0113-KDWPT.4011.566.2026.2.DS
Skutki podatkowe unieważnienia umowy kredytowej.
- Sygnatura
- 0113-KDWPT.4011.566.2026.2.DS
- Rodzaj dokumentu
- Interpretacja indywidualna
- Data wydania
- Organ
- Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
- Status
- Aktualna
Interpretacja
indywidualna
– stanowisko prawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
19 sierpnia 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismem z 15 września 2026 r. – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Będąc w związku małżeńskim z … (i pozostając w nim do chwili obecnej), w styczniu 2002 r. zawarli Państwo z Bankiem … z siedzibą w .. umowę kredytu hipotetycznego nr … denominowaną w CHF. Okres kredytowania określono na 180 miesięcy. Spłata kredytu następowała w ratach kapitałowo-odsetkowych. Umowę zawarto w celu sfinansowania budowy systemem gospodarczym domu jednorodzinnego położonego we wsi … . Kredyt wraz z bankowymi opłatami (prowizją, odsetkami i ubezpieczeniem do czasu ustanowienia hipoteki) został w całości spłacony w styczniu 2017 r. W okresie kredytowanie nie korzystał Pan z tzw. „ulgi odsetkowej” obowiązującej w latach 2002-2007.
W drugiej połowie 2023 r. postanowił Pan skonsultować Pana umowę kredytową z kancelarią prawną. W wyniku czego ustanowiony pełnomocnik złożył wniosek do Sądu o zwrot nadpłaconych bankowi kwot stanowiących różnicę między kwotą zapłaconych bankowi rat, a otrzymaną nominalną wartością kredytu. W wyniku postępowania sądowego, wyrokiem z dnia … 2025 r. SO w … Sygn. akt … zasądził na Pana rzecz kwotę 89 403,94 zł (osiemdziesiąt dziewięć tysięcy czterysta trzy złote) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 7 maja 2024 r. do dnia zapłaty.
Z wyroku:
„I. Oddala powództwo o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu hipotecznego nr … na budowę domu systemem gospodarczym zawartej w dniu … stycznia 2002 roku pomiędzy powodami … a poprzednikiem prawnym pozwanego – Bankiem … ;
II. Zasądza od pozwanego … z siedzibą w … na rzecz powodów … kwotę 89.403,94 zł (osiemdziesiąt dziewięć tysięcy czterysta trzy złote) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 07 maja 2024 roku do dnia zapłaty;”
Sąd ustalił, że do dnia … stycznia 2017 r. spłacił Pan całkowicie kredyt, uiszczając na rzecz pozwanego banku oraz jego poprzednika prawnego sumę 230 894,59 zł.
Zasądzona kwota stanowiła zwrot zapłaconych przez Pana na rzecz banku prowizji, odsetek i ubezpieczenia kredytu do czasu ustanowienia hipoteki - jako kwot nienależnych bankowi z uwagi na zawarte w umowie klauzule abuzywne.
W uzasadnieniu wyroku Sąd określił kwotę udzielonego kredytu na 141 490,65 zł oraz sumę dokonanych przez Pana wpłat na 230 894,65 zł.
Z uzasadnienia wyroku:
„Jak wynika z przedłożonego w toku procesu zaświadczenia sporządzonego przez pozwanego, kredyt uruchomiono w trzech transzach, wypłacając powodom łącznie 143.687,48 zł (k. 26).
Wskazać jednak należy, iż w dniu wypłaty pierwszej transzy (…stycznia 2002 roku), bank pobrał kwotę 915,00 CHF (2.072,48 zł po przeliczeniu po kursie wskazanym w zaświadczeniu - 2,2650) na poczet prowizji kredytu oraz kwotę 54,90 CHF (124,35 zł po przeliczeniu po kursie wskazanym w zaświadczeniu - 2,2650) stanowiącą składkę ubezpieczenia do uprawomocnienia hipoteki (przy czym treścią zaświadczenia wskazano, iż składkę tą pobrano z kwoty wypłaconej transzy). Stwierdzić należy zatem, iż ostatecznie pozostawiona do dyspozycji kredytobiorców kwota kredytu wynosiła 141.490,65 zł.
Kredytobiorcy wywiązywali się z postanowień umowy, konsekwentnie regulując zobowiązania względem banku. Do dnia … stycznia 2017 roku spłacili całkowicie kredyt, uiszczając na rzecz pozwanego oraz jego poprzednika prawnego sumę 230.894,59 zł (zaświadczenie - k. 26-29v).”
Sąd Okręgowy za podstawę rozstrzygnięcia przyjął istnienie w umowie klauzul niedozwolonych (abuzywnych) dotyczących mechanizmu indeksacji.
