0113-KDIPT1-1.4012.690.2026.2.AK
Brak opodatkowania podatkiem VAT dofinansowania na realizację Projektu w części dotyczącej instalacji wodorowego magazynu energii na nieruchomości wchodzącej w skład Zespołu. Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od wydatków poniesionych na realizację Projektu, w części dotyczącej instalacji wodorowego magazynu energii na nieruchomości wchodzącej w skład Zespołu przy zastosowaniu proporcji, o której mowa w § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej w przypadku niektórych podatników. Ustalenie czy rozliczenie płatności pomiędzy Państwem, a partnerami Projektu stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a w konsekwencji powinna być dokumentowana fakturami VAT.
- Sygnatura
- 0113-KDIPT1-1.4012.690.2026.2.AK
- Rodzaj dokumentu
- Interpretacja indywidualna
- Data wydania
- Organ
- Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
- Status
- Aktualna
Interpretacja
indywidualna
– stanowisko prawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług w zakresie:
- braku opodatkowania podatkiem VAT dofinansowania na realizację Projektu pn. „…” w części dotyczącej instalacji wodorowego magazynu energii na nieruchomości wchodzącej w skład Zespołu … (część pytania nr 1),
- prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od wydatków poniesionych na realizację Projektu, w części dotyczącej instalacji wodorowego magazynu energii na nieruchomości wchodzącej w skład Zespołu …przy zastosowaniu proporcji, o której mowa w § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej w przypadku niektórych podatników (pytanie nr 4),
- ustalenia czy rozliczenie płatności pomiędzy Państwem, a partnerami Projektu stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a w konsekwencji powinna być dokumentowana fakturami VAT (pytanie nr 5),
jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
23 lipca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie:
- braku opodatkowania podatkiem VAT dofinansowania na realizację Projektu pn. „…”, (pytanie nr 1),
- ustalenia czy wpłaty mieszkańców dokonywane w związku z realizacją Projektu stanowią wynagrodzenie za czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT (pytanie nr 2),
- braku prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od wydatków poniesionych na realizację Projektu, w części dotyczącej nieruchomości należących do mieszkańców (pytanie nr 3)
- prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od wydatków poniesionych na realizację Projektu, w części dotyczącej instalacji wodorowego magazynu energii na nieruchomości wchodzącej w skład Zespołu …. przy zastosowaniu proporcji o której mowa w § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej w przypadku niektórych podatników (pytanie nr 4),
- ustalenia czy rozliczenie płatności pomiędzy Państwem a partnerami Projektu stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a w konsekwencji powinna być dokumentowana fakturami VAT (pytanie nr 5).
Uzupełnili go Państwo – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 21 września 2026 r. (data wpływu 24 września 2026 r.).
Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego
Miasto i Gmina (dalej: „Gmina” lub „Wnioskodawca”) jest jednostką samorządu terytorialnego (dalej: „JST”). Wnioskodawca jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT. Gmina na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 662; dalej: „USG”), wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność.
Do zadań własnych Gminy, w myśl art. 7 ust. 1 pkt 1, 3 i 15 USG, należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty m. in. w zakresie:
- ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej;
- wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz;
- utrzymania gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz obiektów administracyjnych.
W celu wykonywania ww. zadań własnych Wnioskodawca podjął się realizacji przedsięwzięcia pn. „…" (dalej: „Przedsięwzięcie” lub „Projekt”). W celu realizacji Przedsięwzięcia, Wnioskodawca otrzyma wsparcie, w ramach …Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO): Instalacje OZE realizowane przez społeczności energetyczne (dalej: „Dofinansowanie”).
Przedsięwzięcie realizowane jest w partnerstwie Wnioskodawcy, który pełni rolę lidera Projektu (dalej: „Lider”) oraz podmiotów, które pełnią rolę partnerów Projektu, są nimi: (...)
Zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie, pełną odpowiedzialność za rozliczenie finansowe całego Przedsięwzięcia oraz sprawozdawczość przed instytucją dotującą ponosi wyłącznie Wnioskodawca, który w tych kwestiach reprezentuje wszystkich partnerów. Partycypacja w kosztach i wkład w inwestycję opierają się na zawartym porozumieniu, na mocy którego Partnerzy wnoszą do projektu niezbędne zasoby, w tym finansowe.
Zgodnie z zawartym porozumieniem każdy z partnerów realizuje przypisany mu zakres rzeczowy Przedsięwzięcia oraz ponosi odpowiedzialność za wykonanie powierzonych mu zadań. Wnioskodawca oraz poszczególni partnerzy ponoszą wydatki związane z realizacją własnego zakresu inwestycji, przy czym faktury dokumentujące nabycie towarów i usług związanych z realizacją poszczególnych zadań wystawiane są bezpośrednio na podmiot realizujący dane zadanie, tj. odpowiednio na Wnioskodawcę albo właściwego partnera.
Niezależnie od powyższego, w ramach Projektu występują również wydatki dotyczące całej Inwestycji, których nie można przyporządkować wyłącznie Wnioskodawcy lub jednemu z partnerów. Tego rodzaju wydatki ponoszone będą przez Wnioskodawcę jako Lidera Projektu, natomiast pozostałe gminy będą uczestniczyły w ich finansowaniu. Przed dokonaniem płatności Wnioskodawca każdorazowo będzie obciążał partnerów przypadającą na nich częścią, tj. po 1/4 wartości kosztów objętych tym mechanizmem.
Przekazywane środki nie stanowią wynagrodzenia za świadczenie usług ani za dostawę towarów pomiędzy partnerami a Liderem. Celem rozliczeń jest wyłącznie zapewnienie wspólnego finansowania kosztów realizacji Projektu. Wnioskodawca nie zawiera z partnerami odrębnych umów, których przedmiotem byłoby świadczenie usług lub dostawa towarów. Wzajemne rozliczenia mają charakter wyłącznie organizacyjny i służą podziałowi ciężaru finansowania kosztów wspólnego Przedsięwzięcia.
Celem Projektu jest zwiększenie efektywności wykorzystania energii, rozwój odnawialnych źródeł energii oraz budowa stabilnego i nowoczesnego modelu zarządzania energią na poziomie lokalnym. Przedmiotem Przedsięwzięcia jest montaż instalacji fotowoltaicznych oraz magazynów energii na nieruchomościach należących do mieszkańców Gminy.
Wnioskodawca podpisuje z zainteresowanymi mieszkańcami stosowne umowy użyczenia nieruchomości pod realizację Projektu. Zgodnie z zapisami umownymi, mieszkaniec oświadcza, że energia pozyskana z zamontowanej instalacji będzie przeznaczona wyłącznie na cele własne, w sposób niezwiązany z prowadzoną działalnością gospodarczą lub rolniczą. Gmina będzie pobierać od uczestników wpłaty z tytułu wkładu własnego w wysokości 10% wartości instalacji zamontowanej na nieruchomości danego mieszkańca. Nowopowstałe instalacje przez cały okres realizacji Projektu oraz w późniejszym okresie jego trwałości pozostaną wyłączną własnością Wnioskodawcy.
Gmina nie planuje montażu paneli fotowoltaicznych na budynkach użyteczności publicznej. Projekt przewiduje natomiast instalację wodorowego magazynu energii o pojemności 1 MWh na nieruchomości wchodzącej w skład Zespołu … stanowiącej własność Wnioskodawcy.
Należy przy tym zaznaczyć, że przedmiotowy budynek jest wykorzystywany przez Gminę zarówno w ramach prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, polegającej np. na wynajmie sal na imprezy okolicznościowe czy odpłatnym udostępnianiu pokoi gościnnych/noclegowych, jak i działalności pozostającej poza zakresem opodatkowania VAT, polegającej przykładowo na organizacji bezpłatnych, ogólnodostępnych wydarzeń dla mieszkańców. Wnioskodawca nie zna przy tym sposobu przyporządkowania ponoszonych wydatków wyłącznie do działalności opodatkowanej lub nieopodatkowanej.
W uzupełnieniu wniosku na pytania z wezwania wskazali Państwo odpowiednio:
1. W jaki sposób zostali/będą wyłonieni mieszkańcy Gminy do udziału w Projekcie?
Mieszkańcy Gminy biorący udział w Projekcie zostali wyłonieni w drodze naboru prowadzonego przez Urząd Miasta i Gminy. Informacja o prowadzonym naborze znajdowała się na stronie internetowej Urzędu Gminy, a osoby zainteresowane mogły zgłosić się do udziału w Projekcie poprzez złożenie i podpisanie odpowiednich ankiet oraz umów użyczenia nieruchomości.
2. Czy udział mieszkańców Gminy w Projekcie jest/będzie dobrowolny?
Tak, udział mieszkańców Gminy w Projekcie jest dobrowolny.
3. Czy montaż instalacji fotowoltaicznych oraz magazynów energii realizują/będą Państwo realizować samodzielnie, z wykorzystaniem własnych pracowników i infrastruktury, czy przez wyłonionego w ramach przetargu wykonawcę?
Montaż Instalacji PV będzie realizowany przez wyłonionego w ramach przetargu wykonawcę.
4. Czy realizując Projekt Państwa celem jest/będzie stałe i zorganizowane wykonywanie tego typu działalności w celach zarobkowych?
Nie. Realizując Projekt celem Wnioskodawcy nie będzie stałe i zorganizowane wykonywanie tego typu działalności w celach zarobkowych.
5. Czy realizacja Projektu ma/będzie miała na celu osiąganie przez Państwa stałego dochodu, zysku z tego tytułu?
Nie. Realizacja Projektu nie będzie miała na celu osiągania przez Wnioskodawcę stałego dochodu ani zysków z tego tytułu.
6. Jaką część kosztów związanych z montażem instalacji fotowoltaicznych oraz magazynów energii u mieszkańców pokrywają/będą Państwo pokrywać z własnych środków (wkładu własnego Gminy), a jaką część pokrywa/będzie pokrywało dofinansowanie?
Przedmiotowe dofinansowanie będzie pokrywało 90% wartości kosztów kwalifikowalnych Projektu (tzn. kosztów związanych z montażem instalacji fotowoltaicznych oraz magazynów energii u mieszkańców). Natomiast wpłaty mieszkańców będą pokrywać 10% kosztów kwalifikowalnych projektu oraz 100% kosztów niekwalifikowalnych. W przypadku montażu instalacji fotowoltaicznych oraz magazynów energii u mieszkańców Gmina nie będzie ponosiła żadnych wydatków - wkładu własnego.
7. Czy mają/będą mieli Państwo możliwość wyodrębnienia z wydatków ponoszonych przez Państwa w związku z realizacją projektu pn. „…" wydatków na:
a) montaż instalacji fotowoltaicznych oraz magazynów energii na nieruchomościach należących do mieszkańców Gminy,
b) instalacji wodorowego magazynu energii na nieruchomości wchodzącej w skład Zespołu ..?
Tak, Gmina będzie miała możliwość wyodrębnienia ponoszonych wydatków związanych zarówno z montażem instalacji fotowoltaicznych oraz magazynów energii na nieruchomościach należących do mieszkańców Gminy, jak i instalacji wodorowego magazynu energii na nieruchomości wchodzącej w skład Zespołu ….
