0113-KDWPT.4011.439.2026.2.SK

 Interpretacja indywidualna
– stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych:

·         w zakresie pytania nr 2 – jest nieprawidłowe;

·         w zakresie pytania nr 1, 3 i 4 – jest prawidłowe.

Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej

6 lipca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek wspólny z 3 lipca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnili go Państwo pismem z 25 sierpnia 2026 r. (data wpływu 28 sierpnia 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku wspólnego jest następująca:

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem

1)  Zainteresowana będąca stroną postępowania: ………

2)  Zainteresowany niebędący stroną postępowania: ………

Opis stanu faktycznego

Wnioskodawcy zawarli w 2008 r. z Bankiem umowę o kredyt hipoteczny X.

W związku z wykonywaniem tej umowy Wnioskodawcy dokonywali na rzecz Banku płatności wynikających z umowy kredytu, w tym w szczególności spłaty rat kapitałowo-odsetkowych oraz innych kosztów związanych z kredytem.

W 2024 r. Sąd Okręgowy wydał wyrok w sprawie z powództwa Wnioskodawców przeciwko Bankowi, dotyczącej roszczeń związanych z umową kredytu hipotecznego X.

Wyrokiem tym Sąd:

• ustalił nieważność umowy kredytu,

• zasądził od Banku na rzecz Wnioskodawców kwoty 77 701,97 zł oraz 31 382,46 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie,
• zasądził na rzecz Wnioskodawców zwrot kosztów procesu.

Bank złożył apelację od powyższego wyroku.

W toku postępowania strony zawarły porozumienie dotyczące rozliczenia wzajemnych roszczeń związanych z nieważną umową kredytu.

Na podstawie zawartego porozumienia strony ustaliły, że:

1)    Łączna wierzytelność Wnioskodawców wobec Banku wynosiła 291 905,70 zł i obejmowała:

·         kwotę 76 631,96 zł stanowiącą równowartość rat kapitałowo-odsetkowych uiszczonych przez Wnioskodawców w walucie PLN,

·         kwotę 24 021,09 zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie naliczonych zgodnie z wyrokiem sądu,

·         kwotę 31 382,46 CHF stanowiącą równowartość rat kapitałowo-odsetkowych uiszczonych przez Wnioskodawców w walucie CHF. Stanowi to kwotę 145 263,29 zł po przeliczeniu po kursie średnim CHF z dnia wyroku, tj. kurs 4,6291;

·         kwotę 9 701,69 CHF tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie. Stanowi to kwotę 44 910,09 zł po przeliczeniu po kursie średnim CHF z dnia wyroku, tj. kurs 4,6291:

·         kwotę 1 070 zł tytułem prowizji od udzielonego kredytu.

2)  Wierzytelność Banku wobec Wnioskodawców została określona na kwotę 106 999,99 zł tytułem zwrotu udostępnionego kapitału kredytu.

3)  Strony dokonały wzajemnego potrącenia wierzytelności, wskutek czego Bank zobowiązał się zapłacić Wnioskodawcom kwotę 184 905,71 zł.

Ponadto strony ustaliły rozliczenie kosztów postępowania.

Bank zobowiązał się do zapłaty na rzecz Wnioskodawców kwoty 8 100 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

W dniu … czerwca 2026 r. na rachunek bankowy, którego właścicielem jest Wnioskodawczyni, została przekazana przez kancelarię prawną reprezentującą Wnioskodawców kwota 167 312,59 zł oraz kwota 1 000 zł.

Łączna kwota wpływu wyniosła 168 312,59 zł.

Z przekazanych Wnioskodawcom informacji wynika, że łączna kwota uzyskana w związku z porozumieniem kompensacyjnym wynosiła 193 005,71 zł i została rozliczona w następujący sposób:

•   Wnioskodawca:

o   zwrot świadczeń związanych ze stwierdzeniem nieważności umowy kredytu-57 987,26 zł,

o   odsetki-34 465,59 zł;

•   Wnioskodawczyni:

o   zwrot świadczeń związanych ze stwierdzeniem nieważności umowy kredytu-57 987,27 zł,

o   odsetki - 34 465,59 zł;

•   koszty zastępstwa procesowego - 8100 zł.

Z kwoty należnej Wnioskodawcom kancelaria prawna potrąciła swoje wynagrodzenie zgodnie z zawartą umową o zastępstwo procesowe.

Wynagrodzenie kancelarii obejmowało:

·     10% od kwoty kapitału kredytu udostępnionego przez Bank, tj. od kwoty 106 999,99 zł-10 700 zł,

·     10% od uzyskanych świadczeń dotyczących odsetek - 6 893,12 zł.

Łączne potrącone wynagrodzenie kancelarii wyniosło 17 593,12 zł.

Po dokonaniu potrącenia kancelaria przekazała Wnioskodawcom kwotę 167 312,59 zł.

Dodatkowo Wnioskodawcy otrzymali kwotę 1 000 zł stanowiącą zwrot opłaty sądowej i opłaty skarbowej.

Wnioskodawcy nie otrzymali od Banku ani od kancelarii informacji PIT-11, PIT-8C ani innego dokumentu wskazującego na obowiązek rozliczenia podatku dochodowego z tytułu otrzymanych kwot.

Środki otrzymane przez Wnioskodawców zostały wypłacone w związku z rozliczeniem nieważnej umowy kredytu hipotecznego oraz zakończeniem sporu sądowego z Bankiem.

Uzupełnienie stanu faktycznego

W piśmie z 25 sierpnia 2026 r., udzielili Państwo odpowiedzi na pytania zawarte w wezwaniu:

1)    Czy zgodnie z art. 3 ust. 1 oraz ust. 1a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.) posiadają Państwo nieograniczony obowiązek podatkowy w Polsce?

Odpowiedź: Wnioskodawcy posiadają nieograniczony obowiązek podatkowy w Polsce, o którym mowa w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wnioskodawcy posiadają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a tym samym spełniają przesłanki określone w art. 3 ust. 1 a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W szczególności centrum ich interesów osobistych i gospodarczych znajduje się na terytorium Polski.

W konsekwencji Wnioskodawcy podlegają w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, tj. obowiązkowi podatkowemu od całości osiąganych dochodów (przychodów), bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów.

2)    Czy celem zaciągniętego w dniu 9 maja 2008 r. kredytu hipotecznego było zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:

-        jednego gospodarstwa domowego albo

-        więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2023 r. poz. 1774 i 1843).

