0115-KDIT3.4011.768.2026.2.PS
Wierzytelności nieściągalne wobec zagranicznego kontrahenta. Koszty uzyskania przychodów. Udokumentowanie i uprawdopodobnienie nieściągalności.
- Sygnatura
- 0115-KDIT3.4011.768.2026.2.PS
- Rodzaj dokumentu
- Interpretacja indywidualna
- Data wydania
- Organ
- Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
- Status
- Aktualna
Interpretacja indywidualna
– stanowisko nieprawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
14 września 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 9 września 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismem z 14 października 2026 r. (wpływ 16 października 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
I. STAN FAKTYCZNY POSTĘPOWANIA UPADŁOŚCIOWEGO
Otwarcie postępowania: W dniu (...) 2024 r. spółka X (X) złożyła dobrowolny wniosek o ogłoszenie upadłości na mocy Rozdziału 11 Kodeksu Upadłościowego USA przed Sądem Upadłościowym Stanów Zjednoczonych dla Dystryktu (...) pod sygnaturą akt (...). Moment wniesienia wniosku zainicjował postępowanie na mocy sekcji 301 Tytułu 11 Kodeksu Stanów Zjednoczonych (11 U.S.C. § 301).
Likwidacja dłużnika: Sąd upadłościowy zatwierdził sprzedaż całego majątku operacyjnego dłużnika na rzecz podmiotów trzecich. Spółka X zaprzestała działalności i została formalnie przemianowana na Y. w celu przeprowadzenia ostatecznej likwidacji aktywów pod nadzorem Powiernika Likwidacyjnego. Prawny fakt zatwierdzenia likwidacji i powołania Powiernika potwierdza prawomocne postanowienie sądu oznaczone jako (...).
II. SĄDOWE POTWIERDZENIE I REKLASYFIKACJA ROSZCZENIA (...)
Wierzytelność Z została ujęta w oficjalnym spisie wierzycieli dłużnika. Choć Z początkowo ubiegało się o uprzywilejowanie części kwoty ((...) USD) jako roszczenie priorytetowe na gruncie 11 U.S.C. § 507(a)(4), w dniu (...) 2026 r. Główna Sędzia Sądu Upadłościowego USA, (...), wydała prawomocne postanowienie oznaczone jako (...). Na mocy tego wyroku: Sąd ostatecznie zaklasyfikował całość wierzytelności Z w wysokości (...) USD jako zwykłe roszczenie niezabezpieczone należące do Klasy 4 (General Unsecured Claims). Sąd potwierdził w uzasadnieniu, że jako wykonawca zewnętrzny (independent contractor) bez prowizyjnego systemu wynagrodzeń Z nie posiada pierwszeństwa zaspokojenia na gruncie amerykańskiego Kodeksu Upadłościowego ("This is a contractor with no commission based payables; Not a priority claim").
III. WYKAZANIE STRATY EKONOMICZNEJ (ODZYSK JEDYNIE 15,6%)
Zgodnie z zatwierdzonym przez Sąd Federalny (...) oficjalnym Oświadczeniem Ujawniającym dłużnika (...), ostateczny, szacowany wskaźnik spłaty dla wierzycieli z Klasy 4 (General Unsecured Claims) wynosi 15,60% wartości roszczenia.
W związku z tym ostateczna struktura finansowa spłaty i bezpowrotnej straty dla Z kształtuje się następująco:
Łączna kwota uznanej wierzytelności: (...) USD (100%)
Prognozowany maksymalny odzysk (15,60%): (...) USD
Bezpowrotna strata finansowa (84,40%): (...) USD
Szanse na odzyskanie kwoty przekraczającej próg 15,60% są równe zeru, ponieważ dłużnik nie posiada już żadnego majątku operacyjnego, a koszty operacyjne toczącego się postępowania sukcesywnie pomniejszają pozostałe rezerwy likwidacyjne funduszu (...).
IV. SPÓJNY CIĄG DOWODOWY (CHRONOLOGIA PROCEDURALNA)
W celu uporządkowania chronologii istotnych zdarzeń w tym procesie przedstawia Pan wykaz dokumentów wydanych przez Sąd Upadłościowy w (...), które stanowią bezsporny dowód nieściągalności wierzytelności na gruncie polskich przepisów podatkowych:
1. (...).
