Przejdź do treści

0111-KDIB1-1.4010.454.2026.2.SG

Dotyczy ustalenia, czy dopuszczalne jest pozaewidencyjne rozliczanie kosztów wspólnych działalności rolniczej i opodatkowanej według klucza przychodów operacyjnych oraz czy wprowadzenie sprawozdawczej struktury JPK_KR_PD nie nakłada obowiązku zmiany tych zasad ani dokonywania dodatkowych zapisów w księgach rachunkowych.

Sygnatura
0111-KDIB1-1.4010.454.2026.2.SG
Data wydania
Organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Status
Aktualna

Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób prawnych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

27 lipca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 24 lipca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnili go Państwo – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 31 sierpnia 2026 r. (data wpływu 2 września 2026 r.).

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego

Status prawny i profil prowadzonej działalności gospodarczej Wnioskodawcy:

Wnioskodawca jest Spółdzielnią (…) w (…) ((…)) działającą na podstawie ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 593 ze zm., winno być: t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 521). Wnioskodawca posiada status polskiego rezydenta podatkowego i podlega w Rzeczypospolitej Polskiej nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w podatku dochodowym od osób prawnych, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 234 ze zm., winno być: t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 552 ze zm., dalej: „ustawa o CIT”). Wnioskodawca jest również zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług (VAT).

Działalność Spółdzielni (…) ma charakter dwutorowy (mieszany) i obejmuje dwa wyraźnie wyodrębnione segmenty:

-     Działalność rolniczą - w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy o CIT (obejmującą m.in. własną produkcję roślinną prowadzoną na użytkowanych gruntach). Do przychodów i kosztów z tej działalności, na mocy art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT, przepisów tej ustawy materialnej nie stosuje się.

-     Działalność handlową, usługową oraz pozostałą działalność gospodarczą podlegającą opodatkowaniu podatkiem CIT - obejmującą sprzedaż detaliczną części i akcesoriów do pojazdów samochodowych z wyłączeniem motocykli, sprzedaż detaliczną części do maszyn rolniczych, świadczenie usług sprzętowych i mechanizacyjnych na rzecz rolników oraz podmiotów zewnętrznych, usługi naprawcze/warsztatowe oraz pozostałą działalność pozarolniczą, z której dochód podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych określonych w ustawie o CIT.

Podstawy ewidencyjne i organizacja rachunkowości:

Dla celów bilansowych Wnioskodawca prowadzi jedne księgi rachunkowe na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 120 ze zm., winno być: t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 522 ze zm., dalej: „UoR”). Zakładowy Plan Kont Spółdzielni umożliwia wyodrębnienie przychodów i kosztów bezpośrednio związanych z działalnością rolniczą oraz przychodów i kosztów bezpośrednio przypisanych do działalności opodatkowanej CIT poprzez odpowiednio rozbudowaną analitykę kont księgowych.

W ramach codziennej operacyjnej działalności Spółdzielni występuje jednak grupa kosztów wspólnych (pośrednich), których na etapie księgowania pierwotnych dokumentów źródłowych (faktur, rachunków, list płac) nie da się w sposób obiektywny i bezpośredni alokować wyłącznie do jednego z dwóch wyżej wymienionych rodzajów działalności. Do kategorii tej należą w szczególności:

-     Usługi informatyczne oraz obsługa systemów IT,

-     Koszty administracji i utrzymania biura Spółdzielni,

-     Wynagrodzenia administracji i zarządu,

-     Obsługa prawna i doradcza,

-     Pozostałe koszty ogólnego zarządu.

Dotychczasowa metodologia rozliczania kosztów wspólnych na potrzeby podatkowe:

Gwarantując realizację zasad prawa podatkowego Spółdzielnia (…) od wielu lat dokonuje podziału kosztów wspólnych na potrzeby ustalenia podstawy opodatkowania podatkiem CIT przy zastosowaniu racjonalnego, ekonomicznie uzasadnionego i konsekwentnie stosowanego klucza podziału opartego na strukturze osiąganych przychodów:

-     Współczynnik ustalany jest poprzez odniesienie przychodów z działalności rolniczej do ogólnej wartości przychodów Spółdzielni osiągniętych w danym okresie.

-     Przy wyliczaniu proporcji Wnioskodawca uwzględnia wyłączenie kategorii przychodów, które nie odzwierciedlają bieżącej działalności operacyjnej (np. przychodów z dywidend oraz ze sprzedaży gruntów rolnych).

-     Na podstawie tak ustalonego współczynnika określana jest część kosztów wspólnych przypadająca na działalność rolniczą.

-     Kwota ta zostaje wyłączona z kosztów uzyskania przychodów (NKUP) w kalkulacji podatkowej podatku dochodowego od osób prawnych (CIT-8).

Podział kosztów wspólnych wykonywany jest wyłącznie dla potrzeb ustalenia podstawy opodatkowania podatkiem CIT (pozaewidencyjnie). Nie jest natomiast odzwierciedlany dodatkowymi, technicznymi zapisami korygującymi w księgach rachunkowych Spółdzielni.

Nowe obowiązki sprawozdawcze (JPK_KR_PD):

Zgodnie z art. 9 ust. 1c ustawy o CIT Spółdzielnia (…) jest/będzie zobowiązana do prowadzenia ksiąg rachunkowych przy użyciu programów komputerowych oraz ich przesyłania w strukturze logicznej JPK_KR_PD.

W związku z tym po stronie Spółdzielni powstały wątpliwości dotyczące wpływu obowiązku sporządzania i przesyłania struktury JPK_KR_PD na dotychczasowy sposób prowadzenia ewidencji księgowej oraz rozliczania kosztów wspólnych dla celów podatkowych.

Pytania

1.  Czy w przypadku prowadzenia jednocześnie działalności rolniczej, do której zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych przepisów tej ustawy nie stosuje się, oraz działalności podlegającej opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych, dopuszczalne jest rozliczanie kosztów wspólnych przy zastosowaniu racjonalnego i konsekwentnie stosowanego klucza podziału opartego na strukturze osiąganych przychodów z wyłączeniem przychodów nieoperacyjnych?

2.  Czy przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wymagają, aby podział kosztów wspólnych pomiędzy działalność rolniczą a działalność podlegającą opodatkowaniu był odzwierciedlany odrębnymi zapisami w księgach rachunkowych, czy też wystarczające jest dokonanie tego podziału wyłącznie dla potrzeb ustalenia podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych (pozaewidencyjnie)?

3.  Czy obowiązek przekazywania ksiąg rachunkowych w strukturze JPK_KR_PD powoduje konieczność zmiany dotychczasowego sposobu ewidencji kosztów wspólnych stosowanego dla celów podatku dochodowego od osób prawnych, jeżeli sposób ten jest zgodny z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych?

4.  Jeżeli odpowiedź na pytanie nr 3 jest twierdząca, to czy przepisy prawa podatkowego nakładają obowiązek dokonywania dodatkowych zapisów księgowych rozdzielających koszty wspólne pomiędzy działalność rolniczą oraz działalność podlegającą opodatkowaniu wyłącznie na potrzeby sporządzenia JPK_KR_PD?