Sąd uznał za uzasadnione Pana zarzuty dotyczące ustalania kursów walut obcych, a w konsekwencji sposób określania kwoty kredytu i rat kapitałowo-odsetkowych, jako niejasny i nieczytelny, a przez to jednostronne zawarte w postanowieniach umowy kredytu w art. 3.08 ust. 6, art. 3.10 ust. 4, art. 3.17 ust. 5 i art. 3.21 ust. 4.
Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia … 2026 r. Sygn. akt … postanowił, co następuje (cytat):
„na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w … z dnia … 2025 r., sygn. akt …
I. oddala apelację;
II. zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwotę 4.050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia zasądzającego te koszty do dnia zapłaty.”
„Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własne (art. 387 § 21 k.p.c.) jako prawidłowe ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy i wyciągnięte na ich podstawie wnioski oraz dokonaną przez Sąd ocenę prawną sprowadzającą się w szczególności do ustalenia, że umowa łącząca strony zawiera klauzule niedozwolone, które w świetle art. 3851 k.c. prowadzą do ustalenia nieważności tej umowy.
Sąd Apelacyjny podziela przy tym ocenę prawną Sądu Okręgowego, iż zawarte w umowie postanowienia dotyczące mechanizmu indeksacji miały charakter niedozwolony, co skutkowało upadkiem umowy kredytu, a w konsekwencji powstaniem po stronie powodów roszczenia o zwrot świadczeń spełnionych w wykonaniu nieważnej umowy jako świadczeń nienależnych. Wprawdzie kwestię istnienia interesu prawnego w żądaniu ustalenia na podstawie art. 189 k.p.c. ocenia inaczej to jednak na obecnym etapie postępowania nie miało to już znaczenia.”
Jak wynika z powyższego fragmentu uzasadnienia Sąd Apelacyjny ocenił odmiennie niż Sąd Okręgowy kwestię istnienia interesu prawnego (vide pkt I wyroku SO).
Bank wykonał wyrok Sądu Okręgowego w dniu … 2026 r. wpłacając na konto pełnomocnika kwotę 113 231,21 zł stanowiącą sumę:
- zasądzonej nadpłaty 89 403,94 zł;
- odsetek od ww. kwoty 19 774,19 zł;
- zastępstwa procesowego 4 050,00 zł;
- odsetek od ww. kwoty 3,08 zł.
Uzupełnienie stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego
15 września 2026 r. udzielił Pan odpowiedzi na pytania zawarte w wezwaniu:
1. Czy zgodnie z art. 3 ust. 1 oraz ust. 1a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.) posiada Pan nieograniczony obowiązek podatkowy w Polsce?
Odpowiedź: Jest Pan rezydentem podatkowym w Polsce i spełnia Pan warunki określone w art. 3 ust. 1 oraz ust. 1a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.) - tym samym ma do Pana zastosowanie nieograniczony obowiązek podatkowy w Polsce.
2. Czy odsetki ustawowe, które zasądził Sąd, to odsetki, o których mowa w art. 481 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795)?
Odpowiedź: W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy określił: „Powodom należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w zapłacie wskazanej wyżej kwoty. Stosownie do art. 481 § 1 k.c., jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Termin zapłaty świadczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, zatem świadczenie to powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu pozwanego do zapłaty (art. 455 k.c.). Zasadny jawił się zatem termin naliczania odsetek od dnia następującego po dniu doręczenia pozwanemu odpisu pozwu, to jest od dnia 07 maja 2024 roku (elektroniczne potwierdzenie odbioru odpisu pozwu - k. 43).”
Zatem odsetki ustawowe, które zasadził Sąd, to odsetki, o których mowa w art. 481 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795).
3. Czy kwota stanowiąca zwrot kosztów zastępstwa procesowego, które bank Panu zwrócił jest równa kwocie poniesionych opłat i nie przewyższa faktycznie poniesionych przez Pana wydatków z tego tytułu?
Odpowiedź: Kwota stanowiąca zwrot kosztów zastępstwa procesowego, którą zwrócił bank jest znacząco niższa od poniesionych przez Państwa kosztów z tego tytułu. Bank zwrócił kwotę zasądzoną przez Sąd Apelacyjny.
Pytanie
Czy otrzymane od Banku kwoty, tytułem stwierdzenia w umowie kredytowej klauzul abuzywnych oraz odsetki i zwrócone koszty zastępstwa procesowego wraz z odsetkami od nich, podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?
Pana stanowisko w sprawie
Uważa Pan, że otrzymana od banku kwota 89 403,94 zł oraz zasądzone odsetki i koszty zastępstwa procesowego nie stanowi przychodu podatkowego.
Podstawową zasadą podatku dochodowego od osób fizycznych jest zasada powszechności opodatkowania wyrażona w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Przepis ten stanowi, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Art. 11 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że przychodami, (z zastrzeżeniem art. 14-16, art. 17 ust. 1 pkt 6 i 9, art. 19 i art. 20 ust. 3) są m.in. otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne.
