0115-KDST2-1.4011.467.2026.2.NC

Interpretacja indywidualna

 – stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

30 lipca 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy skutków podatkowych w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych. Uzupełniła go Pani – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 31 sierpnia 2026 r. (data wpływu). Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Wnioskodawca jest osobą fizyczną posiadającą nieograniczony obowiązek podatkowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (polskim rezydentem podatkowym).

W dniu 22 lutego 2007 r. Wnioskodawca jako konsument zawarł z X S.A. (...) (dalej: „Bank”) umowę kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej – franka szwajcarskiego (CHF) o numerze (...). Kredyt został przeznaczony na cele prywatne (mieszkaniowe) Wnioskodawcy i nie był w żaden sposób związany z prowadzeniem działalności gospodarczej ani rolniczej. Przedmiotowy kredyt mieszkaniowy był i pozostaje jedynym kredytem hipotecznym Wnioskodawcy. Wnioskodawca nie zawierał wcześniej, ani nie realizował żadnej innej ugody lub porozumienia w sprawach innych kredytów hipotecznych, które skutkowałyby zaniechaniem poboru podatku dochodowego.

W związku z zawarciem i wykonywaniem przedmiotowej umowy kredytu, Wnioskodawca ponosił ze swoich prywatnych, uprzednio opodatkowanych środków, szereg kosztów na rzecz Banku. W szczególności, na etapie uruchamiania kredytu, Bank pobrał od Wnioskodawcy prowizję z tytułu udzielenia kredytu. Ponadto, w trakcie wykonywania umowy kredytu, Wnioskodawca regularnie spłacał na rzecz Banku raty kapitałowo-odsetkowe oraz opłacał składki na ubezpieczenie powiązane z kredytem, tj. składki na ubezpieczenie na życie, składki na ubezpieczenie nieruchomości oraz składkę na ubezpieczenie niskiego wkładu własnego, których beneficjentem lub pośrednikiem w poborze był Bank.

W związku z obecnością w umowie niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych) dotyczących mechanizmu indeksacji walutowej, umowa ta okazała się nieważna od samego początku (ex tunc). W dniu 18 lipca 2025 r. Sąd Okręgowy (...)wydał wyrok stwierdzający nieważność umowy zawartej z Bankiem (...). W listopadzie 2025 r. Bank wniósł apelację od wyroku I instancji. W trakcie oczekiwania na termin rozprawy w Sądzie Apelacyjnym, Bank w czerwcu 2026 r. złożył propozycję podpisania porozumienia kompensacyjnego.

W celu ostatecznego rozliczenia i zamknięcia wzajemnych roszczeń wynikających z nieważnej umowy kredytowej, Wnioskodawca zawarł z Bankiem zaproponowane porozumienie kompensacyjne. W ramach tego porozumienia:

1.  Strony dokonały wzajemnego potrącenia (kompensaty) wierzytelności Banku o zwrot czystego kapitału kredytu (wypłaconego w złotych polskich) z wierzytelnością Wnioskodawcy o zwrot wszystkich nienależnie wpłaconych w okresie kredytowania rat kapitałowo-odsetkowych (w złotych polskich).

2.  Bank uwzględnił w rozliczeniu odsetki ustawowe za opóźnienie na podstawie art. 481 Kodeksu cywilnego, naliczone od kwoty nienależnie pobranych przez Bank świadczeń.

3.  Bank dokonał na rzecz Wnioskodawcy zwrotu (bądź skompensowania) nienależnie pobranych składek na ubezpieczenie na życie, ubezpieczenie nieruchomości oraz ubezpieczenie niskiego wkładu własnego.

4.  Bank dokonał na rzecz Wnioskodawcy zwrotu (bądź skompensowania) nienależnie pobranej prowizji z tytułu udzielonego kredytu.