5.  Czy prawidłowe jest stanowisko Wnioskodawcy, zgodnie z którym obowiązek przekazywania ksiąg rachunkowych w strukturze JPK_KR_PD ma charakter wyłącznie sprawozdawczy i sam w sobie nie powoduje obowiązku zmiany zasad prowadzenia ksiąg rachunkowych ani metod rozliczania kosztów wspólnych, jeżeli obowiązujące przepisy ustawy o rachunkowości oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie nakładają takiego obowiązku?

Państwa stanowisko w sprawie

Zdaniem Wnioskodawcy:

Ad 1

W zakresie pytania nr 1: TAK, stanowisko Wnioskodawcy jest prawidłowe. W przypadku kosztów wspólnych, których nie można obiektywnie przypisać wyłącznie do działalności rolniczej albo wyłącznie do działalności opodatkowanej, dopuszczalne jest stosowanie klucza przychodowego z wyłączeniem przychodów o charakterze nieoperacyjnym i incydentalnym.

Ad 2

W zakresie pytania nr 2: TAK (w zakresie wystarczalności podziału pozaewidencyjnego)/NIE (w zakresie braku wymogu zapisów w księgach). Przepisy ustawy o CIT nie nakładają obowiązku dokonywania dodatkowych zapisów księgowych w celu odzwierciedlenia podatkowego podziału kosztów wspólnych, jeżeli podział ten został prawidłowo dokonany na potrzeby ustalenia podstawy opodatkowania.

Ad 3

W zakresie pytania nr 3: NIE, obowiązek przekazywania ksiąg rachunkowych w strukturze JPK_KR_PD nie zmienia zasad ustalania dochodu podatkowego ani zasad prowadzenia ksiąg rachunkowych i nie wymusza zmiany sposobu ewidencji kosztów wspólnych.

Ad 4

W zakresie pytania nr 4: Bezprzedmiotowe wobec odpowiedzi na pytanie 3, zaś z ostrożności - NIE, brak jest podstaw do nakładania takiego obowiązku.

Ad 5

W zakresie pytania nr 5: TAK, obowiązek przekazywania JPK_KR_PD ma charakter wyłącznie sprawozdawczy i sam w sobie nie powoduje obowiązku zmiany zasad prowadzenia ksiąg rachunkowych ani metod rozliczania kosztów wspólnych.

Uzasadnienie stanowiska w zakresie pytania nr 1:

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT, przepisów tej ustawy nie stosuje się do przychodów z działalności rolniczej. Zasada ta wymaga wyodrębnienia kosztów związanych ze źródłem niepodlegającym ustawie od kosztów działalności opodatkowanej.

W sytuacji, gdy Spółdzielnia (…) ponosi koszty ogólnoadministracyjne, IT czy obsługi prawnej, które służą jednocześnie obsłudze segmentu rolniczego oraz segmentu handlowo-usługowego, bezpośrednie przyporządkowanie tych wydatków na etapie dekretacji faktur nie jest obiektywnie możliwe. Ustawodawca w art. 15 ust. 2 i ust. 2a ustawy o CIT przewidział stosowanie proporcji przychodowej w sytuacji braku możliwości alokacji bezpośredniej.

Zastosowanie klucza przychodowego wyłączającego przychody o charakterze nieoperacyjnym (np. ze sprzedaży gruntów rolnych stanowiących środki trwałe czy dywidend) pozwala na zachowanie współmierności i rzetelności kalkulacji podatkowej. Włączenie zdarzeń incydentalnych do mianownika lub licznika proporcji sztucznie zniekształcałoby realną proporcję ponoszonych kosztów bieżącej działalności operacyjnej. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych-wykładnia art. 15 ust. 2 ustawy o CIT musi uwzględniać cel przepisu, jakim jest racjonalne i rzetelne przypisanie kosztów do odpowiednich strumieni przychodów, nie zaś stosowanie automatyzmu prowadzącego do zniekształcenia wyniku podatkowego.

Wnioskodawca nie twierdzi, że art. 15 ust. 2 i ust. 2a ustawy o CIT znajduje bezpośrednie zastosowanie do działalności rolniczej, która na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy pozostaje poza zakresem jej stosowania. Przepisy te zostały przywołane wyłącznie jako wyraz zaakceptowanej przez ustawodawcę zasady proporcjonalnego przypisywania kosztów wspólnych w sytuacji, gdy ich bezpośrednia alokacja nie jest możliwa. W ocenie Wnioskodawcy, zasada ta może stanowić argument interpretacyjny również przy ocenie prawidłowości stosowanej metodologii podziału kosztów pomiędzy działalność rolniczą oraz działalność podlegającą opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych.

Uzasadnienie stanowiska w zakresie pytania nr 2:

Ewidencja rachunkowa prowadzona na podstawie ustawy o rachunkowości służy rzetelnemu odzwierciedleniu przebiegu operacji gospodarczych (art. 4 ust. 1 i art. 20 UoR). Ustawa o CIT w art. 9 ust. 1 nakłada na podatnika obowiązek prowadzenia ewidencji w sposób zapewniający określenie wysokości dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku.

Żaden przepis ustawy o CIT ani ustawy o rachunkowości nie formułuje nakazu wprowadzania technicznych dekretów i zapisów księgowych na kontach bilansowych wyłącznie w celu wyodrębnienia kwoty kosztów wspólnych niestanowiących kosztów uzyskania przychodów (NKUP). Zgodnie z powszechnie akceptowaną praktyką, podział ten ma charakter techniczno-podatkowy i dokonuje się go pozaewidencyjnie w kalkulacji zeznania CIT-8, co w pełni realizuje wymogi art. 9 ust. 1 ustawy o CIT .

Uzasadnienie stanowiska w zakresie pytań nr 3, 4 i 5:

Obowiązek przekazywania ksiąg rachunkowych w strukturze logicznej JPK_KR_PD (art. 9 ust. 1c ustawy o CIT) stanowi prawno-formalne narzędzie sprawozdawcze i kontrolne. Nowa forma raportowania elektronicznego nie modyfikuje materialnych zasad prawa podatkowego ani norm bilansowych wynikających z ustawy o rachunkowości.

Powyższy wniosek znajduje również oparcie w konstytucyjnej zasadzie wyłączności ustawy w zakresie nakładania obowiązków podatkowych, wyrażonej w art. 84 oraz art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skoro przepisy wprowadzające obowiązek przekazywania ksiąg rachunkowych w strukturze JPK_KR_PD nie zmieniły przepisów materialnoprawnych ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych ani ustawy o rachunkowości, nie mogą być interpretowane jako źródło nowych obowiązków dotyczących sposobu prowadzenia ksiąg rachunkowych lub zasad kwalifikowania kosztów podatkowych.