Odpowiedź: Celem kredytu hipotecznego nr X, zaciągniętego przez Wnioskodawców w 2008 r., było zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego, tj. gospodarstwa domowego prowadzonego wspólnie przez Wnioskodawców jako małżonków.

Kredyt został przeznaczony na zakup jednego lokalu mieszkalnego, który został nabyty w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych Wnioskodawców.

Wnioskodawcy od momentu nabycia lokalu mieszkalnego wspólnie w nim zamieszkują i prowadzą w nim wspólne gospodarstwo domowe. Lokal ten do chwili obecnej stanowi miejsce zamieszkania Wnioskodawców i służy zaspokajaniu ich własnych potrzeb mieszkaniowych.

Przedmiotowy kredyt nie został zaciągnięty w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych więcej niż jednego gospodarstwa domowego.

3)    Czy nieruchomość, której dotyczył kredyt jest położona w Polsce lub innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej?

Odpowiedź: Nieruchomość, której dotyczył kredyt hipoteczny nr X, jest położona na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

4)    Na jakiej konkretnie nieruchomości (prawie majątkowym) kredyt hipoteczny został zabezpieczony hipoteką − prosimy wskazać dokładną datę nabycia, miejsce położenia tej nieruchomości i tytuł prawny przysługujący do niej?

Odpowiedź: Przedmiotem zabezpieczenia kredytu hipotecznego nr X, na którym została ustanowiona hipoteka na rzecz Banku jest lokal mieszkalny nr …, położony przy ul. … w …, o powierzchni użytkowej 63,80 m2, dla którego prowadzona jest przez Sąd Rejonowy księga wieczysta nr ….

Zgodnie z umową kredytu celem kredytu był „zakup gotowego mieszkania na rynku wtórnym”, a kwota kredytu wynosiła 107 000,00 zł.

W umowie kredytu jako przedmiot zabezpieczenia wskazano nieruchomość objętą księgą wieczystą nr …, położoną przy ul. …, lokal nr …, w …, o powierzchni 63,80 m2.

Wnioskodawcy nabyli przedmiotowy lokal mieszkalny w 2008 r., na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego w 2008 r. w Kancelarii Notarialnej …

Zgodnie z § 2 aktu notarialnego … i … małżonkowie … nabyli lokal mieszkalny wraz z prawami z nim związanymi ze środków pochodzących z ich majątku wspólnego, częściowo z kredytu bankowego, za cenę 265 000,00 zł.

Tytułem prawnym Wnioskodawców do przedmiotowego lokalu jest prawo własności lokalu mieszkalnego, przysługujące Wnioskodawcom na zasadach ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej.

Z własnością lokalu związany jest udział w nieruchomości wspólnej obejmującej prawo użytkowania wieczystego oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali.

Przedmiotowy lokal mieszkalny został nabyty w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych Wnioskodawców. Wnioskodawcy od momentu nabycia lokalu wspólnie w nim zamieszkują i do chwili obecnej lokal ten służy zaspokajaniu ich własnych potrzeb mieszkaniowych.

5)    Czy bank, z którym zawarliście Państwo umowę kredytową dotyczącą kredytu był podmiotem, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawnionym do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów?

Odpowiedź: Tak. Bank, z którym Wnioskodawcy zawarli w 2008 r. umowę o kredyt hipoteczny nr X, był podmiotem prowadzącym działalność bankową, podlegającym nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym oraz uprawnionym do udzielania kredytów na podstawie przepisów regulujących zasady funkcjonowania banków. Tym samym warunek wskazany w wezwaniu Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej dotyczący statusu kredytodawcy był spełniony w odniesieniu do przedmiotowej umowy kredytowej.

6)    Czy kredyt został zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie?

Odpowiedź: Tak. Kredyt hipoteczny nr X został zabezpieczony hipoteką ustanowioną na lokalu mieszkalnym stanowiącym odrębną nieruchomość, położonym w … przy ul. …, lokal nr …, o powierzchni użytkowej 63,80 m2, dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr … przez Sąd Rejonowy. Zgodnie z umową kredytu przedmiotem zabezpieczenia była nieruchomość objęta księgą wieczystą nr …. Hipoteka została ustanowiona na nieruchomości, którą Wnioskodawcy nabyli w 2008 r. do majątku wspólnego małżonków. Lokal ten został nabyty w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych Wnioskodawców i do chwili obecnej służy temu celowi.

7)    Czy zgodnie z zawartą umową o kredyt, wszyscy kredytobiorcy odpowiadają za spłatę kredytu solidarnie, a więc do pełnej wysokości?

Odpowiedź: Tak. Oboje Wnioskodawcy byli stronami umowy kredytu i oboje byli zobowiązani wobec Banku do spłaty całości zobowiązania wynikającego z umowy. Kredyt został zaciągnięty przez oboje małżonków na zakup lokalu mieszkalnego do ich majątku wspólnego, służącego zaspokojeniu ich własnych potrzeb mieszkaniowych. W konsekwencji Wnioskodawcy odpowiadali wobec Banku za spłatę kredytu solidarnie, a każdy z nich odpowiadał za całość zobowiązania. W umowie oboje zostali wskazani jako „Kredytobiorca”, bez wskazania odrębnych części zadłużenia przypadających na każdego z nich.

Powyższe wynika również z charakteru zobowiązania, które dotyczyło wspólnego mienia małżonków. Wnioskodawcy wspólnie nabyli bowiem lokal mieszkalny ze środków pochodzących z majątku wspólnego, a kredyt został przeznaczony na sfinansowanie części ceny tego lokalu.

8)    Kiedy (należy wskazać datę) zawarliście Państwo porozumienie z bankiem dotyczące rozliczenia wzajemnych roszczeń związanych z nieważną umową kredytu?

Odpowiedź: Porozumienie z Bankiem dotyczące rozliczenia wzajemnych roszczeń stron związanych z nieważną Umową o Kredyt Hipoteczny nr X z 2008 r. zostało zawarte w maju 2026 r.

Porozumienie zostało zawarte po wydaniu przez Sąd Okręgowy w 2024 r. wyroku w sprawie, w którym stwierdzono nieważność ww. umowy kredytu. Na podstawie porozumienia strony dokonały wzajemnego rozliczenia roszczeń wynikających z nieważnej umowy, poprzez potrącenie wierzytelności Kredytobiorców wobec Banku z wierzytelnością Banku z tytułu udostępnionego kapitału kredytu.

9)    Czy w wyniku zawarcia porozumienia Bank zwrócił Państwu środki pieniężne w kwocie uprzednio spłaconej przez Państwa (z uwzględnieniem wartości udostępnionego kredytu)?