Źródła przychodów zostały wymienione w art. 10 i art. 20 ww. ustawy.
Wymienione powyżej przepisy wskazują, iż opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega dochód, osiągany w wyniku czynności, powodujących przysporzenie majątkowe. W związku z powyższym, otrzymany od banku zwrot kwoty nadpłaty rat kapitałowo-odsetkowych oraz zwrot kosztów procesu sądowego (zastępstwa procesowego) nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ stanowią jedynie zwrot wcześniej poniesionych wydatków, czyli brak jest przysporzenia majątkowego.
Natomiast zasądzone odsetki ustawowe (stanowiące przychód zaliczany do „innych źródeł”) podlegają zwolnieniu z podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b wyżej wymienionej ustawy, ponieważ odnoszą się do należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:
· dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz
· dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).
W myśl art. 9 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest, z zastrzeżeniem art. 25e, art. 29-30cb, art. 30da-30dh, art. 30e-30g, art. 30j-30p oraz art. 44 ust. 7e i 7f, suma dochodów z wszystkich źródeł przychodów.
Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Z przedstawionych przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić, w każdej sytuacji, gdy podatnik – czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów – uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Wskazać również należy, że dla celów podatkowych przyjmuje się – co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie – że pojęcie nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ma szerszy zakres niż w prawie cywilnym. Obejmuje ono bowiem wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy.
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są: inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Z opisu sprawy wynika, że w styczniu 2002 r. zawarł Pan z bankiem umowę kredytu hipotetycznego denominowaną w CHF. Okres kredytowania określono na 180 miesięcy. Spłata kredytu następowała w ratach kapitałowo-odsetkowych. Umowę zawarto w celu sfinansowania budowy systemem gospodarczym domu jednorodzinnego. Kredyt wraz z bankowymi opłatami (prowizją, odsetkami i ubezpieczeniem do czasu ustanowienia hipoteki) został w całości spłacony w styczniu 2017 r. W drugiej połowie 2023 r. postanowił Pan skonsultować umowę kredytową z kancelarią prawną, w wyniku czego ustanowiony pełnomocnik złożył wniosek do Sądu Okręgowego o zwrot nadpłaconych bankowi kwot stanowiących różnicę między kwotą zapłaconych bankowi rat, a otrzymaną nominalną wartością kredytu. W wyniku postępowania sądowego, Sąd Okręgowy zasądził na Pana rzecz kwotę 89 403,94 zł (osiemdziesiąt dziewięć tysięcy czterysta trzy złote) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 7 maja 2024 r. do dnia zapłaty. Zasądzona kwota stanowiła zwrot zapłaconych na rzecz banku prowizji, odsetek i ubezpieczenia kredytu do czasu ustanowienia hipoteki - jako kwot nienależnych bankowi z uwagi na zawarte w umowie klauzule abuzywne. W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy określił kwotę udzielonego kredytu na 141 490,65 zł oraz sumę dokonanych przez Pana wpłat na 230 894,65 zł. Za podstawę rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy przyjął istnienie w umowie klauzul niedozwolonych (abuzywnych) dotyczących mechanizmu indeksacji. Następnie Sąd Apelacyjny oddalił apelację banku i zasądził na Pana rzecz kwotę 4 050 zł (cztery tysiące pięćdziesiąt), tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia zasądzającego te koszty do dnia zapłaty.
Bank wykonał wyrok Sądu Okręgowego wpłacając na konto pełnomocnika kwotę 113 231,21 zł stanowiącą sumę:
- zasądzonej nadpłaty 89 403,94 zł;
- odsetek od ww. kwoty 19 774,19 zł;
- zastępstwa procesowego 4 050,00 zł;
- odsetek od ww. kwoty 3,08 zł.
Wskazał Pan ponadto, że odsetki ustawowe, które zasadził Sąd, to odsetki, o których mowa w art. 481 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, natomiast kwota stanowiąca zwrot kosztów zastępstwa procesowego, którą zwrócił bank, jest znacząco niższa od kosztów poniesionych z tego tytułu.
Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Podkreślić należy, że otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Wobec powyższego, otrzymanie od Banku zasadzonej nadpłaty nie stanowi dla Pana przychodu. Czynność ta nie powoduje uzyskania przez Pana przysporzenia majątkowego, wzrostu Pana majątku.
W przypadku zwrotu świadczenia klient otrzymuje bowiem z powrotem swój kapitał – zwrot zapłaconych bankowi kwot. Nie ma zatem podstaw, aby zwrócone kwoty uznać za przychód podlegający opodatkowaniu. Dla celów podatkowych zwrot taki jest neutralny podatkowo.