Obowiązek zmiany sposobu prowadzenia ksiąg rachunkowych lub wprowadzania nowych zapisów księgowych musiałby wynikać wprost z przepisów rangi ustawowej (np. nowelizacji ustawy o rachunkowości lub przepisów materialnych ustawy o CIT). Techniczny schemat XML (struktura logiczna JPK) jest wyłącznie nośnikiem danych i nie ma mocy tworzenia nowych norm materialnoprawnych.

Struktura JPK_KR_PD ma za zadanie wiernie odzwierciedlać stan ksiąg rachunkowych prowadzonych zgodnie z ustawą o rachunkowości. Wyłączenie części kosztów wspólnych na cele podatkowe (CIT-8) następuje - tak jak do tej pory - w drodze kalkulacji pozaewidencyjnej. Nałożenie obowiązku raportowania JPK_KR_PD nie wymusza zatem sztucznego dzielenia zapisów księgowych na poziomie ewidencji bilansowej.

Wnioski końcowe:

Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny (winno być: stan faktyczny/zdarzenie przyszłe), treść powołanych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o rachunkowości, Ordynacji podatkowej oraz przedstawioną argumentację prawną, Wnioskodawca wnosi o potwierdzenie prawidłowości zaprezentowanego stanowiska w odniesieniu do wszystkich przedstawionych pytań.

Przedstawione zagadnienie ma istotne znaczenie praktyczne dla podmiotów prowadzących działalność mieszaną, obejmującą zarówno działalność rolniczą wyłączoną spod stosowania ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jak i działalność podlegającą opodatkowaniu tym podatkiem. Wydanie interpretacji indywidualnej pozwoli zapewnić jednolite stosowanie przepisów prawa podatkowego oraz prawidłową realizację obowiązków związanych z prowadzeniem i przekazywaniem ksiąg rachunkowych w strukturze JPK_KR_PD.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Na wstępie należy zaznaczyć, że pytania przedstawione przez Państwa we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wyznaczają zakres przedmiotowy tego wniosku. W związku z powyższym, wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (Państwa zapytań). Zatem, inne kwestie wynikające z opisu sprawy i własnego stanowiska, nieobjęte pytaniami, nie zostały rozpatrzone w niniejszej interpretacji.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 554 ze zm.; dalej: „ustawa o CIT”:

Przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym jest dochód stanowiący sumę dochodu osiągniętego z zysków kapitałowych oraz dochodu osiągniętego z innych źródeł przychodów. W przypadkach, o których mowa w art. 21, art. 22 i art. 24b, przedmiotem opodatkowania jest przychód.

Stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy o CIT:

Dochodem ze źródła przychodów, z zastrzeżeniem art. 11c, art. 11i, art. 24a, art. 24b, art. 24ca, art. 24d i art. 24f, jest nadwyżka sumy przychodów uzyskanych z tego źródła przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przychodów przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 7 ust. 3 pkt 1 i 3 ustawy o CIT:

Przy ustalaniu dochodu, o którym mowa w ust. 1, stanowiącego podstawę opodatkowania nie uwzględnia się:

1)  przychodów ze źródeł przychodów położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub za granicą, jeżeli dochody z tych źródeł nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym albo są wolne od podatku,

3)  kosztów uzyskania przychodów, o których mowa w pkt 1 i 2, przy czym w przypadku podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2, prowadzących działalność poprzez położony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zagraniczny zakład uwzględnia się koszty uzyskania przychodów wymienionych w art. 21, jeżeli przychody te zostały uwzględnione przez podatnika przy ustalaniu dochodu przypadającego na zagraniczny zakład.

Konstrukcja przepisu art. 15 ust. 1 ustawy o CIT daje podatnikowi możliwość odliczenia dla celów podatkowych wszelkich kosztów (niewymienionych w art. 16 ww. ustawy), pod warunkiem, że wykaże istnienie związku przyczynowego pomiędzy ich poniesieniem a powstaniem, zwiększeniem bądź też możliwością powstania przychodu. Dotyczy to zarówno takich wydatków, które bezpośrednio przekładają się na uzyskanie konkretnych przychodów, jak i tych, których nie można w taki sposób przypisać do określonych przychodów, ale są racjonalnie uzasadnione, jako zmierzające do ich osiągnięcia.

Dodatkowo wskazać należy, że zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o CIT:

Podatnicy są obowiązani do prowadzenia ewidencji rachunkowej, zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający określenie wysokości dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy, a także do uwzględnienia w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych informacji niezbędnych do obliczenia wysokości odpisów amortyzacyjnych zgodnie z przepisami art. 16a-16m.

Z opisu stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego wynika, że działalność Państwa ma charakter dwutorowy (mieszany) i obejmuje dwa segmenty:

1.  Działalność rolniczą - w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy o CIT (obejmującą m.in. własną produkcję roślinną prowadzoną na użytkowanych gruntach). Do przychodów i kosztów z tej działalności, na mocy art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT, przepisów tej ustawy nie stosuje się.

2.  Działalność handlową, usługową oraz pozostałą działalność gospodarczą podlegającą opodatkowaniu podatkiem CIT - obejmującą sprzedaż detaliczną części i akcesoriów do pojazdów samochodowych z wyłączeniem motocykli, sprzedaż detaliczną części do maszyn rolniczych, świadczenie usług sprzętowych i mechanizacyjnych na rzecz rolników oraz podmiotów zewnętrznych, usługi naprawcze/warsztatowe oraz pozostałą działalność pozarolniczą, z której dochód podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych określonych w ustawie o CIT.

Dla celów bilansowych prowadzą Państwo jedne księgi rachunkowe na podstawie przepisów ustawy rachunkowości. Zakładowy Plan Kont Spółdzielni umożliwia wyodrębnienie przychodów i kosztów bezpośrednio związanych z działalnością rolniczą oraz przychodów i kosztów bezpośrednio przypisanych do działalności opodatkowanej CIT poprzez odpowiednio rozbudowaną analitykę kont księgowych.

W ramach codziennej operacyjnej działalności Spółdzielni występuje jednak grupa kosztów wspólnych (pośrednich), których na etapie księgowania pierwotnych dokumentów źródłowych (faktur, rachunków, list płac) nie da się w sposób obiektywny i bezpośredni alokować wyłącznie do jednego z dwóch wyżej wymienionych rodzajów działalności. Do kategorii tej należą w szczególności:

-     usługi informatyczne oraz obsługa systemów IT,

-     koszty administracji i utrzymania biura Spółdzielni,

-     wynagrodzenia administracji i zarządu,

-     obsługa prawna i doradcza,

-     pozostałe koszty ogólnego zarządu.

Spółdzielnia dokonuje podziału kosztów wspólnych na potrzeby ustalenia podstawy opodatkowania podatkiem CIT przy zastosowaniu klucza podziału opartego na strukturze osiąganych przychodów:

-     Współczynnik ustalany jest poprzez odniesienie przychodów z działalności rolniczej do ogólnej wartości przychodów Spółdzielni osiągniętych w danym okresie.

-     Przy wyliczaniu proporcji wnioskodawca nie uwzględnia kategorii przychodów, które nie odzwierciedlają bieżącej działalności operacyjnej (np. przychodów z dywidend oraz ze sprzedaży gruntów rolnych).

