0112-KDIL2-1.4011.710.2026.2.MBP

Interpretacja indywidualna
– stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

4 sierpnia 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 4 sierpnia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismami z 1 września 2026 r. (wpływ 1 września 2026 r.), z 3 września 2026 r. (wpływ 3 września 2026 r.) oraz z 13 września 2026 r. (wpływ 13 września 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Wnioskodawca, wraz z małżonką, pozostają we wspólności majątkowej małżeńskiej oraz są współkredytobiorcami kredytu hipotecznego udzielonego przez Bank X.

Przed zawarciem umowy kredytu z Bank X. Wnioskodawcy zawarli z Bankiem Y umowę kredytu hipotecznego przeznaczonego na sfinansowanie zakupu domu jednorodzinnego służącego zaspokojeniu własnych potrzeb mieszkaniowych Wnioskodawców.

Dom ten od dnia jego nabycia pozostaje jedyną nieruchomością mieszkalną Wnioskodawców. Nie był wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ani przeznaczony na cele inwestycyjne lub zarobkowe. Przez cały okres służy wyłącznie zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych Wnioskodawców i ich gospodarstwa domowego.

W późniejszym okresie Wnioskodawcy zawarli z Bank X umowę kredytu denominowanego do franka szwajcarskiego (CHF). Środki uzyskane z tego kredytu zostały przeznaczone na spłatę zobowiązania wynikającego z wcześniejszej umowy kredytu hipotecznego zawartej z Bankiem Y.

Zawarcie umowy z Bank X nie wiązało się z nabyciem nowej nieruchomości, budową nowego budynku mieszkalnego ani realizacją kolejnej inwestycji mieszkaniowej. Zmianie uległ wyłącznie sposób finansowania tej samej nieruchomości mieszkalnej.

W konsekwencji zarówno kredyt udzielony przez Bank Y, jak i kredyt udzielony przez Bank X dotyczyły tej samej nieruchomości mieszkalnej oraz tej samej inwestycji mieszkaniowej.

Następnie prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego umowa kredytu zawarta z Bankiem Y została uznana za nieważną. Strony dokonały wzajemnych rozliczeń wynikających z nieważności tej umowy.

W związku z powyższym rozliczeniem Bank X nie wystawił Wnioskodawcom informacji PIT-11 ani innego dokumentu potwierdzającego powstanie przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Niezależnie od powyższego pomiędzy Wnioskodawcami a Bank X powstał spór dotyczący ważności umowy kredytu denominowanego do franka szwajcarskiego.

W związku z tym Wnioskodawcy wystąpili przeciwko Bank X z pozwem o ustalenie nieważności umowy kredytu oraz o rozliczenie wzajemnych świadczeń. W toku postępowania strony przystąpiły do mediacji prowadzonej przy Komisji Nadzoru Finansowego.

W wyniku przeprowadzonych mediacji Bank przedstawił projekt ugody.

Projekt ugody przewiduje między innymi:

• przeliczenie kredytu według zasad określonych w ugodzie, przy założeniu, że od dnia zawarcia był on kredytem złotowym,

• rozliczenie wszystkich świadczeń spełnionych przez strony,

• ustalenie salda kredytu na poziomie 0 zł,

• zwolnienie Wnioskodawców z obowiązku dalszej spłaty kredytu,

• wypłatę przez Bank dodatkowej kwoty pieniężnej wynikającej z rozliczenia wzajemnych świadczeń,

• cofnięcie przez Wnioskodawców pozwu po wykonaniu postanowień ugody.

Projekt ugody zawiera również postanowienia odnoszące się do skutków podatkowych umorzenia zobowiązania oraz wypłaty dodatkowej kwoty pieniężnej.

Bank wskazuje jednocześnie, że w odniesieniu do dodatkowej kwoty możliwość niewystawienia informacji PIT-11 uzależnia od spełnienia przesłanek wynikających z interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 29 listopada 2024 r., natomiast skutki podatkowe umorzenia zobowiązania pozostawia do oceny w świetle obowiązujących przepisów prawa podatkowego.

Wnioskodawcy zamierzają zawrzeć przedmiotową ugodę wyłącznie po uprzednim uzyskaniu interpretacji indywidualnej potwierdzającej prawidłowość przyjętego sposobu rozliczenia podatkowego.

Przedmiotem niniejszego wniosku nie jest ocena ważności umowy kredytu ani skutków cywilnoprawnych ugody. Wnioskodawcy zwracają się wyłącznie o ocenę skutków podatkowych planowanej ugody na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Przedmiotem niniejszego wniosku nie jest ocena ważności umowy kredytu, zasadności roszczeń stron ani skutków cywilnoprawnych planowanej ugody. Kwestie te pozostają poza zakresem interpretacji indywidualnej prawa podatkowego.

