0113-KDIPT1-2.4012.824.2026.2.PRP
Niepodleganie opodatkowaniu podatkiem VAT czynności wykonywanych na rzecz Mieszkańców w ramach inwestycji, brak prawa do odliczenia podatku naliczonego od wydatków związanych z realizacją ww. Inwestycji.
- Sygnatura
- 0113-KDIPT1-2.4012.824.2026.2.PRP
- Rodzaj dokumentu
- Interpretacja indywidualna
- Data wydania
- Organ
- Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
- Status
- Aktualna
Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe w zakresie:
- niepodlegania opodatkowaniu podatkiem VAT czynności wykonywanych przez Państwa na rzecz Mieszkańców w ramach inwestycji,
- braku prawa do odliczenia podatku naliczonego od wydatków związanych z realizacją ww. Inwestycji.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
28 sierpnia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 25 sierpnia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku od towarów i usług w zakresie:
- niepodlegania opodatkowaniu podatkiem VAT czynności wykonywanych przez Państwa na rzecz Mieszkańców w ramach inwestycji,
- niewliczania do podstawy opodatkowania otrzymanego dofinansowania ze środków EFRROW,
- braku prawa do odliczenia podatku naliczonego od wydatków związanych z realizacją ww. Inwestycji.
Uzupełnili go Państwo – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 28 września 2026 r. (wpływ 28 września 2026 r.)
Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Gmina (dalej: „Wnioskodawca” lub „Gmina”) jest jednostką samorządu terytorialnego, utworzoną na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT. Poszczególne zadania własne Gminy przewidziane w art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, jak i zadania zlecone z zakresu administracji rządowej, są w ramach Gminy wykonywane przez jej samorządowe jednostki budżetowe oraz urząd obsługujący Gminę (dalej: „Urząd Gminy”). Urząd Gminy wraz z jej samorządowymi jednostkami budżetowymi traktowane są jako jeden podatnik VAT, którym jest Gmina.
Wykonując wskazane wyżej zadania, Gmina działa zarówno w charakterze organu władzy publicznej, jak i na podstawie stosunków o charakterze cywilnoprawnym, stanowiących co do zasady działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT (objętą opodatkowaniem według właściwych stawek VAT lub zwolnioną od VAT).
Jednym z obszarów działania Gminy zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym są zadania ukierunkowane na zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty gminnej w zakresie wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz.
Mając na uwadze powyższe, Gmina zdecydowała się na realizację inwestycji. Inwestycja będzie finansowana z dwóch źródeł:
- ze środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) („Dofinansowanie”), oraz
- z wpłat własnych mieszkańców, stanowiących określony w umowie procent lub kwotę kosztów kwalifikowalnych/całkowitych Inwestycji.
We wniosku o przyznanie Dofinansowania Gmina wskazała podatek VAT naliczony od wydatków na Inwestycję jako wydatek kwalifikowalny. Dofinansowanie obejmować będzie koszty sporządzenia dokumentacji projektowej, koszty nadzoru inwestorskiego oraz bezpośrednie koszty robót budowlanych.
W ramach Inwestycji Gmina zamierza zawierać z zainteresowanymi mieszkańcami umowy cywilnoprawne określające wzajemne prawa i obowiązki. Na mocy zawieranej umowy, mieszkańcy zobowiążą się do udostępnienia nieruchomości będących ich własnością, w celu wybudowania przydomowej oczyszczalni ścieków („POŚ”) oraz do wniesienia wkładu własnego (wpłaty) na rachunek bankowy Gminy w ściśle określonym terminie przed rozpoczęciem prac lub po zakończeniu ich określonego etapu.
Po zakończeniu budowy, instalacje POŚ pozostaną własnością Gminy, do czasu upłynięcia okresu trwałości Inwestycji. W okresie trwałości, mieszkańcy będą uprawnieni do bezpłatnego użytkowania przydomowych oczyszczalni ścieków na podstawie umowy użyczenia, ponosząc jedynie koszty bieżącej eksploatacji (np. zużycie prądu, wywóz osadu). Po upływie okresu trwałości, prawo własności instalacji POŚ zostanie przekazane przez Gminę nieodpłatnie mieszkańcom będącym właścicielami nieruchomości, na których będą posadowione instalacje.
Oznacza to, że jedynymi kosztami ponoszonymi przez mieszkańców będą: (i) wkład własny oraz (ii) koszty bieżącej eksploatacji POŚ. W ramach umów cywilnoprawnych zawieranych przez Gminę z mieszkańcami nie będzie przewidziane żadne dodatkowe wynagrodzenie dla Gminy z tytułu realizacji Inwestycji.
Celem planowanej Inwestycji jest poprawa jakości życia mieszkańców i zaspokajanie potrzeb społeczności lokalnej poprzez wykonywanie zadań własnych Gminy. Gmina nie planuje osiągać w ramach Inwestycji zysku, a sama Inwestycja nie jest realizowana w celach zarobkowych.
Wykonawca robót budowlanych w ramach Inwestycji zostanie wyłoniony przez Gminę zgodnie z przepisami ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych. Gmina będzie ponosić na realizację Inwestycji wydatki udokumentowane wystawionymi przez kontrahentów na Gminę fakturami VAT z wykazaną kwotą podatku VAT naliczonego.
Ponadto, w odpowiedzi na pytania zadane w wezwaniu o treści:
1) Jaka będzie struktura udziału poszczególnych źródeł finansowania, tzn. jaką część kosztów pokryją środki, które otrzymają Państwo z dofinansowania, a jaką właściciel posesji (mieszkaniec)?