8. Do jakich czynności wykorzystują/będą Państwo wykorzystywać wodorowy magazyn energii na nieruchomości wchodzącej w skład Zespołu …, który powstanie w ramach realizowanego projektu, tj. czy do czynności:
a) opodatkowanych podatkiem od towarów i usług (prosimy wskazać, jakie to czynności),
b) zwolnionych z opodatkowania podatkiem od towarów i usług (prosimy wskazać, jakie to czynności),
c) niepodlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (prosimy wskazać, jakie to czynności)?
Wodorowy magazyn energii zamontowany na nieruchomości wchodzącej w skład Zespołu …- … wykorzystywany będzie w całokształcie prowadzonej przez Gminę, w tym obiekcie działalności, tj. do czynności:
a) opodatkowanych podatkiem od towarów i usług - w szczególności związanych z odpłatnym wykorzystaniem i udostępnianiem obiektów znajdujących się na terenie Zespołu …, w tym:
- odpłatnym wynajmem różnego rodzaju obiektów komercyjnych na rzecz Gminnego Ośrodka Kultury, znajdujących się na terenie zespołu …., odpłatnym wynajmem różnego rodzaju obiektów komercyjnych na rzecz Spółdzielni …., znajdujących się na terenie zespołu …,
- odpłatnym wynajmem miejsc w schronisku młodzieżowym, prowadzonym przez Zespół ….,
b) zwolnionych z opodatkowania podatkiem od towarów i usług - Gmina nie wykorzystuje Zespołu … do działalności zwolnionej z opodatkowania podatkiem od towarów i usług,
c) niepodlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług - w szczególności w związku z wykorzystywaniem obiektów znajdujących się na terenie Zespołu … do realizacji zadań własnych Gminy, w tym m in. poprzez funkcjonowanie Oddziału Gminnego … prowadzonego w budynku Pałacu na terenie Zespołu …
W związku z powyższym wodorowy magazyn energii będzie wykorzystywany zarówno do działalności gospodarczej Gminy, obejmującej czynności opodatkowane podatkiem od towarów i usług, jak i do działalności Gminy pozostającej poza zakresem opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
9. Czy powstały wodorowy magazyn energii wykorzystywany jest/będzie przez Państwa zarówno do celów prowadzonej działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), jak i do celów innych niż działalność gospodarcza w rozumieniu art. 15 ust. 2 ww. ustawy o podatku od towarów i usług?
Wodorowy magazyn energii będzie wykorzystywany w związku z działalnością gospodarczą prowadzoną z wykorzystaniem infrastruktury znajdującej się na terenie Zespołu …- …. Jednocześnie energia z magazynu będzie wykorzystywana również w związku z wykonywaniem przez Gminę zadań własnych, a więc do celów innych niż działalność gospodarcza w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT.
10. W sytuacji, gdy wodorowy magazyn energii jest/będzie przez Państwa wykorzystywany zarówno do działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza w rozumieniu art. 15 ust. 2 ww. ustawy, to czy będzie istniała możliwość przyporządkowania ponoszonych wydatków w całości do celów działalności gospodarczej?
Nie. Gmina nie będzie miała możliwości przyporządkowania ponoszonych wydatków na budowę wodorowego magazynu energii w całości do celów prowadzonej działalności gospodarczej.
11. Czy wykorzystują/będą wykorzystywali Państwo ww. magazyn energii do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług oraz do czynności zwolnionych od tego podatku?
Gmina będzie wykorzystywała wodorowy magazyn energii do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług. Magazyn nie będzie natomiast wykorzystywany przez Gminę do wykonywania czynności zwolnionych od podatku VAT.
12. W sytuacji, gdy ww. magazyn energii jest/będzie przez Państwa wykorzystywany w ramach działalności gospodarczej zarówno do czynności opodatkowanych podatkiem VAT oraz czynności zwolnionych od podatku VAT, to należy wskazać, czy mają/będą mieli Państwo obiektywną możliwość odrębnego przyporządkowania kwot podatku naliczonego związanych z czynnościami opodatkowanymi podatkiem VAT i z czynnościami zwolnionymi od podatku VAT?
Nie dotyczy, gdyż jak wskazano w odpowiedzi na pytanie nr 11 - wodorowy magazyn energii nie będzie wykorzystywany przez Gminę do czynności zwolnionych od podatku VAT.
13. Przez którą Państwa jednostkę organizacyjną jest rozliczany Zespół …?
Zespół … rozliczany jest przez Urząd Miasta i Gminy w ...
14. Ile wynosi/będzie wynosił prewspółczynnik dla urzędu obsługującego Państwa Miasto/Gminę zgodnie z art. 86 ust. 2a ustawy?
Prewspółczynnik - 7%.
15. W sytuacji, gdy prewspółczynnik nie przekracza/nie będzie przekraczał 2%, to należy wskazać, czy uznają Państwo, iż wynosi on 0%?
Nie dotyczy.
16. Ile wynosi/będzie wynosiła proporcja Państwa, ustalona zgodnie z art. 90 ust. 2- ust. 9a ustawy o podatku od towarów i usług?
WSS - 92%.
17. W sytuacji, gdy ww. proporcja nie przekracza/nie będzie przekraczała 2%, to proszę wskazać, czy uznają Państwo, iż wynosi ona 0%?
Nie dotyczy.
18. Czy dofinansowanie otrzymane na realizację projektu wpłynie na cenę usług, które Państwo świadczą w budynku Zespołu …?
Otrzymane przez Gminę dofinansowane na realizację projektu nie wpłynie na cenę usług, które Gmina świadczy przy wykorzystaniu obiektu Zespołu ….
Pytania
1. (we wniosku wskazane jako nr 1) Czy dofinansowanie otrzymane przez Gminę w ramach inwestycji … „Instalacje OZE realizowane przez społeczności energetyczne” na realizację przedsięwzięcia pn. „…” podlega opodatkowaniu podatkiem VAT?
2. (we wniosku wskazane jako nr 4) Czy Gmina będzie miała prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od wydatków poniesionych na realizację Projektu, w części dotyczącej instalacji wodorowego magazynu energii na nieruchomości wchodzącej w skład Zespołu … przy zastosowaniu proporcji o której mowa w § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej w przypadku niektórych podatników (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 999; dalej: „Rozporządzenie”)?
3. (we wniosku wskazane jako nr 5) Czy przekazywanie pomiędzy partnerami Projektu a Wnioskodawcą środków pieniężnych stanowiących partycypację w kosztach wspólnej realizacji Przedsięwzięcia stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a w konsekwencji powinna być dokumentowana fakturami VAT?
Państwa stanowisko w sprawie
Ad. 1
W ocenie Wnioskodawcy, dofinansowanie otrzymane przez Gminę na realizację Projektu nie podlega opodatkowaniu VAT.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.; dalej: „UPTU”), opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Towarami, w myśl art. 2 pkt 6 UPTU, są rzeczy oraz ich części a także wszelkie postacie energii. Natomiast przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, na podstawie art. 7 ust. 1 UPTU rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
Zgodnie z art. 8 ust. 1 UPTU, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7. Definicja świadczenia usług ma więc charakter negatywny - świadczeniem usług jest każde świadczenie niebędące dostawą towaru.
Należy zwrócić uwagę, że powyższy przepis posługuje się pojęciem odpłatności, przez którą należy rozumieć prawo sprzedawcy do żądania od nabywcy towaru, odbiorcy usługi lub osoby trzeciej zapłaty ceny lub ekwiwalentu. Tym samym, opodatkowaniu podlega tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje konsument, tj. odbiorca świadczenia odnoszący z niego choćby potencjalną korzyść. Jednocześnie należy wskazać, że zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania VAT, opodatkowaniu podlegają wszelkie czynności stanowiące dostawę towarów lub świadczenie usług, o ile są wykonywane przez podmiot działający w charakterze podatnika VAT oraz w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.
Na podstawie art. 15 ust. 1 UPTU, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Działalność gospodarcza zgodnie z art. 15 ust. 2 UPTU, obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Powyższe uregulowania usług stanowią implementację art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz. UE L 347 z 11 grudnia 2006 r. ze zm.; dalej: „Dyrektywa"), zgodnie z którym „podatnikiem" jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności.
„Działalność gospodarcza” obejmuje natomiast wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.
Stosownie do art. 2 ust. 1 USG, gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 1 USG, do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów. Jak wynika z art. 7 ust. 1 pkt 1, 3 i 15 USG, zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy.
W szczególności zadania własne obejmują sprawy:
- ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej;
- wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz;
- utrzymania gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz obiektów administracyjnych.
Jak wynika z art. 29a ust. 1 UPTU, podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.
Aby ustalić czy dana dotacja, subwencja lub inna dopłata podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, należy w pierwszej kolejności przeanalizować szczegółowe warunki jej przyznania oraz określony cel dofinansowania. Kluczowym kryterium pozwalającym uznać dotację za element podstawy opodatkowania jest jej bezpośredni związek z konkretną czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Oznacza to, że wsparcie finansowe musi być wprost przeznaczone na sfinansowanie określonej dostawy towarów lub świadczenia usług. W sytuacji, gdy otrzymanych środków nie da się powiązać z żadnymi konkretnymi działaniami opodatkowanymi, takie dofinansowanie ma charakter ogólny i w świetle art. 29a ust. 1 UPTU nie stanowi podstawy opodatkowania.
Samo otrzymanie dofinansowania, nie jest traktowane jako czynność ani odrębne zdarzenie podlegające opodatkowaniu. Wsparcie finansowe podlega jednak opodatkowaniu w sytuacji, gdy stanowi element ceny konkretnej czynności, z którą jest bezpośrednio powiązane. Oznacza to, że wszelkie dotacje pełniące funkcję dopłaty do ceny sprzedawanych towarów lub świadczonych usług wykazują ścisły związek z przedmiotem transakcji i z tego względu podlegają opodatkowaniu.
W pierwszej kolejności należy zatem poddać analizie to, czy realizacja opisanego Przedsięwzięcia przez Gminę mieści się w definicji działalności gospodarczej, o której mowa w art. 15 ust. 2 UPTU, a w konsekwencji czy podejmowane w ramach Projektu czynności podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Kwestia ta była już poruszana w orzecznictwie unijnym oraz krajowym. Kluczowe wskazówki pozwalające na ocenę charakteru działań podejmowanych przez Wnioskodawcę w ramach opisywanego Przedsięwzięcia wynikają z wyroku TSUE z dnia 30 marca 2023 r. w sprawie C-612/21 (Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przeciwko Gminie O.). W orzeczeniu tym TSUE wskazał, że: „Artykuł 2 ust. 1, art. 9 ust. 1 i art. 13 ust. 1 dyrektywy VAT nr 2006/112 (Dz.Urz.UE L z 2006 r., Nr 347, s.l) należy interpretować w ten sposób, że dostawy towarów i świadczenia usług podlegających opodatkowaniu podatkiem od wartości dodanej nie stanowi dostarczenie i zainstalowanie przez gminę, za pośrednictwem przedsiębiorstwa, systemów odnawialnych źródeł energii na rzecz jej mieszkańców będących właścicielami nieruchomości, którzy wyrazili wolę wyposażenia tych nieruchomości w takie systemy, jeżeli taka działalność nie ma na celu osiągania stałego dochodu i skutkuje jedynie zapłatą przez tych mieszkańców kwot pokrywających najwyżej jedną czwartą poniesionych kosztów, a pozostała część jest finansowana ze środków publicznych.”