Odpowiedź: Tak. W wyniku zawarcia Porozumienia z maja 2026 r. Bank dokonał rozliczenia wzajemnych roszczeń wynikających z nieważnej Umowy o Kredyt Hipoteczny nr X, a następnie środki należne Wnioskodawcom zostały im faktycznie wypłacone.

Zgodnie z zawartym Porozumieniem wierzytelność Kredytobiorców wobec Banku została określona na kwotę 291 905,70 zł, natomiast wierzytelność Banku z tytułu udostępnionego kapitału kredytu wynosiła 106 999,99 zł. Wierzytelności te zostały wzajemnie potrącone do wysokości wierzytelności Banku, w wyniku czego Bank zobowiązał się do zapłaty na rzecz Kredytobiorców kwoty 184 905,71 zł.

Ponadto Bank zobowiązał się do zapłaty na rzecz Kancelarii 8 100 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w apelacji. Kwota 8 100 zł została przekazana Kancelarii, a nie Kredytobiorcom jako dodatkowe wynagrodzenie.

10) Czy kwota 193 005,71 zł, która została Państwu wypłacona przez bank, stanowi w całości zwrot środków, które zostały wpłacone do banku tytułem spłaty kapitału i odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych), które w wyniku potrącenia wzajemnych roszczeń stały się nienależne bankowi?

Odpowiedź: Nie. Kwota 193 005,71 zł nie stanowi w całości zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych.

Z rozliczenia wpływu z maja 2026 r. wynika:

·         115 974,53 zł - zwrot świadczeń związanych ze stwierdzeniem nieważności umowy,

·         68 931,18 zł - odsetki,

·         8 100,00 zł - koszty zastępstwa procesowego w apelacji. Kwota 8 100 zł została przekazana Kancelarii, a nie Kredytobiorcom.

Czyli w kwocie 193 005,71 zł znajdują się również odsetki ustawowe oraz koszty zastępstwa procesowego w apelacji.

11) Czy kwota 193 005,71 zł przekracza łączną wartość kwot zapłaconych przez Państwa na rzecz banku w wykonaniu umowy kredytu hipotecznego?

Odpowiedź: Nie. Kwota 193 005,71 zł wypłacona w związku z zawarciem Porozumienia nie przekracza łącznej wartości kwot zapłaconych przez Kredytobiorców na rzecz Banku w wykonaniu Umowy o Kredyt Hipoteczny.

Kwota otrzymana od Banku obejmowała przede wszystkim zwrot świadczeń spełnionych przez Kredytobiorców w wykonaniu nieważnej umowy, przy czym przy rozliczeniu uwzględniono i potrącono wierzytelność Banku z tytułu udostępnionego kapitału kredytu w wysokości 106 999,99 zł. Ponadto w kwocie 193 005,71 zł zawarte były odsetki ustawowe za opóźnienie oraz koszty zastępstwa procesowego w apelacji. Koszty zastępstwa procesowego w apelacji zostały przekazane Kancelarii, a nie Kredytobiorcom (kwota 8 100 zł).

Kwota 193 005,71 zł została rozliczona następująco:

Wnioskodawca:

·         57 987,26 zł - zwrot świadczeń związanych ze stwierdzeniem nieważności umowy kredytu,

·         34 465,59 zł - odsetki;

Wnioskodawczyni:

·         57 987,27 zł - zwrot świadczeń związanych ze stwierdzeniem nieważności umowy kredytu,

·         34 465,59 zł - odsetki;

8 100 zł - koszty zastępstwa procesowego w apelacji przekazane Kancelarii, a nie Kredytobiorcom.

Z należnej kwoty Kancelaria Prawna, zgodnie z zawartą umową o zastępstwo procesowe, potrąciła wynagrodzenie w łącznej wysokości 17 593,12 zł (kwota honorarium), obejmujące:

·         10 700 zł - 10% od kwoty udostępnionego przez Bank kapitału kredytu w wysokości 106 999,99 zł,

·         6 893,12 zł - 10% od uzyskanych świadczeń z tytułu odsetek.

Dodatkowo Kancelaria Prawna otrzymała koszty zastępstwa procesowego apelacji w kwocie 8100 zł - ta kwota nigdy nie została przekazana na rachunek Kredytobiorców.

Po potrąceniu wynagrodzenia Kancelarii i kosztów zastępstwa procesowego, Kredytobiorcom przekazano 167 312,59 zł.

Kwota otrzymana od Banku nie stanowiła zatem nadwyżki ponad świadczenia związane z wykonaniem nieważnej umowy kredytu i należne koszty/odsetki.

12) Czy ww. kwota, która została Państwu wypłacona przez bank, stanowi przysporzenie ponad kwoty uiszczane tytułem spłaty przedmiotowego kredytu, tj. dodatkowe przysporzenie wynikające z zawartej ugody?

Odpowiedź: Nie. Kwota 193 005,71 zł nie stanowi w całości dodatkowego przysporzenia wynikającego z zawarcia porozumienia. Kwota 115 974,53 zł stanowi zwrot świadczeń spełnionych wcześniej w wykonaniu nieważnej umowy, natomiast pozostała część obejmuje odsetki ustawowe za opóźnienie oraz koszty zastępstwa procesowego w apelacji (kwota 8100 zł - koszty zastępstwa procesowego w apelacji zostały przekazane Kancelarii, a nie Kredytobiorcom).

13) Czy odsetki ustawowe, które zasądził Sąd, to odsetki, o których mowa w art. 481 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795)?

Odpowiedź: Tak. Odsetki zasądzone przez Sąd zostały w wyroku określone jako „odsetki ustawowe za opóźnienie”, naliczane od dnia 19 czerwca 2023 r. do dnia zapłaty.

Są to zatem odsetki za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, o których mowa w art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego. Przepis ten stanowi, że w przypadku opóźnienia dłużnika w spełnieniu świadczenia pieniężnego wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia.

Również w porozumieniu z dnia 18 maja 2026 r. kwoty 24 021,09 zł oraz 9 701,69 CHF zostały określone jako „odsetki ustawowe za opóźnienie”.

Po ich rozliczeniu w ramach wpływu z 27 maja 2026 r. odsetki wyniosły łącznie:

34 465,59 zł + 34 465,59 zł = 68 931,18 zł.

14) Czy zwrot kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz zwrotu poniesionych opłat sądowych i skarbowych, które bank Państwu zwrócił, są równe kwocie poniesionych opłat i nie przewyższają faktycznie poniesionych przez Kredytobiorców wydatków z tego tytułu?