2) Jeśli znana jest wartość procentowa udziałów jakie będą wnosili mieszkańcy, to proszę o jej wskazanie, tj. czy jest to 15%, czy inna wartość np. 20%, 25%, 30% itp.?
Odp. Ad. 1 i Ad. 2
Wnioskodawca wskazuje, że koszty budowy POŚ w ramach Inwestycji zostaną sfinansowane w 75% ze środków pochodzących z dofinansowania, tj. ze środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, natomiast pozostałe 25% stanowi wkład finansowy mieszkańca/ów, na którego/ych nieruchomości zostanie wybudowana dana POŚ.
3) Czy wartość wpłat będzie taka sama dla wszystkich mieszkańców? Jeśli wartość wpłat będzie różna z czego wynikają różnice?
Odp. Wnioskodawca wyjaśnia, że wartość wpłat nie będzie zawsze jednakowa dla wszystkich mieszkańców. Każdy mieszkaniec będzie zobowiązany do pokrycia 25% wartości POŚ wybudowanej na jego posesji. Zróżnicowanie kosztów budowy poszczególnych POŚ będzie zależne od indywidualnych uwarunkowań technicznych, m.in. od pojemności POŚ czy długości drenażu.
4) Czy nigdy wkład (wpłaty) mieszkańców nie pokrywa całości bądź znacznej części kosztów budowy przydomowych oczyszczalni ścieków w związku z realizacją ww. inwestycji, tj. nie stanowi nigdy faktycznego ekwiwalentu wartości otrzymanego świadczenia?
Odp. Wnioskodawca wskazuje, że udział mieszkańców w kosztach realizacji Inwestycji będzie w każdym przypadku wynosił 25% kosztów budowy POŚ wybudowanej na nieruchomości danego mieszkańca. Pozostałe 75% kosztów realizacji Inwestycji zostanie pokryte ze środków pochodzących z dofinansowania. W konsekwencji wkład mieszkańców nie będzie stanowił pełnego ani znaczącego pokrycia kosztów budowy POŚ, a tym samym nie będzie stanowił faktycznego ekwiwalentu wartości otrzymywanego świadczenia.
5) Czy w celu zrealizowania inwestycji objętej wnioskiem będą Państwo zatrudniać pracowników?
Odp. Wnioskodawca wskazuje, że w celu realizacji Inwestycji Gmina nie będzie zatrudniała pracowników.
6) Czy zamierzają Państwo regularnie świadczyć usługi związane z budową przydomowych oczyszczalni ścieków?
Odp. Poza realizacją Inwestycji objętej wnioskiem, Gmina nie zamierza w sposób regularny wykonywać czynności związanych z budową POŚ.
7) Do jakich czynności będą wykorzystywali Państwo towary i usługi nabywane w związku z realizacją ww. inwestycji, tj. czy do czynności:
a) opodatkowanych podatkiem VAT,
b) zwolnionych z opodatkowania podatkiem VAT,
c) niepodlegających opodatkowaniu podatkiem VAT?
Odp. Wnioskodawca informuje, że w jego ocenie (wynikającej z uzasadnienia stanowiska przedstawionego we wniosku) towary i usługi nabywane w związku z realizacją Inwestycji nie będą przez Gminę wykorzystywane ani do czynności opodatkowanych podatkiem VAT ani do czynności zwolnionych z tego podatku. W szczególności po realizacji Inwestycji Gmina nie będzie wykonywać jakichkolwiek odpłatnych świadczeń na rzecz mieszkańców związanych z funkcjonowaniem, eksploatacją, naprawą czy modernizacją POŚ. W rezultacie, zdaniem Gminy nabywane w związku z realizacją inwestycji towary i usługi będą przez Gminę wykorzystywane wyłącznie do czynności niepodlegających opodatkowaniu VAT, realizowanych przez Gminę w ramach wykonywania zadań własnych jako organ władzy publicznej.
Pytania
1. Czy czynności Gminy polegające na budowie POŚ na rzecz mieszkańców będą stanowić czynności opodatkowane VAT w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy o VAT?
2. Jeżeli stanowisko Gminy w zakresie pytania 1 będzie nieprawidłowe – czy otrzymane przez Gminę dofinansowanie ze środków EFRROW należy, w myśl art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, wliczyć do podstawy opodatkowania VAT z tytułu tych czynności (jako dotację mającą bezpośredni wpływ na cenę usługi)?
3. Czy Gminie będzie przysługiwało, zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, prawo do odliczenia (w całości lub w części) podatku naliczonego z faktur dokumentujących wydatki na realizację przedmiotowej Inwestycji?
Państwa stanowisko w sprawie
1. Czynności Gminy polegające na budowie POŚ na rzecz mieszkańców nie będą stanowić czynności opodatkowanych VAT w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy o VAT.
2. Jeżeli stanowisko Gminy w zakresie pytania 1 będzie nieprawidłowe – otrzymane przez Gminę dofinansowanie ze środków EFRROW nie powinno być, w myśl art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, wliczone do podstawy opodatkowania VAT.
3. Gminie nie będzie przysługiwało prawo do odliczenia (w całości lub w części) podatku naliczonego z faktur dokumentujących wydatki na realizację Inwestycji.
UZASADNIENIE STANOWISKA WNIOSKODAWCY
Uzasadnienie stanowiska w zakresie pytania 1
Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT opodatkowaniu podatkiem VAT podlega m.in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Za dostawę towarów zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, rozumieć należy przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
Stosownie zaś do art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów, w tym również:
- przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej,
- zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji,
- świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Aby dane czynności mogły zostać uznane za dostawę towarów lub świadczenie usług opodatkowane VAT, konieczne jest również, by dana dostawa towaru albo usługa była świadczona przez podmiot działający w charakterze podatnika VAT.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Działalność gospodarcza, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Stosownie natomiast do treści art. 15 ust. 6 ustawy o VAT, nie uważa się za podatników organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.