Stanowisko zawarte w ww. orzeczeniu TSUE znajduje odzwierciedlenie w wyroku Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: „NSA”) z dnia 5 czerwca 2023 r. o sygn. I FSK 1454/18: „Podsumowując gmina, która realizując projekt z zakresu odnawialnych źródeł energii (kolektorów słonecznych), współfinansowany w znacznej części ze środków europejskich, w ramach którego montuje i podpina instalacje fotowoltaiczne na budynkach oraz na gruntach mieszkańców, którzy przejmą po upływie 5 lat własność zamontowanych instalacji, nie wykonuje z tego tytułu działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług. W konsekwencji otrzymane na ten cel dofinansowanie ze środków europejskich (Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego) nie może być rozważane jako podstawa opodatkowania, o której mowa w art. 29a ust. 1 VATU.”
Analogiczny pogląd został zaprezentowany w wyroku NSA z dnia 29 maja 2024 r. o sygn. I FSK 1978/18: „Gmina nie prowadzi działalności gospodarczej, wykonując za pośrednictwem podmiotów trzecich montaż instalacji OZE na budynkach mieszkańców oraz ich gruntach, a w konsekwencji nie jest konieczne ustalanie, czy otrzymane dofinansowanie wchodzi w skład podstawy opodatkowania.”
Powyższą linię orzeczniczą potwierdza również wyrok NSA z dnia 22 listopada 2023 r. o sygn. akt I FSK 1528/20: „Gmina nie świadczy usług polegającym na montażu instalacji odnawialnych źródeł energii w sposób stały oraz nie zatrudnia w tym celu własnych pracowników. Podejście gminy polegające na pobraniu od mieszkańca zainteresowanego zainstalowaniem na jego nieruchomości odnawialnych źródeł energii około 25% kosztów przedsięwzięcia przy jednoczesnym oczekiwaniu na płatność pozostałych kosztów od podmiotu trzeciego nie odpowiada podejściu, jakie przyjęłoby przedsiębiorstwo zajmujące się instalacją systemów odnawialnych źródeł energii. Działalność gminy nie jest nastawiona przy tym na uzyskanie zysku.”
Przenosząc powyższe rozważania na grunt analizowanej sprawy, należy stwierdzić, że działania Wnioskodawcy w ramach realizacji Przedsięwzięcia nie stanowią działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 UPTU. Gmina podejmuje te działania wyłącznie w celu realizacji swoich ustawowych zadań własnych, polegających na zaspokajaniu zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie ochrony środowiska i zaopatrzenia w energię, a nie w celach zarobkowych. Model realizacji Projektu przez Wnioskodawcę w pełni wpisuje się w stan faktyczny oceniany przez TSUE i NSA. Gmina nie świadczy usług montażu instalacji OZE w sposób stały i ciągły, lecz realizuje jednorazowy projekt przy pomocy zewnętrznych wykonawców. Co więcej, wpłaty pobierane od uczestniczących w projekcie mieszkańców stanowią zaledwie 10% wartości instalacji.
Skoro w ramach opisywanego Przedsięwzięcia Wnioskodawca nie działa w charakterze podatnika VAT wykonującego działalność gospodarczą, to czynności polegające na montażu instalacji OZE oraz magazynów energii nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. W konsekwencji przyznane Gminie Dofinansowanie nie może zostać uznane za dopłatę do ceny świadczonych usług, a tym samym nie będzie wchodzić w skład podstawy opodatkowania w rozumieniu art. 29a ust. 1 UPTU.
Stanowisko Wnioskodawcy, w tym zakresie potwierdzają również interpretacje indywidualne wydawane przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: „DKIS” lub „Organ”). Przykładowo w interpretacji indywidualnej DKIS z dnia 18 marca 2025 r. o sygn. 0114-KDIP4.4012.29.2018.8.S.KM, Organ uznał, że: „Zauważyć należy, że dotacja/dofinansowanie nie funkcjonuje samodzielnie, nie podlega opodatkowaniu jako odrębna kwota, lecz wyłącznie w odniesieniu do czynności, do której jest wypłacana. Jeżeli czynność, do której dopłata jest przyznawana nie będzie czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT, to i dopłata do tej czynności nie będzie stanowiła elementu ceny oraz nie będzie włączona do podstawy opodatkowania. Zatem, w analizowanym przypadku nie wystąpi związek pomiędzy otrzymanym dofinansowaniem ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego na realizację ww. Projektu a czynnościami podlegającymi opodatkowaniu podatkiem VAT. Jak bowiem wskazano wyżej, w zakresie realizacji Projektu nie będą wykonywali Państwo działalności gospodarczej, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy. Państwa działania w związku z realizacją Projektu nie będą stanowiły dostawy towarów ani świadczenia usług podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Zatem również otrzymane przez Państwa dofinansowanie, przeznaczone na realizację ww. Projektu, nie będzie zwiększało podstawy opodatkowania w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy.”
Podobnie DKIS wypowiedział się w interpretacji indywidualnej z dnia 11 stycznia 2024 r. o sygn. 0114-KDIP4- 1.4012.563.2023.1.MK: „Zatem skoro wykonywane przez Państwa czynności w zakresie realizowanego zadania polegającego na montażu instalacji kotła c.o. i ogniw fotowoltaicznych nie stanowią świadczenia usług podlegających opodatkowaniu to również dopłata (dofinansowanie) do tej czynności nie może podlegać opodatkowaniu jako element ceny. W konsekwencji dofinansowanie z budżetu Województwa (...) na realizację tego zadania, nie stanowi podstawy opodatkowania w myśl art. 29a ust. 1 ustawy i nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.”
Podsumowując, ponieważ aktywność Wnioskodawcy w zakresie objętym niniejszym wnioskiem pozostaje poza działalnością gospodarczą Gminy, otrzymane Dofinansowanie nie stanowi dopłaty do ceny świadczonych usług. W konsekwencji kwota dofinansowania nie wchodzi w skład podstawy opodatkowania w rozumieniu art. 29a ust. 1 UPTU i nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.
Ad. 2 (we wniosku wskazana jako Ad. 4)
Zdaniem Wnioskodawcy, Gmina będzie miała prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od wydatków poniesionych na realizację Projektu, w części dotyczącej instalacji magazynu energii na nieruchomości wchodzącej w skład Zespołu ….w oparciu o proporcję skalkulowaną dla Urzędu Gminy, o której mowa wart. 86 ust. 2a UPTU zgodnie ze wzorem wskazanym w § 3 ust. 2 Rozporządzenia.
Aby podmiot mógł skorzystać z prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony związany z dokonanym nabyciem towarów i usług, w pierwszej kolejności winien spełnić przesłanki umożliwiające uznanie go dla tej czynności za podatnika podatku od towarów i usług, działającego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania podlegają wszelkie transakcje, których przedmiotem jest dostawa towarów lub świadczenie usług, pod warunkiem, że są one realizowane przez „podatników” w rozumieniu UPTU i wykonywane w ramach działalności gospodarczej.
Stosownie do art. 15 ust. 1 UPTU, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Działalność gospodarcza, w myśl art. 15 ust. 2 UPTU, obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Należy zauważyć, że w świetle art. 15 ust. 6 UPTU, nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.
Z przytoczonego przepisu wynika, że wyłączenie organów władzy publicznej z kategorii podatnika ma charakter wyłącznie podmiotowo-przedmiotowy. W świetle wskazanych unormowań jednostki samorządu terytorialnego na gruncie podatku od towarów i usług występować mogą w dwojakim charakterze:
- podmiotów niebędących podatnikami, gdy realizują zadania nałożone na nich odrębnymi przepisami prawa oraz;
- podatników podatku od towarów i usług, gdy wykonują czynności na podstawie umów cywilnoprawnych.
Kryterium podziału stanowi charakter wykonywanych czynności, czynności o charakterze publicznoprawnym wyłączają te podmioty z kategorii podatników, natomiast czynności o charakterze cywilnoprawnym skutkują uznaniem tych podmiotów za podatników podatku od towarów i usług, a realizowane przez nie odpłatne dostawy towarów i świadczenie usług podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Zatem jednostki samorządu terytorialnego są podatnikami podatku od towarów i usług jedynie w zakresie wszelkich czynności, które mają charakter cywilnoprawny, tzn. są przez nie realizowane na podstawie umów cywilnoprawnych. Będą to zatem wszystkie realizowane przez te jednostki (urzędy) czynności w sferze ich aktywności cywilnoprawnej, np. czynności sprzedaży, zamiany (nieruchomości i ruchomości), wynajmu, dzierżawy itd., umów prawa cywilnego (nazwanych i nienazwanych). Bowiem tylko w tym zakresie ich czynności mają charakter działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 UPTU.
Przepisy UPTU nie definiują, co należy rozumieć przez czynność odpłatną. Jednak dla uznania, że dostawa towarów oraz świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bezwzględnym warunkiem jest "odpłatność" za daną czynność, co wynika z ww. art. 5 ust. 1 pkt 1 UPTU. Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność, a także odszkodowanie. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny.
Zatem istotną cechą wynagrodzenia jest istnienie bezpośredniego związku pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług i otrzymaną zapłatą będącą świadczeniem wzajemnym. Dostawcę towarów lub usługodawcę musi łączyć z odbiorcą stosunek prawny, z którego wynika obowiązek dostawy towarów lub świadczenia usług oraz wysokość wynagrodzenia (świadczenia wzajemnego). Za dokonanie tych czynności, wynagrodzenie musi być wyrażalne w pieniądzu, co jednak nie oznacza, że musi mieć ono postać pieniężną, gdyż wynagrodzenie (odpłatność) jako świadczenie wzajemne może również przybrać postać rzeczową (zapłatą za towar lub usługę może być inny towar lub usługa) albo mieszaną (zapłata w części pieniężna, a w części rzeczowa). Innymi słowy, musi istnieć możliwość określenia ceny wyrażonej w pieniądzu w stosunku do świadczenia wzajemnego stanowiącego wynagrodzenie za dostawę towarów lub świadczenie usług.
W świetle przepisów art. 86 ust. 2a UPTU, w sytuacji, gdy przypisanie nabywanych towarów i usług w całości do działalności gospodarczej nie jest możliwe, kwotę podatku naliczonego oblicza się zgodnie ze sposobem określenia zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej - "sposób określenia proporcji".
Jak stanowi art. 86 ust. 22 UPTU: „Minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, określić w przypadku niektórych podatników sposób określenia proporcji uznany za najbardziej odpowiadający specyfice wykonywanej przez tych podatników działalności i dokonywanych przez nich nabyć oraz wskazać dane, na podstawie których jest obliczana kwota podatku naliczonego z wykorzystaniem tego sposobu określenia proporcji, uwzględniając specyfikę prowadzenia działalności przez niektórych podatników i uwarunkowania obrotu gospodarczego.”