Odpowiedź: Tak. Zwrot kosztów procesu nie przewyższa faktycznie poniesionych przez Kredytobiorców wydatków z tego tytułu.

Na podstawie rozliczenia wpływu z maja 2026 r. Bank przekazał kwotę 11 834,00 zł, która została rozliczona następująco:

·         500,00 zł - zwrot opłaty sądowej poniesionej przez Wnioskodawcę.

·         500,00 zł - zwrot opłaty sądowej poniesionej przez Wnioskodawczynię,

·         17,00 zł - zwrot opłaty skarbowej związanej z pełnomocnictwem Wnioskodawcy,

·         17,00 zł - zwrot opłaty skarbowej związanej z pełnomocnictwem Wnioskodawczyni,

·         10 800,00 zł - koszty zastępstwa procesowego przeznaczone dla Kancelarii.

Z przekazanej przez Bank kwoty 11 834,00 zł Kancelaria potrąciła:

•                    10 800,00 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego należnych Kancelarii,

•                    34,00 zł tytułem opłat za pełnomocnictwa.

W konsekwencji na rachunek bankowy Kredytobiorców faktycznie wpłynęła kwota 1 000,00 zł, odpowiadająca dokładnie poniesionymi przez Kredytobiorców opłatom sądowym w wysokości 500,00 zł przez każdego z Kredytobiorców.

Kwota 34,00 zł dotycząca opłat skarbowych nie została przekazana Kredytobiorcom na ich rachunek, lecz została rozliczona przez Kancelarię u- związku z opłatami za pełnomocnictwa. Tym samym po stronie Kredytobiorców nie wystąpiło faktyczne otrzymanie tej kwoty jako dodatkowego świadczenia.

Ponadto kwota 8 100,00 zł kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnymi wynikająca z porozumienia z Bankiem została przekazana Kancelarii, a nie Kredytobiorcom jako dodatkowe wynagrodzenie. Kwota ta odpowiada kosztom zastępstwa procesowego zasądzonym/uzgodnionym w związku z postępowaniem sądowym i nie stanowi kwoty przewyższającej faktycznie poniesione przez Kredytobiorców wydatki.

W związku z powyższym zwrot kosztów procesu dokonany przez Bank nie przewyższył faktycznie poniesionych przez Kredytobiorców kosztów. W szczególności Kredytobiorcy faktycznie otrzymali jedynie 1 000.00 zł zwrotu opłat sądowych, czyli dokładnie tyle, ile wyniosły poniesione przez nich opłaty sądowe. Nie otrzymali natomiast na swój rachunek zwrotu 34.00 zł opłat skarbowych.

Podsumowując: zwrot kosztów procesu nic stanowił dla Kredytobiorców dodatkowego przysporzenia ponad poniesione przez nich wydatki.

Pytania

1)    Czy środki pieniężne otrzymane przez Wnioskodawców w związku z rozliczeniem nieważnej umowy kredytu hipotecznego, obejmujące zwrot świadczeń spełnionych uprzednio przez Wnioskodawców na rzecz Banku na podstawie tej umowy (w szczególności rat kapitałowo-odsetkowych oraz prowizji), w wyniku rozliczenia wzajemnych wierzytelności stron, stanowią dla Wnioskodawców przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

2)    Czy odsetki ustawowe za opóźnienie otrzymane przez Wnioskodawców od Banku w związku ze zwrotem świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej umowy kredytu hipotecznego stanowią dla Wnioskodawców przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

3)    Czy kwoty otrzymane przez Wnioskodawców tytułem zwrotu kosztów procesu związanych z dochodzeniem roszczeń dotyczących nieważnej umowy kredytu hipotecznego, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz zwrotu poniesionych opłat sądowych i skarbowych, stanowią dla Wnioskodawców przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

4)    Czy dla ustalenia skutków podatkowych po stronie Wnioskodawców znaczenie ma fakt, że część świadczeń należnych Wnioskodawcom w związku z rozliczeniem nieważnej umowy kredytu hipotecznego została, zgodnie z umową o zastępstwo procesowe, potrącona przez kancelarię prawną tytułem należnego wynagrodzenia, a Wnioskodawcy otrzymali kwotę pomniejszoną o to wynagrodzenie?

Państwa stanowisko w sprawie

Zdaniem Wnioskodawców, otrzymanie przez Nich środków pieniężnych w związku z rozliczeniem nieważnej umowy kredytu hipotecznego zawartej z Bankiem nie powoduje powstania po Ich stronie przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Świadczenia otrzymane przez Wnioskodawców stanowią bowiem rozliczenie wzajemnych świadczeń stron wynikających z nieważnej umowy kredytu i mają charakter restytucyjny (wyrównawczy). Ich celem nie jest uzyskanie przez Wnioskodawców dodatkowego przysporzenia majątkowego, lecz przywrócenie stanu majątkowego istniejącego przed wykonaniem nieważnej czynności prawnej.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych opodatkowaniu podlegają co do zasady wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów zwolnionych od podatku lub wyłączonych z opodatkowania. Jednocześnie zgodnie z art. 11 ust. 1 tej ustawy przychodem są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika pieniądze i wartości pieniężne, jeżeli stanowią dla podatnika definitywne przysporzenie majątkowe.

W ocenie Wnioskodawców w opisanym stanie faktycznym taki warunek nie zostaje spełniony, ponieważ otrzymane środki stanowią wyłącznie zwrot świadczeń spełnionych wcześniej przez Wnioskodawców.

Ad. 1

- zwrot świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej umowy kredytu

Zdaniem Wnioskodawców środki pieniężne otrzymane od Banku w związku z rozliczeniem nieważnej umowy kredytu hipotecznego, obejmujące zwrot świadczeń spełnionych przez Wnioskodawców na podstawie tej umowy, w szczególności rat kapitałowo-odsetkowych oraz prowizji, nie stanowią przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W wyniku rozstrzygnięcia sądowego dotyczącego nieważności umowy kredytu oraz zawartego pomiędzy stronami porozumienia kompensacyjnego doszło do rozliczenia wzajemnych świadczeń stron wynikających z nieważności tej umowy

Środki otrzymane przez Wnioskodawców odpowiadają wartości świadczeń, które wcześniej zostały przez nich spełnione na rzecz Banku w związku z wykonywaniem umowy kredytu

Ich zwrot nie powoduje powstania po stronie Wnioskodawców dodatkowej korzyści ekonomicznej, lecz prowadzi jedynie do przywrócenia stanu majątkowego, jaki istniałby, gdyby nieważna umowa nie została wykonana.