Wątpliwości Wnioskodawców dotyczą wyłącznie skutków podatkowych planowanej ugody zawieranej z Bank X, w szczególności możliwości zastosowania przepisów regulujących zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych oraz oceny skutków podatkowych wypłaty dodatkowej kwoty pieniężnej przewidzianej w projekcie ugody.

Opisane zdarzenie ma charakter szczególny, ponieważ obejmuje sekwencję wzajemnie powiązanych czynności dotyczących tej samej nieruchomości mieszkalnej, na którą składają się:

• zawarcie pierwszej umowy kredytu hipotecznego przeznaczonego na zakup domu jednorodzinnego,

• zawarcie kolejnej umowy kredytu, którego jedynym celem była spłata wcześniejszego kredytu dotyczącego tej samej nieruchomości,

• prawomocne stwierdzenie nieważności pierwszej umowy kredytu i jej rozliczenie,

• prowadzenie sporu dotyczącego drugiej umowy kredytu,

• planowane zawarcie ugody kończącej ten spór.

W ocenie Wnioskodawców, wskazane zdarzenia nie mogą być analizowane w całkowitym oderwaniu od siebie. Każde z nich stanowi kolejny etap finansowania tej samej nieruchomości mieszkalnej, przy czym przez cały okres nie doszło do zmiany celu mieszkaniowego ani przedmiotu finansowania.

Projekt ugody przewiduje jednocześnie dwa odrębne mechanizmy rozliczenia pomiędzy stronami.

Pierwszy z nich polega na zwolnieniu Wnioskodawców z obowiązku dalszej spłaty zadłużenia wynikającego z umowy kredytu.

Drugi polega na wypłacie przez Bank dodatkowej kwoty pieniężnej stanowiącej rezultat końcowego rozliczenia wzajemnych świadczeń stron.

Zdaniem Wnioskodawców, oba elementy ugody mogą podlegać odmiennej ocenie na gruncie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, dlatego wymagają odrębnej analizy.

Dodatkowe wątpliwości wynikają z faktu, że projekt ugody odwołuje się do interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej dotyczącej wypłaty dodatkowej kwoty, natomiast jednocześnie przewiduje możliwość powstania obowiązków podatkowych związanych z umorzeniem pozostałej części zobowiązania.

Jednocześnie Wnioskodawcy wskazują, że wcześniejsze rozliczenie nieważnej umowy kredytu zawartej z Bankiem Y dotyczyło tej samej nieruchomości mieszkalnej.

W ich ocenie okoliczność ta rodzi uzasadnioną wątpliwość, czy obecnie planowana ugoda dotycząca kredytu refinansującego nadal odnosi się do tej samej inwestycji mieszkaniowej w rozumieniu przepisów regulujących zaniechanie poboru podatku, czy też wcześniejsze rozliczenie może wpływać na możliwość zastosowania tych przepisów.

Wnioskodawcy nie odnaleźli interpretacji indywidualnej odnoszącej się do stanu faktycznego obejmującego łącznie:

• refinansowanie jednego kredytu drugim kredytem dotyczącym tej samej nieruchomości,

• prawomocne unieważnienie pierwszej umowy kredytowej,

• planowaną ugodę dotyczącą kredytu refinansującego,

• jednoczesne występowanie umorzenia zadłużenia oraz wypłaty dodatkowej kwoty pieniężnej.

Z tego względu zwracają się do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej o ocenę skutków podatkowych przedstawionego zdarzenia przyszłego.

W ocenie Wnioskodawców:

1. kredyt udzielony przez Bank X stanowił kontynuację finansowania tej samej inwestycji mieszkaniowej,

2. wcześniejsze rozliczenie nieważnej umowy zawartej z Bankiem Y nie pozbawia Wnioskodawców możliwości skorzystania z przepisów dotyczących zaniechania poboru podatku,

3. zwolnienie z pozostałego zadłużenia powinno korzystać z regulacji przewidzianych dla jednej inwestycji mieszkaniowej,

4. dodatkowa kwota wypłacona przez Bank stanowi ekonomicznie zwrot części świadczeń wcześniej spełnionych przez Wnioskodawców i nie powoduje powstania nowego przychodu podatkowego,

5. przy uznaniu powyższego stanowiska za prawidłowe nie powinien powstać obowiązek sporządzenia informacji PIT-11 w zakresie dodatkowej kwoty, a skutki dotyczące umorzenia powinny zostać ocenione zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów regulującym zaniechanie poboru podatku dla jednej inwestycji mieszkaniowej.