Zgodnie z § 3 ust. 2 Rozporządzenia, jako sposób określenia proporcji uznaje się w przypadku urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego sposób ustalony według wzoru:
X = (A x 100) / DUJST
gdzie poszczególne symbole oznaczają:
X - proporcję określoną procentowo, zaokrągloną w górę do najbliższej liczby całkowitej,
A - roczny obrót z działalności gospodarczej zrealizowany przez urząd obsługujący jednostkę samorządu terytorialnego, stanowiący część rocznego obrotu jednostki samorządu terytorialnego z działalności gospodarczej,
Dujst - dochody wykonane urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego.
Stosownie do § 2 pkt 4 Rozporządzenia, ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o obrocie - rozumie się przez to podstawę opodatkowania, o której mowa w art. 29a, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5 ustawy, w zakresie: a) dokonywanych przez podatników:
- odpłatnych dostaw towarów na terytorium kraju,
- odpłatnego świadczenia usług na terytorium kraju,
- eksportu towarów,
- wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, b) odpłatnych dostaw towarów lub świadczenia usług poza terytorium kraju, które podlegałyby opodatkowaniu podatkiem gdyby były wykonywane na terytorium kraju.
Zgodnie z § 2 pkt 9 Rozporządzenia, ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o dochodach wykonanych urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego - rozumie się przez to dochody obejmujące dochody publiczne, środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej oraz środki pochodzące ze źródeł zagranicznych, w rozumieniu ustawy o finansach publicznych - wynikające ze sprawozdania rocznego z wykonania budżetu jednostki samorządu terytorialnego, pomniejszone o:
a) dochody, o których mowa w art. 5 ust. 2 pkt 4 lit. b-d i pkt 5 ustawy o finansach publicznych,
b) zwrot różnicy podatku, o której mowa w art. 87 ust. 1 ustawy, lub zwrot kwoty podatku naliczonego, o której mowa w art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy,
c) dochody wykonane jednostki budżetowej powiększone o kwotę stanowiącą równowartość środków przeznaczonych na wypłatę przez tę jednostkę, na podstawie odrębnych przepisów, zasiłków, zapomóg i innych świadczeń o podobnym charakterze na rzecz osób fizycznych, celem realizacji zadań jednostki samorządu terytorialnego,
d) środki finansowe pozostające na wydzielonym rachunku, o którym mowa w art. 223 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, odprowadzone na rachunek budżetu jednostki samorządu terytorialnego,
e) wpłaty nadwyżki środków obrotowych zakładu budżetowego,
f) kwoty stanowiące równowartość środków, innych niż stanowiące zapłatę, o której mowa w art. 29a ust. 1 ustawy, przekazanych zakładom budżetowym, innym jednostkom sektora finansów publicznych oraz innym osobom prawnym lub jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej, z wyłączeniem kwot, które zostały zwrócone, celem realizacji przez te podmioty zadań jednostki samorządu terytorialnego,
g) odszkodowania należne jednostce samorządu terytorialnego, pomniejszone o kwoty odszkodowań stanowiących zapłatę, o której mowa w art. 29a ust. 1 ustawy.
Jak zostało wskazane w opisie stanu faktycznego, Wnioskodawca jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku VAT. Gmina wykorzystywać będzie efekty realizowanej Inwestycji zarówno do celów prowadzonej działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 UPTU, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza. Wnioskodawca nie zna sposobu, aby wydatki te bezpośrednio przyporządkować do określonej grupy czynności opodatkowanych i niepodlegających opodatkowaniu podatkiem VAT.
Z powołanych przepisów wynika, że prawo do odliczenia podatku naliczonego, zgodnie z art. 86 ust. 1 UPTU, przysługuje w zakresie, w jakim nabyte towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych w ramach działalności gospodarczej podatnika.
W pierwszej kolejności Wnioskodawca powinien dokonać tzw. bezpośredniej alokacji, czyli ustalić, czy dany wydatek można przyporządkować wyłącznie do działalności gospodarczej. W przypadku, gdy taka alokacja jest możliwa, przysługuje pełne prawo do odliczenia podatku naliczonego w zakresie czynności opodatkowanych. Wydatki związane z czynnościami niepodlegającymi opodatkowaniu lub zwolnionymi z VAT nie dają prawa do odliczenia. Jeżeli jednak przyporządkowanie wydatków wyłącznie do działalności gospodarczej nie jest możliwe, a służą one jednocześnie do celów działalności gospodarczej i pozagospodarczej, podatnik zobowiązany jest do zastosowania tzw. prewspółczynnika, o którym mowa w art. 86 ust. 2a UPTU, w związku z § 3 ust. 2 Rozporządzenia.
W analizowanym przypadku wydatki związane z zakupem i montażem wodorowego magazynu energii na nieruchomości wchodzącej w skład Zespołu …będą służyły zarówno działalności opodatkowanej Gminy, jak również działalności pozostającej poza zakresem opodatkowania podatkiem VAT. Jednocześnie, jak wskazano w opisie sprawy, Wnioskodawca nie ma możliwości dokonania bezpośredniego przyporządkowania ponoszonych wydatków wyłącznie do działalności gospodarczej lub wyłącznie do działalności innej niż gospodarcza. W konsekwencji, w odniesieniu do podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących wydatki związane z realizacją tej części Projektu, Gmina będzie zobowiązana do zastosowania sposobu określenia proporcji, o którym mowa w art. 86 ust. 2a UPTU. Ponieważ ustawodawca w Rozporządzeniu określił sposób ustalania proporcji uznany za najbardziej odpowiadający specyfice działalności jednostek samorządu terytorialnego, Wnioskodawca powinien zastosować prewspółczynnik obliczony dla Urzędu Gminy zgodnie z § 3 ust. 2 Rozporządzenia.
Reasumując, z uwagi na mieszany charakter wykorzystania inwestycji w Zespole …(zarówno do celów działalności opodatkowanej, jak i nieopodatkowanej) oraz brak możliwości bezpośredniej alokacji wydatków, Gminie będzie przysługiwało prawo do częściowego odliczenia podatku VAT. Odliczenie to powinno nastąpić z zastosowaniem proporcji (prewspółczynnika) skalkulowanej dla Urzędu Gminy, zgodnie z art. 86 ust. 2a UPTU oraz § 3 ust. 2 Rozporządzenia.
Ad. 3 (we wniosku wskazana jako Ad. 5)
W ocenie Wnioskodawcy, przekazywanie pomiędzy partnerami Projektu a Wnioskodawcą środków pieniężnych stanowiących partycypację w kosztach wspólnej realizacji Przedsięwzięcia nie stanowi czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
W myśl przytoczonego już wcześniej 29a ust. 1 UPTU, podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.
Z definicji świadczenia usług wynika, że usługami są wszelkie odpłatne świadczenia, niebędące dostawą towarów w rozumieniu przepisów UPTU. Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy).
Jak wskazano w wyroku TSUE z dnia 3 marca 1994 r. w sprawie C-16/93 R. J. Tolsma przeciwko Inspecteur der Omzetbelasting Leeuwarden: „Czynność podlega opodatkowaniu wyłącznie wtedy, gdy istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne, przy czym wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy.”
Z analizy treści powyższego orzeczenia wynika, że usługa będzie podlegać opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym, związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.
Ponadto, w myśl wyroku TSUE z 8 marca 1988 r. w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council przeciwko Commissioners of Customs and Excise: „Czynność można uznać za dokonaną odpłatnie, gdy istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi, a ponadto odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem.”
Odpłatność oznacza więc wykonanie czynności za wynagrodzeniem, przy czym zgodnie z przytoczonym powyżej orzeczeniem, istotą wynagrodzenia jest istnienie bezpośredniego związku pomiędzy świadczeniem a otrzymaną zapłatą. Tylko wówczas bowiem można mówić o świadczeniu odpłatnym podlegającym opodatkowaniu VAT, gdy pomiędzy wykonanym świadczeniem a otrzymanym ekwiwalentem zachodzi relacja wzajemności.
Jak wskazano w opisie sprawy, Wnioskodawca oraz partnerzy realizują wspólne przedsięwzięcie na podstawie zawartego porozumienia. Każdy z podmiotów odpowiada za realizację przypisanego mu zakresu rzeczowego Projektu oraz ponosi związane z nim wydatki. Jednocześnie występują koszty dotyczące całego Projektu, których nie można przypisać wyłącznie Wnioskodawcy lub jednemu z partnerów. W takich przypadkach Wnioskodawca może technicznie ponieść określony wydatek, natomiast pozostali uczestniczą w jego finansowaniu poprzez zwrot odpowiedniej części kosztu.
Zgodnie z art. 106b ust. 1 pkt 1 UPTU, podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem.
Natomiast przez „sprzedaż” na gruncie art. 2 pkt 22 UPTU rozumie się odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
Stosownie do art. 106b ust. 2 UPTU, podatnik nie jest obowiązany do wystawienia faktury w odniesieniu do sprzedaży zwolnionej od podatku na podstawie art. 43 ust. 1, art. 113 ust. 1 i 9, art. 113a ust. 1 lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3.
Z przywołanych wyżej przepisów wynika, że podatnik VAT jest zobowiązany wystawiać fakturę w sytuacji, gdy realizuje dostawy towarów bądź świadczy usługi opodatkowane VAT na rzecz innego podatnika, a także zwolnione z podatku, jeżeli nabywca odpowiednio towaru lub usługi zażąda wystawienia faktury, dokumentującej takie czynności.
W sprawie będącej przedmiotem niniejszego wniosku, czynności przekazywania środków pomiędzy partnerami a Wnioskodawcą stanowią wyłącznie partycypację w kosztach wspólnych Projektu. Nie stanowią one wynagrodzenia za jakiekolwiek świadczenie wzajemne, wobec czego pozostają poza zakresem opodatkowania podatkiem od towarów i usług. W konsekwencji rozliczenia te nie powinny być dokumentowane fakturami VAT, lecz przykładowo notami księgowymi.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe w zakresie:
- braku opodatkowania podatkiem VAT dofinansowania na realizację Projektu pn. „…” w części dotyczącej instalacji wodorowego magazynu energii na nieruchomości wchodzącej w skład Zespołu … stanowi płatność za czynności podlegające opodatkowaniu (część pytania nr 1),
- prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od wydatków poniesionych na realizację Projektu, w części dotyczącej instalacji wodorowego magazynu energii na nieruchomości wchodzącej w skład Zespołu …. przy zastosowaniu proporcji o której mowa w § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej w przypadku niektórych podatników (pytanie nr 4),
- ustalenia czy rozliczenie płatności pomiędzy Państwem a partnerami Projektu stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a w konsekwencji powinna być dokumentowana fakturami VAT (pytanie nr 5).
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Na mocy art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 1263 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (…) podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Stosownie do art. 2 pkt 22 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży - rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
Według art. 2 pkt 6 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach – rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
Natomiast w świetle art. 8 ust. 1 ustawy:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Zauważenia wymaga, że jak wynika z przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, bezwzględnym warunkiem dla uznania, że dostawa towarów oraz świadczenie usługi podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jest „odpłatność” za daną czynność. Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny.