Rozliczenie opisane w porozumieniu kompensacyjnym doprowadziło do całkowitego wygaszenia wzajemnych roszczeń stron z tytułu nieważnej umowy kredytowej. Otrzymane przez Wnioskodawcę środki oraz dokonane potrącenia stanowią wyłącznie zwrot nienależnie pobranych przez Bank kwot oraz restytucję (naprawienie) szkody, mającą na celu przywrócenie stanu majątkowego Wnioskodawcy sprzed zawarcia wadliwej umowy.

Uzupełnienie

Wnioskodawca doprecyzował kwestię rozliczeń dokonanych na mocy porozumienia kompensacyjnego zawartego z X dnia 25 czerwca 2026 r.:

Zaciągając kredyt hipoteczny w 2007 roku w Banku X (nr umowy (...)) Wnioskodawca otrzymał kwotę 160 000 zł. Kredyt przez wszystkie lata był spłacany wyłącznie w złotych polskich.

Na dzień podpisania porozumienia kompensacyjnego Bank X ustalił, że wysokość udostępnionego Wnioskodawcy kapitału wyniosła: 160 000,01 zł.

Wierzytelność wobec Banku ustalono w porozumieniu kompensacyjnym na łączną kwotę: 229 236,21 zł, stanowiącą równowartość uiszczonych przez Wnioskodawcę wpłat (w łącznej kwocie 170 319,35 zł) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w wysokości 58 916,86 zł (za okres od 22 marca 2023 r., czyli od dnia wniesienia przez Wnioskodawcę pozwu do sądu, do 8 czerwca 2026 r., czyli dnia przesłania przez Bank propozycji porozumienia kompensacyjnego).

Na wspomnianą wyżej kwotę 170 319,35 zł, stanowiącą równowartość uiszczonych przez Wnioskodawcę wpłat, złożyły się:

a)  157 786,11 zł stanowiąca równowartość uiszczonych rat kapitałowo-odsetkowych,

b)  886,00 zł stanowiąca równowartość uiszczonych opłat z tytułu ubezpieczenia niskiego wkładu własnego,

c)  7 564,24 zł stanowiąca równowartość uiszczonych składek z tytułu ubezpieczenia na życie,

d)  1 600,00 zł stanowiąca równowartość prowizji z tytułu udzielonego kredytu,

e)  2 483,00 zł stanowiąca równowartość uiszczonych składek z tytułu ubezpieczenia nieruchomości.

W wyniku dokonanego potrącenia Bank zobowiązał się do zapłaty na rzecz Wnioskodawcy kwoty:  69 236,20 zł.

Kwotę tę Bank przelał na konto osobiste Wnioskodawcy dn. 1 lipca 2026 r., ostatecznie rozliczając się i zamykając spór dotyczący zawartej umowy kredytowej.

Wyrok Sądu Okręgowego (...)(...) z dn. 18 lipca 2025 r. stwierdzający nieważność umowy kredytu zawartej przez Wnioskodawcę z Bankiem stał się prawomocny dnia  21 lipca 2026 r.

 Na mocy podpisanego porozumienia kompensacyjnego Bank X złożył do Sądu II instancji (...)wniosek o wycofanie złożonej przez siebie apelacji. Na tej podstawie Sąd Apelacyjny dn. 21 lipca 2026 r. wydał postanowienie o umorzeniu sprawy i uprawomocnieniu się wyroku I instancji.

Pytania

1.  Czy kwota wzajemnego potrącenia wierzytelności Banku z tytułu wypłaconego kapitału kredytu z wierzytelnością Wnioskodawcy z tytułu nienależnie wpłaconych rat kapitałowo-odsetkowych, dokonana na mocy porozumienia kompensacyjnego, stanowi dla Wnioskodawcy przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT)?

2.  Czy kwota uwzględnionych w ramach porozumienia kompensacyjnego odsetek ustawowych za opóźnienie, naliczona od kwoty nienależnie pobranych przez Bank świadczeń, stanowi dla Wnioskodawcy przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT)?

3.  Czy kwoty uwzględnionych w ramach porozumienia kompensacyjnego składek na ubezpieczenie na życie, ubezpieczenie nieruchomości oraz ubezpieczenie niskiego wkładu własnego stanowią dla Wnioskodawcy przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT)?