Ponadto Wnioskodawca wskazał, że data zawarcia umowy kredytu hipotecznego z Bankiem Y, to (…) lutego 2005 r.

Natomiast data zawarcia umowy kredytu hipotecznego udzielonego przez Bank X, to (…) grudnia 2008 r.

Kredyt zawarty z Bankiem Y przeznaczony jest na zakup działki od osoby fizycznej oraz budowę domu wolnostojącego systemem gospodarczym położonego w miejscowości (...).

Natomiast cel kredytu z Bank X to spłata kredytu hipotecznego udzielonego przez Bank Y oraz 20% kwoty wolnej przeznaczonej na dowolny cel.

Środki stanowiące 20% kwoty kredytu, które zgodnie z umową mogły zostać przeznaczone na dowolny cel, Wnioskodawcy wykorzystali w większości na cele konsumpcyjne. Wnioskodawcy pamiętają, że około (…) zł z tych środków przeznaczyli na wydatki związane z ich domem, w tym około (…) zł na remont tarasu oraz około (…) zł na zakup i montaż dwóch markiz trwale przytwierdzonych do budynku mieszkalnego. Ze względu na znaczny upływ czasu Wnioskodawcy nie są obecnie w stanie określić, czy z tych środków ponosili również inne wydatki związane z domem.

Zarówno Bank X, jak i Bank Y są bankami krajowymi, których działalność podlega nadzorowi KNF oraz są podmiotami uprawnionymi do udzielania kredytów na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Prawo Bankowe.

Wnioskodawcy, jako współkredytobiorcy (…) są solidarnie zobowiązani wobec Bank X do wykonania zobowiązań wynikających z umowy kredytu.

Umorzenie wierzytelności wynikającej z umowy kredytu będzie dotyczyło obojga Wnioskodawców – małżonków będących wspólnie kredytobiorcami. W wyniku zawarcia planowanej ugody zobowiązanie wobec Bank Y zostanie rozliczone w całości, a saldo kredytu zostanie ustalone na 0,00 zł.

Nieruchomość – dom jednorodzinny, którego dotyczyły wskazane we wniosku kredyty – jest położona na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W skład kwoty wierzytelności podlegającej umorzeniu w ramach planowanej ugody będą wchodziły kapitał kredytu oraz odsetki.

Wnioskodawcy nie korzystali dotychczas z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu innego kredytu mieszkaniowego. W odniesieniu do wcześniejszego kredytu udzielonego przez Bank X nie doszło do umorzenia wierzytelności w ramach ugody objętego zaniechaniem poboru podatku. Umowa tego kredytu została prawomocnie uznana przez sąd za nieważną, a następnie strony dokonały rozliczenia świadczeń wynikającego z nieważności umowy. Jednocześnie Wnioskodawcy podkreślają, że kredyt ten dotyczył tej samej nieruchomości mieszkalnej i tej samej inwestycji mieszkaniowej, której dotyczy kredyt Bank Y.

W wyniku zawarcia ugody Bank X zwróci Wnioskodawcom kwotę (…) zł, odpowiadającą części środków pieniężnych uprzednio wpłaconych przez Wnioskodawców na rzecz Banku w wykonaniu umowy kredytu. Według obliczeń dokonanych przez pełnomocnika Wnioskodawców na podstawie historii spłat kredytu, łączna kwota wpłat Wnioskodawców na rzecz Banku przekroczyła wartość kapitału kredytu faktycznie udostępnionego Wnioskodawcom, a kwota (…) zł odpowiada nadwyżce wpłat ponad wartość tego kapitału.

Kwota (…) zł stanowi zwrot części środków uprzednio wpłaconych przez Wnioskodawców na rzecz Banku w wykonaniu umowy kredytu, w szczególności tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych. W ramach planowanej ugody nastąpi ponowne rozliczenie zobowiązań wynikających z umowy kredytu na zasadach określonych w ugodzie. Według obliczeń dokonanych przez pełnomocnika Wnioskodawców na podstawie historii spłat, suma środków wpłaconych przez Wnioskodawców przekroczyła wartość kapitału kredytu faktycznie im udostępnionego, a oferowana przez Bank kwota (…) zł odpowiada nadwyżce tych wpłat, która ma zostać Wnioskodawcom zwrócona w wyniku zawarcia ugody.

