0112-KDIL3.4012.689.2026.2.KFK
Prawo do skorzystania ze zwolnienia od podatku VAT przy dostawie nieruchomości zabudowanej.
- Sygnatura
- 0112-KDIL3.4012.689.2026.2.KFK
- Rodzaj dokumentu
- Interpretacja indywidualna
- Data wydania
- Organ
- Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
- Status
- Aktualna
Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
25 września 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 15 września 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie ustalenia, czy planowana przez Spółkę dostawa zabudowanej działki ewidencyjnej nr A będzie korzystała ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, a w konsekwencji, czy na podstawie art. 29a ust. 8 ustawy, zwolniona od podatku będzie również dostawa gruntu, na którym posadowione są budowle znajdujące się na sprzedawanej działce.
Uzupełnili go Państwo – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 9 października 2026 r. (wpływ 13 października 2026 r.).
Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości gruntowej położonej w (…), oznaczonej jako działka ewidencyjna nr A, dla której Sąd Rejonowy w (…) prowadzi księgę wieczystą (…).
Nieruchomość została nabyta w 2002 r. za kwotę (…) zł jako niezabudowana (ale znajdują się na niej dwa słupy, w tym słup oświetleniowy), oznaczona w ewidencji gruntów jako działka nr A.
Zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego nieruchomość jest położona częściowo na terenie (…).
Przy nabyciu nieruchomości Wnioskodawcy nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego. Wnioskodawca nabył przedmiotową nieruchomość ze stawką zwolnioną.
Nabycie nieruchomości nastąpiło w związku z realizacją zadania inwestycyjnego polegającego na budowie dróg wewnętrznych na terenie (…).
Po nabyciu działki Wnioskodawca poniósł w 2002 r. nakłady inwestycyjne w wysokości (…) na zadanie inwestycyjne o (…).
Budowle zostały wykonane i oddane do użytkowania w 2002 r.
Od momentu oddania do użytkowania drogi były wykorzystywane przez (…).
Od poniesionych nakładów inwestycyjnych Spółce przysługiwało prawo do odliczenia podatku od towarów i usług.
Wnioskodawca nie ponosił w kolejnych latach dodatkowych nakładów o charakterze ulepszeniowym ani nie dokonywano innych naniesień na działce.
Poszczególne budowle będące przedmiotem sprzedaży nie były przedmiotem najmu, dzierżawy lub umów o podobnych charakterze.
Obecnie Spółka planuje sprzedaż przedmiotowej nieruchomości wraz z posadowioną na niej infrastrukturą w postaci dróg i słupów, w tym słupa oświetleniowego.
Wnioskodawca powziął wątpliwość, czy planowana dostawa przedmiotowej nieruchomości będzie korzystała ze zwolnienia od podatku VAT, czy też powinna zostać opodatkowana podstawową stawką podatku VAT w wysokości 23%.
Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej ustawą lub ustawą o VAT, opodatkowaniu ww. podatkiem podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Przez towary – według art. 2 pkt 6 ustawy – rozumie się rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
Tym samym, trzeba zatem przyjąć, że w oparciu o definicję zawartą w art. 2 pkt 6 ustawy o VAT, zbycie nieruchomości gruntowej (działki) traktowane jest jako czynność odpłatnej dostawy towarów.
Dokonywana czynność, która podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, może być albo opodatkowana właściwą stawką podatku, albo może korzystać ze zwolnienia od tego podatku.
Zakres i zasady zwolnienia od podatku od towarów i usług dostawy towarów lub świadczenia usług zostały określone m.in. w art. 43 ustawy.
Ustawa o podatku od towarów i usług przewiduje zwolnienia (przedmiotowe): zwalnia się od podatku VAT, zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, dostawę budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem gdy:
a) dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim,
b) pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata.
Przez pierwsze zasiedlenie rozumie się oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi lub rozpoczęcie użytkowania na potrzeby własne budynków, budowli lub ich części, po ich:
a) wybudowaniu lub
b) ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej.
Natomiast w przypadku, gdy nie są spełnione powyższe warunki, dostawa nieruchomości może korzystać ze zwolnienia od podatku z art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy VAT, jeżeli:
a) w stosunku do tych obiektów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego,
b) dokonujący ich dostawy nie ponosił wydatków na ich ulepszenie, w stosunku do których miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, a jeżeli ponosił takie wydatki, to były one niższe niż 30% wartości początkowej tych obiektów.