Znaczenie dowodowe: Prawomocne postanowienie sędzi (...) potwierdzające prawdziwość roszczenia Z wobec dłużnika. Postanowienie ponadto w odniesieniu do wartości długu scala go w całości w wysokości (...) USD w klasie jako roszczenie niezabezpieczone.
Powyższy pakiet amerykańskich dokumentów sądowych (wraz z załączonymi tłumaczeniami przysięgłymi kluczowych fragmentów) w sposób jednoznaczny spełnia wymóg uprawdopodobnienia nieściągalności wierzytelności handlowej.
Wykazana w toku postępowania bezpowrotna strata w kwocie (...) USD (stanowiąca 84,40% wierzytelności) nie może zostać fizycznie odzyskana, co uzasadnia jej natychmiastowe ujęcie w kosztach podatkowych Z.
Podkreślam, że przychód z faktur objętych wnioskiem został uprzednio wykazany jako przychód należny w Z i opodatkowany.
W uzupełnieniu wniosku z 14 października 2026 r. (wpływ 16 października 2026 r.) wskazuje Pan, że prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą od dnia 2 stycznia 2021 r. W roku 2026 wybrał Pan opodatkowanie według skali ogólnej (zasady ogólne). Dokumentacja podatkowa jest prowadzona na podstawie podatkowej księgi przychodów i rozchodów (PKPiR).
Wierzytelność z firmy X nie została w żadnym momencie odpisana jako nieściągalna w ewidencji. Zafakturowane (a nieotrzymane) przychody zostały w całości opodatkowane, a naliczony podatek został odprowadzony do Urzędu Skarbowego w przewidzianym terminie.
Wierzytelność nie uległa przedawnieniu. Dotyczy ona faktur wystawionych w roku 2023 (1 faktura) oraz w roku 2024 (8 faktur).
Kontrahent X został postawiony w stan likwidacji i obecnie działa pod sądowo zatwierdzoną nazwą likwidacyjną Y. W dniu (...) 2024 r. spółka X złożyła dobrowolny wniosek o ogłoszenie upadłości na mocy Rozdziału 11 Kodeksu Upadłościowego USA przed Sądem Upadłościowym Stanów Zjednoczonych dla Dystryktu (...) (Case (...)). Sąd upadłościowy zatwierdził sprzedaż całego majątku operacyjnego dłużnika na rzecz podmiotów trzecich. Spółka X zaprzestała działalności operacyjnej i została formalnie przemianowana na Y. w celu przeprowadzenia ostatecznej likwidacji aktywów pod nadzorem Powiernika Likwidacyjnego. Prawny fakt zatwierdzenia likwidacji i powołania Powiernika potwierdza prawomocne postanowienie sądu z dnia (...).2025 r.
Postępowanie upadłościowe wobec X zostało wszczęte w dniu (...) 2024 r. na podstawie jego dobrowolnego wniosku o ogłoszenie upadłości. Postępowanie upadłościowe nie zostało w pełni zakończone, przy czym w odniesieniu do Pana wierzytelności (jak i innych wierzytelności podobnych) sąd podjął już decyzje prawomocne.
Wg Pana wiedzy obecne działania sądu koncentrują się m.in. nad uregulowaniem i zaspokajaniem roszczeń dużych wierzycieli i wierzycieli instytucjonalnych.
W odpowiedzi na pytanie zawarte w wezwaniu, tj. czy wierzytelność została zasądzona prawomocnym orzeczeniem sądu i skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego, wskazał Pan, że wierzytelność została zatwierdzona jako istniejąca i ważna. Wierzytelność początkowo figurowała w aktach postępowania w kwocie pierwotnej, tj. (...) USD. W dniu (...) 2026 r. została ona zatwierdzona przez są jako zwykłe roszczenie niezabezpieczone należące do Klasy 4 (General Unsecured Claims). Zgodnie z Planem Likwidacji zatwierdzonym przez sąd roszczenia Klasy 4 mogą być zaspokojone na poziomie prognozowanym do 15,6%. (co daje prognozowaną wysokość odzysku (...) USD).
Wierzytelność nie była kwestionowana przez dłużnika, a decyzje Sądu Upadłościowego w tym zakresie są decyzjami prawomocnymi. Nie widzi Pan możliwości zakwestionowania wysokości Pana roszczenia oraz jego kwalifikacji do Klasy 4. Powodem jest analiza posiadanych argumentów prawnych oraz skrajnie wysokie koszty postępowania sądowego w USA.
