0113-KDIPT2-3.4011.602.2026.2.AK

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

4 sierpnia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnili go Państwo – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 10 września 2026 r. (data wpływu 14 września 2026 r.). Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Wnioskodawca rozwiązał z pracownikiem umowę o pracę. Były pracownik wniósł do Sądu Rejonowego – Sądu Pracy pozew o zapłatę odszkodowania z tytułu wypowiedzenia umowy o pracę, podnosząc, że wypowiedzenie było nieuzasadnione.

W toku postępowania sądowego strony podjęły rozmowy ugodowe, w wyniku których uzgodniły warunki zakończenia sporu. W dniu 6 października 2025 r. strony zawarły ugodę sądową. Na jej podstawie Wnioskodawca zobowiązał się do zapłaty na rzecz powódki kwoty określonej w ugodzie tytułem odszkodowania oraz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

W ugodzie strony postanowiły, że po jej prawidłowym wykonaniu wyczerpuje ona wszelkie wzajemne roszczenia wynikające ze stosunku pracy dochodzone w tym postępowaniu. Po zawarciu ugody Sąd wydał postanowienie o umorzeniu postępowania.

Sąd zobowiązał Wnioskodawcę do przedłożenia wyliczonego średniego miesięcznego wynagrodzenia liczonego według zasad obliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy (stawka miesięczna i dzienna brutto). Powódka zażądała wypłaty odszkodowania w wysokości trzykrotnego miesięcznego wynagrodzenia brutto (wyliczonego według zobowiązania sądu). W toku postępowania strony prowadziły negocjacje dotyczące wysokości świadczenia, jednakże finalnie wysokość ustalonego odszkodowania odpowiadała kwocie dochodzonej przez powódkę. Wnioskodawca powziął wątpliwość, czy od kwoty odszkodowania wypłaconego na podstawie ugody sądowej był zobowiązany jako płatnik pobrać zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych, czy też odszkodowanie korzysta ze zwolnienia od podatku.

Uzupełnienie wniosku

Na pytanie:

Jakie postanowienia zawierała ugoda sądowa, w szczególności, czy przewidywała inny sposób rozwiązania umowy o pracę, niż wskazane we wniosku rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem pracodawcy, jeżeli tak, to jaki to sposób?

Odpowiedzieli Państwo:

Nie. Treść ugody sądowej nie zmieniła sposobu rozwiązania umowy o pracę.

Umowa o pracę została rozwiązana w drodze wypowiedzenia dokonanego przez pracodawcę. Zawarcie ugody sądowej nie skutkowało zmianą trybu rozwiązania stosunku pracy na rozwiązanie umowy za porozumieniem stron.

Ugoda dotyczyła zakończenia postępowania sądowego oraz zobowiązania pracodawcy do zapłaty na rzecz byłej pracownicy kwoty X zł tytułem odszkodowania za wypowiedzenie umowy o pracę.

Na pytanie:

Czy w ugodzie wskazano naruszenie przez Państwa, jako byłego pracodawcę, przepisów prawa pracy, czy wskazano, że wypowiedzenie umowy o pracę zostało dokonane z naruszeniem przepisów prawa – jeśli tak, należy wskazać przepisy prawa pracy, które zostały wskazane w ugodzie jako naruszone oraz na czym ich naruszenie polegało.

Odpowiedzieli Państwo:

Nie. W treści ugody sądowej nie wskazano, że pracodawca naruszył konkretne przepisy prawa pracy.

W ugodzie nie stwierdzono również, że wypowiedzenie umowy o pracę było niezgodne z prawem ani nie wskazano konkretnych przepisów Kodeksu pracy, których naruszenie miałoby dotyczyć.

W pozwie pracownica dochodziła odszkodowania określonego jako odszkodowanie z tytułu nieuzasadnionego rozwiązania umowy o pracę. Ugoda nie zawierała jednak ustalenia przez strony, że doszło do konkretnego naruszenia przepisów prawa pracy.

Na pytanie:

Jakie kryteria/okoliczności/ przepisy prawa spowodowały określenie wysokości otrzymanego przez byłego pracownika odszkodowania, czy jego wysokość wynikała wyłącznie z zawartej przed sądem ugody (została ustalona w sposób dowolny w drodze porozumienia zawartego między byłym pracownikiem a Państwem)?

Odpowiedzieli Państwo:

Wysokość kwoty objętej ugodą była związana z wysokością wynagrodzenia pracownicy ustaloną w toku postępowania sądowego.