Mając na uwadze powyższe przepisy, do pierwszego zasiedlenia na ww. budowlach doszło w 2002 r., po oddaniu do użytkowania budowli. Okres od pierwszego zasiedlenia jest dłuższy niż 2 lata.
W przedstawionych powyżej okolicznościach Wnioskodawca uważa, że przesłanki art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy zostały spełnione i planowana dostawa całego terenu podlega zwolnieniu od podatku VAT na podstawie przytoczonego artykułu.
Uzupełniając wniosek, udzielili Państwo odpowiedzi na następujące pytania:
1. Kto jest właścicielem dwóch słupów, w tym słupa oświetleniowego, znajdujących się na działce będącej przedmiotem sprzedaży?
Odpowiedź:
Z informacji uzyskanych przez Spółkę na podstawie prowadzonej korespondencji wynika, że dwa słupy, w tym słup oświetleniowy, znajdujące się na działce będącej przedmiotem sprzedaży, nie stanowią własności Spółki. Jeden ze słupów stanowi własność (…), natomiast drugi stanowi własność (…).
W prawie cywilnym urządzenia służące do doprowadzania energii elektrycznej, gazu, wody i inne podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa (art. 49 § 1 KC). Zgodnie z orzecznictwem, z chwilą wejścia w skład przedsiębiorstwa są to rzeczy ruchome stanowiące samodzielne przedmioty obrotu.
Sprzedaż gruntu nie przeniesie więc automatycznie własności ww. słupów, bowiem nie stanowią one własności Spółki, wobec czego Spółka nie posiada prawa do rozporządzania tymi słupami jako właściciel. Słupy nie będą przedmiotem dostawy.
2. Czy znajdujące się na działce będącej przedmiotem sprzedaży ww. dwa słupy będą przedmiotem dostawy?
Odpowiedź:
Wskazane słupy nie będą przedmiotem dostawy dokonywanej przez Spółkę, ponieważ Spółka nie jest ich właścicielem i nie posiada prawa do rozporządzania nimi jak właściciel w rozumieniu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług.
3. Jeżeli będą Państwo posiadali prawo do rozporządzania jak właściciel dwoma słupami znajdującymi się na działce będącej przedmiotem sprzedaży oraz w przypadku, gdy słupy te będą stanowić budowle, w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, to proszę wskazać:
- kiedy nastąpiło pierwsze zasiedlenie (oddanie do używania) poszczególnych budowli w postaci słupów, w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy?
- czy ponosili Państwo wydatki na ulepszenie poszczególnych budowli w postaci słupów, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiące co najmniej 30% ich wartości początkowej? Jeżeli tak, to należy wskazać:
- czy w stosunku do ww. wydatków na ulepszenie budowli przysługiwało Państwu prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony?
- kiedy ponosili Państwo ww. wydatki na ulepszenie? Proszę podać miesiąc i rok,
- czy po zakończonym ulepszeniu budowli miało miejsce pierwsze zasiedlenie? Jeżeli tak, to należy wskazać miesiąc i rok,
- czy między pierwszym zasiedleniem ulepszonej budowli a planowaną sprzedażą upłynie okres dłuższy niż 2 lata?
Odpowiedź:
Z uwagi na to, że wskazane słupy nie stanowią własności Spółki, zatem nie przysługuje Jej prawo do rozporządzania nimi i nie będą przedmiotem dostawy dokonywanej przez Spółkę, pytania we wskazanym wyżej zakresie, dotyczące słupów, nie odnoszą się do transakcji sprzedaży realizowanej przez Spółkę. Spółka nie dokonuje dostawy tych obiektów.
4. Czy poszczególne budowle znajdujące się na działce będącej przedmiotem sprzedaży, tj. drogi i słupy, są trwale związane z gruntem?
Odpowiedź:
Drogi znajdujące się na działce są trwale związane z gruntem.
W odniesieniu do dwóch słupów znajdujących się na działce Spółka wskazuje, że są one trwale związane z gruntem, ale nie stanowią one Jej własności i Spółka nie posiada prawa do rozporządzania nimi jako właściciel. Słupy te nie będą przedmiotem dokonywanej dostawy.