Otrzymane kwoty mają zatem charakter restytucyjny i stanowią zwrot własnych środków pieniężnych, a nie dochód podatkowy.

W konsekwencji kwoty te nie stanowią przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Ad. 2

- odsetki ustawowe za opóźnienie

Zdaniem Wnioskodawców odsetki ustawowe za opóźnienie otrzymane od Banku w związku ze zwrotem świadczeń wynikających z nieważnej umowy kredytu hipotecznego nie powodują powstania przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Odsetki te pozostają w bezpośrednim związku z obowiązkiem zwrotu świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej umowy. Ich funkcją jest rekompensata za opóźnienie w wykonaniu obowiązku restytucyjnego, a nie uzyskanie przez Wnioskodawców wynagrodzenia lub innej korzyści ekonomicznej.

Odsetki te nie stanowią wynagrodzenia za udostępnienie kapitału ani zapłaty za jakiekolwiek świadczenie wykonane przez Wnioskodawców. Mają charakter uboczny wobec świadczenia głównego, którym jest zwrot świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej czynności prawnej.

W konsekwencji, zdaniem Wnioskodawców, odsetki te nie stanowią samodzielnego przysporzenia majątkowego skutkującego powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu.

Ad. 3

- zwrot kosztów procesu

Zdaniem Wnioskodawców kwoty otrzymane od Banku tytułem zwrotu kosztów procesu związanych z dochodzeniem roszczeń wynikających z nieważnej umowy kredytu hipotecznego, obejmujące koszty zastępstwa procesowego, opłaty sądowe oraz opłaty skarbowe, nie stanowią przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zwrot kosztów procesu ma charakter kompensacyjny i służy wyrównaniu wydatków poniesionych przez Wnioskodawców w celu dochodzenia przysługujących im praw.

Otrzymanie zwrotu poniesionych kosztów nie prowadzi do zwiększenia majątku Wnioskodawców, lecz jedynie przywraca stan majątkowy sprzed poniesienia tych wydatków.

Zwrot kosztów procesu nie stanowi wynagrodzenia ani świadczenia za usługę świadczoną przez Wnioskodawców, lecz jest formą rekompensaty kosztów związanych z prowadzonym postępowaniem.

W konsekwencji kwoty te nie powinny być uznane za przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Ad. 4

- potrącenie wynagrodzenia kancelarii

Zdaniem Wnioskodawców fakt, że część świadczenia należnego Wnioskodawcom została potrącona przez kancelarię prawną tytułem wynagrodzenia, zgodnie z zawartą umową o zastępstwo procesowe, nie wpływa na ocenę skutków podatkowych otrzymanych świadczeń związanych z rozliczeniem nieważnej umowy kredytu.

Sposób technicznego rozliczenia środków pomiędzy Bankiem, kancelarią oraz Wnioskodawcami nie przesądza o powstaniu przychodu podatkowego.

Dla celów podatkowych decydujące znaczenie ma charakter prawny świadczenia otrzymanego w związku z rozliczeniem nieważnej umowy kredytu, a nie sposób jego przekazania.

Wynagrodzenie kancelarii stanowiło rozliczenie pomiędzy Wnioskodawcami a pełnomocnikiem za wykonane czynności związane z prowadzeniem sprawy. Sam fakt potrącenia tego wynagrodzenia nie powoduje, że świadczenia otrzymane od Banku tracą swój restytucyjny charakter.

W konsekwencji przy ocenie skutków podatkowych należy uwzględniać charakter świadczeń wynikających z rozliczenia nieważnej umowy kredytu, a nie wyłącznie kwotę faktycznie przekazaną Wnioskodawcom po dokonaniu potrącenia.

Podsumowanie stanowiska Wnioskodawców

Zdaniem Wnioskodawców:

1)    zwrot świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej umowy kredytu hipotecznego nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2)    odsetki ustawowe za opóźnienie związane ze zwrotem tych świadczeń nie stanowią przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

3)    zwrot kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, opłat sądowych i skarbowych, nie stanowi przychodu podatkowego;

4)    potrącenie wynagrodzenia kancelarii prawnej nie wpływa na ustalenie skutków podatkowych otrzymanych świadczeń.

W konsekwencji Wnioskodawcy stoją na stanowisku, że środki otrzymane w związku z rozliczeniem nieważnej umowy kredytu hipotecznego nie powodują powstania obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

Stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:

Z przedstawionych przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ww. ustawy, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji gdy podatnik – czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów – uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.

Stosownie do przepisów tej ustawy odrębnym źródłem przychodów są określone w art. 10 ust. 1 pkt 9 „inne źródła”.

W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Jak stanowi art. 917 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795):

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.

Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody. W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.

Z kolei instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 tej ustawy:

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

W opisie sprawy wskazali Państwo, że zawarliście Państwo w 2008 r. z Bankiem umowę o kredyt hipoteczny nr X. W związku z wykonywaniem tej umowy dokonywaliście Państwo na rzecz Banku płatności wynikających z umowy kredytu, w tym w szczególności spłaty rat kapitałowo-odsetkowych oraz innych kosztów związanych z kredytem.

W 2024 r. Sąd Okręgowy wydał wyrok w sprawie z Państwa powództwa przeciwko Bankowi dotyczącej roszczeń związanych z umową kredytu hipotecznego nr X.

Wyrokiem tym Sąd:

•        ustalił nieważność umowy kredytu,

•        zasądził od Banku na Państwa rzecz kwoty 77 701,97 zł oraz 31 382,46 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie,

•        zasądził na Państwa rzecz zwrot kosztów procesu.

Bank złożył apelację od powyższego wyroku.

W toku postępowania strony zawarły porozumienie dotyczące rozliczenia wzajemnych roszczeń związanych z nieważną umową kredytu.

Na podstawie zawartego porozumienia strony ustaliły, że:

1)    Łączna Państwa wierzytelność wobec Banku wynosiła 291 905,70 zł i obejmowała:

•                    kwotę 76 631,96 zł stanowiącą równowartość rat kapitałowo-odsetkowych uiszczonych przez Państwa w walucie PLN,

•                    kwotę 24 021,09 zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie naliczonych zgodnie z wyrokiem sądu,

•                    kwotę 31 382,46 CHF stanowiącą równowartość rat kapitałowo-odsetkowych uiszczonych przez Państwa w walucie CHF. Stanowi to kwotę 145 263,29 zł po przeliczeniu po kursie średnim CHF z dnia wyroku, tj. kurs 4,6291;

•                    kwotę 9 701,69 CHF tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie. Stanowi to kwotę 44 910,09 zł po przeliczeniu po kursie średnim CHF z dnia wyroku, tj. kurs 4,6291:

•                    kwotę 1 070 zł tytułem prowizji od udzielonego kredytu.