W pozwie pracownica początkowo dochodziła kwoty W zł tytułem odszkodowania z tytułu nieuzasadnionego rozwiązania umowy o pracę.

W związku z wniesieniem pozwu sąd zobowiązał pracodawcę do wyliczenia wysokości średniego miesięcznego wynagrodzenia pracownicy według zasad stosowanych przy obliczaniu ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.

Pracodawca wykonał zobowiązanie sądu i przedstawił wyliczenie, zgodnie z którym średnie miesięczne wynagrodzenie pracownicy wynosiło Y zł brutto.

Następnie pracownica, w piśmie procesowym, rozszerzyła żądanie pozwu o kwotę Z zł, wnosząc o zapłatę łącznie kwoty X zł.

Kwota ta odpowiada trzykrotności wyliczonego średniego miesięcznego wynagrodzenia, tj.:

Y zł x 3 = X zł.

Kwota X zł została następnie wskazana w ugodzie sądowej jako odszkodowanie za wypowiedzenie umowy o pracę.

Jednocześnie w samej ugodzie nie wskazano konkretnego przepisu prawa pracy, na podstawie którego kwota X zł została wyliczona.

W szczególności ugoda nie zawierała wskazania, że kwota ta została ustalona na podstawie art. 45 § 1 lub art. 47¹ Kodeksu pracy.

Na pytanie:

Czy wysokość lub zasady ustalania tego odszkodowania wynikały wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 Kodeksu pracy (jeśli tak, proszę wskazać konkretnie)?

Odpowiedzieli Państwo:

Nie. Wysokość ani zasady ustalenia kwoty odszkodowania nie wynikały z układu zbiorowego pracy, innego opartego na ustawie porozumienia zbiorowego, regulaminu wynagradzania ani statutu, o których mowa w art. 9 § 1 Kodeksu pracy.

Kwota została ustalona w toku postępowania sądowego, przy czym jej wysokość odpowiadała trzykrotności średniego miesięcznego wynagrodzenia pracownicy wyliczonego przez pracodawcę na polecenie sądu.

Na pytanie:

Czy wypłacone przez Państwa byłemu pracownikowi świadczenie dotyczyło:

a)    określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skróconego okresu wypowiedzenia umowy o pracę,

b)    odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,

c)    odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym stosunku służbowym,

d)    odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji?

Odpowiedzieli Państwo:

Nie. Wypłacona kwota X zł nie stanowiła żadnego z wyżej wymienionych świadczeń.

Było to odszkodowanie związane z wypowiedzeniem przez pracodawcę umowy o pracę, którego pracownica dochodziła w postępowaniu sądowym.

Świadczenie nie było odprawą ani odszkodowaniem z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia, nie było odprawą z tytułu rozwiązania stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika, nie dotyczyło stosunku służbowego oraz nie było odszkodowaniem z tytułu zakazu konkurencji.

Na pytanie:

Czy świadczenie wskazane we wniosku dotyczyło szkody rzeczywistej? Jeśli świadczenie dotyczyło szkody rzeczywistej, proszę również wyjaśnić na czym polegała szkoda, co było przyczyną jej powstania, oraz wskazać związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy szkodą a zasądzonym odszkodowaniem.

Odpowiedzieli Państwo:

Z treści pozwu oraz ugody sądowej nie wynika, aby wysokość świadczenia została ustalona poprzez wyliczenie konkretnej szkody majątkowej poniesionej przez pracownicę.

W dokumentach nie wskazano konkretnej szkody, jej wysokości ani szczegółowego sposobu jej wyliczenia.

Roszczenie pracownicy zostało określone jako odszkodowanie z tytułu nieuzasadnionego rozwiązania umowy o pracę, a następnie w ugodzie jako odszkodowanie za wypowiedzenie umowy o pracę.

Na pytanie:

Czy też może wypłacone świadczenie dotyczyło korzyści, które mógłby Państwa były pracownik osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono (np. świadczenie to miało rekompensować wynagrodzenie, które mógłby On uzyskać od Państwa, jako byłego pracodawcy, gdyby nie zwolnienie z pracy)?

Odpowiedzieli Państwo:

Z treści pozwu oraz ugody sądowej nie wynika, aby kwota X zł została ustalona jako rekompensata za konkretnie wyliczone utracone wynagrodzenie, które pracownica otrzymałaby w określonym okresie, gdyby nadal pozostawała w zatrudnieniu.