-     Na podstawie tak ustalonego współczynnika określana jest część kosztów wspólnych przypadająca na działalność rolniczą.

-     Kwota ta zostaje wyłączona z kosztów uzyskania przychodów (NKUP) w kalkulacji podatkowej podatku dochodowego od osób prawnych (CIT-8).

Podział kosztów wspólnych wykonywany jest wyłącznie dla potrzeb ustalenia podstawy opodatkowania podatkiem CIT (pozaewidencyjnie). Nie jest natomiast odzwierciedlany dodatkowymi, technicznymi zapisami korygującymi w księgach rachunkowych Spółdzielni.

Zgodnie z art. 9 ust. 1c ustawy o CIT Spółdzielnia jest/będzie zobowiązana do prowadzenia ksiąg rachunkowych przy użyciu programów komputerowych oraz ich przesyłania w strukturze logicznej JPK_KR_PD.

W związku z powyższym po Państwa stronie powstały wątpliwości dotyczące wpływu obowiązku sporządzania i przesyłania struktury JPK_KR_PD na dotychczasowy sposób prowadzenia ewidencji księgowej oraz rozliczania kosztów wspólnych dla celów podatkowych.

Państwa wątpliwość wyrażona w pytaniu oznaczonym Nr 1 dotyczy kwestii ustalenia, czy w przypadku prowadzenia jednocześnie działalności rolniczej, do której zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych przepisów tej ustawy nie stosuje się, oraz działalności podlegającej opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych, dopuszczalne jest rozliczanie kosztów wspólnych przy zastosowaniu racjonalnego i konsekwentnie stosowanego klucza podziału opartego na strukturze osiąganych przychodów z wyłączeniem przychodów nieoperacyjnych.

Możliwość alokacji kosztów została uregulowana w art. 15 ust. 2-2a ustawy o CIT.

Zgodnie z art. 15 ust. 2-2a ustawy o CIT:

2. Jeżeli podatnik ponosi koszty uzyskania przychodów ze źródeł, z których dochody podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, oraz koszty związane z przychodami ze źródeł, z których dochody nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym lub są zwolnione z podatku dochodowego, a nie jest możliwe przypisanie danych kosztów do źródła przychodów, koszty te ustala się w takim stosunku, w jakim pozostają osiągnięte w roku podatkowym przychody z tych źródeł w ogólnej kwocie przychodów. Przepis art. 7 ust. 3 pkt 3 stosuje się odpowiednio.

2a. Zasadę, o której mowa w ust. 2, stosuje się również w przypadku, gdy podatnik ponosi koszty uzyskania przychodów ze źródeł, z których część dochodów nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym albo jest zwolniona z tego opodatkowania; w takim przypadku przepis art. 7 ust. 3 pkt 3 stosuje się odpowiednio.

Metoda przychodowego klucza podziału kosztów, określona w art. 15 ust. 2 omawianej ustawy, ma zastosowanie, jeżeli kumulatywnie zaistnieją następujące przesłanki:

-     podatnik osiąga przychody ze źródeł, z których dochód podlega opodatkowaniu oraz przychody z innych źródeł,

-     w związku z tym faktycznie ponosi określone koszty uzyskania przychodów, które są ujęte łącznie i nie ma możliwości ich wyodrębnienia dla poszczególnych źródeł przychodów.

Przepis art. 15 ust. 2a powołanej ustawy stosuje się natomiast, jeżeli zaistnieją łącznie następujące przesłanki:

-     podatnik osiąga przychody ze źródeł, z których część dochodów podlega opodatkowaniu a część nie podlega opodatkowaniu albo jest wolna od podatku,

-     w związku z tym faktycznie ponosi określone koszty podatkowe, które są ujęte łącznie i nie ma możliwości ich wyodrębnienia dla przychodów tworzących dochód podlegający opodatkowaniu i tworzących dochód niepodlegający opodatkowaniu albo wolny od podatku.

Należy przy tym podkreślić, że zastosowanie przychodowego klucza podziału koszów do poszczególnych rodzajów przychodów należy rozpatrywać w kategoriach „wyjątku od zasady”, kiedy z obiektywnych przesłanek wynika, że właściwe przypisanie określonej kategorii kosztu do danego źródła przychodów nie jest możliwe w danym stanie faktycznym (dany koszt dotyczy kilku źródeł i nie ma możliwości zastosowania właściwej metodologii jego przypisania do danego źródła, tj. takiej, która będzie odzwierciedlać adekwatne „powiązanie” odpowiedniej części danego kosztu z przychodami z danego źródła).

Rozliczenie kosztów podatkowych związanych z różnymi przychodami ma na celu ustalenie tej ich części, która powinna mieć wpływ na dochód do opodatkowania. Z całej bowiem ogólnej masy przychodów i kosztów podatkowych podatnik musi wyodrębnić te, które mają wpływ na dochód do opodatkowania i wyeliminować te, które nie powinny mieć tego wpływu, uwzględniając przy tym odrębności wynikające z działalności podlegającej opodatkowaniu, tj. działalności pozarolniczej oraz działalności niepodlegającej opodatkowaniu, tj. działalności rolniczej lub działalności zwolnionej.

Mając na uwadze informacje przedstawione we wniosku oraz powyższe wyjaśnienia, należy stwierdzić, że co do zasady mogą Państwo zastosować metodę proporcjonalnego ustalania kosztów podatkowych.

Z uwagi na fakt, że wydatki, o których mowa we wniosku dotyczą zarówno przychodów, z których dochód podlega opodatkowaniu (tj. przychodów z działalności gospodarczej), jak i przychodów, które na gruncie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie stanowią źródła przychodów (tj. przychodów z działalności rolniczej) – podstawą prawną do zastosowania proporcji jest art. 15 ust. 2 i ust. 2a ustawy o CIT.

Tak więc w przypadku, gdy ponoszą Państwo Koszty Wspólne dla osiągnięcia przychodu podlegającego opodatkowaniu oraz przychodu niepodlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym i nie są Państwo w stanie wyodrębnić kosztów przypadających na poszczególne rodzaje przychodów, wówczas zgodnie z metodą określoną w art. 15 ust. 2-2a powołanej ustawy, należy dokonać następujących czynności:

1)  ustalić ogólną kwotę przychodów,

2)  ustalić ogólną kwotę kosztów,

3)  ustalić kwotę przychodów ze źródła, z którego dochód podlega opodatkowaniu,

4)  ustalić stosunek procentowy, w jakim przychody z punktu 3 pozostają do przychodów z punktu 1,

5)  ustalić kwotę kosztów stanowiących koszty uzyskania przychodów (stosunek procentowy, o którym mowa w pkt 4, pomnożony przez koszty z pkt 2).

