0113-KDWPT.4011.546.2026.2.DS
Skutki podatkowe zawartej ugody sądowej i wypłaty przez bank dodatkowego świadczenia - roszczenia odsetkowego.
- Sygnatura
- 0113-KDWPT.4011.546.2026.2.DS
- Rodzaj dokumentu
- Interpretacja indywidualna
- Data wydania
- Organ
- Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
- Status
- Aktualna
Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.
Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej
7 sierpnia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek wspólny o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnili go Państwo pismem złożonym 15 września 2026 r. – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku wspólnego jest następująca:
Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem
1) Zainteresowany będący stroną postępowania: AB
2) Zainteresowana niebędąca stroną postępowania: CD
Opis stanu faktycznego
Zainteresowani zawarli w 2008 r. z bankiem umowę kredytu indeksowanego kursem CHF.
Zainteresowani otrzymali od banku świadczenie z tytułu wypłaty kredytu w wysokości 148 764 zł. Zainteresowani wpłacili na rzecz banku łączną kwotę 255 278,67 zł.
Zainteresowani skierowali do sądu przeciwko bankowi pozew o zapłatę tytułem zwrotu nienależnego świadczenia oparty na twierdzeniu o nieważności zawartej z bankiem umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej.
W pozwie zainteresowani domagali się zasądzenia przez Sąd kwoty 106 514,67 zł tytułem zwrotu części nienależnego świadczenia spełnionego przez Zainteresowanych na rzecz banku (jako różnica pomiędzy świadczeniami spełnionymi przez obie strony na swoją rzecz).
Sąd Okręgowy w … wyrokiem z … 2024 r. uwzględnił powództwo o zapłatę kwoty 106 514,67 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 17 kwietnia 2023 r. oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.
Sąd Okręgowy w … w
uzasadnieniu wyroku z dnia … 2024 r., wskazał, że: „Konsekwencją powyższego
musiało być przyjęcie, że umowa kredytu z dnia … 2008 r.
jest nieważna w całości ze skutkiem ex tunc, jako sprzeczna z art. 3531 k.c. w
zw. art. 58 § 1 i 2 k.c.
i art. 69 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe,
ponieważ określała ona świadczenia stron w sposób nieadekwatny, umożliwiając
pozwanemu, poza jakąkolwiek kontrolą umowną, swobodne kształtowanie świadczenia
powodów. Takie uregulowanie praw i obowiązków stron było sprzeczne z naturą
umowy kredytowej, a tym samym przekraczało granice swobody umów. Nieważność
umowy w całości ze skutkiem wstecznym wynikała też z naruszenia przez pozwanego
art. 3851 § 1 k.c. i art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG — nie tylko dlatego, że
abuzywne postanowienia dotyczące indeksacji podlegały wyeliminowaniu z umowy
bez możliwości wprowadzenia w ich miejsce innego, podobnego mechanizmu, tyle że
dozwolonego, a więc zgodnego z naturą (istotą) stosunku prawnego łączącego
strony, lecz również dlatego, że zaszła niemożność dalszego wykonywania, a tym
samym rozliczenia umowy, spowodowana wyeliminowaniem z niej klauzuli niezbędnej
dla określenia wysokości podstawowego zobowiązania kredytobiorców, a to
wysokości pozostałych do spłaty rat kredytu. Skoro zaś bez niedozwolonych
postanowień, dotyczących indeksacji, umowa nie mogła dalej funkcjonować w
obrocie prawnym ze względu na brak w jej treści istotnych elementów, należało
uznać jej nieważność.”
Nadto Sąd Okręgowy w … wskazał, że:
„Wobec nieważności umowy na podstawie art. 410 § 1 k.c. po stronie powodów powstało roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia.”
„Uwzględniając okoliczność, że łącząca strony umowa została uznana przez Sąd za nieważną, świadczenie spełnione w jej wykonaniu przez powodów, obejmujące kwotę dochodzoną pozwem, należało uznać za nienależne w rozumieniu przytoczonego przepisu. Na zasadzie art. 410 § 1 k.c. trzeba było zatem przyjąć, że zgodnie z art. 405 k.c. pozwany obowiązany był do jego zwrotu.”
