Zwolnienie z VAT — limit 240 000 zł i faktury ze stawką ZW
Limit zwolnienia podmiotowego w roku rozpoczęcia działalności z kalkulatorem, co wlicza się do limitu (także najem prywatny i sprzedaż nieruchomości), kto nie może korzystać ze zwolnienia, faktura ze stawką ZW i podstawą zwolnienia.
Przedsiębiorca z siedzibą w Polsce nie nalicza VAT, dopóki wartość jego sprzedaży bez podatku nie przekroczy w poprzednim ani w bieżącym roku 240 000 zł (art. 113 ust. 1 ustawy o VAT; do końca 2025 r. — 200 000 zł). Zwolnienie przysługuje z mocy ustawy, bez zgłoszenia; zgłoszenie rejestracyjne VAT-R jest dla podatnika zwolnionego dobrowolne (art. 96 ust. 3). Podatnik zwolniony nie odlicza VAT od zakupów. Statusy podatnika i rezygnację ze zwolnienia opisuje poradnik kto jest podatnikiem VAT.
Limit w roku rozpoczęcia działalności
Przy rozpoczęciu działalności w trakcie roku zwolnienie przysługuje, jeżeli przewidywana wartość sprzedaży nie przekroczy limitu w proporcji do okresu prowadzenia działalności w tym roku (art. 113 ust. 9). Ustawa nie wskazuje jednostki okresu; w praktyce, także w informacjach administracji, proporcję liczy się według dni — od dnia rozpoczęcia do 31 grudnia włącznie.
| Rozpoczęcie działalności | Dni do końca roku | Limit na 2026 r. |
|---|---|---|
| 1 lipca 2026 r. | 184 z 365 | 120 986,30 zł |
| 1 października 2026 r. | 92 z 365 | 60 493,15 zł |
| 1 listopada 2026 r. | 61 z 365 | 40 109,59 zł |
W 2026 r. proporcja oznacza około 19 726 zł sprzedaży na każde 30 dni działalności. Od następnego roku obowiązuje pełny limit 240 000 zł.
Limit zwolnienia z VAT w roku rozpoczęcia działalności
Wybierz dzień z lat 2025–2027, aby obliczyć limit.
Zwolnienie traci moc od czynności, którą przekroczono limit — ta sprzedaż jest już opodatkowana, a nie wyłącznie nadwyżka (art. 113 ust. 10). Zgłoszenie VAT-R składa się przed dniem utraty zwolnienia (art. 96 ust. 1 i ust. 5 pkt 2), dlatego sprzedaż sprawdza się narastająco, zwłaszcza przed większym zleceniem. Do zwolnienia można wrócić najwcześniej po upływie roku od końca roku, w którym je utracono (art. 113 ust. 11). Moment przekroczenia limitu miesiąc po miesiącu ustala narzędzie zwolnienie podmiotowe z VAT.
Co wlicza się do limitu
Limit dotyczy całej sprzedaży podatnika, nie tylko przychodów z zarejestrowanej działalności. Według art. 113 ust. 2 i definicji sprzedaży (art. 2 pkt 22) wlicza się:
- sprzedaż towarów i usług na terytorium kraju — według wszystkich stawek, także 0%,
- eksport towarów i wewnątrzwspólnotową dostawę towarów,
- najem i dzierżawę — także najem, który w podatku dochodowym rozlicza się jako najem prywatny, poza działalnością, oraz najem mieszkań na cele mieszkaniowe zwolniony z VAT (art. 43 ust. 1 pkt 36). Na gruncie VAT najem jest odrębną działalnością gospodarczą (art. 15 ust. 2), a nie transakcją pomocniczą — tak jednolicie rozstrzyga Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, np. w interpretacjach z 14 maja 2026 r., 0112-KDIL1-2.4012.157.2026.2.HM (usługi fryzjerskie i prywatny najem mieszkania), i z 29 lipca 2026 r., 0113-KDIPT1-1.4012.504.2026.2.KKO. Dotyczy to także wynajmu prywatnego samochodu (interpretacja z 27 lipca 2026 r., 0114-KDIP1-3.4012.433.2026.1.KAB). Najem wlicza się do limitu tego małżonka, który jest stroną umowy najmu,
- sprzedaż nieruchomości zwolnioną z VAT (art. 43 ust. 1 pkt 9 i 10), np. budynku lub lokalu wykorzystywanego w działalności albo wynajmowanego, który nie jest amortyzowanym środkiem trwałym, oraz gruntu,
- usługi finansowe i ubezpieczeniowe zwolnione z VAT (art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 37–41), w tym pośrednictwo.