4.  Czy kwota uwzględnionej w ramach porozumienia kompensacyjnego prowizji z tytułu udzielonego kredytu stanowi dla Wnioskodawcy przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT)?

5.  W przypadku uznania stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytań od nr 1 do nr 4 za nieprawidłowe (w całości lub w części) i uznania, że poszczególne kwoty objęte porozumieniem kompensacyjnym stanowią przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem PIT, w jakiej pozycji rocznego zeznania podatkowego (w jakim źródle przychodów) Wnioskodawca powinien wykazać te kwoty oraz jaki formularz PIT powinien złożyć?

Pani stanowisko w sprawie

 W zakresie pytania nr 1: kwota wzajemnego potrącenia (kompensaty) wierzytelności na mocy porozumienia kompensacyjnego z Bankiem nie stanowi dla Wnioskodawcy przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT).

W zakresie pytania nr 2: otrzymane lub skompensowane odsetki ustawowe za opóźnienie nie stanowią dla Wnioskodawcy przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT).

W zakresie pytania nr 3: kwoty zwróconych lub skompensowanych składek na ubezpieczenie na życie, ubezpieczenie nieruchomości oraz ubezpieczenie niskiego wkładu własnego nie stanowią dla Wnioskodawcy przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT).

W zakresie pytania nr 4: kwota uwzględnionej w ramach porozumienia kompensacyjnego prowizji z tytułu udzielonego kredytu nie stanowi dla Wnioskodawcy przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT).

Stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 5, przedstawione jako „ewentualne” pominięto.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy

 I.      Neutralność podatkowa rozliczeń na gruncie Ustawy o PIT (Zasada Główna)

Ad. 1, Ad. 3, Ad. 4 (wzajemne potrącenie, zwrot ubezpieczeń oraz prowizji)

W związku z uznaniem umowy kredytu za nieważną ex tunc (od momentu jej zawarcia), rozliczenie stron następuje na podstawie przepisów o nienależnym świadczeniu (art. 410 w zw. z art. 405 Kodeksu cywilnego) oraz tzw. teorii dwóch kondykcji. Wszystkie świadczenia spełnione przez Wnioskodawcę na rzecz Banku stanowiły świadczenie nienależne.

Dokonanie wzajemnego potrącenia roszczenia Banku o zwrot kapitału z roszczeniem Wnioskodawcy o zwrot wpłaconych rat, prowizji oraz składek na ubezpieczenie na życie, nieruchomości i ubezpieczenia niskiego wkładu własnego jest wyłącznie technicznym i prawnym sposobem rozliczenia zobowiązań. Transakcja ta ma charakter czysto restytucyjny. Wnioskodawca odzyskuje środki, które wcześniej nienależnie wyszły z jego prywatnego, już opodatkowanego majątku. Nie dochodzi tu do powstania jakiegokolwiek definitywnego przysporzenia majątkowego ani realnego dochodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT. Sytuacja ta jest w pełni neutralna podatkowo.

Ad. 2 (odsetki ustawowe za opóźnienie)

Otrzymane lub skompensowane odsetki ustawowe za opóźnienie (art. 481 Kodeksu cywilnego) są bezpośrednio związane z nieterminowym zwrotem przez Bank nienależnie pobranych świadczeń (rat kredytu). Zgodnie z ugruntowaną praktyką Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, odsetki te korzystają z całkowitego zwolnienia przedmiotowego z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT. Przepis ten zwalnia z podatku odsetki za opóźnienie wypłacone w związku ze zwrotem świadczeń niepodlegających opodatkowaniu. Ponieważ zwrot nienależnie wpłaconych rat kredytu nie stanowi przychodu, odsetki naliczone za zwłokę w ich wypłacie również są wolne od podatku PIT.