Tym samym – w przypadku wydatków, które są związane zarówno z działalnością pozarolniczą (opodatkowaną), jak i z działalnością rolniczą (nieopodatkowaną) – koszty podatkowe należy rozliczać proporcjonalnie w takim stosunku, w jakim pozostają przychody z działalności podlegającej opodatkowaniu oraz przychody z działalności, do której przepisów ustawy o CIT się nie stosuje w ogólnej kwocie przychodów.

Oznacza to, że w części w jakiej nie są Państwo w stanie bezpośrednio alokować Kosztów Wspólnych, jak wynika z wniosku, do takich kosztów zaliczane są w szczególności np. usługi informatyczne oraz obsługa systemów IT, koszty administracji i utrzymania biura Spółdzielni, wynagrodzenia administracji i zarządu, obsługa prawna i doradcza, pozostałe koszty ogólnego zarządu, to powinni Państwo rozliczyć je kluczem proporcji, o którym mowa w art. 15 ust. 2-2a ustawy o CIT, tj. wartość tych kosztów przemnożyć przez stosunek przychodów podlegających opodatkowaniu do sumy przychodów ogółem (przychody podlegające opodatkowaniu, tj. z działalności pozarolniczej, które są opodatkowane oraz przychody z działalności rolniczej).

W związku z powyższym są Państwo zobowiązani prowadzić ewidencję w sposób umożliwiający prawidłowe przyporządkowanie przychodów i kosztów do poszczególnych rodzajów prowadzonej działalności.

Zatem podatnik powinien dokonać bezpośredniego przypisania ponoszonych wydatków do działalności rolniczej albo do działalności podlegającej opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych. Dopiero w przypadku kosztów, których obiektywne i jednoznaczne przyporządkowanie do określonego rodzaju działalności nie jest możliwe, zastosowanie znajduje mechanizm proporcjonalnego rozliczenia kosztów określony w art. 15 ust. 2 i ust. 2a ustawy o CIT. Zgodnie bowiem z powołanym powyżej art. 15 ust. 2 ustawy o CIT, jeżeli podatnik ponosi koszty uzyskania przychodów ze źródeł, z których dochody podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, oraz koszty związane z przychodami ze źródeł, z których dochody nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym lub są zwolnione z podatku dochodowego, a nie jest możliwe przypisanie danych kosztów do źródła przychodów, koszty te ustala się w takim stosunku, w jakim pozostają osiągnięte w roku podatkowym przychody z tych źródeł w ogólnej kwocie przychodów.

W konsekwencji, w przypadku ponoszenia przez Państwa kosztów wspólnych związanych zarówno z działalnością rolniczą, jak i działalnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych, których nie można w sposób obiektywny przyporządkować do poszczególnych rodzajów działalności, podstawę prawną ich proporcjonalnego rozliczenia stanowią art. 15 ust. 2 i ust. 2a ustawy o CIT.

Nie można zatem zgodzić się z Państwa twierdzeniem, zgodnie z którym przepisy art. 15 ust. 2 i ust. 2a ustawy o CIT nie znajdują bezpośredniego zastosowania w przedstawionym stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym, a stanowią jedynie wyraz zaakceptowanej przez ustawodawcę zasady proporcjonalnego przypisywania kosztów wspólnych. Przepisy te określają bowiem ustawowy sposób alokacji kosztów wspólnych w sytuacji, gdy ich bezpośrednie przyporządkowanie do poszczególnych rodzajów przychodów nie jest możliwe. Jednocześnie nie można zaakceptować przedstawionej przez Państwa ogólnej zasady, zgodnie z którą przy ustalaniu proporcji pomijane są kategorie przychodów, które – w ocenie Wnioskodawcy – nie odzwierciedlają bieżącej działalności operacyjnej, w szczególności ze względu na ich incydentalny charakter.

Art. 15 ust. 2 ustawy o CIT odwołuje się bowiem do stosunku, w jakim pozostają osiągnięte w roku podatkowym przychody z poszczególnych źródeł w ogólnej kwocie przychodów. Przepis ten nie ustanawia generalnej kompetencji podatnika do pomijania określonych kategorii przychodów wyłącznie z tego względu, że mają one charakter nieoperacyjny bądź incydentalny.

Możliwość nieuwzględnienia określonej kategorii przychodów przy ustalaniu proporcji powinna być oceniana z uwzględnieniem charakteru prawnego danego przychodu oraz zasad jego opodatkowania wynikających z ustawy o CIT.

W szczególności odmiennie należy oceniać przychody z tytułu dywidend, do których zastosowanie znajdują szczególne zasady opodatkowania przewidziane w ustawie o CIT. Sam fakt, że określony przychód ma charakter incydentalny lub nie jest związany z podstawową działalnością operacyjną Wnioskodawcy, nie stanowi jednak samoistnej podstawy prawnej do jego wyłączenia z kalkulacji proporcji.

Tym samym Wnioskodawca prawidłowo wskazuje na konieczność zastosowania klucza przychodowego w odniesieniu do kosztów wspólnych, których nie można bezpośrednio przyporządkować do działalności rolniczej albo działalności opodatkowanej.

Nieprawidłowe jest jednak przyjęcie, że podstawę stosowania tego mechanizmu stanowi jedynie ogólna zasada racjonalnego i ekonomicznie uzasadnionego podziału kosztów oraz że Wnioskodawca może modyfikować zakres przychodów uwzględnianych przy ustalaniu proporcji wyłącznie w oparciu o kryterium ich operacyjnego lub incydentalnego charakteru.

W konsekwencji Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 należało uznać za nieprawidłowe.

Odnosząc się natomiast do Państwa wątpliwości objętych pytaniem nr 2, tj. ustalenia, czy przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wymagają, aby podział kosztów wspólnych pomiędzy działalność rolniczą a działalność podlegającą opodatkowaniu był odzwierciedlany odrębnymi zapisami w księgach rachunkowych, czy też wystarczające jest dokonanie tego podziału wyłącznie dla potrzeb ustalenia podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych (pozaewidencyjnie) wskazać należy, że zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o CIT:

Podatnicy są obowiązani do prowadzenia ewidencji rachunkowej, zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający określenie wysokości dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy (…).

W myśl art. 24 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 522 ze zm.):

Zapisy w księgach uporządkowane są chronologicznie i systematycznie według kryteriów klasyfikacyjnych umożliwiających sporządzenie obowiązujących jednostkę sprawozdań finansowych i innych sprawozdań, w tym deklaracji podatkowych oraz dokonanie rozliczeń finansowych.

Z kolei z art. 9 ust. 1c ustawy CIT wynika, że:

Podatnicy prowadzący księgi rachunkowe są obowiązani prowadzić te księgi przy użyciu programów komputerowych oraz przesyłać właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego te księgi po zakończeniu roku podatkowego, w terminie do końca siódmego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego, za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w postaci elektronicznej odpowiadającej strukturze logicznej, o której mowa w art. 193a § 2 Ordynacji podatkowej, na zasadach dotyczących przesyłania ksiąg podatkowych lub ich części określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 193a § 3 Ordynacji podatkowej.