5. Czy działka będąca przedmiotem sprzedaży wraz ze znajdującymi się na niej budowlami była/jest wykorzystywana przez Państwa wyłącznie na cele działalności zwolnionej? Jeżeli tak, to należy wskazać podstawę prawną tego zwolnienia.
Odpowiedź:
Nieruchomość będąca przedmiotem wniosku nie była i nie jest wykorzystywana wyłącznie do czynności zwolnionych od podatku od towarów i usług.
Z nieruchomości i znajdujących się na niej dróg wewnętrznych nieodpłatnie korzystają przedsiębiorcy prowadzący działalność na obszarze (…) oraz mieszkańcy. Ponadto, Spółka uzyskuje przychód roczny z tytułu zawartej umowy na korzystanie z gruntu pod budowę instalacji doprowadzających media do działki nr B i pobiera z tego tytułu opłatę roczną w wysokości (…) zł netto plus podatek VAT 23% za przebieg gazociągu oraz instalacji wodociągowej (które nie są własnością Spółki). Umowa dotyczy części zbywanej działki nr A, a działka nr B jest nieruchomością obsługiwaną.
W związku z powyższym, nieruchomość nie była i nie jest wykorzystywana wyłącznie do działalności zwolnionej od podatku VAT.
Pytanie (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku)
Czy planowana dostawa przez Wnioskodawcę działki ewidencyjnej nr A o powierzchni (…) m2, ze znajdującymi się na niej dwoma słupami, w tym słupem oświetleniowym, których Wnioskodawca nie jest właścicielem i nie ma prawa do rozporządzania nimi jako właściciel i zabudowanej budowlami w postaci dróg wybudowanych i oddanych do użytkowania w 2002 r., będzie korzystała ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, a w konsekwencji – czy na podstawie art. 29a ust. 8 tej ustawy – zwolniona od podatku jest również dostawa gruntu, na którym budowle są posadowione?
Państwa stanowisko w sprawie (doprecyzowane w uzupełnieniu wniosku)
Zdaniem Wnioskodawcy, planowa dostawa działki nr A wraz ze znajdującymi się na niej budowlami w postaci słupów, w tym słupa oświetleniowego i dróg, będzie korzystała ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT.
W 2002 r. na przedmiotowej działce zostały wybudowane drogi stanowiące budowle, które zostały następnie oddane do użytkowania.
Od momentu oddania ich do użytkowania drogi są faktycznie wykorzystywane w sposób ciągły w związku z działalnością prowadzoną na terenie (…). Od momentu oddania budowli do użytkowania upłynął okres znacznie przekraczający 2 lata. Po wybudowaniu drogi nie były wykonywane dalsze nakłady o charakterze ulepszeniowym ani nie dokonywano innych naniesień.
W ocenie Wnioskodawcy, planowana dostawa nie będzie zatem dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia ani przed upływem dwóch lat od pierwszego zasiedlenia. W związku z powyższym spełnione są przesłanki zastosowania zwolnienia określonego w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT.
Wnioskodawca wskazuje również, że zgodnie z art. 29a ust. 8 ustawy o VAT, w przypadku dostawy budynków lub budowli trwale związanych z gruntem z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu. W konsekwencji, sposób opodatkowania dostawy budowli determinuje sposób opodatkowania gruntu, na którym budowla jest posadowiona.
Zdaniem Wnioskodawcy, skoro dostawa znajdujących się na działce budowli w postaci słupów i dróg będzie korzystała ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, zwolnieniem tym będzie objęta również dostawa gruntu. W konsekwencji, planowana sprzedaż działki nr A wraz z posadowioną na niej infrastrukturą będzie korzystała ze zwolnienia z podatku VAT.
W uzupełnieniu wniosku wskazali Państwo następująco:
Wnioskodawca podtrzymuje stanowisko przedstawione we wniosku z dnia 25 września 2026 r. w zakresie możliwości zastosowania zwolnienia od podatku VAT do dostawy działki A wraz ze znajdującymi się na niej budowlami w postaci dróg i słupów, na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku od towarów i usług, przy czym uzupełniająco wskazuje oraz precyzuje wniosek:
Tak jak wskazano we wniosku, Wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę ewidencyjną nr A o powierzchni (…) m2 (dalej: „Nieruchomość”). Nieruchomość została nabyta w 2002 r. za kwotę (…) zł jako niezabudowana.