Pytanie (doprecyzowano w uzupełnieniu wniosku)
Czy w przedstawionym stanie faktycznym, w przyapdku opodatkowania w 2026 r. na zasadach ogólnych (skala podatkowa) i prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów, przysługuje Panu prawo do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 20 w związku z art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych nieściągalnej wierzytelności (zarachowanej uprzednio jako przychód należny i nieprzedawnionej), której nieściągalność została uprawdopodobniona faktem wszczęcia i prowadzenia postępowania upadłościowego/likwidacyjnego wobec dłużnika przed Sądem Upadłościowym Stanów Zjednoczonych oraz sądowego ustalenia limitu zaspokojenia roszczeń?
Pana stanowisko w sprawie (doprecyzowano w uzupełnieniu wniosku)
Pana zdaniem w przedstawionym stanie faktycznym przysługuje Panu prawo do zaliczenia nieściągalnej wierzytelności do kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 20 w związku z art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm., zwanej dalej „ustawą o PIT”) w roku podatkowym 2026 oraz następnych tj. w okresie opodatkowania według skali ogólnej, przy spełnieniu i udokumentowaniu przesłanek nieściągalności. Wysokość nieściągalnej należności wynosi (...) USD.
1. Spełnienie warunku uprzedniego zarachowania przychodu (art. 23 ust. 1 pkt 20 ustawy o PIT):
Przedmiotowa wierzytelność wynika z faktur wystawionych na rzecz amerykańskiego kontrahenta X za usługi świadczone w latach 2023–2024. Kwota ta została w całości zarachowana jako przychód należny w rozumieniu art. 14 ustawy o PIT i wykazana w ewidencji przychodów, a podatek należny został zapłacony w ustawowych terminach.
2. Brak przedawnienia wierzytelności:
Wierzytelność nie uległa przedawnieniu na gruncie przepisów prawa cywilnego (dotyczy świadczeń z lat 2023 i 2024).
3. Uprawdopodobnienie nieściągalności (art. 23 ust. 3 ustawy o PIT):
Zgodnie z art. 23 ust. 3 ustawy o PIT nieściągalność wierzytelności uważa się za uprawdopodobnioną w szczególności, gdy dłużnik został postawiony w stan likwidacji lub zostało wszczęte postępowanie upadłościowe. Użyty zwrot „w szczególności” oznacza otwarty katalog dowodowy. Prawomocne wszczęcie postępowania upadłościowego/likwidacyjnego przed Sądem Upadłościowym w USA (Case (...)), wyprzedaż całego majątku operacyjnego dłużnika, formalne przekształcenie go w podmiot likwidacyjny (Y) oraz sądowe zatwierdzenie listy roszczeń Klasy 4 z maksymalną prognozą zaspokojenia na poziomie 15,6% w sposób bezdyskusyjny spełnia przesłankę uprawdopodobnienia nieściągalności długu na gruncie art. 23 ust. 3 ustawy o PIT.
4. Dopuszczalność rozliczenia kosztu na skali ogólnej w 2026 i w latach następnych: W związku z wyborem od 1 stycznia 2026 r. opodatkowania na zasadach ogólnych (skala podatkowa) i prowadzeniem podatkowej księgę przychodów i rozchodów, przysługuje Panu prawo do potrącania kosztów uzyskania przychodów (w przeciwieństwie do ryczałtu ewidencjonowanego). Tym samym jest Pan uprawniony do ujęcia nieodzyskanej części wierzytelności bezpośrednio w ciężar KUP w PKPiR w 2026 roku i w latach następnych pod warunkiem podtrzymania sposobu opodatkowania w następnych latach również na zasadach ogólnych.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłem przychodów jest pozarolnicza działalność gospodarcza.
W myśl art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za przychód z działalności, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3, uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług.
Na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23.