Transakcje związane z nieruchomościami oraz usługi finansowe i ubezpieczeniowe pomija się tylko wtedy, gdy mają charakter transakcji pomocniczych — sporadycznych, niezwiązanych z zasadniczą działalnością. Najmu prowadzonego w sposób ciągły organy podatkowe za transakcję pomocniczą nie uznają.
Nie wlicza się:
- sprzedaży środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji (art. 113 ust. 2 pkt 3),
- innych czynności zwolnionych na podstawie art. 43 ust. 1, np. usług opieki medycznej i usług edukacyjnych (art. 113 ust. 2 pkt 2),
- usług, których miejsce świadczenia znajduje się poza Polską, np. usług dla przedsiębiorców z innych państw (interpretacja z 14 lipca 2026 r., 0113-KDIPT1-2.4012.451.2026.2.AJB); przy usługach dla przedsiębiorców z innych państw UE podatnik zwolniony rejestruje się jednak jako podatnik VAT UE (art. 97 ust. 3),
- wewnątrzwspólnotowej sprzedaży towarów na odległość i sprzedaży na odległość towarów importowanych, które nie podlegają opodatkowaniu w kraju,
- kwot, które nie są sprzedażą, np. odsetek od środków na rachunku i odszkodowań, oraz sprzedaży majątku prywatnego, którego nie wykorzystywano do działalności gospodarczej (w tym najmu).
Od 1 stycznia 2027 r. do limitu wlicza się także przemieszczenie własnych towarów do innego państwa UE uznawane za wewnątrzwspólnotową dostawę (art. 113 ust. 1a w brzmieniu od 2027 r.).
Kto nie może korzystać ze zwolnienia — pełna lista
Ze zwolnienia podmiotowego nie korzysta podatnik bez siedziby działalności gospodarczej w Polsce (art. 113 ust. 1) ani podatnik, który wykonuje choćby jedną z czynności wymienionych w art. 113 ust. 13 — bez względu na wartość sprzedaży. Zwolnienie traci moc od pierwszej takiej czynności, a zgłoszenie VAT-R jako podatnik VAT czynny składa się przed jej wykonaniem (art. 96 ust. 1 i ust. 5 pkt 2). Wstępną ocenę ułatwia lista kontrolna w narzędziu zwolnienie podmiotowe z VAT.
Wyszukiwarka szuka w treści przepisów i w potocznych nazwach działalności. Wynik ma charakter informacyjny — o zakwalifikowaniu decyduje faktyczny rodzaj towaru lub usługi.