Ponadto na podstawie art. 9 ust. 4 ustawy o CIT:

Minister właściwy do spraw finansów publicznych może określić, w drodze rozporządzenia, sposób prowadzenia uproszczonej ewidencji składników majątku zakładu, przychodów i kosztów oraz warunki, jakim powinna odpowiadać ta ewidencja w celu prawidłowego określenia zobowiązania podatkowego, dla podatników niemających siedziby lub zarządu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którzy dla wykonywania działalności nie tworzą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oddziału lub przedstawicielstwa, mając na uwadze zakres prowadzonej działalności.

Art. 9 ust. 5 pkt 1 ustawy o CIT stanowi, że:

Minister właściwy do spraw finansów publicznych może określić, w drodze rozporządzenia zakres dodatkowych danych, o które należy uzupełnić prowadzone księgi podlegające przekazaniu na podstawie ust. 1c i 1e, oraz sposób ich wykazywania w tych księgach

- uwzględniając konieczność zapewnienia prawidłowości rozliczeń podatników oraz kontroli obowiązków podatników przez organ podatkowy, identyfikowania obszarów, w których występują nadużycia w podatku lub narażonych na te nadużycia, oraz możliwości techniczno-organizacyjne prowadzenia przez podatników ksiąg.

Zatem na podstawie art. 9 ust. 5 pkt 1 ustawy o CIT, opublikowane zostało Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 16 sierpnia 2024 r. (Dz.U. z 2024 r. poz. 1314 ze zm.) w sprawie dodatkowych danych, o które należy uzupełnić prowadzone księgi rachunkowe podlegające przekazaniu na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 lit. g Rozporządzenia:

Dodatkowymi danymi, o które należy uzupełnić księgi są znaczniki identyfikujące konta ksiąg wykazywane według słownika znaczników identyfikujących konta ksiąg dla pozostałych jednostek - określonego w załączniku nr 7 do rozporządzenia.

W tym zakresie warto odnotować, że w załączniku nr 7 do Rozporządzenia, wymieniono np. znacznik PD1 1 – jako odnoszący się do przychodów, w stosunku do których nie stosuje się przepisów ustawy, PD4 1 – jako odnoszący się do kosztów związanych z przychodami, w stosunku do których przepisów ustawy o podatku dochodowym nie stosuje się. W tym także PD1 PB 1 (pozabilansowe) przychody, w stosunku do których nie stosuje się przepisów ustawy, PD4 PB 1 (pozabilansowe) koszty związane z przychodami, w stosunku do których nie stosuje się przepisów ustawy.

Z kolei zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia,

Dodatkowymi danymi, o które należy uzupełnić księgi są wysokość różnicy pomiędzy wynikiem finansowym ustalonym na podstawie przepisów o rachunkowości a podstawą opodatkowania ustaloną na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych w podziale na:

a) wysokość przychodów zwolnionych z opodatkowania - wykazuje się trwałe różnice pomiędzy zyskiem (stratą) dla celów rachunkowych a dochodem (stratą) dla celów podatkowych,

b) wysokość przychodów niepodlegających opodatkowaniu w bieżącym roku,

c) wysokość przychodów podlegających opodatkowaniu w bieżącym roku, ujętych w księgach lat ubiegłych,

d) wysokość przychodów podlegających opodatkowaniu, niepodlegających ujęciu w księgach,

e) wysokość kosztów nieuznawanych za koszty uzyskania przychodów - wykazuje się trwałe różnice pomiędzy zyskiem (stratą) dla celów rachunkowych a dochodem (stratą) dla celów podatkowych,

f) wysokość kosztów nieuznawanych za koszty uzyskania przychodów w bieżącym roku,

g) wysokość kosztów uznawanych za koszty uzyskania przychodów w bieżącym roku, ujętych w księgach lat ubiegłych,

h) wysokość kosztów uznawanych za koszty uzyskania przychodów, niepodlegających ujęciu w księgach.

Ponadto, na podstawie § 5 ust. 1 ww. Rozporządzenia:

Księgi za rok podatkowy, który rozpoczyna się po dniu 31 grudnia 2024 r., a przed dniem 1

stycznia 2026 r., a w przypadku spółek niebędących osobami prawnymi - za rok obrotowy, który rozpoczyna się po dniu 31 grudnia 2024 r., a przed dniem 1 stycznia 2026 r., mogą nie być uzupełniane o dodatkowe dane, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1, 2, 4 i 5.

Należy także zwrócić uwagę na odpowiedź Ministerstwa Finansów („Pytania i odpowiedzi JPK_PD” w serwisie Podatki.gov.pl.) na pytanie nr 38: Czy kwoty ujęte w węźle RPD (Rozliczenie podatku dochodowego na zasadach ogólnych) mogą być wpisane ręcznie i wynikać z kalkulacji spoza systemu, czy też muszą uzgadniać się do sumy kwot z kont wynikowych i pozabilansowych z odpowiednimi znacznikami podatkowymi, które zostały ujęte w sekcji ZOiS?

W której wyjaśniono m.in. że mając na względzie art. 9 ust. 1 ustawy CIT oraz art. 24 ust.4 pkt 2 ustawy o rachunkowości, a także wskazane w rozporządzeniu znaczniki podatkowe, księgi winny być prowadzone w sposób umożliwiający m.in. sporządzenie CIT-8.

Wobec powyższego w przypadku wyodrębnienia kont służących rozliczeniu podatku dochodowego podatnik winien stosować dla nich odpowiedni znacznik PD.

„W przypadku stosowania dla celów rozliczenia podatku dochodowego kont pozabilansowych należy stosować odpowiednio znaczniki PD z oznaczeniem POZABILANSOWE.

Mając powyższe na względzie zasadnym jest aby kwoty ujęte w węźle RPD uzgadniały się z wartościami kwot wynikających z kont wynikowych i pozabilansowych oznaczonych odpowiednimi znacznikami podatkowymi, które zostały ujęte w sekcji ZOiS. Kwoty ujęte w węźle RPD są wpisane w sposób manualny.”

Ponadto, w odpowiedzi na pytanie nr 138: Czy powinienem w ewidencji rachunkowej wyodrębnić konta analityczne dla celów ustalenia np. niepodatkowych: kosztów (NKUP) i przychodów (PNP)?

Ministerstwo Finansów wyjaśniło, że danymi dodatkowymi, o które należy uzupełnić księgi, są m.in. znaczniki identyfikujące konta ksiąg, wykazywane zgodnie ze słownikami stanowiącymi załączniki do rozporządzeń.

Znaczniki identyfikujące konta należy stosować zgodnie z prezentacją przewidzianą w słownikach, w sposób możliwie najszerszy, co oznacza, że oznaczeniu podlega każde konto, którego treść odpowiada któremukolwiek ze znaczników wskazanych w rozporządzeniach.

Sformułowanie „w sposób możliwie najszerszy” oznacza również, że jeżeli na jednym koncie ewidencjonowane są różne zdarzenia gospodarcze, którym powinny zostać przypisane odmienne znaczniki, podatnik ma obowiązek:

1.  podzielić te zdarzenia na jednorodne grupy,

2.  wyodrębnić dla każdej grupy osobne konto analityczne,

3.  dokonywać zapisów księgowych na tych odrębnych kontach,

4.  przypisać każdemu kontu właściwy znacznik zgodnie z jego treścią.