Aby zatem określony wydatek mógł zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodów, musi spełniać łącznie następujące przesłanki:
· zostać poniesiony przez podatnika, tj. w ostatecznym rozrachunku musi on zostać pokryty z zasobów majątkowych podatnika (nie stanowią kosztu uzyskania przychodów podatnika wydatki, które zostały poniesione na działalność podatnika przez osoby inne niż podatnik),
· być definitywny (rzeczywisty), tj. wartość poniesionego wydatku nie została podatnikowi w jakikolwiek sposób zwrócona,
· pozostawać w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą,
· zostać poniesiony w celu uzyskania, zachowania lub zabezpieczenia przychodów lub może mieć wpływ na wielkość osiągniętych przychodów,
· być należycie udokumentowany,
· nie znajdować się w grupie wydatków, których zgodnie z art. 23 ust. 1 ww. ustawy nie uważa się za koszty uzyskania przychodów.
Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 17 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wierzytelności odpisanych jako przedawnione.
Wierzytelności nieściągalne
Udokumentowanie nieściągalności
Stosownie do art. 23 ust. 1 pkt 20 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wierzytelności odpisanych jako nieściągalne, z wyjątkiem wierzytelności lub ich części, które uprzednio na podstawie art. 14 zostały zarachowane jako przychody należne i których nieściągalność została udokumentowana w sposób określony w ust. 2.
Analiza przytoczonego przepisu prowadzi do wniosku, że – co do zasady – wierzytelności odpisane jako nieściągalne nie stanowią kosztów uzyskania przychodów. Wyjątkiem są wierzytelności spełniające łącznie następujące warunki:
· zostały dokonane od należności bądź części należności uprzednio zaliczonej do przychodów należnych na podstawie art. 14 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,
· nieściągalność tych należności została udokumentowana zgodnie z art. 23 ust. 2 ww. ustawy.
Ponadto należności te nie mogą być odpisane jako przedawnione.
Podsumowując, nieściągalna wierzytelność zaliczana jest do kosztów uzyskania przychodów w dacie łącznego spełnienia 2 warunków:
· wierzytelność powinna być odpisana jako nieściągalna (powinien być dokonany odpowiedni zapis w ewidencji) oraz
· nieściągalność wierzytelności powinna być udokumentowana.
Gdy warunki te zostaną spełnione w różnych latach podatkowych, zaliczenie należności do kosztów uzyskania przychodów będzie możliwe w roku podatkowym, w którym spełniony zostanie drugi z warunków.
Wyjaśniam w tym miejscu, że powołany przez Pana art. 23 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycnzych w zakresie uprawdopodobnienia nieściągalności wierzytelności odnosi się do odpisów aktualizujących wierzytelności (art. 23 ust. 1 pkt 21 ustawy). Natomiast do wierzyelności nieścigalnych, o których mowa wart. 23 ust. 1 pkt 20 ustawy, odnosi się art. 23 ust. 2, zawierający zamknięty katalog sposobów udokumentowania nieściągalności wierzytelności.
Na podstawie art. 23 ust. 2 ww. ustawy:
Za wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 20, uważa się te wierzytelności, których nieściągalność została udokumentowana:
1) postanowieniem o nieściągalności, uznanym przez wierzyciela jako odpowiadające stanowi faktycznemu, wydanym przez właściwy organ postępowania egzekucyjnego, albo
2) postanowieniem sądu o:
a) oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości, jeżeli majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania lub wystarcza jedynie na zaspokojenie tych kosztów, lub umorzeniu postępowania upadłościowego, jeżeli zachodzi okoliczność, o której mowa w lit. a, lub
b) zakończeniu postępowania upadłościowego albo
3) protokołem sporządzonym przez podatnika, stwierdzającym, że przewidywane koszty procesowe i egzekucyjne związane z dochodzeniem wierzytelności byłyby równe albo wyższe od jej kwoty.
W art. 23 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ustawodawca dokonał ścisłego i wyczerpującego wyliczenia, jakimi środkami można dokumentować nieściągalność wierzytelności. Jest to wyliczenie kompletne, co oznacza, że jakikolwiek inny dokument niż wymieniony w tym przepisie nie może skutecznie udokumentować faktu nieściągalności wierzytelności.
Udokumentowanie nieściągalności wierzytelności w inny sposób niż wskazany w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych nie skutkuje powstaniem prawa do zaliczenia ich wartości do kosztów uzyskania przychodów.
Odnośnie postanowień o nieściągalności wskazuję, że zgodnie z art. 824 § 1 pkt 3 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 468 ze zm.):
Postępowanie umarza się w całości lub części z urzędu jeżeli jest oczywiste, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych.