W dokumentach nie wskazano okresu, za który miałoby być należne utracone wynagrodzenie, ani nie przedstawiono wyliczenia takiego wynagrodzenia.

Kwota X zł odpowiadała trzykrotności średniego miesięcznego wynagrodzenia ustalonego w toku postępowania sądowego, jednak w ugodzie została określona jako odszkodowanie za wypowiedzenie umowy o pracę, a nie jako wynagrodzenie za pracę lub zaległe wynagrodzenie.

Na pytanie:

Czy w wyniku zawartej ugody doszło ostatecznie do zmiany sposobu rozwiązania umowy o pracę (np. na rozwiązanie za porozumieniem stron)?

Odpowiedzieli Państwo:

Nie. Zawarcie ugody sądowej nie spowodowało zmiany sposobu rozwiązania umowy o pracę.

Umowa o pracę została rozwiązana w wyniku wypowiedzenia dokonanego przez pracodawcę. Ugoda sądowa nie przewidywała zmiany tego trybu na rozwiązanie umowy za porozumieniem stron.

Ugoda służyła zakończeniu postępowania sądowego dotyczącego roszczenia o odszkodowanie oraz określała kwotę, którą pracodawca zobowiązał się zapłacić byłej pracownicy w związku z wypowiedzeniem umowy o pracę.

Pytanie

Czy od odszkodowania wypłaconego byłej pracownicy na podstawie ugody sądowej zawartej w toku postępowania przed Sądem Pracy Wnioskodawca, jako płatnik, był zobowiązany do pobrania i odprowadzenia zaliczki na podatek dochodowy?

Państwa stanowisko w sprawie

Zdaniem Wnioskodawcy, pobranie zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych od odszkodowania wypłaconego byłej pracownicy na podstawie ugody sądowej było prawidłowe.

Świadczenie zostało wypłacone na podstawie ugody sądowej zawartej w toku postępowania przed sądem pracy. Ugoda zakończyła spór dotyczący roszczenia pracownicy o odszkodowanie z tytułu wypowiedzenia umowy o pracę. Świadczenie zostało przyznane na podstawie porozumienia stron zawartego w ugodzie sądowej, a nie na podstawie wyroku sądu zasądzającego odszkodowanie.

W związku z powyższym Wnioskodawca uznał, że jako płatnik był zobowiązany do pobrania i odprowadzenia zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych od wypłaconego świadczenia i zwraca się o potwierdzenie prawidłowości tego stanowiska.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Z powyższego przepisu wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika, z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych, zawartym w ww. ustawie, bądź od których zaniechano poboru podatku.

Wyszczególnienia źródeł przychodów osiągniętych przez osoby fizyczne ustawodawca dokonał w art. 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:

Źródłami przychodów są stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza, emerytura lub renta.

Przepis art. 11 ust. 1 ww. ustawy, stanowi, że:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

W myśl art. 12 ust. 1 ww. ustawy:

Za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Użyty w art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwrot „w szczególności” oznacza, że wymieniane kategorie przychodów stanowią katalog otwarty. Przychodem ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych są więc wszelkiego rodzaju wypłaty i świadczenia skutkujące u podatnika powstaniem przysporzenia majątkowego, mające swoje źródło w łączącym pracownika z pracodawcą stosunku pracy lub stosunku pokrewnym. Ponadto treść tego przepisu wskazuje, że do przychodów pracownika zaliczyć należy praktycznie wszystkie otrzymane przez niego świadczenia, które mógł on otrzymać od pracodawcy. Są nimi bowiem nie tylko wynagrodzenia, czyli świadczenia wprost wynikające z zawartej umowy o pracę, ale również wszystkie inne przychody (świadczenia), niezależnie od podstawy ich wypłaty, jeżeli w jakikolwiek sposób wiążą się z faktem wykonywania pracy.

W myśl art. 12 ust. 4 ww. ustawy:

Za pracownika w rozumieniu ustawy uważa się osobę pozostającą w stosunku służbowym, stosunku pracy, stosunku pracy nakładczej lub spółdzielczym stosunku pracy.

Na mocy art. 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.):

Płatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu.

