Przejdź do treści

Kasa fiskalna — kiedy nie jest potrzebna

Obowiązek ewidencji na kasie przy sprzedaży konsumentom, limit 20 000 zł w proporcji do okresu sprzedaży z kalkulatorem, zwolnienie przy zapłacie przelewem, czynności, które zawsze wymagają kasy, od kiedy stosować kasę, jak sprzedawać konsumentom bez kasy, ulga na zakup kasy i jej zwrot.

Sprzedaż na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych ewidencjonuje się na kasie rejestrującej (art. 111 ust. 1 ustawy o VAT) — niezależnie od tego, czy sprzedawca jest podatnikiem VAT czynnym, czy zwolnionym. Sprzedaży dla przedsiębiorców, dokumentowanej fakturami, obowiązek nie dotyczy. Zwolnienia z kasy określa rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2024 r., stosowane do 31 grudnia 2027 r. Wstępną ocenę obowiązku ułatwia narzędzie obowiązek ewidencji na kasie rejestrującej.

Czynności, które zawsze wymagają kasy — pełna lista

Zwolnień z kasy — limitu 20 000 zł ani zapłaty przelewem — nie stosuje się do czynności wymienionych w § 4 ust. 1 rozporządzenia. Kasę trzeba mieć przed pierwszą taką sprzedażą na rzecz osoby fizycznej nieprowadzącej działalności albo rolnika ryczałtowego, bez względu na obroty i formę zapłaty; wykonanie choćby jednej takiej czynności powoduje utratę zwolnienia z limitu z chwilą jej wykonania (§ 5 ust. 2).

Wyszukiwarka szuka w treści przepisów i w potocznych nazwach działalności. Wynik ma charakter informacyjny — o zakwalifikowaniu decyduje faktyczny rodzaj towaru lub usługi.

Dostawa towarów (§ 4 ust. 1 pkt 1)

Lit.Towary
agaz płynny
bczęści do silników (CN 8409 91 00 i 8409 99 00)
csilniki do napędu pojazdów i motocykli, silniki spalinowe tłokowe z zapłonem iskrowym i samoczynnym (CN 8407 i 8408)
dnadwozia do pojazdów silnikowych (CN 8707)
eprzyczepy i naczepy (CN 8716 10, 8716 31 00, ex 8716 39, 8716 40 00), kontenery (CN 8609 00)
fczęści przyczep, naczep i pozostałych pojazdów bez napędu mechanicznego (CN 8716 90)
gczęści i akcesoria do pojazdów silnikowych (CN 8708, 9401 99 20 i 9401 99 80) — do ciągników, autobusów, samochodów osobowych i osobowo-towarowych, ciężarowych i specjalnych, z wyłączeniem motocykli
hkomputery stacjonarne i przenośne, w tym laptopy i tablety, urządzenia peryferyjne, konsole do gier, części do komputerów i konsol
iwyroby elektroniczne, w tym odbiorniki telewizyjne i radiowe, gramofony, głośniki, telefony i smartfony, smartwatche, anteny, wyświetlacze, monitory, urządzenia do zapisu lub odtwarzania obrazu i dźwięku, nawigacje, urządzenia pamięci trwałej, taśmy, dyski, urządzenia alarmowe
jwyroby optyczne, w tym lornetki, lunety, rzutniki
ksilniki elektryczne, prądnice i transformatory
lsprzęt fotograficzny, w tym aparaty fotograficzne, soczewki, obiektywy, kamery, projektory filmowe
mwyroby z metali szlachetnych lub z ich udziałem, których dostawa nie może korzystać ze zwolnienia z VAT z art. 113 ust. 1 i 9 ustawy
nzapisane i niezapisane nośniki danych cyfrowych i analogowych
owyroby używane jako paliwa silnikowe albo jako dodatki lub domieszki do nich
pwyroby tytoniowe (CN 2401, 2402, 2403)
qnapoje alkoholowe o zawartości alkoholu powyżej 1,2% oraz mieszaniny piwa z napojami bezalkoholowymi o zawartości alkoholu powyżej 0,5%
rperfumy i wody toaletowe (CN 3303 00 10, 3303 00 90)
swyroby do palenia lub do wdychania bez spalania (CN 2404 i 8543 40 00), np. papierosy elektroniczne i płyny do nich
twyroby z alkoholem etylowym powyżej 50% nieprzeznaczone do spożycia, np. rozpuszczalniki, płyny odkażające, rozcieńczalniki, płyny do odmrażania
uwęgiel, brykiety i podobne paliwa stałe, koks i półkoks — przeznaczone do celów opałowych
wtowary sprzedawane przez automaty samoobsługowe, przyjmujące należność w gotówce lub bezgotówkowo