Jest to wymóg wynikający wprost z przepisów podatkowych, które określają sposób prowadzenia ksiąg na potrzeby podatku CIT/PIT w zakresie ich struktury, kompletności i oznaczeń.

Nie jest to zatem obowiązek wynikający wprost z ustawy o rachunkowości, lecz szczególna regulacja podatkowa nakładająca konieczność przygotowania ksiąg w sposób pozwalający na prawidłowe wygenerowanie JPK_KR_PD.

Przykład: jeżeli na jednym koncie księgowym ujmowane są zarówno koszty stanowiące koszty uzyskania przychodu (KUP), jak koszty niestanowiące kosztów uzyskania przychodów (NKUP) w rozumieniu przepisów podatkowych, podatnik – z mocy przepisów podatkowych – musi wyodrębnić konto analityczne (bilansowe lub pozabilansowe) służące ewidencji NKUP, celem przypisania odpowiedniego znacznika konta. Pozostawienie zapisów o różnej treści na jednym koncie naruszałoby obowiązek prawidłowego nadania znaczników podatkowych, a nie wymogi bilansowe.

Mając zatem na uwadze powyższe przepisy oraz wyjaśnienia Ministerstwa Finansów, w celu wypełnienia obowiązku określonego w art. 9 ust. 1c ustawy o CIT, nie jest możliwe by rozliczenie podatku dochodowego (w tym podział tzw. kosztów wspólnych) był dokonywany pozaewidencyjnie tj. poza księgami rachunkowymi.

Prawidłowe przesłanie ksiąg rachunkowych w strukturze JPK_KR_PD wymaga uwzględnienia w tych księgach wszystkich danych niezbędnych do rozliczenia podatku dochodowego. Jak wskazuje wyżej Ministerstwo Finansów, jest to wymóg wynikający z przepisów podatkowych, które określają sposób prowadzenia ksiąg na potrzeby podatku CIT w zakresie ich struktury, kompletności i oznaczeń, nie jest to zatem obowiązek wynikający z ustawy o rachunkowości.

W związku z powyższym Państwa stanowisko w zakresie pytania 2 przedstawionego we wniosku nie można ocenić jako prawidłowe. Jak wskazano powyżej, przesłanie ksiąg rachunkowych w strukturze JPK_KR_PD wymaga uwzględnienia w tych księgach wszystkich danych niezbędnych do rozliczenia podatku dochodowego. Rozliczenie kosztów wspólnych w związku z art. 15 ust. 2 i 2a ustawy CIT nie powinno być zatem dokonywane pozaewidencyjnie, a powinno mieć odzwierciedlenie w prowadzonych księgach rachunkowych z uwzględnieniem zastosowania odpowiednich znaczników identyfikujących konta ksiąg, w tym ewentualnie odpowiednich kont analitycznych.

W konsekwencji Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 2 należało uznać za nieprawidłowe.

Odnosząc się do natomiast do Państwa wątpliwości objętych pytaniami nr 3-5 wskazać należy, że jak wskazano powyżej wypełnienie obowiązku przesłania ksiąg rachunkowych w strukturze JPK_KR_PD wymaga uwzględnienia w tych księgach wszystkich danych niezbędnych do rozliczenia podatku dochodowego, jest to wymóg wynikający z przepisów podatkowych dotyczących struktury, kompletności i oznaczeń.

Z przepisu art. 9 ust. 1c ustawy o CIT wynika, że podatnicy prowadzący księgi rachunkowe są obowiązani prowadzić te księgi przy użyciu programów komputerowych oraz przesyłać właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego (…) w postaci elektronicznej odpowiadającej strukturze logicznej, o której mowa w art. 193a § 2 Ordynacji podatkowej (…).

Odpowiednie struktury zgodnie z powołanym przepisem Ordynacji podatkowej zostały opublikowane na stronie internetowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych (www.gov.pl).

Ponadto odpowiednie Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie dodatkowych danych, o które należy uzupełnić prowadzone księgi rachunkowe podlegające przekazaniu na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, wprost określa dodatkowe wymogi wobec prowadzonych ksiąg rachunkowych.

Zgodnie z § 2 ust. 3 Rozporządzenia:

Dodatkowe dane, o których mowa w ust. 1 pkt 3, przyporządkowuje się w oparciu o kryteria klasyfikacyjne przyjęte dla zapisów zdarzeń w księgach, wynikające z przepisów o rachunkowości.

Powyższe Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie dodatkowych danych, o które należy uzupełnić prowadzone księgi rachunkowe podlegające przekazaniu na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, określa zatem zakres danych oraz sposób ich wykazywania w księgach.

Z pkt 6.1. broszury informacyjnej dotyczącej struktury JPK_KR_PD, pt. „Księgi rachunkowe JPK_KR_PD” wskazano, że struktura zestawienia obrotów i sald (węzeł ZOiS), składa się z węzłów oznaczonych od „ZOiS1” do ZOiS8”, dedykowanych dla 8 różnych typów podmiotów.

Węzły zawierają dane dotyczące prowadzonych przez podmiot kont księgowych. Zapisy na danym koncie księgowym dotyczą zapisów na ostatnim poziomie analitycznym. Szczegółowość rozwinięcia zestawienia obrotów i sald będzie uzależniona od przyjętego przez dany podmiot zakładowego planu kont.

Mając na uwadze powyższe regulacje wskazać należy, że obowiązek przekazywania ksiąg rachunkowych w strukturze JPK_KR_PD nie zmienia materialnoprawnych zasad ustalania przychodów, kosztów uzyskania przychodów, dochodu ani podstawy opodatkowania wynikających z ustawy o CIT. Nie oznacza to jednak, że obowiązek ten ma charakter wyłącznie sprawozdawczy i w żadnym przypadku nie może wpływać na sposób prowadzenia ewidencji rachunkowej.

Wprowadzenie struktury JPK_KR_PD nie zmienia wprawdzie materialnoprawnych przesłanek koszów (KUP/NKUP), jednak na mocy art. 9 ust. 1 ustawy o CIT podatnik ma ustawowy obowiązek prowadzenia ewidencji w sposób zapewniający określenie wysokości dochodu i podstawy opodatkowania. Sposób ten, z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 9 ust. 5 pkt 1 ustawy o CIT, został uszczegółowiony przepisami rozporządzenia wykonawczego wprowadzającego znaczniki kont. Tym samym, brak technicznego odzwierciedlenia podziału kosztów wspólnych w księgach (choćby pozabilansowo) uniemożliwia realizację ustawowego wymogu z art. 9 ust. 1 ustawy o CIT.

Należy bowiem odróżnić zasady kwalifikowania przychodów i kosztów dla celów podatkowych od obowiązków dotyczących sposobu prowadzenia i przekazywania ksiąg rachunkowych. Obowiązek przekazywania ksiąg w strukturze JPK_KR_PD wymaga, aby prowadzone księgi zawierały dane pozwalające na prawidłowe sporządzenie wymaganej struktury logicznej, w tym odpowiednie dane i oznaczenia dotyczące rozliczeń podatkowych.