„O należnych powodom odsetkach za opóźnienie Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 i 2 w związku z art. 455 k.c. Zobowiązanie do zwrotu nienależnego świadczenia ma charakter bezterminowy, co oznacza że świadczenie powinno zostać spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania (art. 455 k.c.). Wezwanie do zapłaty zostało odebrane przez pozwanego w dniu 17 marca 2023 r. Wyznaczony w wezwaniu 30 dniowy termin miną w dniu 17 kwietnia 2023 r. Odsetki zostały zatem zasądzone zgodnie z żądaniem pozwie od kwoty 106 514,67 zł, tj. w dniu 17 kwietnia 2023 r., kiedy to roszczenie powodów stało się wymagalne a pozwany pozostawał względem nich w opóźnieniu.”
Bank wniósł apelację od tego orzeczenia do Sądu Apelacyjnego w … .
W toku postępowania apelacyjnego w dniu … 2026 r. strony zawarły ugodę sądową, w której treści postanowiono: „Strony uzgadniają, iż w celu ostatecznego rozliczenia roszczeń Stron wynikających z Umowy lub z nią związanych, Bank wpłaci na rachunek bankowy powodów (...) tytułem:
a) zwrotu części nadpłaconego kapitału kredytu - kwotę 106 000,00 zł
b) zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (...)
c) dodatkowego świadczenia w wysokości 24 000,00 tytułem ustalonej przez Strony części roszczenia odsetkowego zasądzonego wyrokiem (...) (przy. aut. - chodzi o wyrok Sądu Okręgowego w … z dnia … 2024 r.)
Na skutek zawarcia ugody Sąd Apelacyjny w … uchylił wyrok Sądu Okręgowego w … z dnia … 2024 r. i postępowanie umorzył.
Bank w treści ugody oświadczył, że otrzymanie „dodatkowego świadczenia” stanowi przychód podatkowy i bank sporządzi informację PIT-11 dotyczącą Zainteresowanych.
Zainteresowani nie zgadzali się z oceną charakteru wypłaconego świadczenia, lecz zawarcie ugody bez tej adnotacji banku o wystawieniu PIT-11 nie było możliwe ze strony banku, więc zgodzili się na zawarcie ugody z tą adnotacją.
Bank wywiązał się z treści ugody wypłacając świadczenia w niej opisane.
Uzupełnienie stanu faktycznego
W piśmie złożonym 15 września 2026 r. udzielili Państwo odpowiedzi na pytania zawarte w wezwaniu.
1) Czy zgodnie z art. 3 ust. 1 oraz ust. 1a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.) posiadają Państwo nieograniczony obowiązek podatkowy w Polsce?
Odpowiedź: Posiadamy nieograniczony obowiązek podatkowy w Polsce, zgodnie z art. 3 ust. 1 oraz ust. 1a Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z dnia 26 lipca 1991 r.
2) Czy zgodnie z zawartą umową o kredyt, wszyscy kredytobiorcy odpowiadają za spłatę kredytu solidarnie, a więc do pełnej wysokości?
Odpowiedź: Umowa kredytu została zawarta łącznie przez małżonków CD i AB z jednej strony i Bank … z drugiej strony. Jeśli chodzi o charakter odpowiedzialności kredytobiorców względem banku to jest to odpowiedzialność „in solidum” (inaczej solidarność nieprawidłowa), albowiem każdy z małżonków jest odpowiedzialny za zapłatę kredytu w całości, czyli istnieją dwa odrębne zobowiązania, których treścią jest spełnienie identycznego świadczenia na rzecz banku jako wierzyciela, a spełnienie świadczenia przez jednego z małżonków powoduje wygaśnięcie wierzytelności banku względem drugiego małżonka, a jednocześnie ustawa ani umowa nie zastrzega solidarności biernej po stronie kredytobiorców (art. 369 k.c.), a tylko wówczas można by uznać zobowiązanie kredytobiorców za zobowiązanie solidarne w rozumieniu art. 366 k.c.
3) Czy wypłacone Państwu przez bank dodatkowe świadczenie w wysokości 24 000,00, o którym mowa we wniosku, będą to odsetki ustawowe za opóźnienie? Jeśli tak, z jakiego tytułu i od jakiego świadczenia będą naliczone?
Odpowiedź: Wypłacone przez bank dodatkowe świadczenie zostało już opisane we wniosku o wydanie interpretacji. Jest to, zgodnie z treścią zawartej przez strony ugody, świadczenie wypłacone tytułem: „części roszczenia odsetkowego zasądzonego wyrokiem”, tj. wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia … 2024 r.