W świetle wskazanych unormowań jednostki samorządu terytorialnego, na gruncie podatku VAT, występować mogą w dwoistym charakterze: podmiotów niebędących podatnikami, gdy jako organy władzy publicznej realizują zadania nałożone na nie odrębnymi przepisami prawa, oraz podatników podatku VAT, gdy wykonują czynności na podstawie umów cywilnoprawnych – w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
Należy wskazać, że wskazówki co do oceny z perspektywy VAT charakteru podjętych przez jednostki samorządu terytorialnego działań w zakresie instalacji infrastruktury (w tym przypadku OZE) na rzecz mieszkańców, współfinansowanych ze środków publicznych oraz wpłaty mieszkańców, zostały przedstawione przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej („TSUE”) w wyroku z dnia 30 marca 2023 r. w sprawie C-612/21 , w którym stwierdził: „art. 2 ust. 1, art. 9 ust. 1 i art. 13 ust. 1 dyrektywy 2006/112 należy interpretować w ten sposób, że dostawy towarów i świadczenia usług podlegających opodatkowaniu VAT nie stanowi dostarczenie i zainstalowanie przez gminę, za pośrednictwem przedsiębiorstwa, systemów OZE na rzecz jej mieszkańców będących właścicielami nieruchomości, którzy wyrazili wolę wyposażenia tych nieruchomości w takie systemy, jeżeli taka działalność nie ma na celu osiągania stałego dochodu i skutkuje jedynie zapłatą przez tych mieszkańców kwot pokrywających najwyżej jedną czwartą poniesionych kosztów, a pozostała część jest finansowana ze środków publicznych”.
Wnioski płynące z tego wyroku znajdują zastosowanie również w niniejszej sprawie.
Oznacza to, że aby określić, czy budowa POŚ będzie realizowana w ramach działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT i tym samym będzie mogła podlegać opodatkowaniu VAT, należy przeanalizować, czy:
- budowa POŚ będzie miała zarobkowy charakter;
- mieszkańcy wyrażą zgodę na budowę POŚ;
- Inwestycja będzie finansowana ze środków publicznych, a mieszkańcy będą pokrywać jedynie pozostałą część poniesionych kosztów.
Jak wskazano w opisie zdarzenia przyszłego, Inwestycja będzie realizowana w ramach zadania własnego Gminy polegającego na zaspokajaniu zbiorowych potrzeb wspólnoty gminnej w zakresie wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz. Gmina, realizując Inwestycję, nie będzie działać dla celów zarobkowych, lecz jej celem będzie zaspokajanie zbiorowych potrzeb mieszkańców. Należy również wskazać, że budowa POŚ będzie odbywać się dopiero po zawarciu umowy z mieszkańcami, tj. za ich zgodą.
Ponadto, Gmina nie otrzyma żadnego wynagrodzenia z tytułu budowy POŚ dla mieszkańców. Wpłaty mieszkańców będą miały w tym modelu wyłącznie charakter partycypacyjny. Stanowić one będą udział w kosztach realizacji zadania publicznego, a nie zapłatę za usługę świadczoną przez Gminę na warunkach rynkowych. Jak wynika z opisu zdarzenia przyszłego, zasadnicza część kosztów Inwestycji będzie pokrywana z Dofinansowania, natomiast wkład mieszkańców będzie obejmował jedynie część kosztów całego przedsięwzięcia. Taki model finansowania nie będzie odpowiadał typowemu stosunkowi usługodawca–usługobiorca, w którym cena stanowi ekonomiczny ekwiwalent otrzymywanego świadczenia.
Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że opisana w opisie zdarzenia przyszłego działalność Gminy polegająca na budowie POŚ na rzecz mieszkańców nie będzie stanowić działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, Gmina nie będzie działać więc w charakterze podatnika VAT, a tym samym czynności wykonywane przez Gminę polegające na budowie POŚ na rzecz mieszkańców nie będą stanowiły czynności opodatkowanych VAT w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy o VAT.
Podobne stanowisko zostało przedstawione przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w licznych interpretacjach indywidualnych, m.in. w:
- interpretacji indywidualnej z dnia 21 lipca 2026 r. sygn. 0112-KDIL1-1.4012.448.2026.2.DS;
- interpretacji indywidualnej z dnia 15 lipca 2026 r. sygn. 0114-KDIP4-1.4012.356.2026.1.RMA;
- interpretacji indywidualnej z dnia 9 lipca 2026 r. sygn. 0112-KDIL1-1.4012.380.2026.2.EB.
Uzasadnienie stanowiska w zakresie pytania 2
W pierwszej kolejności należy wskazać, że w sytuacji, w której Gmina nie działa w charakterze podatnika VAT, bezprzedmiotowe jest rozpatrywanie podstawy opodatkowania takiego świadczenia.
Niemniej, w przypadku uznania stanowiska Gminy w zakresie pytania 1 za nieprawidłowe, Gmina poniżej przedstawia argumentację na poparcie swojego stanowiska w zakresie pytania 2.
Zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, podstawą opodatkowania zasadniczo jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.
Jak wynika z art. 29a ust. 2 ustawy o VAT, w przypadku dostawy towarów, o której mowa w art. 7 ust. 2, podstawą opodatkowania jest cena nabycia towarów lub towarów podobnych, a gdy nie ma ceny nabycia – koszt wytworzenia, określone w momencie dostawy tych towarów. W przypadku świadczenia usług, o których mowa w art. 8 ust. 2, podstawą opodatkowania jest koszt świadczenia tych usług poniesiony przez podatnika (w myśl art. 29a ust. 5 ustawy o VAT).