Świadczenie usług (§ 4 ust. 1 pkt 2)

Lit.Usługi
aprzewozy pasażerskie w samochodowej komunikacji (z wyjątkiem rozkładowych przewozów miejskich i międzymiastowych z poz. 19 i 20 załącznika)
btaksówki (PKWiU 49.32.11.0) — z wyłączeniem wynajmu samochodów osobowych z kierowcą
cnaprawa pojazdów silnikowych i motorowerów, w tym naprawa, zakładanie, bieżnikowanie i regenerowanie opon
dwymiana opon lub kół w pojazdach silnikowych i motorowerach
ebadania i przeglądy techniczne pojazdów
fopieka medyczna świadczona przez lekarzy i lekarzy dentystów
gusługi prawnicze — z wyłączeniem czynności notarialnych
hdoradztwo podatkowe
iusługi gastronomiczne (PKWiU ex 56.10, 56.21, ex 56.29, ex 56.30) — wyłącznie w stacjonarnych placówkach gastronomicznych, także sezonowych, oraz catering
jusługi fryzjerskie, kosmetyczne i kosmetologiczne
kwstęp na przedstawienia cyrkowe
lwstęp do wesołych miasteczek i parków rozrywki, na dyskoteki i sale taneczne
mmycie i czyszczenie samochodów i podobne usługi (PKWiU 45.20.30.0)
nparkingi samochodów i innych pojazdów
ousługi świadczone przez automaty samoobsługowe, w tym wydające bilety, przyjmujące należność w gotówce lub bezgotówkowo

Wyjątki od listy

Kasy nie wymagają mimo to m.in. (§ 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia):

  • usługi lekarzy i dentystów, prawnicze i doradztwa podatkowego świadczone wyłącznie na odległość (np. przez internet lub telefon) albo z rezultatem przekazywanym wyłącznie w ten sposób — jeżeli całą zapłatę otrzymano przelewem na rachunek, a z ewidencji i dowodów zapłaty jednoznacznie wynika, jakiej czynności dotyczyła (poz. 42),
  • usługi lekarskie świadczone osobiście przez osoby niewidome z orzeczeniem o niepełnosprawności (poz. 51),
  • dostawa towarów z lit. b–n na rzecz własnych pracowników (poz. 39) oraz parkingi udostępniane pracownikom, a przez spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe — mieszkańcom (poz. 38),
  • usługi stołówek szkolnych i podobnych placówek dla uczniów i personelu oraz sprzedaż na pokładach samolotów (poz. 45 i 47),
  • automaty bez stałego zasilania elektrycznego, przyjmujące wyłącznie monety i wydające towar mechanicznie (§ 4 ust. 3 pkt 1 lit. d; poz. 59),
  • sprzedaż w procedurach szczególnych VAT, np. OSS, i przez podatników z innych państw UE zwolnionych w Polsce w procedurze SME (poz. 53 i 57).

Pełny wykaz czynności zwolnionych z kasy (załącznik do rozporządzenia) i wstępną ocenę obowiązku zawiera narzędzie obowiązek ewidencji na kasie rejestrującej.

Zwolnienie przy zapłacie przelewem

Kasy nie stosuje się (poz. 41 i 42 załącznika do rozporządzenia):

  • przy usługach na rzecz konsumentów i rolników ryczałtowych, jeżeli całą zapłatę za usługę podatnik otrzymał za pośrednictwem banku, poczty albo spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej na swój rachunek, a z ewidencji i dowodów zapłaty jednoznacznie wynika, jakiej konkretnie czynności dotyczyła,
  • przy dostawie towarów wysyłkowo — pocztą lub kurierem — na tych samych warunkach zapłaty, jeżeli z ewidencji i dowodów zapłaty wynika także, na czyją rzecz dokonano dostawy (dane nabywcy z adresem).

Zwolnienie dotyczy tylko sprzedaży w całości opłaconej w ten sposób: usługa częściowo zapłacona gotówką wymaga ewidencji na kasie, jeżeli nie przysługuje zwolnienie do 20 000 zł. Towary sprzedawane w sklepie lub u klienta, nawet opłacone przelewem, nie korzystają z tego zwolnienia. Tytuł przelewu powinien pozwalać przypisać wpłatę do konkretnej usługi i klienta, np. numer zamówienia albo faktury. Przy zapłacie kartą, BLIK-iem albo przez bramkę płatniczą pieniądze trafiają na rachunek przez pośrednika — zastosowanie zwolnienia zależy wtedy od tego, czy dokumentacja pozwala jednoznacznie powiązać wpłatę z czynnością; taki sposób rozliczeń warto uzgodnić z biurem przed pierwszą sprzedażą.