2)  Wierzytelność Banku wobec Państwa została określona na kwotę 106 999,99 zł tytułem zwrotu udostępnionego kapitału kredytu.

3)  Strony dokonały wzajemnego potrącenia wierzytelności, wskutek czego Bank zobowiązał się zapłacić Państwu kwotę 184 905,71 zł.

W dniu …czerwca 2026 r. na rachunek bankowy, którego właścicielem jest Pani, została przekazana przez kancelarię prawną reprezentującą Państwa kwota 167 312,59 zł oraz kwota 1 000 zł. Łączna kwota wpływu wyniosła 168 312,59 zł. Z przekazanych Państwu informacji wynika, że łączna kwota uzyskana w związku z porozumieniem kompensacyjnym wynosiła 193 005,71 zł i została rozliczona w następujący sposób:

•   Pani mąż:

-        zwrot świadczeń związanych ze stwierdzeniem nieważności umowy kredytu-57 987,26 zł,

-        odsetki-34 465,59 zł;

•   Pani:

-        zwrot świadczeń związanych ze stwierdzeniem nieważności umowy kredytu-57 987,27 zł,

-        odsetki - 34 465,59 zł;

•   koszty zastępstwa procesowego - 8100 zł.

Z kwoty należnej Państwu kancelaria prawna potrąciła swoje wynagrodzenie zgodnie z zawartą umową o zastępstwo procesowe.

Po dokonaniu potrącenia kancelaria przekazała Państwu kwotę 167 312,59 zł.

Środki otrzymane przez Państwo zostały wypłacone w związku z rozliczeniem nieważnej umowy kredytu hipotecznego oraz zakończeniem sporu sądowego z Bankiem.

Nieruchomość, której dotyczył kredyt hipoteczny nr X, jest położona na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jest lokal mieszkalny nr …, położony przy ul. … w …, o powierzchni użytkowej 63,80 m2. Zgodnie z umową kredytu celem kredytu był „zakup gotowego mieszkania na rynku wtórnym”, a kwota kredytu wynosiła 107 000,00 zł.

W umowie kredytu jako przedmiot zabezpieczenia wskazano ww. nieruchomość.

Nabyli Państwo przedmiotowy lokal mieszkalny w 2008 r., na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego. Tytułem prawnym do przedmiotowego lokalu jest prawo własności lokalu mieszkalnego, przysługujące Państwu na zasadach ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej. Hipoteka została ustanowiona na nieruchomości, którą nabyli Państwo w 2008 r. do majątku wspólnego małżonków. Lokal ten został nabyty w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych Wnioskodawców i do chwili obecnej służy temu celowi.

Państwo oboje byli stronami umowy kredytu i oboje odpowiadali wobec Banku za spłatę kredytu solidarnie, a każdy z nich odpowiadał za całość zobowiązania.

Porozumienie z Bankiem dotyczące rozliczenia wzajemnych roszczeń stron związanych z nieważną Umową o Kredyt Hipoteczny nr X z 2008 r. zostało zawarte w dniu … maja 2026 r. w …. Porozumienie zostało zawarte po wydaniu przez Sąd Okręgowy w 2024 r., w którym stwierdzono nieważność ww. umowy kredytu. Na podstawie porozumienia strony dokonały wzajemnego rozliczenia roszczeń wynikających z nieważnej umowy, poprzez potrącenie wierzytelności Kredytobiorców wobec Banku z wierzytelnością Banku z tytułu udostępnionego kapitału kredytu. W wyniku zawarcia Porozumienia z …maja 2026 r. Bank dokonał rozliczenia wzajemnych roszczeń wynikających z nieważnej Umowy o Kredyt Hipoteczny nr X, a następnie środki należne Wnioskodawcom zostały im faktycznie wypłacone.

Zgodnie z zawartym Porozumieniem wierzytelność Kredytobiorców wobec Banku została określona na kwotę 291 905,70 zł, natomiast wierzytelność Banku z tytułu udostępnionego kapitału kredytu wynosiła 106 999,99 zł. Wierzytelności te zostały wzajemnie potrącone do wysokości wierzytelności Banku, w wyniku czego Bank zobowiązał się do zapłaty na rzecz Kredytobiorców kwoty 184 905,71 zł.

Ponadto Bank zobowiązał się do zapłaty na rzecz Kancelarii 8 100 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w apelacji. Kwota 8 100 zł została przekazana Kancelarii, a nie Kredytobiorcom jako dodatkowe wynagrodzenie.

Kwota 193 005,71 zł nie stanowi w całości zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych.

Z rozliczenia wpływu z 27 maja 2026 r. wynika:

·         115 974,53 zł - zwrot świadczeń związanych ze stwierdzeniem nieważności umowy,

·         68 931,18 zł - odsetki,

·         8 100,00 zł - koszty zastępstwa procesowego w apelacji. Kwota 8 100 zł została przekazana Kancelarii, a nie Kredytobiorcom.

Czyli w kwocie 193 005,71 zł znajdują się również odsetki ustawowe oraz koszty zastępstwa procesowego w apelacji. Kwota 193 005,71 zł wypłacona w związku z zawarciem Porozumienia nie przekracza łącznej wartości kwot zapłaconych przez Kredytobiorców na rzecz Banku w wykonaniu Umowy o Kredyt Hipoteczny. Kwota otrzymana od Banku obejmowała przede wszystkim zwrot świadczeń spełnionych przez Kredytobiorców w wykonaniu nieważnej umowy, przy czym przy rozliczeniu uwzględniono i potrącono wierzytelność Banku z tytułu udostępnionego kapitału kredytu w wysokości 106 999,99 zł. Ponadto w kwocie 193 005,71 zł zawarte były odsetki ustawowe za opóźnienie oraz koszty zastępstwa procesowego w apelacji. Koszty zastępstwa procesowego w apelacji zostały przekazane Kancelarii, a nie Kredytobiorcom (kwota 8 100 zł). Po potrąceniu wynagrodzenia Kancelarii i kosztów zastępstwa procesowego, Kredytobiorcom przekazano 167 312,59 zł. Kwota otrzymana od Banku nie stanowiła zatem nadwyżki ponad świadczenia związane z wykonaniem nieważnej umowy kredytu i należne koszty/odsetki. Kwota 193 005,71 zł nie stanowi w całości dodatkowego przysporzenia wynikającego z zawarcia porozumienia. Kwota 115 974,53 zł stanowi zwrot świadczeń spełnionych wcześniej w wykonaniu nieważnej umowy, natomiast pozostała część obejmuje odsetki ustawowe za opóźnienie oraz koszty zastępstwa procesowego w apelacji (kwota 8100 zł - koszty zastępstwa procesowego w apelacji zostały przekazane Kancelarii, a nie Kredytobiorcom).

