Mechanizm podzielonej płatności — faktury powyżej 15 000 zł z załącznika nr 15

W mechanizmie podzielonej płatności (MPP) nabywca płaci za fakturę jednym przelewem, który bank dzieli na dwie części: kwota podatku trafia na rachunek VAT dostawcy, a reszta — na jego rachunek rozliczeniowy. Mechanizm stosuje się tylko do faktur z wykazanym podatkiem i tylko między podatnikami; konsument go nie stosuje.

Kiedy MPP jest obowiązkowy

Zapłata w MPP jest obowiązkowa, gdy łącznie (art. 108a ust. 1a ustawy o VAT):

1. nabywcą jest podatnik,
2. faktura obejmuje towary lub usługi wymienione w załączniku nr 15 do ustawy o VAT,
3. kwota należności ogółem na fakturze przekracza 15 000 zł brutto (albo jej równowartość w walucie obcej).

Próg dotyczy kwoty z pojedynczej faktury — nie wartości samej pozycji z załącznika i nie wartości całej umowy. To inaczej niż przy limicie płatności gotówkowych, gdzie liczy się cała transakcja. Faktura na 16 000 zł brutto, na której z załącznika nr 15 pochodzi tylko jedna pozycja za 2 000 zł, wymaga MPP; dwie faktury po 9 000 zł za odrębne dostawy — nie.

Załącznik nr 15 obejmuje m.in. paliwa i węgiel, wyroby stalowe, metale nieżelazne i szlachetne, komputery, telefony komórkowe, dyski, konsole, aparaty cyfrowe, części i akcesoria samochodowe, tonery, folię stretch, odpady i surowce wtórne oraz roboty budowlane, instalacyjne i wykończeniowe. Od 1 stycznia 2027 r. załącznik ma nowe brzmienie (87 pozycji; towary według Nomenklatury scalonej CN, usługi według PKWiU) — do faktur wystawionych od tego dnia stosuje się nowy wykaz, chyba że dostawę wykonano jeszcze w 2026 r. (mechanizm podzielonej płatności).

Obowiązki sprzedawcy i nabywcy

• Sprzedawca umieszcza na fakturze wyrazy „mechanizm podzielonej płatności” (art. 106e ust. 1 pkt 18a); w e-fakturze FA(3) jest to wartość „1” w polu P_18A. Musi przyjąć zapłatę w tym mechanizmie (art. 108a ust. 1b). Program TaxMachine przypomina o oznaczeniu faktury powyżej 15 000 zł, a towary i usługi z załącznika oznacza się na karcie produktu (wystawianie faktur).
• Nabywca płaci komunikatem przelewu dostępnym w bankowości elektronicznej: kwota VAT, kwota brutto, numer faktury i NIP dostawcy; od 1 stycznia 2027 r. przy fakturach z KSeF zamiast numeru faktury podaje się numer KSeF (art. 108a ust. 3).
• Obie strony muszą mieć rachunek rozliczeniowy w złotych otwarty w związku z działalnością (art. 108e) — bank prowadzi dla niego rachunek VAT bez odrębnej umowy i opłat. Rachunek osobisty nie wystarcza (rachunek firmowy).

Obowiązek nie obejmuje kwot rozliczonych przez potrącenie (art. 108a ust. 1d).

MPP a zapłata gotówką

Zapłata w MPP to zawsze przelew z rachunku rozliczeniowego — faktury powyżej 15 000 zł z towarami lub usługami z załącznika nr 15 nie można zapłacić gotówką. Fakturę do 15 000 zł MPP nie obejmuje i można ją zapłacić gotówką, chyba że należy do transakcji (umowy) o wartości powyżej 15 000 zł — wtedy zgodnie z limitem płatności gotówkowych płaci się przelewem, choć nie musi to być przelew w MPP (art. 19 Prawa przedsiębiorców).

Podatnik zwolniony z VAT

• Jako sprzedawca — faktura podatnika zwolnionego nie zawiera podatku, więc nie umieszcza się na niej adnotacji o MPP, a nabywca nie płaci w tym mechanizmie.
• Jako nabywca — obowiązek zapłaty w MPP dotyczy każdego podatnika, także zwolnionego. Podatnik zwolniony, który kupuje np. komputer albo usługę budowlaną na fakturę powyżej 15 000 zł z adnotacją MPP, płaci komunikatem przelewu, a do tego potrzebuje rachunku rozliczeniowego.

Rachunek VAT

Środki z rachunku VAT można przeznaczyć m.in. na zapłatę VAT z faktur zakupowych w MPP, na podatki (VAT, PIT, CIT) i składki ZUS. Przekazanie ich na rachunek rozliczeniowy wymaga zgody naczelnika urzędu skarbowego, wydawanej na wniosek w terminie 60 dni (art. 108b), dlatego środki z rachunku VAT uwzględnia się w planowaniu płatności podatków i składek.

Sankcje

Dobrowolne MPP przy każdej fakturze z podatkiem chroni nabywcę m.in. przed odpowiedzialnością przy zapłacie na rachunek spoza wykazu podatników VAT — szczegóły w poradniku mechanizm podzielonej płatności i rachunek VAT.

Podstawa prawna

• art. 106e ust. 1 pkt 18a i ust. 12, art. 108a–108e oraz załącznik nr 15 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2026 r. poz. 1263, z późn. zm.),
• ustawa z dnia 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2026 r. poz. 1270) — nowe brzmienie załącznika nr 15 od 1 stycznia 2027 r.,
• art. 62a–62b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. — Prawo bankowe (Dz. U. z 2026 r. poz. 38),
• art. 22p ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 592),
• art. 57c ustawy z dnia 10 września 1999 r. — Kodeks karny skarbowy.

Następny krok: Płatności gotówkowe między firmami — limit 15 000 zł.