Kasy nie stosuje się także przy najmie i zarządzaniu nieruchomościami, jeżeli usługę w całości udokumentowano fakturą albo zapłatę otrzymano przelewem na tych samych warunkach (poz. 29).

Zwolnienie do 20 000 zł

Przedsiębiorca rozpoczynający sprzedaż na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności i rolników ryczałtowych jest zwolniony z kasy, jeżeli przewidywana wartość tej sprzedaży, w proporcji do okresu jej wykonywania w danym roku, nie przekroczy 20 000 zł bez VAT (§ 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia). Do limitu wlicza się całą sprzedaż na rzecz tych osób, także opłaconą przelewem i zwolnioną z kasy na podstawie poz. 41 lub 42 — z wyjątkiem dostawy nieruchomości oraz sprzedaży środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych udokumentowanej fakturą (§ 3 ust. 3). Proporcję, tak jak przy VAT, liczy się w praktyce według dni.

Limit zwolnienia z kasy rejestrującej w roku rozpoczęcia sprzedaży

zł

Wybierz dzień z lat 2025–2027, aby obliczyć limit.

Po przekroczeniu limitu zwolnienie traci moc po upływie dwóch miesięcy następujących po miesiącu przekroczenia — przy przekroczeniu w maju sprzedaż ewidencjonuje się na kasie od 1 sierpnia (§ 5 ust. 1 pkt 2). Kto utracił zwolnienie albo był obowiązany do ewidencji w poprzednim roku, nie korzysta z limitu w kolejnym roku (§ 3 ust. 2 pkt 1). Wartość sprzedaży konsumentom monitoruje się więc tak jak limit zwolnienia z VAT, w ewidencji przekazywanej biuru.

Ponieważ do limitu wlicza się także sprzedaż opłaconą przelewem, przedsiębiorca, którego klienci płacą wyłącznie przelewem, może przekroczyć limit, choć jego usługi same kasy nie wymagają. Po utracie zwolnienia z limitu każda sprzedaż, która nie spełnia warunków poz. 41 lub 42 — np. usługa zapłacona w całości lub w części gotówką — musi zostać zaewidencjonowana na kasie.

Od kiedy trzeba stosować kasę

SytuacjaPoczątek ewidencji na kasie
sprzedaż konsumentom czynności z § 4 (np. usługi fryzjerskie, gastronomia, elektronika)przed pierwszą taką sprzedażą (§ 5 ust. 2)
przekroczenie limitu 20 000 złpo upływie dwóch miesięcy następujących po miesiącu przekroczenia — przekroczenie w maju: od 1 sierpnia; w listopadzie: od 1 lutego następnego roku (§ 5 ust. 1 pkt 2)
sprzedaż niespełniająca warunków zwolnienia po utracie zwolnienia z limitu (np. zapłata gotówką za usługę)przed taką sprzedażą
rezygnacja ze zwolnieniaw dowolnym dniu — kasa stosowana dobrowolnie

Przed tym dniem kasę kupuje się i zleca jej fiskalizację serwisowi. Ulga na zakup przysługuje, jeżeli ewidencję rozpoczęto w terminie, a kasę kupiono najpóźniej w ciągu 6 miesięcy od jej rozpoczęcia (niżej).

Jak prowadzić sprzedaż konsumentom bez kasy

Kasy nie trzeba stosować, dopóki każda sprzedaż na rzecz konsumentów korzysta z któregoś zwolnienia. W praktyce oznacza to:

  1. Bez czynności z § 4 — usługi i towary wymienione wyżej wymagają kasy od pierwszej sprzedaży konsumentowi, bez względu na formę zapłaty.
  2. Usługi wyłącznie za przelewem — całą zapłatę, także zaliczkę, przyjmuje się na rachunek firmowy w banku lub SKOK; nie przyjmuje się gotówki ani dopłat gotówką. Tytuł przelewu wskazuje usługę i klienta (np. numer faktury albo zamówienia, imię i nazwisko), a w ewidencji sprzedaży każdą usługę łączy się z wpłatą.
  3. Towary tylko wysyłkowo — sprzedaż towarów konsumentom bez kasy jest możliwa przy wysyłce pocztą lub kurierem, z zapłatą przelewem i danymi nabywcy z adresem. Sprzedaż towarów w sklepie, na targu lub u klienta korzysta wyłącznie z limitu 20 000 zł.
  4. Płatności kartą, BLIK-iem i przez bramki płatnicze — przed ich wprowadzeniem uzgodnić z biurem, czy dokumentacja pozwoli powiązać wpłatę z konkretną czynnością.
  5. Najem — dokumentować fakturą albo przyjmować czynsz przelewem (poz. 29); sprzedaż środka trwałego konsumentowi dokumentować fakturą (poz. 50).
  6. Limit 20 000 zł — pilnować go, jeżeli którakolwiek sprzedaż konsumentom nie spełnia warunków zwolnień przedmiotowych; do limitu wlicza się także sprzedaż za przelewem. Kalkulator powyżej podaje limit w roku rozpoczęcia sprzedaży.