Na Nieruchomości znajdują się drogi wewnętrzne (dalej: „Drogi”), wybudowane przez Wnioskodawcę i oddane do użytkowania w 2002 r. Drogi są trwale związane z gruntem i stanowią budowle, w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Z Dróg korzystają (…). Drogi nie były przedmiotem najmu, dzierżawy lub innej odpłatnej umowy.
Wnioskodawca nie ponosił wydatków na ulepszenie Dróg w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym.
Na działce nr A znajdują się dwa słupy, w tym jeden słup oświetleniowy. Wnioskodawca wyjaśnia, że:
1. Jeden ze słupów stanowi własność (…), a drugi słup oświetleniowy stanowi własność (…), co wynika z prowadzonej korespondencji.
2. Słupy nie stanowią własności Wnioskodawcy. Wnioskodawca nie ma prawa do rozporządzania nimi jak właściciel. Słupy nie będą przedmiotem dostawy.
3. Słupy są trwale związane z gruntem.
4. Wnioskodawca prostuje i doprecyzowuje opis przedstawiony we wniosku z dnia 25 września 2026 r. w zakresie, w jakim wskazywano, że sprzedaży podlegać będzie Nieruchomość „wraz z posadowioną na niej infrastrukturą w postaci dróg i słupów”. Przedmiotem dostawy będą wyłącznie grunt i Drogi.
Wnioskodawca uzyskuje roczne wynagrodzenie z tytułu umowy na korzystanie z części Nieruchomości pod przebieg gazociągu i instalacji wodociągowej doprowadzających media do działki nr B. Wynagrodzenie wynosi (…) zł netto plus 23% VAT. Gazociąg i instalacja wodociągowa nie stanowią własności Wnioskodawcy i nie będą przedmiotem dostawy. Z tego względu Nieruchomość nie była i nie jest wykorzystywana wyłącznie do czynności zwolnionych od podatku.
Wnioskodawca planuje sprzedaż ww. Nieruchomości i do dnia dostawy, nie wystąpią okoliczności, które skutkowałyby ponownym pierwszym zasiedleniem Dróg.
W ocenie Wnioskodawcy, planowana dostawa działki nr (…) wraz z posadowionymi na niej Drogami będzie korzystała ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT. W konsekwencji, na podstawie art. 29a ust. 8 ustawy o VAT, zwolniona będzie także dostawa gruntu, na którym Drogi są posadowione.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem dostawy w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim albo gdy między pierwszym zasiedleniem a dostawą upłynął okres krótszy niż 2 lata.
Pierwsze zasiedlenie określa art. 2 pkt 14 ustawy o VAT. Obecne brzmienie obejmuje oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi albo rozpoczęcie użytkowania na potrzeby własne budynków, budowli lub ich części po ich wybudowaniu lub ulepszeniu. Przy ulepszeniu warunkiem jest, by wydatki stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej.
Drogi są budowlami trwale związanymi z gruntem. Zostały oddane do użytkowania w 2002 r., a więc ponad 2 lata przed planowaną dostawą. Spełniona jest zatem przesłanka zwolnienia.
Zgodnie z art. 29a ust. 8 ustawy o VAT, w przypadku dostawy budynków lub budowli trwale związanych z gruntem nie wyodrębnia się z podstawy opodatkowania wartości gruntu.
W praktyce organów podatkowych, do dostawy gruntu stosuje się taką samą stawkę lub zwolnienie jak do dostawy trwale z nim związanych budowli. Organy wprost potwierdzają to w odniesieniu do dróg, uznając, że dostawa gruntów, na których znajdują się drogi, również korzysta ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.
Słupy znajdujące się na Nieruchomości nie stanowią własności Wnioskodawcy i nie będą przedmiotem dostawy. Dostawa towarów oznacza przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel, a Wnioskodawca takiego prawa do słupów nie ma.
Odpłatne udostępnianie części Nieruchomości pod instalację gazową i wodociągową nie zmienia oceny dostawy Dróg i gruntu. Zwolnienie z art. 43 ust. 1 pkt 10 nie jest uzależnione od tego, czy obiekt był wykorzystywany do czynności opodatkowanych, czy zwolnionych.