II.       Argumentacja ostrożnościowa – Rozporządzenie Ministra Finansów (Zasada Wspomagająca)

Niezależnie od powyższego, gdyby organ podatkowy uznał – wbrew dominującej i jednolitej linii orzeczniczej sądów administracyjnych – że skutkiem zawarcia porozumienia kompensacyjnego po stwierdzeniu nieważności umowy kredytowej jest powstanie po stronie Wnioskodawcy jakiegokolwiek przychodu podatkowego podlegającego opodatkowaniu, Wnioskodawca wskazuje, że przychód ten podlega całkowitemu zaniechaniu poboru podatku dochodowego.

Podstawą prawną przedmiotowego zaniechania jest Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (Dz. U.  z 2024 r. poz. 102 z późn. zm.). Na mocy przepisów zmieniających, zaniechanie to ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych do dnia 31 grudnia 2026 r.

Wnioskodawca spełnia wszystkie warunki określone w § 1 wskazanego rozporządzenia:

1.  Kredyt hipoteczny został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej (cel mieszkaniowy, o którym mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o PIT).

2.  Kredytobiorca (Wnioskodawca) jest osobą fizyczną i nie korzystał wcześniej z zaniechania poboru podatku od innego kredytu hipotecznego.

3.  Porozumienie kompensacyjne, stanowiące podstawę rozliczenia, zostało zawarte z instytucją ustawowo uprawnioną do udzielania kredytów (Bankiem).

W konsekwencji, wszelkie przysporzenia majątkowe, jakie hipotetycznie mogłyby zostać przypisane Wnioskodawcy w związku z ostatecznym rozliczeniem i zamknięciem salda wadliwej umowy kredytowej, są w całości objęte zaniechaniem poboru podatku dochodowego od osób fizycznych.

Mając na uwadze powyższe, Wnioskodawca stoi na stanowisku, że całościowe rozliczenie dokonane na mocy porozumienia kompensacyjnego (obejmujące potrącenie rat i kapitału, odsetki ustawowe za opóźnienie oraz zwrot składek ubezpieczeniowych i prowizji) nie skutkuje powstaniem przychodu w rozumieniu ustawy o PIT. W konsekwencji na Wnioskodawcy nie ciąży obowiązek wykazania tych kwot w rocznym zeznaniu podatkowym, a Bank nie jest uprawniony do wystawienia informacji  PIT-11 z tego tytułu.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.) jest zasada powszechności opodatkowania, która wyrażona została w art. 9 ust. 1 tej ustawy.

Zgodnie z jego treścią:

Treść powyższego przepisu wskazuje, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika, z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych zawartym w powyższej ustawie bądź, od których zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 9 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Jak stanowi art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy:

Ustawodawca przyjął zasadę, że przychodami są:

1)  pieniądze i wartości pieniężne, które:

·      zostały otrzymane przez podatnika – czyli takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;

·      zostały postawione do dyspozycji podatnika – czyli takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika;

2)  wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń – czyli takie przysporzenia majątkowe, które mają postać:

·      świadczeń w naturze (otrzymane rzeczy lub prawa);

·      nieodpłatnych świadczeń innych niż świadczenia w naturze (np. otrzymane usługi).

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 powołanej ustawy mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika, jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów (obejmujący m.in. kwestię uwzględniania kosztów uzyskania przychodów dla celów ustalenia dochodu z danego źródła przychodów).

Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika. Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji gdy podatnik – czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów – uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Przepis art. 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zawiera katalog źródeł przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy:

W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W związku z tym każde świadczenie mające realną korzyść finansową, o ile nie stanowi konkretnej kategorii przychodu zaliczanego do jednego ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ww. ustawy, jest dla świadczeniobiorcy przychodem z innych źródeł.

Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę w przytoczonym już wcześniej art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

Jak wynika z wniosku, zawarta przez Panią 22 lutego 2007 r. umowa kredytu hipotecznego z X S.A. na cele mieszkaniowe została wyrokiem Sądu Okręgowego (...)z dnia 18 lipca 2025 r. (...) uznana za nieważną.