Sąd Okręgowy w … wyrokiem z dnia … 2024 r. zasądził oprócz należności głównej w wysokości 106 514,67 zł, także odsetki ustawowe za opóźnienie w zapłacie tej kwoty, za okres od dnia 17 kwietnia 2023 r. do dnia zapłaty. Na dzień zawarcia ugody odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 106 514,67 zł wyniosły: 36 776,73 zł. W treści ugody bank zobowiązał się zapłacić część tych odsetek, tj. kwotę 24 000 zł i takie świadczenie zostało Wnioskodawcom wypłacone.
Należność główna wynosząca 106 514,67 zł, od której zostały zapłacone przez bank odsetki, została przez Sąd Okręgowy w … w wyroku z dnia … 2024 r. zasądzona na podstawie art. 410 §1 k.c. jako zwrot nienależnego świadczenia, które AB i CD spełnili w wykonaniu umowy, która okazała się nieważna. Jak wskazał Sąd w uzasadnieniu „Wobec nieważności umowy na podstawie art. 410 § 1 k.c. po stronie powodów powstało roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia. ”
4) W jaki sposób i na podstawie jakich przepisów prawa zostanie określona wysokość kwoty, o których mowa we wniosku, tj. jakie kryteria i okoliczności oraz przepisy prawa spowodowały określenie wysokości odsetek?
Odpowiedź: Wysokość odsetek wynika z treści art. 481 §1 i 2 k.c. Są to odsetki ustawowe w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych.
Jak wskazał Sąd Okręgowy w … w wyroku z dnia … 2024 r.: „O należnych powodom odsetkach za opóźnienie Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 i 2 w związku z art. 455 k.c. Zobowiązanie do zwrotu nienależnego świadczenia ma charakter bezterminowy, co oznacza, że świadczenie powinno zostać spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania (art. 455 k.c.). Wezwanie do zapłaty zostało odebrane przez pozwanego w dniu 17 marca 2023 r. Wyznaczony w wezwaniu 30 dniowy termin miną w dniu 17 kwietnia 2023 r. Odsetki zostały zatem zasądzone zgodnie z żądaniem pozwie od kwoty 106 514,67 zł, tj. w dniu 17 kwietnia 2023 r., kiedy to roszczenie powodów stało się wymagalne a pozwany pozostawał względem nich w opóźnieniu.”
Szczegółowe wyliczenie kwoty zasądzonych odsetek prezentuje poniższa tabela:
Wartość odsetek dla kwoty: 106 514,67 zł
|
Okres |
Liczba dni |
Stawka procentowa |
Wartość odsetek |
|
05.03.2026 - 15.06.2026 |
103 |
9.25% |
2 780,32 zł |
|
04.12.2025 - 04.03.2026 |
91 |
9.50% |
2 522,79 Zł |
|
06.11.2025 - 03.12.2025 |
28 |
9.75% |
796,67 zł |
|
09.10.2025 - 05.11.2025 |
28 |
10.00% |
817,10 zł |
|
04.09.2025 - 08.10.2025 |
35 |
10.25% |
1 046,91 zł |
|
03.07.2025 - 03.09.2025 |
63 |
10.50% |
1 930,40 zł |
|
08.05.2025 - 02.07.2025 |
56 |
10.75% |
1 756,76 zł |
|
05.10.2023 - 07.05.2025 |
581 |
11.25% |
19 074,15 zł |
|
07.09.2023 - 04.10.2023 |
28 |
11.50% |
939,66 zł |
|
17.04.2023 - 06.09.2023 |
143 |
12.25% |
5 111,97 zł |
|
Łączna wartość odsetek: 36 776,73 zł |
|||
Zapłacone przez bank świadczenie w wysokości
24 000 zł to część wyżej opisanych odsetek.
W pozostałej części na mocy ugody CD i AB zrzekli się roszczenia wobec banku.
5) Czy odsetki ustawowe, które zostały Państwu wypłacone przez bank, zostały zasądzone przez Sąd z tytułu nieterminowej wypłaty zasądzonej przez Sąd należności głównej?
Odpowiedź: Tak, Sąd zasądził te odsetki jako odsetki za opóźnienie w zapłacie dochodzonej należności głównej, na podstawie art. 481 §1 i 2 k.c., a zatem jako odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty zasądzonej należności głównej.