W konsekwencji, dostawa działki nr A wraz z Drogami będzie zwolniona z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 w związku z art. 29a ust. 8 ustawy o VAT.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 1263 ze zm.), zwanej dalej: „ustawą”:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
Stosownie do art. 2 pkt 6 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach – rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
Natomiast według art. 2 pkt 22 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży – rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
Zgodnie z przedstawionymi przepisami, grunt zabudowany spełnia definicję towaru wynikającą z art. 2 pkt 6 ustawy, a jego sprzedaż jest traktowana jako dostawa towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy, która to czynność podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Nie każda jednak czynność stanowiąca dostawę towarów, w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem musi być wykonana przez podatnika.
Na mocy art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Analizując powyższe przepisy stwierdzić należy, że dostawa towarów podlegać będzie opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wyłącznie wówczas, gdy dokonywana będzie przez podmiot mający status podatnika, a dodatkowo działającego w takim charakterze w odniesieniu do danej transakcji. Istotnym dla określenia, że w odniesieniu do konkretnej dostawy mamy do czynienia z podatnikiem podatku VAT jest stwierdzenie, że prowadzi on działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy.
Z przedstawionych okoliczności sprawy wynika, że Spółka jest właścicielem nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka ewidencyjna nr A, nabytej w 2002 r. jako grunt niezabudowany, ze znajdującymi się na niej dwoma słupami. Nabycie nieruchomości nastąpiło w związku z realizacją zadania inwestycyjnego polegającego na budowie dróg wewnętrznych na terenie (…).
Spółce nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego od zakupu gruntu z uwagi na nabycie przedmiotowej nieruchomości ze stawką zwolnioną od podatku VAT.
Po nabyciu działki w 2002 r. Spółka poniosła nakłady inwestycyjne na realizację zadania inwestycyjnego związanego z budową dróg. Od poniesionych nakładów inwestycyjnych Spółce przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT.
Powstałe budowle zostały wykonane i oddane do użytkowania w 2002 r. Do pierwszego zasiedlenia ww. budowli doszło w 2002 r., po oddaniu ich do użytkowania. W kolejnych latach Spółka nie ponosiła dodatkowych nakładów o charakterze ulepszeniowym ani nie dokonywała innych naniesień na działce nr A.
Drogi znajdujące się na działce są trwale związane z gruntem.
Obecnie Spółka planuje sprzedaż zabudowanej działki nr A. Jak Państwo wskazali, słupy znajdujące się na działce będącej przedmiotem sprzedaży nie stanowią własności Spółki. Tym samym, nie będą przedmiotem dostawy dokonywanej przez Spółkę, ponieważ Spółka nie jest ich właścicielem i nie posiada prawa do rozporządzania nimi jak właściciel w rozumieniu przepisów ustawy.
Państwa wątpliwości w analizowanej sprawie dotyczą ustalenia, czy planowana przez Spółkę dostawa zabudowanej działki ewidencyjnej nr A będzie korzystała ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, a w konsekwencji, czy na podstawie art. 29a ust. 8 ustawy, zwolniona od podatku będzie również dostawa gruntu, na którym posadowione są budowle znajdujące się na sprzedawanej działce.
Na wstępie wskazać należy, że sprzedaż składnika majątku przedsiębiorstwa podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Przy dostawie przedmiotowej nieruchomości Spółka będzie podatnikiem podatku VAT, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy, prowadzącym działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Sprzedaż będzie bowiem dotyczyła składnika majątku prowadzonej działalności gospodarczej. W konsekwencji, dostawa nieruchomości będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, jako odpłatna dostawa towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy.
Należy jednak zauważyć, że wykonywana czynność, która podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, może być opodatkowana tym podatkiem albo może korzystać ze zwolnienia od tego podatku.
Zakres i zasady zwolnienia od podatku od towarów i usług dostawy towarów lub świadczenia usług zostały określone m.in. w art. 43 ustawy.
Na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy:
Zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem gdy:
1) dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim,
2) pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata.
