacyjnych (art. 113 ust. 2 pkt 2),
• usług, których miejsce świadczenia znajduje się poza Polską, np. usług dla przedsiębiorców z innych państw (interpretacja z 14 lipca 2026 r., 0113-KDIPT1-2.4012.451.2026.2.AJB); przy usługach dla przedsiębiorców z innych państw UE podatnik zwolniony rejestruje się jednak jako podatnik VAT UE (art. 97 ust. 3),
• wewnątrzwspólnotowej sprzedaży towarów na odległość i sprzedaży na odległość towarów importowanych, które nie podlegają opodatkowaniu w kraju,
• kwot, które nie są sprzedażą, np. odsetek od środków na rachunku i odszkodowań, oraz sprzedaży majątku prywatnego, którego nie wykorzystywano do działalności gospodarczej (w tym najmu).

Od 1 stycznia 2027 r. do limitu wlicza się także przemieszczenie własnych towarów do innego państwa UE uznawane za wewnątrzwspólnotową dostawę (art. 113 ust. 1a w brzmieniu od 2027 r.).

Kto nie może korzystać ze zwolnienia

Bez względu na wartość sprzedaży zwolnienie nie przysługuje podatnikom wykonującym czynności z art. 113 ust. 13, w szczególności:

• usługi prawnicze, doradcze (z wyjątkiem niektórych usług doradztwa rolniczego), jubilerskie oraz ściągania długów, w tym faktoringu,
• dostawę towarów z załącznika nr 12 do ustawy (m.in. wyrobów z metali szlachetnych), towarów akcyzowych (z wyjątkami), budynków i ich części w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed upływem 2 lat od niego, terenów budowlanych, nowych środków transportu oraz części i akcesoriów do pojazdów,
• sprzedaż na odległość, np. w sklepie internetowym, preparatów kosmetycznych i toaletowych, komputerów, wyrobów elektronicznych i optycznych, urządzeń elektrycznych oraz maszyn i urządzeń z grupowań PKWiU 20.42.1, 26, 27 i 28.

Taki podatnik rejestruje się jako podatnik VAT czynny przed pierwszą taką czynnością. Pełny wykaz: kto jest podatnikiem VAT.

Faktura ze stawką ZW

Podatnik zwolniony nie ma obowiązku wystawiania faktur, chyba że zażąda tego nabywca (art. 106b ust. 2 i 3); przedsiębiorcy zwykle tego oczekują. Faktura podatnika zwolnionego:

• nie zawiera stawki ani kwoty podatku — przy pozycjach wybiera się wartość „ZW” (zwolnienie),
• wskazuje przepis, na podstawie którego podatnik stosuje zwolnienie (art. 106e ust. 1 pkt 19): w roku rozpoczęcia działalności — art. 113 ust. 9 ustawy o VAT, w kolejnych latach — art. 113 ust. 1 ustawy o VAT,
• w strukturze e-faktury FA(3) oznacza sprzedaż zwolnioną znacznikiem w polu P_19, a przepis podaje w polu P_19A,
• dla przedsiębiorcy podlega obowiązkowi KSeF, tak jak faktura podatnika VAT czynnego (fakturowanie).

W programie TaxMachine status zwolnienia podmiotowego zaznacza się na zakładce „Podatki” okna firmy, a podstawę zwolnienia — na zakładce „Faktury”, w polu „Podstawa zwolnienia z VAT”; program przenosi ją na faktury (konfiguracja fakturowania). Po przejściu do kolejnego roku podstawę zmienia się z ust. 9 na ust. 1.

Ewidencja sprzedaży

Podatnik zwolniony prowadzi ewidencję sprzedaży za każdy dzień, najpóźniej przed dokonaniem sprzedaży w dniu następnym (art. 109 ust. 1). Faktury biuro ujmuje na ich podstawie, ale sprzedaż bez faktur — dla konsumentów, za gotówkę, z najmu — przedsiębiorca przekazuje biuru na bieżąco, bo bez niej nie da się ustalić, kiedy limit zostanie przekroczony. Przy braku ewidencji organ podatkowy szacuje wartość sprzedaży i ustala od niej podatek (art. 109 ust. 2).

Podatnik zwolniony nie umieszcza na fakturach adnotacji o mechanizmie podzielonej płatności — jego faktury nie zawierają podatku — ale jako nabywca może być obowiązany zapłacić w tym mechanizmie (mechanizm podzielonej płatności).

Podstawa prawna

• art. 2 pkt 22, art. 15 ust. 2, art. 43 ust. 1, art. 96 ust. 1, 3 i 5, art. 97 ust. 3, art. 106b ust. 2 i 3, art. 106e ust. 1 pkt 19, art. 109 ust. 1 i 2 oraz art. 113 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2026 r. poz. 1263, z późn. zm.),
• art. 1 pkt 29 i art. 5 ustawy z dnia 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2026 r. poz. 1270) — od 1 stycznia 2027 r.

Następny krok: Zakupy z zagranicy — import usług i VAT UE.