Zatem pod pojęciem odpłatności świadczenia rozumieć należy prawo podmiotu sprzedającego towar lub świadczącego usługę do żądania od nabywcy towaru, odbiorcy usługi lub osoby trzeciej zapłaty ceny lub ekwiwalentu (np. w postaci świadczenia wzajemnego). W konsekwencji powyższego stwierdzenia wymaga, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług będzie podlegało tylko to świadczenie (dostawa lub usługa), w przypadku którego istnieje konsument, tj. odbiorca świadczenia odnoszący z niego choćby potencjalną korzyść. Dopóki nie istnieje podmiot, który odnosiłby lub powinien odnosić konkretne korzyści o charakterze majątkowym związanym z danym świadczeniem, dopóty świadczenie to nie będzie czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością, a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.
Nie każda jednak czynność stanowiąca dostawę towarów czy świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Aby dana czynność podlegała opodatkowaniu, musi być wykonana przez podatnika.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
W myśl art. 15 ust. 6 ustawy:
Nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji, których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.
Oznacza to, że organ będzie uznany za podatnika podatku od towarów i usług w dwóch przypadkach, tj. gdy wykonuje czynności inne niż te, które mieszczą się w ramach jego zadań oraz, gdy wykonuje czynności mieszczące się w ramach jego zadań, ale czyni to na podstawie umów cywilnoprawnych.
Powyższy zapis jest odzwierciedleniem art. 13 obowiązującej od 1 stycznia 2007 r. Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej – (Dz. Urz. UE.L. Nr 347 z 11.12.2006 s. 1, z późn. zm.), zgodnie z którym:
Krajowe, regionalne i lokalne organy władzy oraz inne podmioty prawa publicznego nie są uważane za podatników w związku z działalnością, którą podejmują lub transakcjami, których dokonują jako organy władzy publicznej, nawet jeśli pobierają należności, opłaty, składki lub płatności w związku z takimi działaniami lub transakcjami.
Jednakże w przypadku, gdy podejmują one takie działania lub dokonują takich transakcji, są uważane za podatników w odniesieniu do tych działań lub transakcji, gdyby wykluczenie ich z kategorii podatników prowadziło do znaczących zakłóceń konkurencji.
W każdych okolicznościach podmioty prawa publicznego są uważane za podatników w związku z czynnościami określonymi w załączniku I, chyba że niewielka skala tych działań sprawia, że mogą być one pominięte.
Z powołanych regulacji wynika, że organy władzy publicznej są wyłączone z kręgu podatników podatku od towarów i usług, wyłącznie przy wykonywaniu czynności nałożonych przepisami prawa, dla realizacji których zostały powołane. Jest to wyłączenie podmiotowo-przedmiotowe. Organy te są natomiast podatnikami podatku od towarów i usług w przypadku wykonywania czynności na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych. Kryterium podziału stanowi więc charakter wykonywanych czynności: czynności o charakterze publicznoprawnym wyłączają te podmioty z kategorii podatników, natomiast czynności o charakterze cywilnoprawnym skutkują uznaniem tych podmiotów za podatników podatku od towarów i usług, a realizowane przez nie odpłatne dostawy towarów i świadczenia usług podlegają opodatkowaniu tym podatkiem.
Wyłączenie z opodatkowania podatkiem VAT jednostek samorządu terytorialnego jest możliwe tylko wtedy, gdy wykonują one czynności w ramach przypisanych im specyficznych zadań i funkcji samorządowych (publicznych) i tylko w odniesieniu do tych czynności, które nie są wykonywane na podstawie zawartych przez gminę umów cywilnoprawnych.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 662 ze zm.):
Gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność.
Jak wynika z art. 6 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym:
Do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów.
Katalog zadań własnych gminy został określony w art. 7 ust. 1 pkt 1, 3 i 15 ustawy o samorządzie gminnym, zgodnie, z którym:
Zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy:
1) ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej
3) wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz;
15) utrzymania gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz obiektów administracyjnych.
Realizacja tych zadań następować może także w drodze dostawy towarów i świadczenia usług w rozumieniu art. 7 i art. 8 ustawy (w zakresie dostaw i usług, co do zasady odpłatnych). Gmina, w celu wypełnienia nałożonych na nią zadań, organizuje warunki dla innych podmiotów bądź bezpośrednio uczestniczy w obrocie gospodarczym.
W myśl art. 29a ust. 1 ustawy:
Podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.
Według art. 29a ust. 6 ustawy:
Podstawa opodatkowania obejmuje:
1) podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku;
2) koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.
Podstawę opodatkowania w podatku od towarów i usług stanowi wynagrodzenie, które dostawca lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu dostawy towarów albo świadczenia usług. Wynagrodzenie to oznacza wartość rzeczywiście otrzymaną (lub która ma być otrzymana) w konkretnym przypadku.
Dla określenia, czy dane dotacje (subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze) są czy też nie są opodatkowane, istotne są szczegółowe warunki ich przyznawania, określające cele realizowanego w określonej formie dofinansowania. Kryterium uznania dotacji za stanowiącą podstawę opodatkowania jest zatem stwierdzenie, że dotacja dokonywana jest w celu sfinansowania konkretnej czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Natomiast dotacje nie dające się powiązać z konkretnymi czynnościami podlegającymi opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, nie stanowią podstawy opodatkowania w rozumieniu przepisu art. 29a ust. 1 ustawy.
Włączenie do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze ma miejsce tylko wówczas, gdy jest to dotacja, subwencja i inna dopłata o podobnym charakterze związana bezwzględnie i bezpośrednio z ceną dostarczonych towarów lub świadczonych usług. W przypadku, gdy podatnik otrzyma dofinansowanie, które będzie związane z dostawą lub świadczeniem usług, jako pokrycie części ceny konkretnego świadczenia lub rekompensatę z tytułu wykonania określonego świadczenia po cenach obniżonych, płatność taka będzie zaliczana do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Nie jest więc podstawą opodatkowania ogólna dotacja (subwencja, inna dopłata o podobnym charakterze) uzyskana przez podatnika, niezwiązana z dostawą towaru lub świadczeniem usługi. Jeżeli taki bezpośredni związek nie występuje, dofinansowanie ogólne – na pokrycie kosztów działalności nie zwiększa podstawy opodatkowania, a tym samym nie podlega opodatkowaniu.
W przypadku, gdy podatnik otrzyma dofinansowanie, które jest związane z dostawą lub świadczeniem usług, jako pokrycie części ceny konkretnego świadczenia lub rekompensatę z tytułu wykonania określonego świadczenia po cenach obniżonych, płatność taka będzie zaliczana do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
Zatem, podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług zwiększa się tylko o takie dotacje, które w sposób bezwzględny i bezpośredni są związane z daną dostawą towarów lub świadczeniem usług. Jeżeli jednak taki bezpośredni związek nie występuje, dofinansowanie ogólne – na pokrycie kosztów działalności nie zwiększa podstawy opodatkowania, a tym samym nie podlega opodatkowaniu.
Przepis art. 29a ust. 1 ustawy jest odpowiednikiem art. 73 Dyrektywy 2006/112/WE Rady, zgodnie z którym:
Podstawa opodatkowania obejmuje wszystko, co stanowi zapłatę otrzymaną lub którą dostawca lub usługodawca otrzyma w zamian za dostawę towarów lub świadczenie usług od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z subwencjami związanymi bezpośrednio z ceną takiej dostawy lub świadczenia.
Opodatkowanie subwencji (dotacji) stanowi wyjątek od zasad ogólnych wspólnego systemu VAT.
Dla wykładni art. 29a ust. 1 ustawy niezbędne jest zatem wyjaśnienie pojęcia „dotacja bezpośrednio związana z ceną”.
W tym kontekście istotne znaczenie ma orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w szczególności wyroki w sprawach:
- C-184/00 (Office des produits wallons ASBL v. Belgian State),
- C-353/00 (Keeping Newcastle Warm Ltd. v. Commisioners od Customs and Excise, w skrócie KNW).
W wyroku z 22 listopada 2001 r. w sprawie C-184/00 Trybunał stwierdził, że pojęcie subwencji (dotacji) bezpośrednio związanych z ceną należy interpretować jako obejmujące wyłącznie subwencje, które stanowią całość lub część wynagrodzenia za dostawę towarów lub świadczenie usług, a które są wypłacane przez podmiot trzeci w stosunku do sprzedawcy lub świadczącego. Trybunał argumentował, że w celu ustalenia, czy dotacja stanowi wynagrodzenie, cena towarów i usług musi, co do zasady, być ustalana nie później, niż w momencie zdarzenia podlegającego opodatkowaniu. Zobowiązanie do zapłaty dotacji dokonane przez osobę, która jej udziela, rodzi korelat, jakim jest prawo beneficjenta do jej otrzymania, ponieważ dokonał on dostawy podlegającej opodatkowaniu. Ten związek pomiędzy dotacją a ceną musi być jednoznacznie widoczny na podstawie indywidualnej analizy okoliczności stanowiących podstawę wypłaty tego wynagrodzenia. Z drugiej strony nie jest konieczne, aby cena towarów lub usług bądź część tej ceny została ustalona. Wystarczy by możliwe było jej ustalenie. Cena, jaką płaci nabywca, musi być ustalana w taki sposób, że zmniejsza się ona w proporcji do dotacji przyznanej sprzedawcy towarów lub świadczącemu usługi, co zatem stanowi element ustalenia ceny, jakiej żąda ten ostatni. Trybunał w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania wskazał sądowi odsyłającemu szereg wskazówek, stwierdzając, że sąd krajowy musi zbadać obiektywnie, czy fakt, iż dotacja jest wypłacana sprzedawcy lub świadczącemu pozwala mu sprzedawać towary lub świadczyć usługi po cenie niższej, niż musiałby on żądać w braku takiej dotacji. Nie jest konieczne, by dotacja odpowiadała bezpośrednio zmniejszeniu ceny dostarczanych towarów, wystarczy by relacja pomiędzy zmniejszeniem ceny a dotacją, która może być wyrażona ryczałtowo, była istotna.
W wyroku z 13 czerwca 2002 r. w sprawie C-353/00 Trybunał wyraził pogląd, że niezależnie od tego, czy dofinansowanie spełnia warunek bezpośredniego związku z ceną, czy też nie spełnia takiego warunku, zwiększać będzie podstawę opodatkowania, jeśli osoba trzecia (także organ władzy publicznej) wpłaca pewną kwotę pieniędzy na poczet usług świadczonych na rzecz osoby fizycznej. Orzeczenie to dotyczyło dopłat wypłacanych firmie zajmującej się usługami związanymi z doradztwem w dziedzinie energetyki.
Związek dotacji z ceną nie został szczegółowo przeanalizowany w tym wyroku. Szersze uwagi na ten temat znalazły się natomiast w opinii rzecznika generalnego oraz pisemnym stanowisku rządu Wielkiej Brytanii, które zaaprobował Trybunał. Jak wskazuje rzecznik, dotacje mogą mieć różną formę i charakter. Zwykle przez dotacje (subwencje) rozumie się sumy wypłacane danemu podmiotowi z funduszy publicznych w interesie ogólnym. W praktyce dotacje mogą mieć postać dopłat ogólnych do działalności przedsiębiorstwa (i wówczas nie podlegają opodatkowaniu) albo też stanowić subsydia do konkretnych dostaw lub usług, umożliwiając nabycie ich ostatecznemu odbiorcy po niższej cenie (lub w ogóle bez odpłatności z jego strony). W tym ostatnim przypadku podlegają podatkowi VAT.