Jak wynika z powyższych uregulowań, zwolnienie wynikające z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy stosuje się w odniesieniu do dostawy całości lub części budynków, budowli, jeżeli w stosunku do nich powstało pierwsze zasiedlenie, przy czym okres pomiędzy pierwszym zasiedleniem, a dostawą nie jest krótszy niż 2 lata. Wykluczenie z tego zwolnienia następuje w sytuacjach, gdy dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim oraz w sytuacji, gdy od momentu pierwszego zasiedlenia do chwili sprzedaży nie minęły co najmniej 2 lata.
Zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o pierwszym zasiedleniu – rozumie się przez to oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi lub rozpoczęcie użytkowania na potrzeby własne budynków, budowli lub ich części, po ich:
a) wybudowaniu lub
b) ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej.
Z powyższego przepisu wynika, że pierwszym zasiedleniem jest pierwsze zajęcie nieruchomości do używania. „Pierwsze zasiedlenie” budynku/budowli lub ich części ma więc miejsce zarówno w sytuacji, w której po wybudowaniu budynku/budowli lub ich części oddano je do użytkowania pierwszemu nabywcy, oddano je w najem/dzierżawę, jak i w przypadku wykorzystywania budynku/budowli lub ich części na potrzeby własnej działalności gospodarczej podatnika, bowiem w tych przypadkach doszło do korzystania z budynku/budowli.
Jednocześnie wskazać należy, że w przypadku nieruchomości zabudowanych niespełniających przesłanek do zwolnienia od podatku na podstawie powołanego wyżej przepisu art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, ustawodawca umożliwia podatnikom – po spełnieniu określonych warunków – skorzystanie ze zwolnienia wskazanego w pkt 10a tego przepisu.
Stosownie do art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy:
Zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części nieobjętą zwolnieniem, o którym mowa w pkt 10, pod warunkiem że:
a) w stosunku do tych obiektów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego,
b) dokonujący ich dostawy nie ponosił wydatków na ich ulepszenie, w stosunku do których miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, a jeżeli ponosił takie wydatki, to były one niższe niż 30% wartości początkowej tych obiektów.
Natomiast jeżeli nie zostaną spełnione przesłanki zastosowania zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 i pkt 10a ustawy dla dostawy działek zabudowanych, należy przeanalizować możliwość skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od towarów i usług w oparciu o przepis art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy.
Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy:
Zwalnia się od podatku dostawę towarów wykorzystywanych wyłącznie na cele działalności zwolnionej od podatku, jeżeli z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Stosowanie zwolnień od podatku ma charakter wyjątkowy i nie podlega ani wykładni rozszerzającej, ani zawężającej, natomiast możliwość wychodzenia poza wykładnię literalną jest niedopuszczalna. W efekcie, podatnik uprawniony jest do zastosowania ww. preferencji, gdy charakter dokonywanych przez niego czynności, w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, wyczerpuje znamiona ujęte w treści przepisu statuującego jego prawo do zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług.
Jednocześnie należy wskazać, że zwolnienie od podatku określone w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy jest fakultatywne i przy spełnieniu warunków wynikających z art. 43 ust. 10 i 11 ustawy, dostawca i nabywca mają możliwość rezygnacji z niniejszego zwolnienia od podatku i wyboru opodatkowania planowanej dostawy budynków, budowli lub ich części.
Stosownie do art. 43 ust. 10 ustawy:
Podatnik może zrezygnować ze zwolnienia od podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 10, i wybrać opodatkowanie dostawy budynków, budowli lub ich części, pod warunkiem, że dokonujący dostawy i nabywca budynku, budowli lub ich części:
1) są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni;
2) złożą:
a) przed dniem dokonania dostawy tych obiektów właściwemu dla ich nabywcy naczelnikowi urzędu skarbowego lub
b) w akcie notarialnym, do zawarcia którego dochodzi w związku z dostawą tych obiektów
- zgodne oświadczenie, że wybierają opodatkowanie dostawy budynku, budowli lub ich części.
Zgodnie z art. 43 ust. 11 ustawy:
Oświadczenie, o którym mowa w art. 43 ust. 10 pkt 2 musi również zawierać:
1) imiona i nazwiska lub nazwę, adresy oraz numery identyfikacji podatkowej dokonującego dostawy oraz nabywcy;
2) planowaną datę zawarcia umowy dostawy budynku, budowli lub ich części – w przypadku, o którym mowa w ust. 10 pkt 2 lit. a;
3) adres budynku, budowli lub ich części.