Zgodnie z art. 29a ust. 6 ustawy o VAT, podstawa opodatkowania obejmuje:
1. podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku;
2. koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.
Z powyższego przepisu wynika, że podstawę opodatkowania w VAT stanowi wynagrodzenie, które dostawca lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu dostawy towarów albo świadczenia usług. Wynagrodzenie, o którym mowa powyżej, oznacza wartość rzeczywiście otrzymaną (lub która ma być otrzymana) w konkretnym przypadku.
W celu wyjaśnienia, w jakich sytuacjach otrzymane dofinansowanie (np. w formie dotacji) powinno być uwzględnione w podstawie opodatkowania VAT, istotne znaczenie ma także orzecznictwo TSUE.
W szczególności zagadnienie to poruszał wyrok w sprawie C-184/00 (Office des produits wallons ASBL v. Belgian State).
W wyroku C-184/00 Trybunał stwierdził, że pojęcie subwencji (dotacji) bezpośrednio związanych z ceną należy interpretować jako obejmujące wyłącznie subwencje, które stanowią całość lub część wynagrodzenia za dostawę towarów lub świadczenie usług, a które są wypłacane przez podmiot trzeci w stosunku do sprzedawcy lub świadczącego. Trybunał argumentował, że w celu ustalenia, czy dotacja stanowi wynagrodzenie, cena towarów i usług musi, co do zasady, być ustalana nie później niż w momencie zdarzenia podlegającego opodatkowaniu. Zobowiązanie do zapłaty dotacji dokonane przez osobę, która jej udziela, rodzi korelat, jakim jest prawo beneficjenta do jej otrzymania, ponieważ dokonał on dostawy podlegającej opodatkowaniu. Ten związek pomiędzy dotacją a ceną musi być jednoznacznie widoczny na podstawie indywidualnej analizy okoliczności stanowiących podstawę wypłaty tego wynagrodzenia. Z drugiej strony nie jest konieczne, aby cena towarów lub usług bądź część tej ceny została ustalona. Wystarczy, by możliwe było jej ustalenie. Cena, jaką płaci nabywca, musi być ustalana w taki sposób, że zmniejsza się ona w proporcji do dotacji przyznanej sprzedawcy towarów lub świadczącemu usługi, co zatem stanowi element ustalenia ceny, jakiej żąda ten ostatni.
Jedynie dotacje, które zostały przeznaczone na dopłatę do ceny towaru lub usługi, a więc mają bezpośredni wpływ na wysokość ceny/odpłatności za dane świadczenie, powinny być wliczone do podstawy opodatkowania VAT. Innymi słowy, jeśli podatnik otrzymuje dofinansowanie zewnętrzne na realizację określonych transakcji, np. jako dotację stanowiącą dopłatę do ceny towaru/usługi, bezpośrednio przekładającą się na cenę sprzedawanego towaru/usługi, a jednocześnie najczęściej już na etapie przyznawania dofinansowania podnoszony jest argument obniżenia ceny towaru/usługi z uwagi na finansowanie przez podmiot trzeci (tj. inny niż nabywca), to taka dotacja stanowi składnik podstawy opodatkowania VAT. Pozwala ona bowiem dostarczać nabywcom konkretny towar/usługę po obniżonej cenie i możliwe jest wskazanie bezpośredniego związku między dotacją a ceną sprzedawanego towaru/usługi.
A contrario dotacje, których nie można przyporządkować do konkretnych czynności podlegających opodatkowaniu VAT, a których celem jest sfinansowanie ogólnych kosztów przedsięwzięcia (tu: Inwestycji), nie stanowią zapłaty w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy o VAT i – w konsekwencji – nie podlegają opodatkowaniu VAT. Wobec tego należy wskazać, iż ogólna dotacja uzyskana przez podatnika, niezwiązana bezpośrednio z dostawą towarów lub świadczeniem usług (czyli taka, która nie wpływa na kalkulację ceny towaru lub usługi, którą musi uiścić jego nabywca), nie może być uznana za składnik podstawy opodatkowania VAT.
W ocenie Gminy nie ulega wątpliwości, że omawiane Dofinansowanie będzie miało charakter tzw. dotacji kosztowej, a więc mającej na celu pokrycie kosztów określonego przedsięwzięcia (tu: Inwestycji). W szczególności Dofinansowanie będzie przeznaczone na pokrycie nie tylko kosztów nabycia i montażu POŚ, ale również innych kosztów wskazanych we wniosku o Dofinansowanie, np. kosztów ogólnych związanych z dokumentacją projektową. Jak widać, działania te będą obejmować całość Inwestycji, a koszty z nimi związane nie będą dotyczyć bezpośrednio montażu konkretnej POŚ u danego Mieszkańca (na należącej do niego nieruchomości), ale Inwestycji jako całego przedsięwzięcia.
Uzasadnienie stanowiska w zakresie pytania 3
Na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15 ustawy o VAT, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
W myśl art. 86 ust. 2 ustawy o VAT, kwotę podatku naliczonego stanowi, co do zasady, suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.
Jak wynika więc z powyższych regulacji, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wyłącznie w przypadku kumulatywnego spełnienia dwóch warunków, tj.:
1. Odliczenia tego dokonuje podatnik VAT
Jak wskazano w uzasadnieniu stanowiska w zakresie pytania 1, Gmina nie będzie wykonywać w opisanym zdarzeniu przyszłym działalności gospodarczej, co oznacza, że nie będzie działać w charakterze podatnika VAT.
Mając na uwadze powyższe, warunek ten należy uznać za niespełniony.