Tego rodzaju dotacje występowały w przypadku KNW. Istniał bezpośredni związek pomiędzy usługami podatnika a otrzymywanymi dotacjami (dotacje były korelatem usług i wypłacano je tylko w razie ich świadczenia; również kwotowo zależały od liczby usług). Wpływ na cenę również był oczywisty: ostateczny odbiorca nie musiał płacić za usługę właśnie z powodu pokrycia jej dotacją. Mimo, że dotacje oczywiście wpływały na działalność przedsiębiorstwa i w sensie ekonomicznym pokrywały część kosztów jego funkcjonowania, przede wszystkim były one związane z ceną. Dlatego też nie można było ich traktować jako pozostających poza podatkiem VAT.
Jeżeli otrzymywane dofinansowanie (dotacja) jest w sposób zindywidualizowany i policzalny związany z ceną danego świadczenia/danej dostawy (tj. świadczenie/dostawa dzięki dotacji ma cenę niższą o konkretną kwotę lub świadczeniobiorca otrzymuje je za darmo), takie dofinansowanie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Jeżeli natomiast związek tego rodzaju nie występuje i równocześnie dofinansowanie nie jest elementem wynagrodzenia związanego z danymi dostawami towarów lub usług, wówczas można – i należy – potraktować je jako płatność niepodlegającą podatkowi VAT.
Bezpośrednio z art. 29a ust. 1 ustawy wynika, że nie ma znaczenia od kogo dostawca towaru lub świadczący usługę otrzymuje zapłatę – czy od nabywcy, czy od osoby trzeciej, ważne jest aby było to wynagrodzenie za dane konkretne świadczenie lub za daną konkretną dostawę.
Państwa wątpliwości dotyczą m.in. ustalenia, czy otrzymane przez Państwa dofinansowanie w części dotyczącej instalacji wodorowego magazynu energii na nieruchomości wchodzącej w skład Zespołu … podlega opodatkowaniu (pytanie oznaczone we wniosku jako nr 1).
Z opisu sprawy wynika, że w celu wykonywania ww. zadań własnych Wnioskodawca podjął się realizacji przedsięwzięcia pn. „…" (dalej: „Przedsięwzięcie” lub „Projekt”). W celu realizacji Przedsięwzięcia, Wnioskodawca otrzyma wsparcie, w ramach Inwestycji … Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO): Instalacje OZE realizowane przez społeczności energetyczne (dalej: „Dofinansowanie”).
Przedsięwzięcie realizowane jest w partnerstwie Wnioskodawcy, który pełni rolę lidera Projektu (dalej: „Lider”) oraz podmiotów, które pełnią rolę partnerów Projektu, są nimi Miasto i Gminą …, Gmina …, Gmina …. Zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie, pełną odpowiedzialność za rozliczenie finansowe całego Przedsięwzięcia oraz sprawozdawczość przed instytucją dotującą ponosi wyłącznie Wnioskodawca, który w tych kwestiach reprezentuje wszystkich partnerów. Partycypacja w kosztach i wkład w inwestycję opierają się na zawartym porozumieniu, na mocy którego Partnerzy wnoszą do projektu niezbędne zasoby, w tym finansowe. Przedmiotowe dofinansowanie będzie pokrywało 90% wartości kosztów kwalifikowalnych Projektu (tzn. kosztów związanych z montażem instalacji fotowoltaicznych oraz magazynów energii u mieszkańców). Natomiast wpłaty mieszkańców będą pokrywać 10% kosztów kwalifikowalnych projektu oraz 100% kosztów niekwalifikowalnych. W przypadku montażu instalacji fotowoltaicznych oraz magazynów energii u mieszkańców Gmina nie będzie ponosiła żadnych wydatków - wkładu własnego.
W analizowanej sprawie w odniesieniu do otrzymanego przez Państwa dofinansowania w części dotyczącej instalacji wodorowego magazynu energii na nieruchomości wchodzącej w skład Zespołu …, nie zachodzi/nie będzie zachodziła sytuacja, w której wystąpią skonkretyzowane świadczenia w zamian za określone wynagrodzenie – w tym przypadku otrzymane środki stanowią dofinansowanie wyłącznie do wskazanego we wniosku Projektu. Jak bowiem wynika z opisu sprawy, w celu wykonywania zadań własnych, Państwa Gmina podjęła się realizacji ww. przedsięwzięcia. Celem Projektu jest zwiększenie efektywności wykorzystania energii, rozwój odnawialnych źródeł energii oraz budowa stabilnego i nowoczesnego modelu zarządzania energią na poziomie lokalnym. Projekt przewiduje m.in. instalację wodorowego magazynu energii na nieruchomości wchodzącej w skład Zespołu … stanowiącej własność Wnioskodawcy. Przedmiotowy budynek jest wykorzystywany przez Gminę zarówno w ramach prowadzonej przez nią działalności gospodarczej jak i działalności pozostającej poza zakresem opodatkowania VAT. Jednocześnie wskazali Państwo, że otrzymane przez Gminę dofinansowane na realizację projektu nie wpłynie na cenę usług, które Gmina świadczy przy wykorzystaniu obiektu ….
Skoro otrzymane przez Państwa środki są przekazane w części na pokrycie wydatków dotyczących instalacji wodorowego magazynu energii na nieruchomości wchodzącej w skład Zespołu …. oraz nie mają/nie będą miały wpływu na cenę świadczonych przez Państwa usług, to nie stanowią/nie będą stanowić one dla Państwa wynagrodzenia za wykonywanie jakichkolwiek czynności podlegających opodatkowaniu VAT. Zatem, otrzymane przez Państwa na realizację ww. Projektu dofinansowanie nie stanowi/nie będzie stanowić podstawy opodatkowania w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy, a tym samym nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Podsumowując, otrzymane przez Państwa dofinansowanie na realizację Projektu pn. „…” w części dotyczącej instalacji wodorowego magazynu energii na nieruchomości wchodzącej w skład Zespołu …. nie podlega/nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, nie jest bowiem związane z wykonywaniem jakichkolwiek czynności opodatkowanych podatkiem VAT.
Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 w części dotyczącej braku opodatkowania podatkiem VAT dofinansowania związanego z realizacją Projektu dotyczącą instalacji wodorowego magazynu energii na nieruchomości wchodzącej w skład Zespołu … uznałem za prawidłowe.
W dalszej części Państwa wątpliwości przedstawione w pytaniu nr 4 dotyczą ustalenia czy mają/będą mieli Państwo prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od wydatków poniesionych na realizację Projektu, w części dotyczącej instalacji wodorowego magazynu energii na nieruchomości wchodzącej w skład Zespołu … .. przy zastosowaniu proporcji o której mowa w § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej w przypadku niektórych podatników.
Podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy. W myśl tego przepisu:
W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
Jak stanowi art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:
Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:
a) nabycia towarów i usług,
b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.
Ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Art. 87 ust. 1 ustawy stanowi:
W przypadku gdy kwota podatku naliczonego, o której mowa w art. 86 ust. 2, jest w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty podatku należnego, podatnik ma prawo do obniżenia o tę różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy lub do zwrotu różnicy na rachunek bankowy.
Zasady dokonywania zwrotu różnicy podatku na rachunek bankowy podatnika określone zostały w art. 87 ust. 2 – ust. 6 ustawy.
W myśl art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy:
Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku, gdy transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.
W świetle art. 88 ust. 4 ustawy:
Obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się również do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, zgodnie z art. 96, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 86 ust. 2 pkt 7.
Stosownie do cytowanych wyżej przepisów prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje zarejestrowany, czynny podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi.
Przedstawiona powyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z usługami i towarami, które nie są w ogóle wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.
Jednocześnie z zasady tej wynika, że odliczenie podatku naliczonego może być częściowe, tzn. w tej części, w jakiej dane towary lub usługi, z którymi związany jest podatek naliczony są wykorzystywane do realizacji czynności opodatkowanych, z pominięciem tej części podatku od tych towarów i usług, w jakiej towary te (usługi) są wykorzystywane do wykonywania czynności nieopodatkowanych podatkiem VAT.
Doprecyzowaniem powołanego wyżej przepisu art. 86 ust. 1 ustawy jest przepis art. 86 ust. 2a i następne ustawy, zgodnie z którym:
W przypadku nabycia towarów i usług wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, z wyjątkiem celów osobistych, do których ma zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2, oraz celów, o których mowa w art. 8 ust. 5 - w przypadku, o którym mowa w tym przepisie, gdy przypisanie tych towarów i usług w całości do działalności gospodarczej podatnika nie jest możliwe, kwotę podatku naliczonego, o której mowa w ust. 2, oblicza się zgodnie ze sposobem określenia zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej, zwanym dalej "sposobem określenia proporcji". Sposób określenia proporcji powinien najbardziej odpowiadać specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć.
Stosownie do treści art. 86 ust. 2b ustawy:
Sposób określenia proporcji najbardziej odpowiada specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć, jeżeli:
1) zapewnia dokonanie obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wyłącznie w odniesieniu do części kwoty podatku naliczonego proporcjonalnie przypadającej na wykonywane w ramach działalności gospodarczej czynności opodatkowane oraz
2) obiektywnie odzwierciedla część wydatków przypadającą odpowiednio na działalność gospodarczą oraz na cele inne niż działalność gospodarcza, z wyjątkiem celów osobistych, do których ma zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2, oraz celów, o których mowa w art. 8 ust. 5 - w przypadku, o którym mowa w tym przepisie, gdy przypisanie tych wydatków w całości do działalności gospodarczej nie jest możliwe.
Zgodnie z art. 86 ust. 2c ustawy:
Przy wyborze sposobu określenia proporcji można wykorzystać w szczególności następujące dane:
1) średnioroczną liczbę osób wykonujących wyłącznie prace związane z działalnością gospodarczą w ogólnej średniorocznej liczbie osób wykonujących prace w ramach działalności gospodarczej i poza tą działalnością;
2) średnioroczną liczbę godzin roboczych przeznaczonych na prace związane z działalnością gospodarczą w ogólnej średniorocznej liczbie godzin roboczych przeznaczonych na prace związane z działalnością gospodarczą i poza tą działalnością;
3) roczny obrót z działalności gospodarczej w rocznym obrocie podatnika z działalności gospodarczej powiększonym o otrzymane przychody z innej działalności, w tym wartość dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze, otrzymanych na sfinansowanie wykonywanej przez tego podatnika działalności innej niż gospodarcza;
4) średnioroczną powierzchnię wykorzystywaną do działalności gospodarczej w ogólnej średniorocznej powierzchni wykorzystywanej do działalności gospodarczej i poza tą działalnością.
Z art. 86 ust. 2d ustawy wynika, że:
W celu obliczenia kwoty podatku naliczonego w przypadku, o którym mowa w ust. 2a, przyjmuje się dane za poprzedni rok podatkowy.
Natomiast stosownie do art. 86 ust. 2e ustawy:
Podatnik rozpoczynający w danym roku podatkowym wykonywanie działalności gospodarczej i działalności innej niż działalność gospodarcza w celu obliczenia kwoty podatku naliczonego w przypadku, o którym mowa w ust. 2a, przyjmuje dane wyliczone szacunkowo. Podatnik jest obowiązany zawiadomić naczelnika urzędu skarbowego o przyjętych danych wyliczonych szacunkowo w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym ten sposób określenia proporcji został zastosowany po raz pierwszy, nie później jednak niż w dniu przesłania ewidencji, o której mowa w art. 109 ust. 3.