Zatem, ustawodawca zapewnił podatnikom dokonującym dostawy budynków, budowli lub ich części spełniających przesłanki do korzystania ze zwolnienia od podatku wskazanego w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy – po spełnieniu określonych warunków – możliwość rezygnacji ze zwolnienia i opodatkowania transakcji na zasadach ogólnych. Przy czym należy podkreślić, że niniejsze prawo zostało zawężone tylko do rezygnacji ze zwolnienia wynikającego z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.
Kwestię opodatkowania dostawy gruntu, na którym posadowione zostały budynki lub budowle, rozstrzyga art. 29a ust. 8 ustawy, w myśl którego:
W przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu.
Zatem, przy sprzedaży budynków, budowli lub ich części, dokonywanej wraz z dostawą gruntu, na którym są one posadowione, grunt dzieli byt prawny budynków lub budowli w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Jeżeli dostawa budynków albo budowli lub ich części korzysta ze zwolnienia od podatku, ze zwolnienia takiego korzysta również dostawa gruntu, na którym obiekt jest posadowiony.
Wskazać należy, że przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie definiują pojęcia „budynku” i „budowli”. W tym zakresie należy odnieść się do przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 524 ze zm.).
W myśl art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane:
Ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie budowlanym – należy przez to rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych.
Według art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane:
Ilekroć w ustawie jest mowa o budynku – należy przez to rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.
Zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane:
Ilekroć w ustawie jest mowa o budowli – należy przez to rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni jądrowych, elektrowni wiatrowych, morskich turbin wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.
Jak wskazali Państwo w opisie sprawy, na sprzedawanej działce znajdują się drogi i słupy. Drogi zostały wybudowane przez Spółkę w 2002 r. i stanowią budowle w rozumieniu przepisów ustawy Prawo budowlane. Z kolei dwa słupy znajdujące się na działce nie stanowią własności Spółki, znajdowały się na działce w momencie jej nabycia przez Spółkę.
Odnosząc się do powyższego należy przywołać przepis art. 46 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795) w myśl, którego:
Nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności.
Zgodnie z art. 47 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:
§ 1. Część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych.
§ 2. Częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego.
Z kolei art. 48 Kodeksu cywilnego stanowi:
Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania.
Jednak stosownie do art. 49 § 1 ustawy Kodeks cywilny:
Urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa.
Z powyższego przepisu wynika, że jeśli przebiegające pod/nad daną działką części infrastruktury są przyłączone do przedsiębiorstw świadczących usługi przesyłowe, to stanowią one własność tych przedsiębiorstw.
Wskazać w tym miejscu należy, że wyrażenia „przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel” zawartego w przytoczonym wyżej art. 7 ustawy nie należy utożsamiać z prawem własności. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, definiując wyrażenie „dostawa towarów” akcentuje „własność ekonomiczną” funkcjonującą w oderwaniu od krajowych przepisów prawa cywilnego, regulujących przeniesienie prawa własności. W orzeczeniu C-320/88 Staatssecretaris van Financiën v. Shipping and Forwarding Safe B.V. TSUE wyraził pogląd, że wyrażenie „dostawa towarów” w rozumieniu artykułu 5(1) VI Dyrektywy oznacza także przeniesienie prawa do dysponowania rzeczą jak właściciel, nawet jeżeli nie dochodzi do przeniesienia własności rzeczy w sensie prawnym” (pkt 1), jednak jednocześnie zastrzegł, że zadaniem sądu krajowego jest określenie w każdym przypadku, na podstawie stanu rzeczy, czy przeniesienie prawa do dysponowania rzeczą jak właściciel, w rozumieniu artykułu 5(1) VI Dyrektywy, miało miejsce (pkt 2).
Uwzględniając przywołane regulacje prawne należy stwierdzić, że w sytuacji gdy przedmiotem sprzedaży jest grunt, na którym posadowiony jest budynek/budowla niestanowiący własności zbywcy, to mimo, iż ten obiekt budowlany stanowi w świetle prawa cywilnego część składową nieruchomości – w świetle ustawy o podatku od towarów i usług nie dochodzi do przeniesienia prawa do rozporządzania tym obiektem jak właściciel (zarówno w sensie ekonomicznym, jak i w sensie prawnym).