Zauważyć należy, że Kodeks postępowania cywilnego nie zna kategorii „postanowienie o nieściągalności”, a zatem dla celów podatkowych musi być to postanowienie, z którego treści jednoznacznie wynika, że dłużnik nie ma majątku, z którego mogłaby być egzekwowana wierzytelność.
Wykładnia celowościowa powołanego przepisu prowadzi zatem do wniosku, że ocena czy wierzytelność, będąca przedmiotem roszczeń wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym, może być uznana za nieściągalną i zaliczona do kosztów uzyskania przychodów w rachunku podatkowym, zależy od istnienia majątku dłużnika, którego wartość przewyższa oczywiście koszty egzekucyjne postępowania. Tak więc, aby wierzytelność mogła być uznana za koszty w rachunku podatkowym, z treści wydawanych w ramach postępowania egzekucyjnego postanowień organów egzekucyjnych powinien wynikać fakt braku majątku dłużnika na zaspokojenie choćby części określonej wierzytelności i uznanie jej za nieściągalną, a w konsekwencji zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów. Jednocześnie ustalenia przyjęte przez organ egzekucyjny w trakcie postępowania powinny odpowiadać stanowi faktycznemu. Z treści postanowień wydawanych przez organy egzekucyjne powinno jasno wynikać, czy i w jakim zakresie roszczenia te zostały zaspokojone.
Zastrzec należy również, że dla udokumentowania nieściągalności wierzytelności na podstawie postanowień sądu, o których mowa w art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a dotyczących postępowania upadłościowego, istotne jest uprawomocnienie się tych postanowień. Sama informacja na temat ukończenia postępowania upadłościowego nie może być podstawą udokumentowania nieściągalnej wierzytelności.
W tym miejscu wskazuję również, że uwzględnienie realiów gospodarczych w postaci funkcjonowania wielu polskich przedsiębiorców na rynkach zagranicznych (w tym na jednolitym rynku Unii Europejskiej) prowadzi do wniosku, że nieściągalność wierzytelności wobec kontrahenta zagranicznego może być udokumentowana również w inny sposób niż określony w art. 23 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przy czym dokumenty te powinny dokumentować nieściągalność danej wierzytelności.
Wskazuję, że postępowania egzekucyjne i upadłościowe to procedury regulujące zasady dochodzenia roszczeń wierzycieli od niewypłacalnych dłużników będących np. przedsiębiorcami.
Jak każda procedura, również np. upadłość posiada swoje etapy. Pierwszy etap to ogłoszenie upadłości i następnie prowadzenie postępowania upadłościowego. O ile w Polsce upadłość przeprowadza sąd, to w innych krajach takie postępowanie może prowadzić sąd lub też inny podmiot. Jednak stronami takiego postępowania upadłościowego zawsze są dwie strony: dłużnik i wierzyciele. Przeprowadzenie upadłości nie jest możliwe bez udziału wierzycieli. Celem takiego postępowania jest bowiem zabezpieczenie majątku dłużnika i ustalenie spłat wierzycieli.
Podstawą do uznania wierzytelności za nieściągalną w przypadku, gdy dłużnikiem jest podmiot zagraniczny może być dokument wydany przez zagraniczne organy o ile odpowiada on merytorycznie dokumentom polskim. Przykładowo, jeżeli skutki prawne postanowienia sądu innego kraju są identyczne jak skutki prawne, jakie na gruncie prawa polskiego rodzi postanowienie sądu o zakończeniu postępowania upadłościowego, to postanowienie takie dokumentuje nieściągalność wierzytelności.
Z Pana wniosku wynika, że posiada Pan wierzytelności wobec zagranicznego podmiotu. Należności związane z tym wierzytelnościami zostały uprzednio zarachowane do przychodów należnych Pana działalności gospodarczej. Wierzytelność ta nie uległa przedawnieniu.
Jak wynika z Pana wniosku, dłużnik został postawiony w stan likwidacji i obecnie działa pod sądowo zatwierdzoną nazwą likwidacyjną Z. Postępowanie upadłościowe wobec dłużnika zostało wszczęte na jego dobrowolny wniosek w 2024 r. Postępowanie upadłościowe nie zostało ani umorzone ani w pełni zakończone. W odniesieniu do Pana wierzytelności wskazał Pan, że sąd upadłościowy podjął już decyzje prawomocne. Wskazał Pan, że wierzytelność została zatwierdzona jako istniejąca i ważna.