Zasady i skutki dokonywania kompensaty (potrącenia) reguluje przepis art. 498 ustawy Kodeks cywilny. Zgodnie z tym przepisem:

Potrącenie wierzytelności jest jedną z form wygaśnięcia zobowiązania w wyniku wykonania świadczenia przez umorzenie wzajemnych wierzytelności między stronami. Wygaśnięcie zobowiązania przez potrącenie, czyli kompensata wierzytelności, następuje wówczas, jeżeli jedna strona jest w stosunku do drugiej dłużnikiem i jednocześnie wierzycielem, tj. ma zarówno wierzytelność, jak i zobowiązanie względem tej drugiej strony. Potrącenie, mimo że dotyczy świadczeń tego samego rodzaju (z reguły pieniężnych), prowadzi do zaliczenia jednej wierzytelności na poczet drugiej. Dochodzi w ten sposób do zaspokojenia wierzyciela i osiągnięcia tym samym celu zobowiązania. Na skutek potrącenia wierzytelności obydwu stron umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Instytucja potrącenia jest substytutem świadczenia, dzięki któremu dłużnik płaci swój dług i zwalnia się z zobowiązania. W momencie potrącenia następuje faktyczne spełnienie świadczenia. Potrącenie jest więc formą wykonania zobowiązania, do którego, w myśl art. 503 Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy o zaliczeniu zapłaty.

Wprawdzie przez potrącenie strony nie otrzymują efektywnie należnych im świadczeń, ale wskutek zaliczenia wierzytelności jednej z nich na poczet wierzytelności drugiej każda ze stron zostaje zwolniona ze swego długu, co pozwala uznać ich długi za spłacone. Tym samym potrącenie jako sposób wygaszenia stosunku zobowiązaniowego uznaje się za równoważny spełnieniu świadczenia (zapłacie).

W sytuacji, gdy dojdzie do umorzenia należności poprzez potrącenie wierzytelności, u stron nie wystąpi przychód podatkowy. Przychód podatkowy wystąpiłby wówczas, gdy doszłoby do częściowej kompensaty wierzytelności, a wierzyciel zwolniłby dłużnika z pozostałej części długu.

Wobec powyższego, skoro jak wskazali Państwo we wniosku i jego uzupełnieniu – kwota, która została Państwu wypłacona, stanowi zwrot nadpłaconych rat kredytu, a więc zwrot środków wcześniej wpłaconych do Banku, to stwierdzam, że zwrot ten nie stanowi dla Państwa przychodu podlegającego opodatkowaniu. Dla celów podatkowych zwrot taki będzie obojętny podatkowo.

Czynność ta nie powoduje uzyskania przez Państwa przysporzenia majątkowego, wzrostu Państwa majątku. Otrzymana przez Państwa kwota stanowi zwrot własnych pieniędzy, które nienależnie wpłacili Państwo wcześniej do banku.

Pieniądze te nie są Państwa przychodem w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanym do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy i ich uzyskanie nie skutkuje po Państwa stronie obowiązkiem zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych od wypłaconej przez bank kwoty.

Zatem, Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 uznałem za prawidłowe.

Odnosząc się z kolei do kwestii otrzymania przez Państwa na podstawie ugody odsetek ustawowych za opóźnienie należy wskazać, że instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym:

Na podstawie art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego:

Jak już wcześniej wskazano, z definicji przychodu zawartej w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że za przychody podatkowe mogą być uznane takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

Kwota otrzymanych odsetek stanowi więc przychód, gdyż jest niewątpliwie określonym przyrostem w majątku podatnika.

Zwrócić należy jednak uwagę, że nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.

Ustawą z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2105) do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wprowadzono art. 21 ust. 1 pkt 95b, który ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2021 r.

Stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Jak wynika z brzmienia tego przepisu zwolnienie to obejmuje tylko takie odsetki, które spełniają równocześnie dwa warunki:

1)    są naliczane z tytułu nieterminowej wypłaty należności,

2)    świadczenia, od których są naliczane, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, są wolne od podatku dochodowego lub na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano od nich poboru podatku.

Jak wskazali Państwo w opisie sprawy, odsetki zasądzone przez Sąd zostały w wyroku określone jako „odsetki ustawowe za opóźnienie”, naliczane od dnia …czerwca 2023 r. do dnia zapłaty. Są to zatem odsetki za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, o których mowa w art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego. Również w porozumieniu z… maja 2026 r. kwoty 24 021,09 zł oraz 9 701,69 CHF zostały określone jako „odsetki ustawowe za opóźnienie”.

Wobec powyższego, skoro kwota, która została Państwu wypłacona stanowi zwrot nadpłaconych rat kredytu, a więc zwrot środków wcześniej wpłaconych do Banku i zwrot ten nie stanowi dla Państwa przychodu podlegającego opodatkowaniu, to wypłacone kwoty z tytułu odsetek ustawowych za opóźnienie od kwot, co do których Sąd stwierdził nieważność umowy, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na mocy zwolnienia wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji, nie mają Państwo obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych od otrzymanych na podstawie wyroku sądu odsetek ustawowych za opóźnienie.

Biorąc pod uwagę powyższe, nie można zatem zgodzić się z Państwa twierdzeniem, że odsetki ustawowe za opóźnienie otrzymane od Banku nie stanowią samodzielnego przysporzenia majątkowego skutkującego powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu. Bowiem, otrzymane przez Państwa odsetki ustawowe – wbrew Państwa twierdzeniu – stanowią dla Państwa przychód podatkowy, gdyż są określonym przyrostem w Państwa majątku, jednakże przychód ten korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych na mocy art. 21 ust. 1 pkt 95b powyższej ustawy.

Wobec powyższego, Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 2 jest nieprawidłowe.