Zgodnie z Państwa wskazaniem, dwa słupy znajdujące się na sprzedawanej działce nie stanowią własności Spółki i nie będą przedmiotem dostawy dokonywanej przez Spółkę, ponieważ Spółka nie jest ich właścicielem i nie posiada prawa do rozporządzania nimi jak właściciel. Zatem, nie dokonają Państwo dostawy gruntu wraz ze znajdującymi się na nim ww. naniesieniami. Tak więc, w przypadku planowanej sprzedaży działki nr A ww. naniesienia nie mogą być uwzględnione w niniejszym rozstrzygnięciu.
W celu ustalenia, czy w analizowanej sprawie dla sprzedaży nieruchomości zabudowanej budowlami w postaci dróg będących Państwa własnością zastosowanie znajdzie zwolnienie od podatku od towarów i usług, należy w pierwszej kolejności rozstrzygnąć, czy i kiedy w odniesieniu do wskazanych budowli miało miejsce pierwsze zasiedlenie.
W opisie sprawy wskazali Państwo, że po nabyciu niezabudowanej działki w 2002 r. Spółka poniosła nakłady inwestycyjne na realizację zadania inwestycyjnego związanego z budową dróg na przedmiotowej działce. Powstałe drogi, będące budowlami, zostały wykonane i oddane do użytkowania w 2002 r. Doszło wówczas do ich pierwszego zasiedlenia. W kolejnych latach Spółka nie ponosiła dodatkowych nakładów o charakterze ulepszeniowym w stosunku do wybudowanych budowli.
Odnosząc się zatem do Państwa wątpliwości stwierdzić należy, że dostawa budowli w postaci dróg wybudowanych na sprzedawanej nieruchomości nie będzie dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia. W związku z tym, przy sprzedaży budowli w postaci dróg znajdujących się na sprzedawanej działce spełnione zostaną warunki do zastosowania zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, bowiem planowana transakcja nie będzie dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia – od daty pierwszego zasiedlenia budowli w 2002 r. minie bowiem okres dłuższy niż 2 lata oraz po 2002 r. nie dokonywali Państwo ulepszeń budowli.
Jak wskazałem wyżej, na mocy art. 29a ust. 8 ustawy, w sytuacji, gdy dostawa budynku, budowli lub ich części korzysta ze zwolnienia od podatku, również sprzedaż gruntu będzie korzystała ze zwolnienia od podatku. Tym samym dostawa działki, na której posadowione są budowle w postaci dróg – stosownie do art. 29a ust. 8 ustawy – również będzie korzystała ze zwolnienia od podatku VAT.
W związku z tym, że dostawa budowli będzie korzystała ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, dalsza analiza zwolnień dla ww. czynności – wynikająca z art. 43 ust. 1 pkt 10a i art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy – jest bezzasadna.
Podsumowując stwierdzam, że planowana przez Spółkę dostawa zabudowanej działki ewidencyjnej nr A wraz z posadowionymi się na niej budowlami (w postaci dróg) będącymi własnością Spółki, będzie korzystała ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy w zw. z art. 29a ust. 8 ustawy, o ile strony transakcji nie wybiorą opcji opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 10 ustawy w związku z art. 43 ust. 11 ustawy.
Tym samym, Państwa stanowisko, zgodnie z którym słupy znajdujące się na Nieruchomości nie stanowią własności Spółki i nie będą przedmiotem dostawy oraz dostawa działki nr A wraz z drogami będzie zwolniona z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 w związku z art. 29a ust. 8 ustawy, uznałem za prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej:
Składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.
Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku opisem zdarzenia przyszłego. Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu sprawy. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem sprawy podanym przez Państwa w złożonym wniosku. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisie zdarzenia przyszłego. W przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
Interpretacja a sytuacja podatnika
Stanowisko organu przedstawione w interpretacji dotyczy stanu faktycznego opisanego we wniosku. Ocena, czy odnosi się ono do sytuacji innego podatnika, wymaga analizy jego dokumentów — w ramach obsługi księgowej zajmuje się tym biuro.