6) Czy odsetki za opóźnienie będą naliczone od wartości roszczenia wynikającego z pozwu za okres od zgłoszenia tego roszczenia do momentu wypłaty odsetek? Należy to dokładnie opisać?
Odpowiedź: Odsetki zostały zasądzone za okres od dnia 17 kwietnia 2023 r. do dnia zapłaty, dlatego, że w dniu 17 kwietnia 2023 r. roszczenie CD i AB stało się wymagalne. Sąd uznał, że CD i AB wezwali bank do zapłaty należności głównej wynoszącej 106 514,67 zł pismem doręczonym w dniu 17 marca 2023 r., w którym wyznaczono 30 dniowy termin płatności, który upłynął w dniu 17 kwietnia 2023 r. i dlatego odsetki zostały zasądzone od dnia 17 kwietnia 2023 r.
7) Czy odsetki ustawowe, które zasądził Sąd, to odsetki, o których mowa w art. 481 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795)?
Odpowiedź: Tak to odsetki ustawowe, o których mowa w art. 481 §1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 Kodeks cywilny.
Pytania
1) Czy wypłacone przez bank świadczenie w wysokości 24 000 zł, tytułem części roszczenia odsetkowego zasądzonego wyrokiem Sądu Okręgowego w …z dnia … 2024 r., stanowi przychód podatkowy podatku dochodowego od osób fizycznych, w sytuacji w której Sąd Okręgowy w … w wyroku z dnia … 2024 r. zasądził kwotę 106 514,67 zł, tytułem zwrotu nienależnego świadczenia, uznając umowę kredytu za nieważną w całości oraz zasądził odsetki za opóźnienie w zapłacie tej kwoty za okres od 17 kwietnia 2023 r. do dnia zapłaty?
2) W przypadku prawidłowej odpowiedzi Zainteresowanych na pytanie nr 1 i uznania, że wolne od podatku jest otrzymane świadczenie odsetkowe od zwrotu nienależnego świadczenia, czy Zainteresowani mają obowiązek deklarowania przychodu w deklaracji rocznej PIT, jeśli bank wystawi PIT-11 obejmujący świadczenie odsetkowe, stanowiące przedmiot niniejszego wniosku o interpretację?
Państwa stanowisko w sprawie
Ad. 1
Zdaniem Zainteresowanych otrzymane od banku świadczenie w wysokości 24 000,00 zł tytułem ustalonej przez Strony części roszczenia odsetkowego zasądzonego wyrokiem Sądu Okręgowego w … z dnia … 2024 r., nie stanowi przychodu podatkowego podatku dochodowego od osób fizycznych.
Wyjaśniając swoje stanowisko, Zainteresowani wskazują, że zgodnie z art. 11 Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika pieniądze i wartości pieniężne. Jak podkreśla się w komentarzach do Ustawy: opodatkowaniu podlega realne przysporzenie majątkowe o charakterze definitywnym, a świadczenia stanowiące zwrot wydatków nie generują przychodu podatkowego.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - wolne od podatku dochodowego są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w … z dnia … 2024 r., Sąd uznał, że umowa kredytu była od początku nieważna w całości, a Zainteresowanym przysługiwało od banku roszczenie tytułem zwrotu nienależnego świadczenia wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w jego zapłacie.
Zgodnie z ugodą bank zobowiązał się do zapłaty części świadczenia głównego, stanowiącego zwrot nienależnego świadczenia, a także zobowiązał się do zapłaty świadczenia, określonego jako dodatkowego, ale opisanego jednak jako zapłata części roszczenia odsetkowego zasądzonego przez sąd, a przysługującego Zainteresowanym z tytułu opóźnienia w zapłacie świadczenia głównego, będącego zwrotem nienależnego świadczenia.
Otrzymanie zwrotu nienależnego świadczenia, nie może stanowić przychodu podatkowego, albowiem jest to zwrot tego co Zainteresowani wcześniej wpłacili na rzecz banku, jest to restytucja, a zatem nie stanowi przysporzenia majątkowego na rzecz Zainteresowanych. Tym samym - zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 pkt 95b Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - odsetki ustawowe za opóźnienie w zapłacie świadczenia będącego zwrotem nienależnego świadczenia również są wolne od podatku.