Dostawy towarów (art. 113 ust. 13 pkt 1)
| Lit. | Towary | Uwagi |
|---|---|---|
| a | towary wymienione w załączniku nr 12 do ustawy — metale szlachetne, biżuteria, monety, złom metali szlachetnych, wyroby z bursztynu (tabela niżej) | bez względu na sposób sprzedaży |
| b | towary opodatkowane podatkiem akcyzowym, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym — m.in. napoje alkoholowe, paliwa i inne wyroby energetyczne, samochody osobowe sprzedawane jako towar | nie wykluczają: energia elektryczna (CN 2716 00 00), wyroby tytoniowe oraz samochody osobowe (inne niż nowe środki transportu) zaliczone przez podatnika do amortyzowanych środków trwałych |
| c | budynki, budowle i ich części — dostawa w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim albo przed upływem 2 lat od pierwszego zasiedlenia (art. 43 ust. 1 pkt 10 lit. a i b) | sprzedaż po upływie 2 lat od pierwszego zasiedlenia nie wyklucza |
| d | tereny budowlane | grunty przeznaczone pod zabudowę |
| e | nowe środki transportu | w rozumieniu art. 2 pkt 10 ustawy (m.in. pojazdy lądowe o niewielkim przebiegu lub krótko po dopuszczeniu do użytku) |
| f | towary sprzedawane na odległość — na podstawie umowy zawartej w zorganizowanym systemie zawierania umów na odległość, bez jednoczesnej obecności stron (np. sklep internetowy, platforma sprzedażowa, zamówienia telefoniczne): preparaty kosmetyczne i toaletowe (PKWiU 20.42.1), komputery, wyroby elektroniczne i optyczne (PKWiU 26), urządzenia elektryczne (PKWiU 27), maszyny i urządzenia gdzie indziej niesklasyfikowane (PKWiU 28) | sprzedaż tych towarów stacjonarnie, przy jednoczesnej obecności stron, nie wyklucza |
| g | części i akcesoria do pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli (PKWiU 45.3) — w tym opony i dętki (PKWiU 45.31.11) — oraz do motocykli (PKWiU ex 45.4), hurtowo i detalicznie | bez względu na sposób sprzedaży, także w sklepie stacjonarnym |
Załącznik nr 12 — towary, które zawsze wykluczają zwolnienie
| Poz. | CN | Towary |
|---|---|---|
| 1 | ex 71 | wyroby (złom) z metali szlachetnych lub z udziałem tych metali — wyłącznie: srebro (ex 7106), złoto (ex 7108), platyna, pallad, iryd i rod (ex 7110) w postaci proszku, metalu technicznie czystego lub o wysokiej czystości, półproduktów i stopów; odpady i złom metali szlachetnych (ex 7112); artykuły biżuteryjne i ich części z metalu szlachetnego lub platerowanego (7113), także srebrne i wykonywane ręcznie; artykuły jubilerskie ze złota lub srebra (ex 7114) — z wyłączeniem dewocjonaliów z metali nieszlachetnych i wyrobów kultu religijnego; monety (7118) |
| 1a | ex 8549 | odpady i złom elektryczne i elektroniczne w rodzaju stosowanych do odzyskiwania metali szlachetnych — wyłącznie złom złota, srebra, platyny, palladu i irydu oraz odpady srebra |
| 2 | ex 9602 | wyroby z bursztynu |
| 3 | ex 9706 | antyki o wieku przekraczającym 100 lat — wyłącznie biżuteria artystyczna |
Usługi (art. 113 ust. 13 pkt 2)
| Lit. | Usługi | Uwagi |
|---|---|---|
| a | usługi prawnicze | |
| b | usługi w zakresie doradztwa | nie wyklucza doradztwo rolnicze związane z uprawą i hodowlą roślin oraz chowem i hodowlą zwierząt ani sporządzanie planu zagospodarowania i modernizacji gospodarstwa rolnego |
| c | usługi jubilerskie | |
| d | usługi ściągania długów, w tym factoringu |
O tym, czy usługa jest doradztwem, decyduje jej faktyczny charakter — udzielanie fachowych porad — a nie kod PKD we wpisie. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał np., że podmiot z kodem PKD obejmującym doradztwo zachowuje zwolnienie, jeżeli faktycznie doradztwa nie świadczy (interpretacja z 18 sierpnia 2023 r., 0111-KDIB3-1.4012.467.2023.3.ICZ), a opinie biegłego sądowego sporządzane dla sądów, prokuratur i komorników doradztwem nie są (interpretacja z 23 września 2026 r., 0112-KDIL1-2.4012.369.2026.1.DM). Przy usługach z pogranicza doradztwa — konsultacjach, audytach, szkoleniach z elementem porad — ocenę warto uzgodnić z biurem przed pierwszą sprzedażą.