Podsumowując, w
analizowanej sprawie wypłata przez bank ww. kwoty nie spowoduje u Pana powstania
przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób
fizycznych, klasyfikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w
zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, podlegającego opodatkowaniu podatkiem
dochodowym od osób fizycznych.
W konsekwencji, nie ma Pan obowiązku zapłaty podatku dochodowego od wypłaconej
przez Bank ww. kwoty.
W odniesieniu do zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, stosownie do art. 98 § 2 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 468 ze zm.):
Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu prowadzącego postępowanie.
Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:
Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.
Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:
Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.
Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu (w tym zastępstwa procesowego) mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez stronę.
Z treści wniosku wynika, że Bank wypłacił Panu – zasądzony w wyroku Sądu Apelacyjnego – zwrot kosztów zastępstwa procesowego.
Zatem, zwrot kosztów procesu przez Bank na Pana rzecz nie spowoduje powstania u Pana przychodu, o którym mowa w art. 20 ust. 1 w związku z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Środki te nie będą stanowiły przysporzenia po Pana stronie i nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ w związku z dokonanym zwrotem ww. kosztów nie nastąpi realne przysporzenie majątkowe. Dla celów podatkowych otrzymana kwota zastępstwa procesowego będzie obojętna podatkowo.
Przechodząc do Pana wątpliwości w zakresie powstania obowiązku podatkowego w odniesieniu do wypłaty przez bank kwoty odsetek ustawowych za opóźnienie od kwot, co do których Sąd stwierdził nieważność umowy oraz odsetek ustawowych za opóźnienie od zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, wskazać należy, że różnego rodzaju świadczenia oraz odsetki za zwłokę w wypłacie tychże świadczeń stanowią – co do zasady – przychód w rozumieniu cytowanego wyżej art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie oznacza to jednak, że wszystkie świadczenia z ww. tytułów są opodatkowane.
Instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 i § 2 ustawy Kodeks cywilny.
Zgodnie z ww. przepisem:
Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy.
Jednakże, nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach w odniesieniu do odsetek możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje tylko wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Wolne od podatku dochodowego są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Jak wynika z brzmienia tego przepisu zwolnienie to obejmuje tylko takie odsetki, które spełniają równocześnie dwa warunki:
1) są naliczane z tytułu nieterminowej wypłaty należności,
2) świadczenia, od których są naliczane nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, są wolne od podatku dochodowego lub na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano od nich poboru podatku.
W świetle powołanych przepisów odsetki ustawowe za opóźnienie, stanowią dla Pana przychód z innych źródeł stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W Pana sytuacji jednak, skoro – jak wcześniej rozstrzygnięto – w związku ze stwierdzeniem nieważności umowy kredytu hipotecznego i zwrotem przez Bank nadwyżki tytułem świadczenia nienależnego oraz zwrotem kosztów zastępstwa procesowego po Pana stronie nie powstał przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i w konsekwencji nie wystąpił obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu, to wypłacone z tego tytułu odsetki ustawowe za opóźnienie korzystają ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tym samym w związku z otrzymaniem odsetek ustawowych za opóźnienie nie wystąpił obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu. Wobec powyższego, Pana stanowisko uznałem za prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Podkreślamy, że procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Należy wskazać, że przy wydawaniu niniejszej interpretacji dokonaliśmy wyłącznie analizy okoliczności podanych we wniosku. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest bowiem ustalanie, czy przedstawiony we wniosku stan faktyczny/zdarzenie przyszłe są zgodne ze stanem rzeczywistym. Ustalenie stanu rzeczywistego stanowi domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Jeżeli zatem, przedstawiony we wniosku stan faktyczny będzie się różnić od stanu występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie chroniła Pana w zakresie przedstawionego stanu faktycznego.
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Ponadto informujemy, że Organ wydając interpretacje w trybie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, nie odnosi się do wskazanych w sprawie kwot i nie dokonuje wyliczeń. Zgodnie bowiem z zasadą samoopodatkowania obowiązującą w polskim systemie podatkowym, na podatniku spoczywa obowiązek dokonania oceny własnej sytuacji prawnopodatkowej, a po jej dokonaniu, zachowania się zgodnie z przepisami prawa podatkowego, bowiem prawidłowość takiego wyliczenia podlega weryfikacji przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym.
Końcowo, z uwagi na to, że interpretacje prawa podatkowego wydawane są w indywidualnej sprawie zainteresowanego, co wynika z art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa – wyjaśniam, że niniejsza interpretacja dotyczy wyłącznie Pana. Nie wywołuje skutków prawnych dla innych osób – Pana żony.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
Interpretacja a sytuacja podatnika
Stanowisko organu przedstawione w interpretacji dotyczy stanu faktycznego opisanego we wniosku. Ocena, czy odnosi się ono do sytuacji innego podatnika, wymaga analizy jego dokumentów — w ramach obsługi księgowej zajmuje się tym biuro.