Z Pana wniosku wynika, że posiada Pan dokument sądowy, tj. Order Sustaining Third Omnibus Objection (Substantive).
Biorąc pod uwagę opis sprawy, zauważyć należy, że ww. dokument nie jest bezpośrednim odpowiednikiem polskiego postanowienia o nieściągalności wydanego przez organ egzekucyjny (np. komornika sądowego). W amerykańskim prawie upadłościowym dokument ten oznacza zatwierdzenie przez sąd upadłościowy planu likwidacji spółki i zakończenie głównego etapu postępowania restrukturyzacyjno-likwidacyjnego. Nie dochodzi jeszcze do zakończenia bytu prawnego dłużnika.
Z wniosku nie wynika więc, aby dysponował Pan jakimikolwiek środkami dokumentującymi nieściągalność wierzytelności, zawartymi w art. 23 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W szczególności, z Pana wniosku nie wynika, aby posiadał Pan jakiekolwiek postanowienie (lub inny równoważny dokument) o nieściągalności wydane przez amerykański organ egzekucyjny i uznane przez Pana jako odpowiadające stanowi faktycznemu.
Z wniosku nie wynika również, aby dysponował Pan postanowieniem sądu o:
a) oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnika lub
b) umorzeniu postępowania upadłościowego dłużnika albo
c) zakończeniu postępowania upadłościowego dłużnika.
Z wniosku nie wynika też, aby sporządził Pan protokół stwierdzający, że przewidywane koszty procesowe i egzekucyjne związane z dochodzeniem wierzytelności byłyby równe albo wyższe od jej kwoty.
Ponadto wskazał Pan, że wierzytelność nie została odpisana jako nieściągalna w ewidencji.
W konsekwencji, nie można uznać, że spełnione zostały jakiekolwiek przesłanki udokumentowania nieściągalności wierzytelności, o których mowa w art. 23 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Mając więc na uwadze treść powołanego przez Pana art. 23 ust. 1 pkt 20 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w zw. z art. 23 ust. 2 tej ustawy, nie przysługuje Panu prawo do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wskazanej we wniosku wierzytelnosci.
Uprawdopodobnienie nieściągalności wierzytelności
Obok udokumentowania nieściągalności wierzytelności istnieje jednak możliwość uprawdopodobnienia ich nieściągalności. Zasady zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona zawarte są odpowiednio w art. 23 ust. 1 pkt 21 oraz w art. 23 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Stosownie do art. 23 ust. 1 pkt 21 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odpisów aktualizujących, z tym że kosztem uzyskania przychodów są odpisy aktualizujące wartość należności, określone w ustawie o rachunkowości, od tej części należności, która była uprzednio zaliczona na podstawie art. 14 do przychodów należnych, a ich nieściągalność została uprawdopodobniona na podstawie ust. 3.
Analiza przytoczonego przepisu prowadzi do wniosku, że – co do zasady – odpisy aktualizujące nie stanowią kosztów uzyskania przychodów. Wyjątkiem są odpisy spełniające łącznie następujące warunki:
· są odpisami aktualizującymi wartość należności, określonymi w ustawie z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 522 ze zm.);
· zostały dokonane od należności bądź części należności uprzednio zaliczonej do przychodów należnych na podstawie art. 14 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych;
· nieściągalność tych należności została uprawdopodobniona, zgodnie z art. 23 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Ponadto należności, które są aktualizowane przez dokonanie odpisu aktualizującego, nie mogą być odpisane jako przedawnione.
Przesłanki dokonania odpisu aktualizującego wartość należności zawarte zostały w art. 35b ustawy o rachunkowości.