Ostrzeżenia w programie TaxMachine. Od wersji 3.6683 (wydanie z 6 października 2026 r.) program ostrzega firmę zwolnioną podmiotowo z VAT, gdy pozycja faktury wskazuje na czynność z art. 113 ust. 13 — przy zapisie faktury, przy wysyłce do KSeF i zbiorczo po zaksięgowaniu faktur sprzedaży. Pozycję rozpoznaje po symbolu PKWiU, kodzie CN, oznaczeniu GTU i nazwie. Ostrzeżenie nie blokuje wystawienia faktury i nie rozstrzyga sprawy: przy kosmetykach, elektronice, urządzeniach elektrycznych i maszynach program nie wie, czy sprzedaż odbywa się na odległość, a przy doradztwie — jaki jest faktyczny charakter usługi. Każde ostrzeżenie warto więc sprawdzić z biurem przed wykonaniem takiej czynności.
Faktura ze stawką ZW
Podatnik zwolniony nie ma obowiązku wystawiania faktur, chyba że zażąda tego nabywca (art. 106b ust. 2 i 3); przedsiębiorcy zwykle tego oczekują. Faktura podatnika zwolnionego:
- nie zawiera stawki ani kwoty podatku — przy pozycjach wybiera się wartość „ZW” (zwolnienie),
- wskazuje przepis, na podstawie którego podatnik stosuje zwolnienie (art. 106e ust. 1 pkt 19): w roku rozpoczęcia działalności — art. 113 ust. 9 ustawy o VAT, w kolejnych latach — art. 113 ust. 1 ustawy o VAT,
- w strukturze e-faktury FA(3) oznacza sprzedaż zwolnioną znacznikiem w polu
P_19, a przepis podaje w poluP_19A, - dla przedsiębiorcy podlega obowiązkowi KSeF, tak jak faktura podatnika VAT czynnego (fakturowanie).
W programie TaxMachine status zwolnienia podmiotowego zaznacza się na zakładce „Podatki” okna firmy, a podstawę zwolnienia — na zakładce „Faktury”, w polu „Podstawa zwolnienia z VAT”; program przenosi ją na faktury (konfiguracja fakturowania). Po przejściu do kolejnego roku podstawę zmienia się z ust. 9 na ust. 1.
Ewidencja sprzedaży
Podatnik zwolniony prowadzi ewidencję sprzedaży za każdy dzień, najpóźniej przed dokonaniem sprzedaży w dniu następnym (art. 109 ust. 1). Faktury biuro ujmuje na ich podstawie, ale sprzedaż bez faktur — dla konsumentów, za gotówkę, z najmu — przedsiębiorca przekazuje biuru na bieżąco, bo bez niej nie da się ustalić, kiedy limit zostanie przekroczony. Przy braku ewidencji organ podatkowy szacuje wartość sprzedaży i ustala od niej podatek (art. 109 ust. 2).
Podatnik zwolniony nie umieszcza na fakturach adnotacji o mechanizmie podzielonej płatności — jego faktury nie zawierają podatku — ale jako nabywca może być obowiązany zapłacić w tym mechanizmie (mechanizm podzielonej płatności).
Podstawa prawna
- art. 2 pkt 22, art. 15 ust. 2, art. 43 ust. 1, art. 96 ust. 1, 3 i 5, art. 97 ust. 3, art. 106b ust. 2 i 3, art. 106e ust. 1 pkt 19, art. 109 ust. 1 i 2 oraz art. 113 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2026 r. poz. 1263, z późn. zm.),
- art. 1 pkt 29 i art. 5 ustawy z dnia 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2026 r. poz. 1270) — od 1 stycznia 2027 r.
Następny krok: Zakupy z zagranicy — import usług i VAT UE.