2. Towary i usługi, w związku z nabyciem których podatek zostanie naliczony, będą wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, a więc w szczególności takich, w wyniku których będzie rozliczany VAT należny
Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego będzie związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Wykluczać to będzie zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z usługami i towarami, które nie będą w ogóle wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.
Jak wskazano w opisie zdarzenia przyszłego, po realizacji Inwestycji, POŚ zostaną udostępnione mieszkańcom nieodpłatnie, a po upływie okresu trwałości własność instalacji POŚ zostanie przeniesiona również nieodpłatnie na mieszkańców. Ponadto, jak wynika ze stanowiska Gminy w zakresie pytania 1, budowa POŚ przez Gminę na rzecz mieszkańców nie będzie stanowiła czynności opodatkowanej VAT.
Dodatkowo należy wskazać, że nieodpłatne udostępnianie POŚ nie będzie spełniało definicji nieodpłatnego świadczenia usług podlegającego opodatkowaniu, o którym mowa w art. 8 ust. 2 ustawy o VAT.
Powyższe będzie prowadzić więc do wniosku, że towary i usługi nabywane w celu realizacji Inwestycji nie będą wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, a w rezultacie drugi z warunków również należy uznać za niespełniony. Wnioskodawcy nie będzie więc przysługiwać prawo do odliczenia podatku naliczonego od dokonanych w przedmiotowym zakresie nabyć.
Mając na uwadze powyższe, Wnioskodawcy nie będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego od wydatków poniesionych na realizację Inwestycji, ponieważ wydatki poniesione w ramach wskazanej wyżej Inwestycji nie będą wykorzystywane do czynności opodatkowanych VAT, a ponadto Gmina - realizując przedmiotową Inwestycję - nie będzie występowała w charakterze podatnika podatku VAT.
Stanowisko Wnioskodawcy znajduje potwierdzenie w licznych interpretacjach Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, m.in. w:
- interpretacji indywidualnej z dnia 17 lipca 2026 r. sygn. 0113-KDIPT1-1.4012.471.2026.2.MH;
- interpretacji indywidualnej z dnia 17 lipca 2026 r. sygn. 0112-KDIL1-3.4012.326.2026.2.AKR;
- interpretacji indywidualnej z dnia 8 lipca 2026 r. sygn. 0114-KDIP4-2.4012.409.2026.1.MMA.
Reasumując, w ocenie Wnioskodawcy, w przedstawionym zdarzeniu przyszłym, w świetle art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, Wnioskodawcy nie będzie przysługiwało prawo do odliczenia kwoty podatku naliczonego wykazanego na fakturach dokumentujących wydatki poniesione w związku z realizacją Inwestycji.
Mając na uwadze powyższe, Gmina wnosi o potwierdzenie prawidłowości przedstawionego stanowiska.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe w zakresie:
- niepodlegania opodatkowaniu podatkiem VAT czynności wykonywanych przez Państwa na rzecz Mieszkańców w ramach inwestycji,
- braku prawa do odliczenia podatku naliczonego od wydatków związanych z realizacją ww. Inwestycji.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 1263), zwanej dalej „ustawą o VAT”:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Na mocy art. 2 pkt 6 ustawy o VAT:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach – rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
Według art. 2 pkt 22 ustawy o VAT:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży – rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy o VAT:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
Z kolei, stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy o VAT:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (…):
Jak stanowi art. 8 ust. 2a ustawy o VAT:
W przypadku gdy podatnik, działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, przyjmuje się, że ten podatnik sam otrzymał i wyświadczył te usługi.
Pojęcie „dostawa towarów” w rozumieniu przepisów ustawy o VAT, obejmuje wszelkie czynności, w ramach których następuje przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel.
Natomiast pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy o VAT. Zauważyć również należy, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.
W związku z powyższym czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.
Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny. Zatem pod pojęciem odpłatności rozumieć należy prawo podmiotu sprzedającego towar lub świadczącego usługę do żądania od nabywcy towaru, odbiorcy usługi lub osoby trzeciej zapłaty ceny lub ekwiwalentu (np. w postaci świadczenia wzajemnego).
W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej formie dokonane. Należy podkreślić, że na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego. Skoro przepisy nie określają formy zapłaty za świadczoną usługę należy uznać, że zobowiązanie usługobiorcy może mieć postać świadczenia nie tylko określonej sumy pieniędzy, ale także świadczenie innej usługi (usługi wzajemnej). Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę. Ponadto, aby dana czynność (świadczenie) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym, pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia.
Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.
Ponadto stwierdzić należy, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług będzie podlegało tylko to świadczenie (dostawa lub usługa), w przypadku którego istnieje konsument, tj. odbiorca świadczenia odnoszący z niego choćby potencjalną korzyść. Dopóki nie istnieje podmiot, który odnosiłby lub powinien odnosić konkretne korzyści o charakterze majątkowym związanym z danym świadczeniem, dopóty świadczenie to nie będzie czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania, podlegają wszelkie transakcje, których przedmiotem jest dostawa towarów lub świadczenie usług, pod warunkiem, że są one realizowane przez „podatników” w rozumieniu ustawy o VAT i wykonywane w ramach działalności gospodarczej.
Stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy o VAT:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o VAT:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Na mocy art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 z 11 grudnia 2006 r. s. 1 ze zm.), zwanej dalej „Dyrektywą 2006/112/WE”:
„Podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności.
„Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.
Przepis ten stwierdza, że wykorzystywanie własności dóbr materialnych lub niematerialnych do celów zarobkowych w sposób ciągły, należy w szczególności uznać za działalność gospodarczą.