Ad. 2
Zdaniem Zainteresowanych w przypadku uznania, że otrzymane przez Zainteresowanych odsetki od nienależnego świadczenia są wolne od podatku, Zainteresowani nie mają obowiązku deklarowania w deklaracji rocznej PIT za 2026 r. przychodu w kwocie równej otrzymanym odsetkom, nawet jeśli bank wystawi deklarację PIT-11 uznając, że wypłacone odsetki stanowią przychód podatkowy.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. 2026 r. poz. 592 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Jak stanowi art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:
• pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;
• pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.
Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.
Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.
Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.
Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Z opisu wynika, że Zainteresowani zawarli w 2008 r. z bankiem umowę kredytu indeksowanego kursem CHF. Otrzymali od banku świadczenie z tytułu wypłaty kredytu w wysokości 148 764 zł. Zainteresowani wpłacili na rzecz banku łączną kwotę 255 278,67 zł. Następnie skierowali do sądu przeciwko bankowi pozew o zapłatę tytułem zwrotu nienależnego świadczenia oparty na twierdzeniu o nieważności zawartej z bankiem umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej.
W pozwie Zainteresowani domagali się zasądzenia przez Sąd kwoty 106 514,67 zł tytułem zwrotu części nienależnego świadczenia spełnionego przez Zainteresowanych na rzecz banku (jako różnica pomiędzy świadczeniami spełnionymi przez obie strony na swoją rzecz).
Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo o zapłatę kwoty 106 514,67 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 17 kwietnia 2023 r. oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.
Sąd Okręgowy wskazał m.in., że: wobec nieważności umowy na podstawie art. 410 § 1 k.c. po stronie powodów powstało roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia.
O należnych powodom odsetkach za opóźnienie Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 i 2 w związku z art. 455 k.c. Zobowiązanie do zwrotu nienależnego świadczenia ma charakter bezterminowy, co oznacza że świadczenie powinno zostać spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania (art. 455 k.c.). Wezwanie do zapłaty zostało odebrane przez pozwanego w dniu 17 marca 2023 r. Wyznaczony w wezwaniu 30 dniowy termin miną w dniu 17 kwietnia 2023 r. Odsetki zostały zatem zasądzone zgodnie z żądaniem pozwie od kwoty 106 514,67 zł, tj. w dniu 17 kwietnia 2023 r., kiedy to roszczenie powodów stało się wymagalne a pozwany pozostawał względem nich w opóźnieniu.
Od orzeczenia Sądu Okręgowego Bank wniósł apelację.
W toku postępowania apelacyjnego … 2026 r. strony zawarły ugodę sądową, w której treści postanowiono: „Strony uzgadniają, iż w celu ostatecznego rozliczenia roszczeń Stron wynikających z Umowy lub z nią związanych, Bank wpłaci na rachunek bankowy powodów (...) tytułem:
a) zwrotu części nadpłaconego kapitału kredytu - kwotę 106 000,00 zł,
b) zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (...),
c) dodatkowego świadczenia w wysokości 24 000,00 tytułem ustalonej przez Strony części roszczenia odsetkowego zasądzonego wyrokiem.
Na dzień zawarcia ugody odsetki ustawowe za opóźnienie
od kwoty 106 514,67 zł wyniosły:
36 776,73 zł. W treści ugody bank zobowiązał się zapłacić część tych odsetek,
tj. kwotę 24 000 zł i takie świadczenie zostało Zainteresowanym wypłacone.
Należność główna wynosząca 106 514,67 zł, od której zostały zapłacone przez bank odsetki, została przez Sąd Okręgowy zasądzona jako zwrot nienależnego świadczenia, które Zainteresowani spełnili w wykonaniu umowy, która okazała się nieważna. Po stronie za interesowanych powstało zatem roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia.
Wskazać należy, że instytucja kredytu została uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.
Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Co do zasady odsetki stanowią przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, jednak w niektórych sytuacjach i po spełnieniu określonych warunków mogą one podlegać zwolnieniu z opodatkowania.
Aby ustalić, czy odsetki, które wypłaci Panu bank podlegają zwolnieniu z opodatkowania, należy ustalić, czy świadczenia, od których te odsetki są naliczane, stanowią przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Jak wskazano we wniosku Zainteresowanie zawarli z Bankiem ugodę. Ugoda – jako jeden z typów umów – regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.