Stosownie do art. 32 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Zakłady pracy będące osobami fizycznymi, osobami prawnymi oraz jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej są obowiązane jako płatnicy obliczać i pobierać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy od osób, które uzyskują od tych zakładów przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, z pracy nakładczej lub ze spółdzielczego stosunku pracy, z zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego wypłacanych przez zakłady pracy lub z tytułu udziału w nadwyżce bilansowej wypłacanej w spółdzielniach pracy.

Odnosząc się do kwestii ustalenia, czy od odszkodowania wypłaconego byłej pracownicy na podstawie ugody sądowej zawartej w toku postępowania przed Sądem Pracy Państwo, jako płatnik, byli zobowiązani do pobrania i odprowadzenia zaliczki na podatek dochodowy wyjaśniam, że odszkodowanie stanowi, co do zasady, przychód w rozumieniu przytoczonego wyżej art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie oznacza to jednak, że wszystkie odszkodowania podlegają opodatkowaniu. Niektóre z nich, wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych, określonym w art. 21 ust. 1 ww. ustawy, korzystają ze zwolnienia od podatku. Jednakże należy podkreślić, że korzystanie z każdej preferencji podatkowej, w tym zwolnienia od podatku, jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy spełnione są wszelkie przesłanki określone w przepisie stanowiącym podstawę prawną danej preferencji.

Stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 277, 807, 1423 i 1661 oraz z 2026 r. poz. 25), z wyjątkiem:

a) określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,

b) odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,

c) odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,

d) odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,

e) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,

f) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,

g) odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.

W świetle zaś art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy:

Wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:

a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,

b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

W kontekście powyższego wyjaśnić należy, że zwolnieniem określonym w art. 21 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy objęte są odszkodowania lub zadośćuczynienia, w sytuacji gdy ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów; lub też jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, z wyjątkiem wymienionych w lit. a-g tego przepisu.

Oznacza to, że zwolnienie nie obejmuje wszystkich odszkodowań, a tylko te, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost ze stosownych przepisów prawa lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, z wyjątkiem enumeratywnie wymienionych kategorii odszkodowań.

Natomiast zwolnienie przedmiotowe, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy, obejmuje swym zakresem odszkodowania lub zadośćuczynienia przyznane na podstawie wyroku lub ugody sądowej, których wysokość lub zasady ustalania nie wynikają wprost z regulacji wskazanych w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy. Przy czym ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy wyłączone są świadczenia otrzymane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz świadczenia dotyczące korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Z racji tego, że odszkodowania i zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej mogą korzystać ze zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych lub art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy, zaś zastosowanie zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy ma „pierwszeństwo” przed zastosowaniem zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy, możliwość skorzystania przedmiotowego odszkodowania ze zwolnienia należy rozpatrywać we wskazanej wyżej kolejności.

Odszkodowanie jest szczególnym rodzajem świadczenia polegającego na naprawieniu szkody, czyli uszczerbku, jakiego doznaje poszkodowany we wszystkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych. W praktyce szkoda może obejmować stratę polegającą na ubytku w majątku – wskutek doznania tej straty poszkodowany staje się uboższy niż był dotychczas, lub może dotyczyć utraconych korzyści, jakich poszkodowany mógłby się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono – wówczas poszkodowany nie staje się bogatszy, jakkolwiek mógł liczyć na wzbogacenie się.

O kwalifikacji danego świadczenia nie przesądza sama jego nazwa, lecz rzeczywisty charakter. Świadczenie nazwane odszkodowaniem, nie musi mieć bowiem rzeczywiście charakteru odszkodowawczego bądź odwrotnie – niesprecyzowanie, że dane świadczenie jest odszkodowaniem, nie determinuje takiego charakteru wskazanego rodzaju świadczenia.

W ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych ustawodawca nie zdefiniował pojęcia odszkodowania czy zadośćuczynienia, niemniej rozumienie tych pojęć nie może odbiegać od ich znaczenia przyjętego w systemie prawa cywilnego. Wiele pojęć z katalogu zwolnień przedmiotowych nie zostało zdefiniowanych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych – nie może to jednak oznaczać dowolności w ich rozumieniu i stosowania wykładni rozszerzającej, przy czym oczywistym jest, że w celu uniknięcia takiej dowolności, kryteria rozumienia tych pojęć – niezdefiniowanych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych – muszą mieć w pierwszej kolejności charakter kryteriów ustawowych.

