Wakacje składkowe — zwolnienie z opłacenia składek ZUS za jeden miesiąc w roku

Przedsiębiorca może raz w roku nie płacić składek na własne ubezpieczenia społeczne za jeden wybrany miesiąc. Za ten miesiąc składki finansuje budżet państwa w ramach dotacji do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 16 ust. 4a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), a przedsiębiorca pozostaje ubezpieczony — miesiąc zwolnienia wlicza się do okresów składkowych. Zwolnienia trzeba jednak zawczasu zażądać wnioskiem: ZUS nie stosuje go z urzędu, a wniosek złożony w złym terminie pozostaje bez rozpoznania.

Kto może skorzystać

Zwolnienie przysługuje przedsiębiorcy, który łącznie spełnia warunki z art. 17a ust. 1:

Sposób ustalania podstawy składek nie ma znaczenia. Z wakacji korzysta przedsiębiorca opłacający składki preferencyjne, mały ZUS plus i składki na zasadach ogólnych — za miesiąc zwolnienia podstawą jest najniższa podstawa obowiązująca danego przedsiębiorcę: 30% minimalnego wynagrodzenia przy składkach preferencyjnych, podstawa ustalona od dochodu przy małym ZUS plus albo 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (art. 18d).

Z wakacji nie skorzysta przedsiębiorca w czasie ulgi na start, bo nie podlega wtedy ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Po jej zakończeniu wniosek można złożyć najwcześniej w drugim miesiącu podlegania ubezpieczeniom — np. przy uldze do 30 kwietnia wniosek składa się w czerwcu, a zwolnienie obejmuje lipiec. Wyłączony jest też przedsiębiorca, który ubezpieczeniom społecznym z działalności nie podlega, np. dlatego że jest jednocześnie zatrudniony na etacie z wynagrodzeniem co najmniej minimalnym (zbieg tytułów do ubezpieczeń). Warunki ulg dla rozpoczynających działalność opisuje poradnik ulgi w składkach ZUS.

Jakie składki obejmuje zwolnienie

• składki na własne ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe przedsiębiorcy (art. 17a ust. 1),
• składkę na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe — jeżeli przedsiębiorca podlegał temu ubezpieczeniu w miesiącu złożenia wniosku i w miesiącu poprzednim (art. 17a ust. 3),
• składki na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, jeżeli przedsiębiorca je opłaca (art. 32 ust. 2).

Zwolnienie nie obejmuje:

• składki zdrowotnej — płaci się ją za miesiąc wakacji w zwykłej wysokości,
• składek za pracowników, zleceniobiorców i osoby współpracujące — zwolnienie dotyczy wyłącznie własnych ubezpieczeń przedsiębiorcy.

W 2026 r. przy składkach na zasadach ogólnych (podstawa 5 652,00 zł) zwolnienie obejmuje 1 926,76 zł — z dobrowolną składką chorobową, Funduszem Pracy i stopą wypadkową 1,67%. Przy składkach preferencyjnych (podstawa 1 441,80 zł) jest to 456,18 zł z dobrowolną składką chorobową. Kwoty w poszczególnych wariantach oblicza kalkulator składek ZUS przedsiębiorcy.

Wniosek RWS

• Wniosek składa się wyłącznie elektronicznie przez eZUS (art. 36d ust. 4).
• Termin: w miesiącu poprzedzającym miesiąc, który ma być objęty zwolnieniem — np. do 31 lipca, aby nie płacić składek za sierpień (art. 36d ust. 1). Wniosek złożony w innym terminie pozostaje bez rozpoznania (art. 36d ust. 5).
• We wniosku przedsiębiorca wskazuje miesiąc zwolnienia, oświadcza, że spełnia warunki dotyczące przychodu i byłego pracodawcy, oraz podaje informacje o pomocy de minimis otrzymanej w ciągu 3 lat poprzedzających dzień złożenia wniosku (art. 36d ust. 2).
• ZUS informuje o rozstrzygnięciu przez eZUS. Gdy uwzględnia wniosek w całości, nie wydaje decyzji; odmowę wydaje w formie decyzji. Rozstrzygniętego wniosku nie można wycofać ani skorygować (art. 36e).

Pomoc de minimis

Zwolnienie jest pomocą de minimis. Otrzymuje je przedsiębiorca, który dysponuje limitem tej pomocy co najmniej w wysokości zwalnianych składek (art. 17b ust. 2). Przedsiębiorca, który korzystał już z innej pomocy de minimis — np. jednorazowej amortyzacji albo dotacji — powinien przed złożeniem wniosku sprawdzić wykorzystany limit.

Rozliczenie miesiąca zwolnienia

Za miesiąc wakacji składa się deklarację rozliczeniową w zwykłym terminie (do 20. dnia następnego miesiąca), a także imienne raporty miesięczne: o składkach finansowanych przez budżet państwa i o składkach finansowanych przez przedsiębiorcę, a przy zatrudnianiu — raporty za pozostałych ubezpieczonych (art. 47 ust. 2fa). Przedsiębiorca opłacający składki tylko za siebie, który zwykle raportów imiennych nie składa, przesyła je za ten miesiąc. Składkę zdrowotną i składki za pracowników płaci się w zwykłym terminie.

Klienci biura wskazują miesiąc wakacji z wyprzedzeniem — biuro uwzględni go w rozliczeniu, a wniosek RWS składa przedsiębiorca w eZUS albo biuro, jeżeli ma pełnomocnictwo w ZUS (pełnomocnictwa dla biura).

Podstawa prawna

• art. 16 ust. 4a, art. 17a, art. 17b, art. 18d, art. 32 ust. 2, art. 36d, art. 36e i art. 47 ust. 2fa ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 199, z późn. zm.).