Zgodnie z art. 917 ustawy Kodeks cywilny:
Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.
Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.
W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.
Jak już wyżej wskazano, Zainteresowani skierowali do sądu przeciwko bankowi pozew o zwrot nienależnego świadczenia oparty na twierdzeniu o nieważności zawartej z bankiem umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej.
W pozwie Zainteresowani domagali się zasądzenia przez Sąd kwoty tytułem zwrotu części nienależnego świadczenia spełnionego przez Zainteresowanych na rzecz banku (jako różnica pomiędzy świadczeniami spełnionymi przez obie strony na swoją rzecz).
Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo o zapłatę kwoty wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 17 kwietnia 2023 r.
Należność główna, od której zostały zapłacone przez bank odsetki, została przez Sąd Okręgowy zasądzona jako zwrot nienależnego świadczenia, które Zainteresowani spełnili w wykonaniu umowy, która okazała się nieważna. Po stronie za interesowanych powstało zatem roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia.
Zatem, zwrócona przez bank część nadpłaconego kapitału kredytu, nie będzie stanowić dla Zainteresowanych przysporzenia majątkowego i tym samym nie będzie stanowić przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Pod pojęciem odsetek rozumie się tradycyjnie wynagrodzenie za korzystanie przez pewien czas z cudzego kapitału lub też za opóźnienie w zapłacie wymagalnej już sumy pieniężnej (por. T. Dybowski, A. Pyrzyńska, [w:] System Prawa Prywatnego, t. 5, 2013 r., s. 273).
Instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 ustawy Kodeks cywilny, zgodnie z którym:
Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Na podstawie art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego:
Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy.
Stosownie zaś do art. 455 tego Kodeksu:
Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.
Wskazuję, że nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Wolne od podatku dochodowego są: odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Jak wynika z brzmienia tego przepisu zwolnienie to obejmuje tylko takie odsetki, które spełniają równocześnie dwa warunki:
1) są naliczane z tytułu nieterminowej wypłaty należności,
2) świadczenia, od których są naliczane, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, są wolne od podatku dochodowego lub na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano od nich poboru podatku.
Zatem skoro zwrócona przez bank część nadpłaconego kapitału kredytu, nie będzie stanowić dla Zainteresowanych przysporzenia majątkowego i tym samym nie będzie stanowić przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to również dodatkowe świadczenie (część roszczenia odsetkowego) wypłacone Zainteresowanym na mocy ugody w kwocie 24 000, 00 zł, będzie wolne od podatku, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Odnosząc się natomiast do wątpliwości Zainteresowanych w zakresie pytania drugiego, stwierdzić należy, że skoro odsetki za opóźnienie (część roszczenia odsetkowego), korzystają ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy, to w takim przypadku, mimo wystawienia przez bank informacji PIT-11, Zainteresowani nie będą mieć obowiązku do wykazania w zeznaniu podatkowym składanym w ramach rozliczenia rocznego, ujętych w informacji PIT-11 kwot.
Wobec powyższego, Państwa stanowisko uznałem za prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Podkreślamy, że procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Należy wskazać, że przy wydawaniu niniejszej interpretacji dokonaliśmy wyłącznie analizy okoliczności podanych we wniosku. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest bowiem ustalanie, czy przedstawiony we wniosku stan faktyczny/zdarzenie przyszłe są zgodne ze stanem rzeczywistym. Ustalenie stanu rzeczywistego stanowi domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Jeżeli zatem, przedstawiony we wniosku stan faktyczny będzie różnić się od stanu występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie chronić Państwa w zakresie przedstawionego stanu faktycznego.
Ponadto, wydając interpretacje indywidualne nie weryfikujemy kwot i obliczeń. Zgodnie bowiem z zasadą samoopodatkowania, obowiązującą w polskim systemie podatkowym, na podatniku spoczywa obowiązek określenia podstawy opodatkowania, a prawidłowość takiego obliczenia podlega weryfikacji przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym.
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania
Pan AB (Zainteresowany będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.
Interpretacja a sytuacja podatnika
Stanowisko organu przedstawione w interpretacji dotyczy stanu faktycznego opisanego we wniosku. Ocena, czy odnosi się ono do sytuacji innego podatnika, wymaga analizy jego dokumentów — w ramach obsługi księgowej zajmuje się tym biuro.