Odnośnie zatem do prawa cywilnego stwierdzam, że zasady odpowiedzialności odszkodowawczej w prawie cywilnym opierają się na zasadzie winy lub ryzyka. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795) przewiduje dwa zasadnicze rodzaje odpowiedzialności: deliktową, która wynika z czynów niedozwolonych (art. 415 Kodeksu cywilnego i następne) oraz kontraktową – powstającą z mocy umowy (art. 471 K.c. i nast.). Tym samym, na tle Kodeksu cywilnego świadczenie odszkodowawcze jest następstwem niewykonania bądź nienależytego wykonania zobowiązania lub czynu niedozwolonego.

Powyższe regulacje mają również zastosowanie do przepisów prawa pracy, choć w ograniczonym zakresie. Jak stanowi bowiem art. 300 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 277 ze zm.):

W sprawach nieunormowanych przepisami prawa pracy do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, jeżeli nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy.

Oznacza to, że przepisy Kodeksu cywilnego, wybrane do zastosowania w prawie pracy (stosunku pracy), nie mogą się sprzeciwiać ogólnym normom prawa pracy, mającym podstawowe znaczenie dla regulacji stosunków pracy.

Mając na uwadze powyższe wyjaśniam, że przepisy Kodeksu pracy posługują się terminami „odszkodowanie” w odniesieniu do konkretnych świadczeń pracowniczych, do których uprawniony jest pracownik lub były pracownik (np. w art. 18^3d, art. 36¹ § 1, art. 45, art. 56, art. 94³ § 3, art. 99, art. 101² omawianego Kodeksu).

Stosownie zaś do art. 32 § 1 ustawy Kodeks pracy:

Każda ze stron może rozwiązać umowę o pracę za wypowiedzeniem.

W myśl art. 36 § 1 pkt 3 ww. Kodeksu:

Okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony i umowy o pracę zawartej na czas określony jest uzależniony od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy i wynosi 3 miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata.

Zgodnie z art. 45 ww. Kodeksu:

§ 1. W razie ustalenia, że wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas określony lub umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu umów o pracę, sąd pracy – stosownie do żądania pracownika – orzeka o bezskuteczności wypowiedzenia, a jeżeli umowa uległa już rozwiązaniu – o przywróceniu pracownika do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowaniu.

§ 2. Sąd pracy może nie uwzględnić żądania pracownika uznania wypowiedzenia za bezskuteczne lub przywrócenia do pracy, jeżeli ustali, że uwzględnienie takiego żądania jest niemożliwe lub niecelowe; w takim przypadku sąd pracy orzeka o odszkodowaniu. Jeżeli przed wydaniem orzeczenia upłynął termin, do którego umowa o pracę zawarta na czas określony miała trwać, lub jeżeli przywrócenie do pracy byłoby niewskazane ze względu na krótki okres, jaki pozostał do upływu tego terminu, pracownikowi przysługuje wyłącznie odszkodowanie.

§ 3. Przepisu § 2 zdanie pierwsze nie stosuje się do pracowników, o których mowa w art. 39 i 177, oraz w przepisach szczególnych dotyczących ochrony pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę, chyba że uwzględnienie żądania pracownika przywrócenia do pracy jest niemożliwe z przyczyn określonych w art. 41¹; w takim przypadku sąd pracy orzeka o odszkodowaniu.

Na postawie art. 47¹ ww. Kodeksu:

Odszkodowanie, o którym mowa w art. 45, przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres od 2 tygodni do 3 miesięcy, nie niższej jednak od wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. W przypadku wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony, której termin, do którego umowa ta miała trwać, określony w umowie upłynął przed wydaniem orzeczenia przez sąd pracy, lub gdy przywrócenie do pracy byłoby niewskazane ze względu na krótki okres, jaki pozostał do upływu tego terminu, odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas, do upływu którego umowa miała trwać, nie więcej jednak niż za okres 3 miesięcy.

Przepis art. 47¹ Kodeksu pracy określa zatem dolną i górną granicę wysokości odszkodowania, o którym mowa w art. 45 ww. Kodeksu.

Z powyższych przepisów wynika, że w kontekście rozwiązania umowy o pracę ustawodawca przewiduje odszkodowanie w sytuacji, gdy wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu umów o pracę (art. 45 Kodeksu pracy), bądź rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie (art. 56 Kodeksu pracy). Jednocześnie zgodnie z art. 47¹ Kodeksu pracy, odszkodowanie, o którym mowa w art. 45, przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres od 2 tygodni do 3 miesięcy, nie niższej jednak od wynagrodzenia za okres wypowiedzenia.