Z opisu sprawy wynika, że są Państwo zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Zdecydowali się Państwo na realizację inwestycji. Inwestycja będzie finansowana z dwóch źródeł:
- ze środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) („Dofinansowanie”), oraz
- z wpłat własnych mieszkańców, stanowiących określony w umowie procent lub kwotę kosztów kwalifikowalnych/całkowitych Inwestycji.
Koszty budowy POŚ w ramach Inwestycji zostaną sfinansowane w 75% ze środków pochodzących z dofinansowania, tj. ze środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, natomiast pozostałe 25% stanowi wkład finansowy mieszkańca/ów, na którego/ych nieruchomości zostanie wybudowana dana POŚ. W ramach Inwestycji zamierzają Państwo zawierać z zainteresowanymi mieszkańcami umowy cywilnoprawne określające wzajemne prawa i obowiązki. Na mocy zawieranej umowy, mieszkańcy zobowiążą się do udostępnienia nieruchomości będących ich własnością, w celu wybudowania przydomowej oczyszczalni ścieków („POŚ”) oraz do wniesienia wkładu własnego (wpłaty) na Państwa rachunek bankowy w ściśle określonym terminie przed rozpoczęciem prac lub po zakończeniu ich określonego etapu. Po zakończeniu budowy, instalacje POŚ pozostaną Państwa własnością, do czasu upłynięcia okresu trwałości Inwestycji. W okresie trwałości, mieszkańcy będą uprawnieni do bezpłatnego użytkowania przydomowych oczyszczalni ścieków na podstawie umowy użyczenia, ponosząc jedynie koszty bieżącej eksploatacji (np. zużycie prądu, wywóz osadu). Po upływie okresu trwałości, prawo własności instalacji POŚ zostanie przekazane przez Państwa nieodpłatnie mieszkańcom będącym właścicielami nieruchomości, na których będą posadowione instalacje. W ramach umów cywilnoprawnych zawieranych przez Państwa z mieszkańcami nie będzie przewidziane żadne dodatkowe wynagrodzenie dla Państwa z tytułu realizacji Inwestycji. Nie planują Państwo osiągać w ramach Inwestycji zysku, a sama Inwestycja nie jest realizowana w celach zarobkowych. Wykonawca robót budowlanych w ramach Inwestycji zostanie wyłoniony przez Państwa zgodnie z przepisami ustawy Prawo zamówień publicznych. Będą Państwo ponosić na realizację Inwestycji wydatki udokumentowane wystawionymi przez kontrahentów na Państwa fakturami VAT z wykazaną kwotą podatku VAT naliczonego.
Mając na uwadze przedstawioną na wstępie analizę przepisów podatkowych, w pierwszej kolejności należy rozstrzygnąć, czy realizacja przez Państwa zadania polegającego na budowie przydomowych oczyszczalni ścieków na nieruchomościach stanowiących własność mieszkańców Gminy będzie dokonywana w ramach działalności gospodarczej zdefiniowanej w art. 15 ust. 2 ww. ustawy o VAT.
W tym celu istotne znaczenie ma orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w szczególności tezy zawarte w wyroku z 30 marca 2023 r. w sprawie C-612/21 (Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przeciwko Gminie O.). Co prawda wyrok ten odnosi się do czynności dokonywanych przez gminę w ramach promowania odnawialnych źródeł energii, jednakże wnioski płynące z ww. orzeczenia mogą być pomocne w analizowanej sprawie.
W wyroku tym TSUE wskazał, że:
„(…) aby czynności dokonywane przez gminę w ramach promowania odnawialnych źródeł energii były objęte zakresem stosowania dyrektywy 2006/112, powinny one, po pierwsze, stanowić dostawę lub świadczenie usług, które gmina ta wykonuje odpłatnie na rzecz swoich mieszkańców w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. a) i c) tej dyrektywy, a po drugie, być dokonywane w ramach działalności gospodarczej w rozumieniu art. 9 ust. 1 rzeczonej dyrektywy, tak aby owa gmina działała również w charakterze podatnika (pkt 24). „
Trybunał zwrócił uwagę na istotne elementy stanu faktycznego, które zaistniały w sprawie będącej przedmiotem ww. postępowania:
„W tym względzie, po pierwsze, należy zauważyć, że podczas gdy przedsiębiorca dąży do stałego osiągania dochodu (zob. podobnie wyrok z dnia 20 stycznia 2021 r., AJFP Sibiu i DGRFP Braãov, C‑655/19, EU:C:2021:40, pkt 27–29 i przytoczone tam orzecznictwo), gmina O. wskazała we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej, jak wynika z postanowienia odsyłającego, że nie zamierza świadczyć regularnie usług instalacji systemów OZE i nie zatrudnia ani nie zamierza zatrudniać pracowników w tym celu, co odróżnia niniejszą sprawę od spraw, w których świadczenia gminne miały charakter trwały. (pkt 36)
Po drugie, z informacji przedstawionych przez sąd odsyłający wynika, że gmina O. wydaje się ograniczać do zaproponowania swoim mieszkańcom będącym właścicielami nieruchomości, którzy mogą być zainteresowani systemami OZE, w ramach programu regionalnego mającego na celu umożliwienie przejścia na gospodarkę niskoemisyjną, dostarczenia i zainstalowania u nich tych systemów OZE za pośrednictwem przedsiębiorstwa wybranego w wyniku przetargu, w zamian za ich udział nieprzekraczający 25 % kosztów podlegających dofinansowaniu związanych z tą dostawą i z tą instalacją, podczas gdy owa gmina płaci danemu przedsiębiorstwu wynagrodzenie za te same dostawę i instalację po cenie rynkowej. (pkt 37)