Stwierdzenie nieważności powoduje usunięcie z obrotu prawnego wadliwej czynności prawnej polegającej na zawarciu umowy kredytu hipotecznego. Nieważność umowy kredytu oznacza, że zobowiązania stron umów, banku i klienta, nigdy nie powstały, a strony zobowiązane są zwrócić to, co świadczyły w związku z nieważną umową, jako świadczenia nienależne. Kredytodawca powinien zatem zwrócić wszystkie świadczenia pobrane od kredytobiorcy, a kredytobiorca powinien zwrócić kwotę faktycznie otrzymanego kredytu.

W przypadku stwierdzenia nieważności umowy przez sąd skutki prawne na gruncie cywilnym występują ex tunc (wstecz), a więc od momentu zawarcia umowy dotkniętej wadliwością (przesłanką nieważności), co oznacza, że umowa kredytu jako nieważna już od chwili jej zawarcia nie wywołuje skutków prawnych. Mamy do czynienia z sytuacją jakby w ogóle nie doszło do jej zawarcia.

Z opisu stanu faktycznego wynika, że zawarła Pani z bankiem porozumienie kompensacyjne, na mocy którego dokonano m.in. wzajemnego potrącenia (kompensaty) wierzytelności Banku o zwrot czystego kapitału kredytu z Pani wierzytelnością o zwrot wszystkich nienależnie wpłaconych w okresie kredytowania rat kapitałowo-odsetkowych, Bank dokonał na Pani rzecz zwrotu/skompensowania nienależnie pobranych składek na ubezpieczenie na życie, ubezpieczenie nieruchomości oraz ubezpieczenie niskiego wkładu własnego, a także zwrotu/skompensowania nienależnie pobranej prowizji z tytułu udzielonego kredytu. Rozliczenie opisane w porozumieniu kompensacyjnym doprowadziło do całkowitego wygaszenia wzajemnych roszczeń stron z tytułu nieważnej umowy kredytowej. Otrzymane przez Panią środki oraz dokonane potrącenia stanowią wyłącznie zwrot nienależnie pobranych przez Bank kwot.

Zasady i skutki dokonywania kompensaty (potrącenia) reguluje przepis art. 498 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795). Zgodnie z tym przepisem:

Potrącenie wierzytelności jest jedną z form wygaśnięcia zobowiązania w wyniku wykonania świadczenia. Wygaśnięcie zobowiązania przez potrącenie, czyli kompensata wierzytelności, następuje wówczas, jeżeli jedna strona jest w stosunku do drugiej dłużnikiem i jednocześnie wierzycielem, tj. ma zarówno wierzytelność, jak i zobowiązanie względem tej drugiej strony. Potrącenie, mimo że dotyczy świadczeń tego samego rodzaju (z reguły pieniężnych), prowadzi do zaliczenia jednej wierzytelności na poczet drugiej. Dochodzi w ten sposób do zaspokojenia wierzyciela i osiągnięcia tym samym celu zobowiązania. W momencie potrącenia następuje faktyczne spełnienie świadczenia. Potrącenie jest więc formą wykonania zobowiązania, do którego, w myśl art. 503 Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy o zaliczeniu zapłaty.

Wprawdzie przez potrącenie strony nie otrzymują efektywnie należnych im świadczeń, ale wskutek zaliczenia wierzytelności jednej z nich na poczet wierzytelności drugiej, każda ze stron zostaje zwolniona ze swego długu, co pozwala uznać ich długi za spłacone. Tym samym potrącenie jako sposób wygaszenia stosunku zobowiązaniowego uznaje się za równoważny spełnieniu świadczenia (zapłacie).