Zgodnie z art. 35b ust. 1 ustawy o rachunkowości:
Wartość należności aktualizuje się uwzględniając stopień prawdopodobieństwa ich zapłaty poprzez dokonanie odpisu aktualizującego, w odniesieniu do:
1) należności od dłużników postawionych w stan likwidacji lub w stan upadłości oraz w stosunku do których zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne lub został złożony wniosek o zatwierdzenie układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu - do wysokości należności nieobjętej gwarancją lub innym zabezpieczeniem należności, zgłoszonej likwidatorowi lub sędziemu-komisarzowi w postępowaniu upadłościowym lub umieszczonej w spisie wierzytelności w postępowaniu restrukturyzacyjnym;
2) należności od dłużników w przypadku oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości, jeżeli majątek dłużnika nie wystarcza lub jedynie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego - w pełnej wysokości należności;
3) należności kwestionowanych przez dłużników oraz z których zapłatą dłużnik zalega, a według oceny sytuacji majątkowej i finansowej dłużnika spłata należności w umownej kwocie nie jest prawdopodobna - do wysokości niepokrytej gwarancją lub innym zabezpieczeniem należności;
4) należności stanowiących równowartość kwot podwyższających należności, w stosunku do których uprzednio dokonano odpisu aktualizującego - w wysokości tych kwot, do czasu ich otrzymania lub odpisania;
5) należności przeterminowanych lub nieprzeterminowanych o znacznym stopniu prawdopodobieństwa nieściągalności, w przypadkach uzasadnionych rodzajem prowadzonej działalności lub strukturą odbiorców - w wysokości wiarygodnie oszacowanej kwoty odpisu, w tym także ogólnego, na nieściągalne należności.
Należy mieć również na uwadze fakt, że odpis aktualizacyjny musi spełniać warunki zawarte w art. 24a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który stanowi:
Osoby fizyczne, przedsiębiorstwa w spadku, spółki cywilne osób fizycznych, spółki cywilne osób fizycznych i przedsiębiorstwa w spadku, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie, wykonujące działalność gospodarczą, są obowiązane prowadzić podatkową księgę przychodów i rozchodów, z zastrzeżeniem ust. 3, 5 i 5a, albo księgi rachunkowe, zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający ustalenie dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy, w tym za okres sprawozdawczy, a także uwzględniać w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych informacje niezbędne do obliczenia wysokości odpisów amortyzacyjnych zgodnie z przepisami art. 22a-22o.
Analiza przytoczonych przepisów prowadzi do wniosku, że – co do zasady – odpisy aktualizujące nie stanowią kosztów uzyskania przychodów, jednak w ściśle określonych sytuacjach mogą one stanowić koszt podatkowy, o ile nie uległy przedawnieniu.
Aby więc przewidziane ustawą o rachunkowości odpisy aktualizujące wartość należności mogły być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu cytowanego art. 23 ust. 1 pkt 21 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, należności te powinny być uprzednio zaliczone do przychodów należnych na podstawie art. 14 omawianej ustawy podatkowej oraz nieściągalność wierzytelności musi być uprawdopodobniona. Oczywiście nie może to być wierzytelność, która uległa przedawnieniu. Niezbędne jest zatem kumulatywne spełnienie tych przesłanek.
Ponadto wskazuję, że w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej podatnik rozliczający się przy pomocy podatkowej księgi przychodów i rozchodów również może dokonać odpisów aktualizujących wartość nieprzedawnionych należności.
Na podstawie art. 23 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Nieściągalność wierzytelności, w przypadku określonym w ust. 1 pkt 21, uznaje się za uprawdopodobnioną, w szczególności gdy:
1) dłużnik zmarł, został wykreślony z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, postawiony w stan likwidacji lub została ogłoszona jego upadłość albo
2) zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne lub został złożony wniosek o zatwierdzenie układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne, lub zostało wszczęte postępowanie ugodowe w rozumieniu przepisów o restrukturyzacji finansowej przedsiębiorstw i banków, albo
3) wierzytelność została zasądzona prawomocnym orzeczeniem sądu i skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego, albo
4) wierzytelność jest kwestionowana przez dłużnika, na drodze powództwa sądowego.
Wyliczenie to ma charakter otwarty, co oznacza, że podatnik może przedstawić inne dowody na okoliczność nieściągalności wierzytelności niż zostały wskazane. Inne przesłanki takiego uprawdopodobnienia muszą mieć jednak charakter prawny równorzędny w stosunku do wskazanych w ww. przepisie. Nie może to być jednak sama wiedza podatnika na temat finansowej sytuacji dłużnika, lecz takie dowody i fakty, które pozwalają na wyciągnięcie wniosku, że istnieje duże prawdopodobieństwo nieściągalności wierzytelności.