Tymczasem Trybunał miał już okazję orzec, że jeżeli gmina odzyskuje – w drodze otrzymywanych przez nią wkładów – jedynie niewielką część poniesionych przez siebie kosztów, a pozostała część jest finansowana ze środków publicznych, taka różnica między tymi kosztami a kwotami otrzymanymi w zamian za oferowane usługi może sugerować, że wkłady te należy raczej uznać za opłatę aniżeli wynagrodzenie (zob. podobnie wyrok z dnia 12 maja 2016 r., Gemeente Borsele i Staatssecretaris van Financiën, C‑520/14, EU:C:2016:334, pkt 33 i przytoczone tam orzecznictwo). W konsekwencji nawet biorąc pod uwagę płatności przyznane gminie O. przez dane województwo, które wynoszą 75% kosztów podlegających dofinansowaniu, suma kwot otrzymanych od zainteresowanych właścicieli z jednej strony i od owego województwa z drugiej strony pozostaje strukturalnie niższa od łącznych kosztów faktycznie poniesionych przez tę gminę, jak wskazano w pkt 31 niniejszego wyroku, co nie odpowiada podejściu, jakie przyjąłby w danym wypadku instalator systemów OZE, który przy ustalaniu swoich cen starałby się zawrzeć w nich swoje koszty i osiągnąć marżę zysku. Natomiast wspomniana gmina ponosi jedynie ryzyko strat, nie mając perspektywy zysku. (pkt 38)
Po trzecie, nie wydaje się ekonomicznie opłacalne, aby taki instalator systemów OZE obciążał odbiorców swoich dostaw towarów i świadczenia usług jedynie najwyżej jedną czwartą poniesionych przez siebie kosztów, oczekując jednocześnie rekompensaty w postaci dofinansowania za zasadniczą część pozostałych trzech czwartych tych kosztów. Taki mechanizm nie tylko stawiałby jego przepływy pieniężne w sytuacji strukturalnie deficytowej, ale ponadto stwarzałby nietypowy stopień niepewności dla podatnika, ponieważ kwestia, czy i w jakim zakresie osoba trzecia zwróci tak istotną część poniesionych kosztów, pozostaje faktycznie otwarta do czasu podjęcia przez tę osobę trzecią decyzji, co następuje po tym, jak sporne transakcje zostaną dokonane”. (pkt 39)
Na podstawie powyższej analizy TSUE doszedł do wniosku, że:
„W konsekwencji nie wydaje się, z zastrzeżeniem dokonania weryfikacji przez sąd odsyłający, by gmina O. wykonywała w niniejszym przypadku działalność o charakterze gospodarczym w rozumieniu art. 9 ust. 1 akapit drugi dyrektywy 2006/112. (pkt 40)
Ponieważ gmina O., w świetle powyższych rozważań, nie wykonuje działalności wchodzącej w zakres stosowania dyrektywy 2006/112, nie jest konieczne ustalenie, czy działalność ta byłaby również wyłączona z tego zakresu stosowania na podstawie art. 13 ust. 1 tej dyrektywy”. (pkt 41)
Ostatecznie Trybunał orzekł, że:
„(…) art. 2 ust. 1, art. 9 ust. 1 i art. 13 ust. 1 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. 2006, L 347, s. 1, dalej: „dyrektywa 2006/112”) należy interpretować w ten sposób, że dostawy towarów i świadczenia usług podlegających opodatkowaniu VAT nie stanowi dostarczenie i zainstalowanie przez gminę, za pośrednictwem przedsiębiorstwa, systemów OZE na rzecz jej mieszkańców będących właścicielami nieruchomości, którzy wyrazili wolę wyposażenia tych nieruchomości w takie systemy, jeżeli taka działalność nie ma na celu osiągania stałego dochodu i skutkuje jedynie zapłatą przez tych mieszkańców kwot pokrywających najwyżej jedną czwartą poniesionych kosztów, a pozostała część jest finansowana ze środków publicznych”. (pkt 42)
Ponadto wskazać należy na tezy zawarte w wyroku z 30 marca 2023 r. w sprawie C-616/21 (Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przeciwko Gminie L.), zapadłym w wyniku wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożonego w ramach sporu w przedmiocie interpretacji indywidualnej dotyczącej opodatkowania podatkiem od wartości dodanej (VAT) w odniesieniu do przeprowadzonych na zlecenie gminy czynności związanych z usuwaniem azbestu oraz prawa do odliczenia VAT naliczonego od tych czynności.
W wyroku tym, TSUE rozstrzygnął, że:
(...) artykuł 2 ust. 1, art. 9 ust. 1 i art. 13 ust. 1 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że: okoliczność zlecania przez gminę przedsiębiorstwu czynności usuwania azbestu i odbierania wyrobów i odpadów zawierających azbest na rzecz jej mieszkańców będących właścicielami nieruchomości, którzy wyrazili taką wolę, nie stanowi świadczenia usług podlegającego opodatkowaniu podatkiem od wartości dodanej, jeżeli taka działalność nie ma na celu osiągania stałego dochodu i nie prowadzi do żadnej płatności ze strony tych mieszkańców, zaś czynności te są finansowane ze środków publicznych.