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że należna Pani kwota stanowiąca równowartość uiszczonych wpłat rat kapitałowo-odsetkowych, opłat z tytułu ubezpieczenia niskiego wkładu własnego, ubezpieczenia na życie, ubezpieczenie nieruchomości, a także prowizji z tytułu udzielonego kredytu, niezależnie czy została potrącona, czy też zwrócona Pani przez bank, stanowi w rzeczywistości zwrot kwot wcześniej zapłaconych bankowi. Zatem w związku z otrzymaniem/kompensatą tej kwoty nie uzyskała Pani faktycznie korzyści majątkowej, która mogłaby zostać potraktowana jako trwałe przysporzenie w Pani majątku, spełniając w ten sposób definicję przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji, po Pani stronie nie powstał przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Otrzymana/skompensowana kwota jest neutralna podatkowo. Tym samym nie ma Pani obowiązku uiszczenia podatku dochodowego z tego tytułu.

W odniesieniu do wypłaty przez bank na podstawie porozumienia kompensacyjnego kwoty odsetek ustawowych za opóźnienie od kwot, co do których Sąd stwierdził nieważność umowy wskazać należy, że różnego rodzaju świadczenia oraz odsetki za zwłokę w wypłacie tychże świadczeń stanowią – co do zasady – przychód w rozumieniu cytowanego wyżej art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie oznacza to jednak, że wszystkie świadczenia z ww. tytułów są opodatkowane. Niektóre z nich, wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych określonym w art. 21 ust. 1 ww. ustawy, korzystają ze zwolnienia od podatku dochodowego.

Instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 i § 2 ustawy Kodeks cywilny, zgodnie z którym:

Nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach w odniesieniu do odsetek możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje tylko wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Jak wynika z brzmienia tego przepisu zwolnienie to obejmuje tylko takie odsetki, które spełniają równocześnie dwa warunki:

1)  są naliczane z tytułu nieterminowej wypłaty należności,

2)  świadczenia, od których są naliczane nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, są wolne od podatku dochodowego lub na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano od nich poboru podatku.

W świetle powołanych przepisów odsetki ustawowe za opóźnienie, stanowią dla Pani przychód z innych źródeł stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W Pani sytuacji jednak, skoro – jak wcześniej rozstrzygnięto – w związku ze stwierdzeniem nieważności umowy kredytu hipotecznego i jednoczesnym uznaniem kompensaty wzajemnych wierzytelności oraz zwrotem przez bank nadwyżki tytułem świadczenia nienależnego, po Pani stronie nie powstał przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i w konsekwencji nie wystąpił obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu, to wypłacone z tego tytułu odsetki ustawowe za opóźnienie korzystają ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tym samym w związku z otrzymaniem odsetek ustawowych za opóźnienie nie wystąpił obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu.

Wobec powyższego, Pani stanowisko w zakresie objętym pytaniami nr 1-4 uznano za prawidłowe.

Jednocześnie tut. organ informuje, że nie rozstrzyga kwestii objętej sformułowanym warunkowo pytaniem nr 5, gdyż oczekiwała Pani na nie odpowiedzi wyłącznie w sytuacji uznania Pani stanowiska za nieprawidłowe w zakresie pytań nr 1-4 (w całości lub w części).

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Należy zastrzec, że interpretacja indywidualna dotyczy wyłącznie sprawy będącej przedmiotem wniosku w kontekście sformułowanych pytań interpretacyjnych oznaczonych nr 1-4 w Pani indywidualnej sprawie, natomiast nie rozstrzyga innych kwestii wskazanych we wniosku, w szczególności we własnym stanowisku, odnoszących się do ewentualnych obowiązków banku w zakresie wystawienia PIT-11.

Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego podanym przez wnioskodawcę w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona interpretacja traci swoją aktualność.

Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego, stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Organ nie prowadzi postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku. W stosunku do tych okoliczności wyraża swoje stanowisko, które zawsze musi być jednak ustosunkowaniem się do poglądu (stanowiska) prezentowanego w danej sprawie przez wnioskodawcę. Jeżeli w toku ewentualnego postępowania organ uzna, że zdarzenie opisane we wniosku różni się od zdarzenia występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie pełniła funkcji ochronnej.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy  z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli: Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną  (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.