Uprawdopodobnienie nieściągalności jest środkiem zastępczym dowodu, a więc środkiem niedającym pewności, lecz tylko prawdopodobieństwo twierdzenia o fakcie. Uprawdopodobnienie nieściągalności wierzytelności jest zatem wskazaniem okoliczności wystarczających do powzięcia przekonania o prawdopodobieństwie faktu, nie jest natomiast przeprowadzeniem dowodu czyniącego fakt absolutnie pewnym.
Zauważam, że art. 23 ust. 1 pkt 21 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych uzależnia możliwość zaliczenia odpisów aktualizujących do kosztów uzyskania przychodów od łącznego spełnienia przesłanek podatkowych (o których mowa w art. 23 ust. 3 tej ustawy – w zakresie uprawdopodobnienia nieściągalności), jak i rachunkowych (tj. dokonania odpisu aktualizującego z zachowaniem warunków określonych ustawą o rachunkowości).
Koszt podatkowy nie wystąpi więc w sytuacji uprawdopodobnienia nieściągalności należności, jeżeli nie został dokonany odpis aktualizujący tę należność, ponieważ kosztem tym jest odpis aktualizujący, a nie wierzytelność, czy należność, której nieściągalność została uprawdopodobniona.
Koszt podatkowy nie wystąpi również w sytuacji dokonania odpisu aktualizującego należność, jeżeli nie dojdzie do uprawdopodobnienia nieściągalności takiej należności.
Zatem odpisy aktualizujące należności zaliczane są do kosztów uzyskania przychodów w dacie łącznego spełnienia dwóch warunków:
· musi być rachunkowo dokonany odpis aktualizujący wartość należności oraz
· nieściągalność wierzytelności powinna być uprawdopodobniona.
Gdy warunki te zostaną spełnione w różnych latach podatkowych, zaliczenie odpisu do kosztów uzyskania przychodów będzie możliwe w roku podatkowym, w którym spełniony zostanie drugi z warunków. Jeżeli zatem odpis aktualizujący zostanie dokonany przed uprawdopodobnieniem nieściągalności, spełnienie drugiego z warunków nastąpi w momencie uprawdopodobnienia nieściągalności. Natomiast w przypadku, gdy do uprawdopodobnienia nieściągalności doszłoby przed dokonaniem odpisu aktualizującego, jego zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów nastąpi dopiero w momencie jego dokonania.
W Pana sytuacji z pewnością doszło do uprawdopodobnienia nieściągalności wierzytelności na podstawie art. 23 ust. 3 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych bowiem ogłoszono upadłość dłużnika, jednak z wniosku wynika, że nie dokonał Pan jak dotąd żadnych zapisów w ewidencji.
W konsekwencji, w momencie dokonania odpowiedniego odpisu aktualizującego w ewidencji będzie Panu przysługiwało prawo do zaliczenia go do kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 21 w zw. z art. 23 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Mając powyższe na uwadze, Pana stanowisko, w świetle którego jest Pan uprawniony do ujęcia nieodzyskanej części wierzytelności bezpośrednio w ciężar kosztów uzyskania przychodów w 2026 roku i w latach następnych – jest nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dacie zaistnienia zdarzenia.
Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe wyłącznie wobec Pana i tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze stanem faktycznym podanym przez Pana w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu stanu faktycznego, udzielona odpowiedź straci swą aktualność.
Jednocześnie zaznaczam, że interpretację tę wydałem w oparciu o opis okoliczności faktycznych przedstawionych we wniosku. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne.
Nie prowadzę postępowania dowodowego, ograniczam się do analizy okoliczności podanych we wniosku. W stosunku do tych okoliczności wyrażam swoje stanowisko, które zawsze musi być jednak ustosunkowaniem się do poglądu (stanowiska) prezentowanego w danej sprawie przez Wnioskodawcę. Jeżeli w toku ewentualnego postępowania kontrolnego organ uzna, że zdarzenie opisane we wniosku różni się od zdarzenia występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie Pana chroniła.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
Interpretacja a sytuacja podatnika
Stanowisko organu przedstawione w interpretacji dotyczy stanu faktycznego opisanego we wniosku. Ocena, czy odnosi się ono do sytuacji innego podatnika, wymaga analizy jego dokumentów — w ramach obsługi księgowej zajmuje się tym biuro.