Sprzedaży dla przedsiębiorców, udokumentowanej fakturą, obowiązek ewidencji na kasie nie dotyczy i nie wlicza się jej do limitu.

Gdy kasa jest potrzebna

  • Stosuje się kasę online albo — w grupach wskazanych w przepisach — kasę w postaci oprogramowania; kasę fiskalizuje serwisant, a kasa przesyła dane do Centralnego Repozytorium Kas.
  • Przedsiębiorca stosujący kasę zapewnia możliwość zapłaty kartą lub innym instrumentem płatniczym (art. 19a Prawa przedsiębiorców).
  • Fakturę dla przedsiębiorcy do sprzedaży zaewidencjonowanej na kasie wystawia się tylko wtedy, gdy paragon zawiera jego NIP (art. 106b ust. 5).

Ulga na zakup kasy i kiedy trzeba ją zwrócić

Ulga wynosi 90% ceny zakupu kasy bez VAT, nie więcej niż 700 zł na każdą kasę (art. 111 ust. 4). Przysługuje podatnikowi, który rozpoczął ewidencję na kasie w obowiązującym terminie, a także temu, kto rozpoczął ją dobrowolnie i wcześniej nie używał kas. Warunki:

  • zakup kasy nie później niż w ciągu 6 miesięcy od dnia rozpoczęcia ewidencji; przy kilku kasach ewidencję na każdej z nich rozpoczyna się w tym samym terminie (art. 111 ust. 4, § 2 ust. 2 rozporządzenia z 29 kwietnia 2019 r.),
  • faktura za kasę i dowód zapłaty całej należności (§ 2 ust. 1 pkt 2),
  • podatnik VAT czynny odlicza ulgę w ewidencji JPK_V7 za okres rozpoczęcia ewidencji albo za okresy następne; nadwyżkę ponad podatek należny otrzymuje jako zwrot albo przenosi na kolejny okres (§ 3),
  • podatnik zwolniony z VAT składa wniosek o zwrot do naczelnika urzędu skarbowego w miesiącu następującym po miesiącu rozpoczęcia ewidencji, z kopią faktury, dowodu zapłaty i miesięcznego raportu fiskalnego; urząd zwraca kwotę w ciągu 25 dni od złożenia wniosku (art. 111 ust. 5, § 4).

Ulgę trzeba zwrócić, jeżeli w ciągu 3 lat od dnia rozpoczęcia ewidencji podatnik:

  • zakończy działalność gospodarczą (art. 111 ust. 6) — zwrot dotyczy wszystkich kas,
  • nie podda kasy obowiązkowemu przeglądowi technicznemu w terminie — przegląd wykonuje się nie rzadziej niż co 2 lata (art. 111 ust. 6, § 55 ust. 1 rozporządzenia w sprawie kas rejestrujących),
  • trwale zaprzestanie ewidencji na danej kasie (§ 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 29 kwietnia 2019 r.),
  • nie zapewni połączenia kasy z Centralnym Repozytorium Kas albo — gdy połączenie jest niemożliwe z przyczyn od niego niezależnych — nie dopełni obowiązków przewidzianych na ten wypadek (§ 5 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 111 ust. 3a pkt 12 i ust. 3ab).

Przy braku przeglądu, zaprzestaniu ewidencji i braku połączenia zwraca się ulgę tylko za kasy, których to dotyczy (§ 5 ust. 2). Ulgę wpłaca się na rachunek urzędu skarbowego: podatnik VAT czynny — do 25. dnia miesiąca następującego po okresie rozliczeniowym, w którym powstała przyczyna zwrotu, a podatnik zwolniony z VAT — do końca miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstała ta przyczyna (§ 5 ust. 3).

Podstawa prawna

  • art. 106b ust. 5 i art. 111 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2026 r. poz. 1263, z późn. zm.),
  • § 2–5 i załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2024 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących (Dz. U. poz. 1902 oraz z 2026 r. poz. 420),
  • rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 kwietnia 2019 r. w sprawie odliczania lub zwrotu kwot wydanych na zakup kas rejestrujących oraz zwrotu tych kwot przez podatnika (Dz. U. poz. 820),
  • § 55 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 czerwca 2025 r. w sprawie kas rejestrujących (Dz. U. poz. 845),
  • art. 19a ustawy z dnia 6 marca 2018 r. — Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r. poz. 1480, z późn. zm.).

Następny krok: Sprzęt i środki trwałe.