Przechodząc do Państwa wątpliwości dotyczących zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, opłat skarbowych i sądowych, wskazać należy, że zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 468 ze zm.):

Stosownie do art. 98 § 2 cytowanej ustawy:

Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:

Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:

Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu (w tym zastępstwa) mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda. Zwrot ten nie rodzi więc obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania nie przewyższała faktycznie poniesionych przez powoda wydatków.

Z opisu sprawy wynika, że zwrot kosztów procesu nie przewyższa faktycznie poniesionych przez Państwa, jako kredytobiorców, wydatków z tego tytułu.

Na podstawie rozliczenia wpływu z maja 2026 r. Bank przekazał kwotę 11 834,00 zł, która została rozliczona następująco:

·         500,00 zł - zwrot opłaty sądowej poniesionej przez Pani męża.

·         500,00 zł - zwrot opłaty sądowej poniesionej przez Panią,

·         17,00 zł - zwrot opłaty skarbowej związanej z pełnomocnictwem Pani męża,

·         17,00 zł - zwrot opłaty skarbowej związanej z pełnomocnictwem Pani,

·         10 800,00 zł - koszty zastępstwa procesowego przeznaczone dla Kancelarii.

Z przekazanej przez Bank kwoty 11 834,00 zł Kancelaria potrąciła:

•                    10 800,00 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego należnych Kancelarii,

•                    34,00 zł tytułem opłat za pełnomocnictwa.

W konsekwencji na rachunek bankowy Kredytobiorców faktycznie wpłynęła kwota 1 000,00 zł, odpowiadająca dokładnie poniesionymi przez Kredytobiorców opłatom sądowym w wysokości 500,00 zł przez każdego z Kredytobiorców.

Kwota 34,00 zł dotycząca opłat skarbowych nie została przekazana Kredytobiorcom na ich rachunek, lecz została rozliczona przez Kancelarię u- związku z opłatami za pełnomocnictwa. Tym samym po stronie Kredytobiorców nie wystąpiło faktyczne otrzymanie tej kwoty jako dodatkowego świadczenia.

Ponadto kwota 8 100,00 zł kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnymi wynikająca z porozumienia z Bankiem została przekazana Kancelarii, a nie Kredytobiorcom jako dodatkowe wynagrodzenie. Kwota ta odpowiada kosztom zastępstwa procesowego zasądzonym/uzgodnionym w związku z postępowaniem sądowym i nie stanowi kwoty przewyższającej faktycznie poniesione przez Kredytobiorców wydatki.

W związku z powyższym zwrot kosztów procesu dokonany przez Bank nie przewyższył faktycznie poniesionych przez Kredytobiorców kosztów. W szczególności Kredytobiorcy faktycznie otrzymali jedynie 1 000.00 zł zwrotu opłat sądowych, czyli dokładnie tyle, ile wyniosły poniesione przez nich opłaty sądowe. Nie otrzymali natomiast na swój rachunek zwrotu 34.00 zł opłat skarbowych.

Podsumowując: zwrot kosztów procesu nic stanowił dla Kredytobiorców dodatkowego przysporzenia ponad poniesione przez nich wydatki.

Zatem, mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że kwota, którą Państwo otrzymaliście tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz zwrotu poniesionych opłat sądowych i skarbowych, które bank Państwu zwrócił stanowił zwrot faktycznie poniesionych przez Państwa wydatków z tego tytułu.

Wobec powyższego, Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 3 uznałem za prawidłowe.

W rozpatrywanej sprawie podkreślić należy, że bez znaczenia dla ustalenia skutków podatkowych po Państwa stronie ma fakt, że część świadczeń należnych Państwu w związku z rozliczeniem nieważnej umowy kredytu hipotecznego została, zgodnie z umową o zastępstwo procesowe, potrącona przez kancelarię prawną tytułem należnego wynagrodzenia, a Państwo otrzymali kwotę pomniejszoną o to wynagrodzenie. Treść umowy zawartej pomiędzy Państwem a Pełnomocnikiem - kancelarią prawną nie ma wpływu na powstanie obowiązku podatkowego w związku z wypłatą na Państwa rzecz świadczeń należnych z tytułu rozliczenia nieważnej umowy kredytowej. Nie ma znaczenia, że „technicznie” część należnych świadczeń została potrącona przez kancelarię prawną tytułem należnego wynagrodzenia.

Zatem należy zgodzić się z Państwem, że dla celów podatkowych decydujące znaczenie ma charakter prawny świadczenia otrzymanego w związku z rozliczeniem nieważnej umowy kredytu, a nie sposób jego przekazania. W konsekwencji przy ocenie skutków podatkowych należy uwzględniać charakter świadczeń wynikających z rozliczenia nieważnej umowy kredytu, a nie wyłącznie kwotę faktycznie przekazaną Państwu po dokonaniu potrącenia.

Zatem , Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 4 uznałem za prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Organ wydający interpretację indywidualną w trybie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.), opiera się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego podanego we wniosku – nie prowadzi postępowania dowodowego. Należy wskazać, że przy wydawaniu interpretacji organ dokonał wyłącznie analizy okoliczności podanych we wniosku. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest bowiem ustalanie, czy przedstawiony we wniosku stan faktyczny (zdarzenie przyszłe) jest zgodny ze stanem rzeczywistym. Ustalenie stanu rzeczywistego stanowi domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Jeżeli zatem, przedstawiony we wniosku opis stanu faktycznego będzie różnił się od występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie chroniła Państwa w zakresie przedstawionego stanu faktycznego.

Wyjaśnić również należy, że Organ wydając interpretacje w trybie ww. przepisu, nie odnosi się do kwot i nie dokonuje wyliczeń. Zgodnie bowiem z zasadą samoopodatkowania obowiązującą w polskim systemie podatkowym, na podatniku spoczywa obowiązek dokonania oceny własnej sytuacji prawnopodatkowej, a po jej dokonaniu, zachowania się zgodnie z przepisami prawa podatkowego, bowiem prawidłowość takiego wyliczenia podlega weryfikacji przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym.

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Końcowo wskazać należy, że przedmiotowy wniosek wspólny o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczy jednego stanu faktycznego. Zatem, opłata od złożonego wniosku wynosi 80 zł. Od złożonego 6 lipca 2026 r. ww. wniosku uiszczono opłatę w wysokości 320 zł, w związku z tym kwota 240zł stanowi nadpłatę i zostanie zwrócona na numer rachunku bankowego, z którego dokonano opłaty za wniosek, w terminie określonym w art. 14f § 2a ustawy Ordynacja podatkowa.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·         Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowaną, która jest stroną postępowania

… (Zainteresowana będąca stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·         w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·         w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.