Według art. 86 ust. 2f ustawy:
Przepis ust. 2e stosuje się również, gdy podatnik uzna, że w odniesieniu do wykonywanej przez niego działalności i dokonywanych przez niego nabyć dane za poprzedni rok podatkowy byłyby niereprezentatywne.
Zgodnie z art. 86 ust. 2g ustawy:
Proporcję określa się procentowo w stosunku rocznym. Proporcję tę zaokrągla się w górę do najbliższej liczby całkowitej. Przepisy art. 90 ust. 5, 6, 9a, 10 i 10c-10g stosuje się odpowiednio.
W myśl art. 86 ust. 2h ustawy:
W przypadku gdy podatnik, dla którego sposób określenia proporcji wskazują przepisy wydane na podstawie ust. 22, uzna, że wskazany zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie ust. 22 sposób określenia proporcji nie będzie najbardziej odpowiadać specyfice wykonywanej przez niego działalności i dokonywanych przez niego nabyć, może zastosować inny bardziej reprezentatywny sposób określenia proporcji.
Na podstawie delegacji zawartej w art. 86 ust. 22 ustawy zostało wydane rozporządzenie Ministra Finansów z 17 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej w przypadku niektórych podatników (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 999), zwane dalej „rozporządzeniem”.
Zgodnie z § 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia:
Rozporządzenie:
1) określa w przypadku niektórych podatników sposób określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej uznany za najbardziej odpowiadający specyfice wykonywanej przez tych podatników działalności i dokonywanych przez nich nabyć, zwany dalej „sposobem określenia proporcji”;
2) wskazuje dane, na podstawie których jest obliczana kwota podatku naliczonego z wykorzystaniem sposobu określenia proporcji.
Podatnikami, do których odnoszą się przepisy zawarte w rozporządzeniu, są jednostki samorządu terytorialnego, samorządowe instytucje kultury, państwowe instytucje kultury, uczelnie publiczne, instytuty badawcze.
W świetle zapisów § 2 pkt 8 rozporządzenia:
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o jednostkach organizacyjnych jednostki samorządu terytorialnego – rozumie się przez to:
a) urząd obsługujący jednostkę samorządu terytorialnego,
b) jednostkę budżetową,
c) zakład budżetowy.
W myśl § 3 ust. 1 rozporządzenia:
W przypadku jednostki samorządu terytorialnego sposób określenia proporcji ustala się odrębnie dla każdej z jednostek organizacyjnych jednostki samorządu terytorialnego.
Stosowne wzory sposobu określenia proporcji dla urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego określono w § 3 ust. 2 rozporządzenia.
Stosownie do § 3 ust. 2 rozporządzenia:
Jako sposób określenia proporcji uznaje się w przypadku urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego sposób ustalony według wzoru:
X=A x 100/DUJST
gdzie poszczególne symbole oznaczają:
X - proporcję określoną procentowo, zaokrągloną w górę do najbliższej liczby całkowitej,
A - roczny obrót z działalności gospodarczej zrealizowany przez urząd obsługujący jednostkę samorządu terytorialnego, stanowiący część rocznego obrotu jednostki samorządu terytorialnego z działalności gospodarczej,
DUJST - dochody wykonane urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego.
W myśl § 2 pkt 4 rozporządzenia:
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o obrocie - rozumie się przez to podstawę opodatkowania, o której mowa w art. 29a, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5 ustawy, w zakresie:
a) dokonywanych przez podatników:
- odpłatnych dostaw towarów na terytorium kraju,
- odpłatnego świadczenia usług na terytorium kraju,
- eksportu towarów,
- wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,
b) odpłatnych dostaw towarów lub świadczenia usług poza terytorium kraju, które podlegałyby opodatkowaniu podatkiem gdyby były wykonywane na terytorium kraju.
Stosownie do § 2 pkt 9 rozporządzenia:
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o dochodach wykonanych urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego - rozumie się przez to dochody obejmujące dochody publiczne, środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej oraz środki pochodzące ze źródeł zagranicznych, w rozumieniu ustawy o finansach publicznych - wynikające ze sprawozdania rocznego z wykonania budżetu jednostki samorządu terytorialnego, pomniejszone o:
a) dochody, o których mowa w art. 5 ust. 2 pkt 4 lit. b-d i pkt 5 ustawy o finansach publicznych,
b) zwrot różnicy podatku, o której mowa w art. 87 ust. 1 ustawy, lub zwrot kwoty podatku naliczonego, o której mowa w art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy,
c) dochody wykonane jednostki budżetowej powiększone o kwotę stanowiącą równowartość środków przeznaczonych na wypłatę przez tę jednostkę, na podstawie odrębnych przepisów, zasiłków, zapomóg i innych świadczeń o podobnym charakterze na rzecz osób fizycznych, celem realizacji zadań jednostki samorządu terytorialnego,
d) środki finansowe pozostające na wydzielonym rachunku, o którym mowa w art. 223 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, odprowadzone na rachunek budżetu jednostki samorządu terytorialnego,
e) wpłaty nadwyżki środków obrotowych zakładu budżetowego,
f) kwoty stanowiące równowartość środków, innych niż stanowiące zapłatę, o której mowa w art. 29a ust. 1 ustawy, przekazanych zakładom budżetowym, innym jednostkom sektora finansów publicznych oraz innym osobom prawnym lub jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej, z wyłączeniem kwot, które zostały zwrócone, celem realizacji przez te podmioty zadań jednostki samorządu terytorialnego,
g) odszkodowania należne jednostce samorządu terytorialnego, pomniejszone o kwoty odszkodowań stanowiących zapłatę, o której mowa w art. 29a ust. 1 ustawy.
Oznacza to, że w przypadku jednostek samorządu terytorialnego, nie może być ustalany jeden „całościowy” sposób określenia proporcji dla jednostek samorządu terytorialnego jako osoby prawnej, tylko powinny być ustalane odrębnie sposoby określenia proporcji dla jej poszczególnych jednostek organizacyjnych.
W rozporządzeniu ustawodawca podał ustalone według wzoru sposoby określania proporcji m.in. w przypadku urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego, w przypadku jednostki budżetowej oraz zakładu budżetowego.
Powołany wyżej przepis art. 86 ust. 2a ustawy wprost określa, co stanowi kwotę podatku naliczonego w przypadku nabycia towarów i usług, wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych. Cele prowadzonej działalności gospodarczej należy rozpatrywać w kontekście definicji działalności gospodarczej, określonej w art. 15 ust. 2 i ust. 3 ustawy. W związku z prowadzeniem działalności gospodarczej u podatnika mogą wystąpić działania czy sytuacje, które nie generują opodatkowania podatkiem VAT. „Towarzyszą” one działalności gospodarczej i nie stanowią obok niej odrębnego przedmiotu działalności podatnika. Nie podlegają one opodatkowaniu podatkiem VAT, jednakże ich występowanie nie oznacza, że u podatnika występują czynności wykonywane poza działalnością gospodarczą. Za czynności zrównane z czynnościami wykonywanymi w ramach działalności gospodarczej uznaje się także nieodpłatną dostawę towarów lub nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste, w przypadkach, o których mowa w art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2 ustawy. Uzasadnia to fakt, że chociaż czynności te z definicji nie mają związku z działalnością gospodarczą, w przypadkach określonych w tych przepisach następuje obowiązek naliczenia VAT. Natomiast przez cele inne rozumie się sferę działalności danego podmiotu niebędącą działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 i ust. 3 ustawy (przykładowo działalność podmiotu w charakterze organu władzy, czy nieodpłatną działalność statutową).
Jak wynika z powołanych powyżej przepisów prawa, rozliczenie podatku naliczonego na zasadach określonych w art. 86 ust. 1 ustawy uwarunkowane jest tym, aby nabywane towary i usługi były wykorzystywane przez zarejestrowanego, czynnego podatnika podatku VAT w ramach działalności gospodarczej do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług.
Jak wyżej wskazałem, odliczyć można w całości podatek naliczony, który jest związany z czynnościami opodatkowanymi podatnika. Wskazana zasada wyłącza tym samym możliwość dokonywania odliczeń podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są w ogóle wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku lub niepodlegających opodatkowaniu VAT. Jednocześnie z zasady tej wynika, że odliczenie podatku naliczonego może być częściowe, tzn. w tej części, w jakiej dane towary lub usługi, z którymi związany jest podatek naliczony są wykorzystywane do realizacji czynności opodatkowanych, z pominięciem tej części podatku od tych towarów i usług, w jakiej towary te (usługi) są wykorzystywane do wykonywania czynności nieopodatkowanych podatkiem VAT.
Podatnik w celu odliczenia podatku naliczonego, w pierwszej kolejności ma obowiązek odrębnego określenia, z jakim rodzajem działalności będzie związany podatek wynikający z otrzymanych faktur zakupu, czyli dokonania tzw. bezpośredniej alokacji.
Jeżeli takie wyodrębnienie jest możliwe, podatnikowi, na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy przysługuje pełne prawo do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług związanych wyłącznie z czynnościami opodatkowanymi wykonywanymi w ramach działalności gospodarczej, brak jest natomiast takiego prawa w stosunku do podatku naliczonego związanego z zakupem towarów i usług wykorzystywanych wyłącznie do wykonywania czynności zwolnionych z opodatkowania oraz niepodlegających temu podatkowi.
Natomiast w sytuacji, gdy takie przyporządkowanie nie jest możliwe, a wydatki służą zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, podatnik winien ustalić proporcję, o której mowa w art. 86 ust. 2a ustawy, a w przypadku wystąpienia także czynności zwolnionych z opodatkowania tym podatkiem – proporcję, o której mowa w art. 90 ust. 2 i 3 ustawy.
Wskazali Państwo, że Gmina będzie miała możliwość wyodrębnienia ponoszonych wydatków związanych zarówno z montażem instalacji fotowoltaicznych oraz magazynów energii na nieruchomościach należących do mieszkańców Gminy, jak i instalacji wodorowego magazynu energii na nieruchomości wchodzącej w skład Zespołu …. Wodorowy magazyn energii zamontowany na nieruchomości wchodzącej w skład Zespołu … wykorzystywany będzie w całokształcie prowadzonej przez Gminę, w tym obiekcie działalności, tj. do czynności:
a) opodatkowanych podatkiem od towarów i usług - w szczególności związanych z odpłatnym wykorzystaniem i udostępnianiem obiektów znajdujących się na terenie Zespołu …, w tym:
- odpłatnym wynajmem różnego rodzaju obiektów komercyjnych na rzecz Gminnego Ośrodka Kultury, znajdujących się na terenie zespołu .., odpłatnym wynajmem różnego rodzaju obiektów komercyjnych na rzecz Spółdzielni …, znajdujących się na terenie zespołu …,
- odpłatnym wynajmem miejsc w schronisku młodzieżowym, prowadzonym przez Zespół ….,
b) niepodlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług - w szczególności w związku z wykorzystywaniem obiektów znajdujących się na terenie Zespołu … do realizacji zadań własnych Gminy, w tym m in. poprzez funkcjonowanie Oddziału Gminnego … prowadzonego w budynku Pałacu na terenie Zespołu …
Wodorowy magazyn energii będzie wykorzystywany w związku z działalnością gospodarczą prowadzoną z wykorzystaniem infrastruktury znajdującej się na terenie Zespołu …. Jednocześnie energia z magazynu będzie wykorzystywana również w związku z wykonywaniem przez Gminę zadań własnych, a więc do celów innych niż działalność gospodarcza w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Gmina nie będzie miała możliwości przyporządkowania ponoszonych wydatków na budowę wodorowego magazynu energii w całości do celów prowadzonej działalności gospodarczej. W ramach działalności gospodarczej Gmina będzie wykorzystywała wodorowy magazyn energii do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług - magazyn nie będzie natomiast wykorzystywany przez Gminę do wykonywania czynności zwolnionych od podatku VAT. Przy czym Gmina nie zna sposobu przyporządkowania ponoszonych wydatków wyłącznie do działalności opodatkowanej lub nieopodatkowanej.