Należy zatem uznać, że funkcję odszkodowawczą w Kodeksie pracy pełnią wyłącznie te świadczenia, których celem jest zrekompensowanie pracownikowi skutków zdarzeń, które noszą cechy czynu niedozwolonego lub zawinionego przez pracodawcę.

Potwierdza to wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 listopada 2007 r. sygn. akt SK 18/05, w którym Trybunał Konstytucyjny uznał, że odszkodowanie z tytułu rozwiązania umowy o pracę nie jest odszkodowaniem sensu stricto, lecz sui generis świadczeniem majątkowym, pełniącym funkcję sankcji (ustawowej kary pieniężnej) wobec pracodawcy za bezprawne działanie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się również, że odszkodowanie należne pracownikowi z tytułu bezprawnego rozwiązania stosunku pracy lub bezprawnego wypowiedzenia dotychczasowych warunków pracy i płacy nie pozostaje w żadnej relacji do ewentualnej szkody, co oznacza, że przysługuje za samo bezprawne działanie pracodawcy, niezależnie od tego, czy jakakolwiek szkoda po stronie pracownika powstała. Odszkodowania takie traktowane są bowiem jak szczególny rodzaj odszkodowania ustawowego, należnego bez względu na to, czy pracownik – na skutek niezgodnego z prawem postępowania pracodawcy – poniósł szkodę w ogóle lub poniósł ją w większym lub mniejszym rozmiarze, niż odszkodowanie przysługujące w kwocie z góry określonej w przepisach Kodeksu pracy. W judykaturze przypisuje się zresztą temu odszkodowaniu charakter kompensacyjno-sankcyjny, wynikający z unormowania zabezpieczającego pracownika przed bezprawnym działaniem pracodawcy.

W myśl art. 917 Kodeksu cywilnego:

Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.

Mając na uwadze przedstawiony we wniosku opis stanu faktycznego oraz powołane przepisy stwierdzam zatem, że do wypłaconego przez Państwa świadczenia pieniężnego nie ma zastosowania zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ponieważ wysokość lub zasady ustalania tego świadczenia nie wynikały wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, jak również nie wynikały wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy Kodeks pracy. Jak Państwo wskazali, kwota wypłaconego świadczenia nie wynikała z przepisów prawa. Odszkodowanie było wypłacone tytułem ugodowego zakończenia sporu, a z zawartej ugody sądowej nie wynikało, że wypowiedzenie umowy zostało dokonane z naruszeniem przepisów prawa pracy dotyczących rozwiązywania umów o pracę. Wysokość kwoty objętej ugodą była związana z wysokością wynagrodzenia pracownicy ustaloną w toku postępowania sądowego.

Do wypłaconego przez Państwa odszkodowania nie ma również zastosowania zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Świadczenie to, pomimo iż zostało wypłacone na podstawie ugody sądowej, nie stanowi odszkodowania lub zadośćuczynienia, o którym mowa w tym przepisie, nie dotyczy ono szkody rzeczywistej – co również podkreślają Państwo: „W dokumentach nie wskazano konkretnej szkody, jej wysokości ani szczegółowego sposobu jej wyliczenia”.

Wobec tego otrzymane przez byłą pracownicę świadczenie stanowiło dla niej przychód ze stosunku pracy, o którym mowa w art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ponieważ wypłata tegoż świadczenia miała swe źródło w łączącym pracownicę z Państwem stosunku pracy. Gdyby tego stosunku nie było, pracownica nie miałaby podstaw występować do sądu pracy z odwołaniem od wypowiedzenia umowy o pracę. Przychód ten nie podlegał zwolnieniu z opodatkowania ani na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3, ani na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdyż nie spełniał przesłanek, o których mowa w tych przepisach, warunkujących zastosowanie zwolnień.

Powyższe oznacza, że od odszkodowania wypłaconego byłej pracownicy na podstawie ugody sądowej zawartej w toku postępowania przed Sądem Pracy Państwo, jako płatnik, byli zobowiązani do pobrania i odprowadzenia zaliczki na podatek dochodowy.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Wyjaśniam, że w ramach postępowania w sprawie o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego, nie analizuję załączonych do wniosku dokumentów. Analiza załączników nie mieści się w ramach określonych w art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, na wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie, interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną). W związku z powyższym załączone do wniosku dokumenty nie mogą być przedmiotem merytorycznej analizy.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosują się Państwo do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·         Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.