Znaczniki identyfikujące konta ksiąg rachunkowych powinny być stosowane zgodnie z ich treścią. W sytuacji, gdy na jednym koncie ewidencjonowane są zdarzenia gospodarcze, którym powinny zostać przypisane odmienne znaczniki, konieczne jest odpowiednie wyodrębnienie tych zdarzeń w prowadzonej ewidencji, tak aby możliwe było przypisanie im właściwych oznaczeń.

Jeżeli zatem dotychczasowy sposób prowadzenia ksiąg rachunkowych nie pozwala na prawidłowe przypisanie wymaganych oznaczeń lub wyodrębnienie danych podlegających wykazaniu w strukturze JPK_KR_PD, konieczne jest odpowiednie dostosowanie sposobu prowadzenia ewidencji.

Nie jest wystarczające dokonanie wyłącznie technicznego przekształcenia lub przyporządkowania danych na etapie generowania pliku JPK_KR_PD, jeżeli wymagane informacje nie znajdują odpowiedniego odzwierciedlenia w prowadzonych księgach rachunkowych.

Nie oznacza to jednocześnie, że w każdym przypadku konieczna jest zmiana zakładowego planu kont lub tworzenie nowych kont bilansowych. Sposób dostosowania ewidencji powinien odpowiadać zakresowi danych wymaganych dla prawidłowego sporządzenia JPK_KR_PD. W zależności od przyjętego przez podatnika sposobu prowadzenia ksiąg może to nastąpić w szczególności poprzez odpowiednie wyodrębnienie kont analitycznych, wykorzystanie kont pozabilansowych lub zastosowanie rozwiązania mieszanego.

W odniesieniu do kosztów wspólnych opisanych we wniosku wskazać należy, że obowiązek przekazywania JPK_KR_PD nie zmienia zasad ich podatkowego rozliczenia. W sytuacji, w której nie jest możliwe bezpośrednie przyporządkowanie kosztów do działalności rolniczej albo działalności podlegającej opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych, ich podatkowego rozliczenia należy dokonać zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 15 ust. 2 i ust. 2a ustawy o CIT. Okoliczność, że sposób ustalenia wysokości kosztów przypadających na poszczególne rodzaje działalności wynika z zastosowania proporcji określonej w powyższych przepisach, nie zwalnia jednak Wnioskodawcy z realizacji obowiązków ewidencyjnych związanych z JPK_KR_PD. Jeżeli prawidłowe sporządzenie tej struktury wymaga odpowiedniego wyodrębnienia lub oznaczenia danych wynikających z ksiąg rachunkowych, prowadzona przez Wnioskodawcę ewidencja powinna umożliwiać realizację tego obowiązku.

W konsekwencji nie można zgodzić się z Wnioskodawcą, że obowiązek przekazywania ksiąg rachunkowych w strukturze JPK_KR_PD ma charakter wyłącznie sprawozdawczy i jako taki w żadnym przypadku nie może powodować konieczności dostosowania dotychczasowego sposobu prowadzenia ewidencji. Obowiązek ten nie ingeruje wprawdzie w materialnoprawne zasady kwalifikacji i rozliczania kosztów dla celów podatku dochodowego, może jednak wymagać odpowiedniego dostosowania sposobu prowadzenia ewidencji, jeżeli jest to konieczne dla prawidłowego wykazania danych wymaganych w JPK_KR_PD.

Tym samym, w zakresie pytania nr 3, jeżeli dotychczasowy sposób ewidencji kosztów wspólnych nie pozwala na prawidłowe wykazanie danych wymaganych w strukturze JPK_KR_PD, Wnioskodawca jest zobowiązany do odpowiedniego dostosowania prowadzonej ewidencji.

Stanowisko Państwa w tym zakresie należało zatem uznać za nieprawidłowe.

W konsekwencji odpowiedź na pytanie nr 3 powoduje konieczność udzielenia odpowiedzi również na warunkowo sformułowane pytanie nr 4.

W zakresie, w jakim prawidłowe sporządzenie JPK_KR_PD wymaga odpowiedniego wyodrębnienia danych dotyczących kosztów wspólnych, Wnioskodawca powinien zapewnić takie ich ujęcie w prowadzonej ewidencji, które umożliwi prawidłowe przypisanie wymaganych danych i oznaczeń. Nie oznacza to jednak bezwzględnego obowiązku tworzenia nowych kont bilansowych, jeżeli prawidłowa realizacja tego obowiązku może zostać zapewniona przy zastosowaniu odpowiednich kont analitycznych, kont pozabilansowych lub rozwiązania mieszanego.

Państwa Stanowisko w zakresie pytania nr 4 należało zatem uznać za nieprawidłowe.

Odnosząc się natomiast do pytania nr 5, wskazać należy, że nieprawidłowe jest stanowisko Wnioskodawcy, zgodnie z którym obowiązek przekazywania ksiąg rachunkowych w strukturze JPK_KR_PD ma charakter wyłącznie sprawozdawczy i sam w sobie nie może powodować obowiązku dostosowania sposobu prowadzenia ewidencji. Wprawdzie obowiązek ten nie zmienia materialnoprawnych zasad rozliczania kosztów wspólnych, jednak prowadzone księgi muszą umożliwiać prawidłowe sporządzenie i przekazanie wymaganej struktury logicznej.

W konsekwencji Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 5 należało uznać za nieprawidłowe.

Reasumując, nie można zgodzić się z Państwa stanowiskiem w zakresie pytań 3, 4 i 5 wniosku. Dodatkowe obowiązki związane z odpowiednim prowadzeniem i przesyłaniem ksiąg rachunkowych dla celów podatkowych zostały określone wprost w ww. powołanych przepisach podatkowych. Przesyłane księgi powinny spełniać warunki struktury, kompletności i oznaczeń poszczególnych kont. Skutkuje to tym, że rozliczenie kosztów wspólnych na podstawie art. 15 ust. 2 i 2a ustawy o CIT nie powinno być dokonywane pozaewidencyjnie.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego przedstawionego przez Państwa i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym oraz zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Państwa i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.

Źródło: system EUREKA Ministerstwa Finansów (Krajowa Informacja Skarbowa) ↗. Dokument urzędowy — nie stanowi przedmiotu prawa autorskiego (art. 4 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych).

Interpretacja indywidualna chroni wyłącznie wnioskodawcę, któremu została wydana, i tylko w zakresie, w jakim stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe odpowiada opisowi z wniosku. Dla innych podatników ma charakter informacyjny.

Interpretacja a sytuacja podatnika

Stanowisko organu przedstawione w interpretacji dotyczy stanu faktycznego opisanego we wniosku. Ocena, czy odnosi się ono do sytuacji innego podatnika, wymaga analizy jego dokumentów — w ramach obsługi księgowej zajmuje się tym biuro.