W rozpatrywanej sprawie analiza przedstawionego opisu sprawy wykazuje, że będą Państwo realizowali Inwestycję polegającą na budowie przydomowych oczyszczalni ścieków w warunkach podobnych do wynikających z wyroków TSUE nr C-612/21 i C-616/21, tj.:
− podmiotem występującym z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej jest Gmina będąca czynnym podatnikiem VAT,
− oczyszczalnie budowane będą na zlecenie Gminy przez wykonawcę wybranego w trybie ustawy – Prawo zamówień publicznych,
− wydatki poniesione na wybudowanie oczyszczalni zostaną udokumentowane fakturami wystawionymi na Gminę (ze wskazaniem Gminy jako nabywcy),
− realizacja Inwestycji nie będzie miała na celu osiągania przez Gminę zysku ani stałego dochodu,
− realizacja Inwestycji mieści się w zakresie obowiązkowych zadań Gminy, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym,
− realizacja Inwestycji będzie dofinansowana z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich,
− Gmina podpisze z Mieszkańcami umowy cywilnoprawne,
− wpłaty mieszkańców, u których będzie realizowana budowa POŚ, będą stanowiły 25% ogółu ponoszonych kosztów Inwestycji.
Opis przedmiotowej sprawy wskazuje zatem, że w związku z realizacją Inwestycji polegającej na budowie przydomowych oczyszczalni ścieków nie będą Państwo wykonywali działań, na zasadach i w tych samych warunkach, które dotyczą podmiotów gospodarczych. Państwa rola sprowadza się do zorganizowania skutecznego finansowania i wykonania przydomowych oczyszczalni ścieków dla mieszkańców na terenie Gminy.
Realizując inwestycję polegającą na budowie przydomowych oczyszczalni ścieków dla mieszkańców nie będą Państwo działali w celach zarobkowych tak jak przedsiębiorca, celem ww. inwestycji jest interes społeczny. Nie jest to zatem sposób działania występujący w przypadku zwykłej działalności gospodarczej.
W wyniku Państwa działań nie wystąpią znaczące zakłócenia konkurencji, które prowadzić mogłyby do wyłączenia z dostaw dla ostatecznego konsumenta innych podmiotów. Z opisu sprawy wynika bowiem, że ww. Inwestycja będzie realizowana przez wykonawców zewnętrznych. Tym samym, będą Państwo działali jako świadczeniobiorca dokonujący zakupu od podmiotów prywatnych.
W konsekwencji, Państwa działania w związku z realizacją przedmiotowej Inwestycji dotyczącej budowy przydomowych oczyszczalni ścieków nie będą stanowić dostawy towarów ani świadczenia usług podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT. Państwo realizując ww. Inwestycję nie będą wykonywać działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Zatem czynności wykonywane przez Państwa na rzecz mieszkańców w ramach realizowanej Inwestycji nie będą podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.
Podsumowując, stwierdzam, że czynności Państwa polegające na budowie POŚ na rzecz mieszkańców nie będą stanowić czynności opodatkowanych VAT w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy o VAT.
Tym samym oceniając Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 uznałem je za prawidłowe. Jednocześnie w związku z uznaniem Państwa stanowiska w zakresie pytania nr 1 za prawidłowe, nie udzielam odpowiedzi w zakresie pytania nr 2 odnoszącego się do niewliczania do podstawy opodatkowania otrzymanego dofinansowania ze środków EFRROW, ponieważ pytanie nr 2 zostało postawione pod warunkiem uznania Państwa stanowiska w zakresie pytania nr 1 za nieprawidłowe.
Z kolei odnosząc się do kwestii braku prawa do odliczenia podatku naliczonego od wydatków związanych z realizacją ww. Inwestycji wskazać należy, że podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT. W myśl tego przepisu:
W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
Stosownie do art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT:
Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:
1) nabycia towarów i usług,
2) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.
Jak wynika z powołanych przepisów, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi, tzn. których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).
Przedstawiona wyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.
Ponadto podkreślić należy, że ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy o VAT. Ten ostatni przepis określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Mając na uwadze powołane powyżej przepisy prawa należy stwierdzić, że rozliczenie podatku naliczonego na zasadach określonych w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT uwarunkowane jest tym, aby nabywane towary i usługi były wykorzystywane przez zarejestrowanego, czynnego podatnika podatku VAT w ramach działalności gospodarczej, do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług.
Podstawowym warunkiem, którego spełnienie należy analizować w aspekcie prawa do odliczenia podatku VAT, jest związek dokonywanych nabyć towarów i usług ze sprzedażą uprawniającą do dokonywania takiego odliczenia, czyli sprzedażą generującą podatek należny.
Jak już wcześniej wskazano, realizacja przedmiotowej Inwestycji nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, nie będą dokonywać Państwo dostawy towarów, ani świadczenia usług podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT. Wobec powyższego, w niniejszej sprawie nie wystąpi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy dokonywanymi zakupami a czynnościami opodatkowanymi podatkiem VAT.
Biorąc pod uwagę opis sprawy oraz powołane przepisy prawa stwierdzić należy, że nie będą mieli Państwo prawa do odliczenia podatku naliczonego od wydatków związanych z realizacją Inwestycji. Powyższe wynika z faktu, że w analizowanym przypadku nie zostaną spełnione – wskazane w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT – przesłanki warunkujące prawo do odliczenia podatku naliczonego, tj. ponoszone wydatki na realizację Inwestycji nie będą wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług.
Tym samym Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 3 uznałem za prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Informuję, iż wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (zapytania). Inne kwestie poruszone we wniosku, które nie zostały objęte pytaniami – nie mogą być zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – rozpatrzone.
Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku opisem sprawy. Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym jego przedstawieniem. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem sprawy podanym przez Państwa w złożonym wniosku. Zatem, należy zaznaczyć, że wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisie sprawy. W konsekwencji w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem sprawy i zastosują się Państwo do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
Interpretacja a sytuacja podatnika
Stanowisko organu przedstawione w interpretacji dotyczy stanu faktycznego opisanego we wniosku. Ocena, czy odnosi się ono do sytuacji innego podatnika, wymaga analizy jego dokumentów — w ramach obsługi księgowej zajmuje się tym biuro.