Tym samym, analiza okoliczności sprawy i obowiązujących przepisów prowadzi do stwierdzenia, że skoro ww. wodorowy magazyn energii zamontowany na nieruchomości wchodzącej w skład Zespołu …, jest/będzie wykorzystywany zarówno do celów działalności gospodarczej (czynności opodatkowanych podatkiem VAT), jak i do działalności pozostającej poza zakresem opodatkowania podatkiem VAT (niepodlegających opodatkowaniu podatkiem VAT) i nie mają/nie będą mieli Państwo możliwości przypisania tych wydatków w całości do działalności gospodarczej, to są/będą Państwo zobowiązani dokonać wyliczenia kwoty podatku naliczonego podlegającego odliczeniu z zastosowaniem proporcji określonej w art. 86 ust. 2a i następne ustawy w związku z § 3 ust. 2 rozporządzenia z dnia 17 grudnia 2015 r. Prawo do odliczenia będzie Państwu przysługiwało pod warunkiem niewystąpienia przesłanek negatywnych wymienionych w art. 88 ustawy.
Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 4 uznałem za prawidłowe.
Kolejna kwestia dotyczy ustalenia czy przekazywanie pomiędzy Państwem a partnerami Projektu środków pieniężnych stanowiących partycypację w kosztach wspólnej realizacji Przedsięwzięcia stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a w konsekwencji powinno być dokumentowane fakturami VAT.
Zauważenia jeszcze raz wymaga, że z treści powołanego wyżej art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług, co do zasady, podlegają opodatkowaniu wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie. Aby uznać dane świadczenie za odpłatne musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Obydwa warunki muszą być spełnione łącznie, aby świadczenie podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Kwestia odpłatności była wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W wyroku z 15 lipca 1982 r. w sprawie Hong-Kong Trade Development Council TSUE stwierdził, że czynności podlegają opodatkowaniu jedynie wtedy, gdy zostały wykonane odpłatnie. Analizując głębiej ten problem TSUE w wyroku z 8 marca 1988 r. w sprawie Apple and Pear Development Council stwierdził, że czynność można uznać za dokonaną odpłatnie, gdy istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi, a ponadto odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem.
Zatem pod pojęciem odpłatności świadczenia usług rozumieć należy prawo podmiotu świadczącego usługę do żądania od odbiorcy usługi lub osoby trzeciej zapłaty ceny lub ekwiwalentu (np. w postaci świadczenia wzajemnego).
W konsekwencji, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega tylko to świadczenie (usługa), w przypadku, którego istnieje konsument, tj. odbiorca świadczenia odnoszący z niego choćby potencjalną korzyść. Dopóki nie istnieje podmiot, który odnosiłby lub powinien odnosić konkretne korzyści o charakterze majątkowym związanym z danym świadczeniem, dopóty świadczenie to nie jest usługą podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Zatem w odniesieniu do każdej płatności pieniężnej należy rozpatrywać, czy nie stanowi ona otrzymanego wynagrodzenia za jakieś świadczenia wykonane przez dany podmiot. Jeśli można zidentyfikować takie świadczenie, to wówczas otrzymaną płatność należałoby potraktować jako wynagrodzenie za usługę. W przypadku więc, gdy podmiot płacący uzyskuje korzyść z pewnego rodzaju sytuacji, zobowiązanie takie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT jako świadczenie usługi. W konsekwencji powinno być ono opodatkowane podatkiem VAT.
W rozpatrywanej sprawie trudno doszukać się bezpośredniego związku pomiędzy przekazywanymi przez Państwa na rzecz Gmin (Partnerów) w ramach realizowanego projektu kwotami, a czynnościami, jakie partnerzy wykonują w ramach realizacji wspólnego działania. Nie istnieje również korzyść, jaką mieliby Państwo uzyskać z tytułu płatności przekazywanej Partnerom.
W opisie sprawy wskazali Państwo jednoznacznie, że pełną odpowiedzialność za rozliczenie finansowe całego Przedsięwzięcia oraz sprawozdawczość przed instytucją dotującą ponoszą wyłącznie Państwa Gmina, która w tych kwestiach reprezentuje wszystkich partnerów. Partycypacja w kosztach i wkład w inwestycję opierają się na zawartym porozumieniu, na mocy którego Partnerzy wnoszą do projektu niezbędne zasoby, w tym finansowe. Zgodnie z zawartym porozumieniem każdy z Partnerów realizuje przypisany mu zakres rzeczowy Przedsięwzięcia oraz ponosi odpowiedzialność za wykonanie powierzonych mu zadań. Państwo oraz poszczególni Partnerzy ponoszą wydatki związane z realizacją własnego zakresu inwestycji, przy czym faktury dokumentujące nabycie towarów i usług związanych z realizacją poszczególnych zadań wystawiane są bezpośrednio na podmiot realizujący dane zadanie, tj. odpowiednio na Państwa albo właściwego Partnera. W ramach Projektu występują również wydatki dotyczące całej Inwestycji, których nie można przyporządkować wyłącznie Państwu lub jednemu z Partnerów. Tego rodzaju wydatki ponoszone będą przez Państwa jako Lidera Projektu, natomiast pozostałe gminy będą uczestniczyły w ich finansowaniu. Przed dokonaniem płatności Państwo każdorazowo będziecie obciążali Partnerów przypadającą na nich częścią, tj. po 1/4 wartości kosztów objętych tym mechanizmem.
Wskazali Państwo, że przekazywane środki nie stanowią wynagrodzenia za świadczenie usług ani za dostawę towarów pomiędzy Partnerami a Liderem. Celem rozliczeń jest wyłącznie zapewnienie wspólnego finansowania kosztów realizacji Projektu. Nie zawierają Państwo z Partnerami odrębnych umów, których przedmiotem byłoby świadczenie usług lub dostawa towarów. Wzajemne rozliczenia mają charakter wyłącznie organizacyjny i służą podziałowi ciężaru finansowania kosztów wspólnego Przedsięwzięcia.
W konsekwencji, analiza wskazanych okoliczności sprawy i obowiązujących przepisów prowadzi do wniosku, że przekazywane pomiędzy Państwem a Partnerami Projektu środki pieniężne stanowiące partycypację w kosztach wspólnej realizacji Projektu pn. „Klaster Energii Pogórza Dynowskiego - inicjatorem rozwoju lokalnych odnawialnych źródeł energii” nie stanowią/nie będą stanowić wynagrodzenia za czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT. Są to wyłącznie wewnętrzne przepływy pieniężne związane z realizacją Projektu, które nie podlegają opodatkowaniu VAT.
W dalszej kolejności Państwa wątpliwości dotyczą kwestii dokumentowania ww. czynności.
Zasady wystawiania faktur zostały uregulowane w Dziale XI ustawy, w Rozdziale 1 – Faktury.
W świetle art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy:
Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem.
Elementy jakie powinna zawierać faktura wymienione zostały w art. 106e ust. 1 ustawy.
Na mocy art. 2 pkt 22 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży - rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że faktura dokumentuje dokonanie sprzedaży, przez którą rozumie się odpłatne wydanie towaru lub odpłatne świadczenie usług, czyli czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.
Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że faktura dokumentuje dokonanie sprzedaży, przez którą rozumie się odpłatne wydanie towaru lub odpłatne świadczenie usług, czyli czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.
Podatnik wykonujący czynności w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, wystawia fakturę w przypadku sprzedaży towaru lub usługi.
Fakturę wystawia się tylko wtedy, gdy ustawa tak stanowi. Zatem podatnik nie może z tytułu wykonania czynności niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wystawić faktury.
Jak wyżej rozstrzygnąłem, przekazywane pomiędzy Państwem a Partnerami Projektu środki pieniężne stanowiące partycypację w kosztach wspólnej realizacji Projektu pn. „…” nie stanowią/nie będą stanowić wynagrodzenia za czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT. Są to wyłącznie wewnętrzne przepływy pieniężne związane z realizacją Projektu, które nie podlegają opodatkowaniu VAT.
W konsekwencji brak jest podstaw do wystawienia faktur w celu udokumentowania ww. czynności, bowiem faktury są dowodem dokumentującym wykonanie czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Podsumowując, skoro przekazywane pomiędzy Państwem a Partnerami Projektu środki pieniężne stanowiące partycypację w kosztach wspólnej realizacji Projektu pn. „…” nie stanowią/nie będą stanowić wynagrodzenia za czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT, brak jest podstaw do wystawiania przez Państwa faktur.
Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 5 uznałem za prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy:
- stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia, oraz
- zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku opisem sprawy. Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym jego przedstawieniem. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisie stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego. W przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
Odnosząc się do powołanych przez Państwa interpretacji wskazuję, że interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane są w indywidualnych sprawach podatników i niewątpliwie kształtują sytuację prawną tych podatników w sprawach będących przedmiotem rozstrzygnięcia, lecz dotyczą konkretnych stanów faktycznych co oznacza, że należy je traktować indywidualnie.
Niniejsza interpretacja rozstrzyga wniosek w zakresie
- braku opodatkowania podatkiem VAT dofinansowania na realizację Projektu pn. „…” w części dotyczącej instalacji wodorowego magazynu energii na nieruchomości wchodzącej w skład Zespołu … (część pytania nr 1),
- prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od wydatków poniesionych na realizację Projektu, w części dotyczącej instalacji wodorowego magazynu energii na nieruchomości wchodzącej w skład Zespołu P… przy zastosowaniu proporcji o której mowa w § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej w przypadku niektórych podatników (pytanie nr 4),
- ustalenia czy rozliczenie płatności pomiędzy Państwem, a partnerami Projektu stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a w konsekwencji powinna być dokumentowana fakturami VAT (pytanie nr 5).
Natomiast w pozostałym zakresie zostało wydane odrębne rozstrzygnięcie.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem sprawy i zastosują się Państwo do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
Interpretacja a sytuacja podatnika
Stanowisko organu przedstawione w interpretacji dotyczy stanu faktycznego opisanego we wniosku. Ocena, czy odnosi się ono do sytuacji innego podatnika, wymaga analizy jego dokumentów — w ramach obsługi księgowej zajmuje się tym biuro.