Pytania

1.  Czy w przedstawionym zdarzeniu przyszłym kredyt udzielony przez Bank X, którego celem była spłata wcześniejszego kredytu hipotecznego dotyczącego tej samej nieruchomości mieszkalnej, należy uznać za kredyt dotyczący tej samej, jednej inwestycji mieszkaniowej w rozumieniu przepisów rozporządzenia Ministra Finansów dotyczącego zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem mieszkaniowym?

2.  Czy prawomocne rozliczenie nieważnej umowy kredytu zawartej z Bankiem Y, dotyczącej tej samej nieruchomości mieszkalnej, wyłącza możliwość zastosowania wobec Wnioskodawców przepisów rozporządzenia Ministra Finansów dotyczących zaniechania poboru podatku w związku z planowaną ugodą zawieraną z Bank X?

3.  Czy zwolnienie Wnioskodawców z obowiązku spłaty pozostałego zadłużenia wynikającego z ugody zawieranej z Bank X będzie korzystało z zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych?

4.  Czy dodatkowa kwota pieniężna wypłacona Wnioskodawcom przez Bank X na podstawie ugody, stanowiąca ekonomicznie rozliczenie wzajemnych świadczeń stron i zwrot części środków uprzednio spełnionych przez Wnioskodawców na rzecz Banku, będzie stanowiła przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

5.  Czy w przedstawionym zdarzeniu przyszłym na Bank X będzie ciążył obowiązek sporządzenia i przekazania Wnioskodawcom informacji PIT-11 lub innej informacji podatkowej dotyczącej:

• zwolnienia z pozostałego zadłużenia,

• wypłaty dodatkowej kwoty pieniężnej,

jeżeli stanowisko Wnioskodawców przedstawione w niniejszym wniosku zostanie uznane za prawidłowe?

Pana stanowisko w sprawie

W ocenie Wnioskodawców, przedstawione zdarzenie przyszłe powinno zostać ocenione jako jedno, spójne zdarzenie gospodarcze odnoszące się do finansowania tej samej nieruchomości mieszkalnej.

Na przestrzeni kolejnych lat zmianie ulegał wyłącznie sposób finansowania tej nieruchomości, natomiast nie zmienił się przedmiot finansowania, jego cel ani funkcja, jaką nieruchomość pełniła i nadal pełni w życiu Wnioskodawców.

Przez cały okres przedmiotem finansowania pozostawał ten sam dom jednorodzinny służący zaspokajaniu własnych potrzeb mieszkaniowych Wnioskodawców.

W konsekwencji wszystkie opisane we wniosku czynności pozostają ze sobą w ścisłym związku i nie powinny być oceniane jako całkowicie odrębne zdarzenia podatkowe.

Ad. pytanie nr 1

Zdaniem Wnioskodawców, odpowiedź na pytanie pierwsze powinna być twierdząca.

Kredyt udzielony przez Bank X został przeznaczony na spłatę wcześniejszego kredytu hipotecznego dotyczącego tej samej nieruchomości mieszkalnej.

Nie finansował zakupu nowej nieruchomości, budowy nowego domu, rozbudowy istniejącego budynku ani żadnego innego przedsięwzięcia mieszkaniowego. W sensie ekonomicznym i funkcjonalnym zastąpił jedynie wcześniejsze źródło finansowania tej samej inwestycji mieszkaniowej. Oznacza to, że pomimo zawarcia dwóch kolejnych umów kredytowych przedmiot finansowania nie uległ zmianie.

W ocenie Wnioskodawców, prowadzi to do wniosku, że również obecny kredyt pozostaje kredytem dotyczącym tej samej inwestycji mieszkaniowej.

Ad. pytanie nr 2

Zdaniem Wnioskodawców, wcześniejsze prawomocne rozliczenie nieważnej umowy kredytu zawartej z Bankiem Y nie wyłącza możliwości zastosowania przepisów dotyczących zaniechania poboru podatku w odniesieniu do planowanej ugody z Bank X.

Wcześniejsze postępowanie dotyczyło bowiem tej samej nieruchomości mieszkalnej. Nie doszło do nabycia kolejnej nieruchomości ani rozpoczęcia nowej inwestycji mieszkaniowej. Rozliczenie nieważnej umowy kredytowej zakończyło jedynie spór dotyczący pierwszego sposobu finansowania tej samej inwestycji. Nie zmieniło natomiast charakteru samej inwestycji mieszkaniowej.

W konsekwencji wcześniejsze rozliczenie nie powinno pozbawiać Wnioskodawców możliwości zastosowania przepisów przewidzianych dla jednej inwestycji mieszkaniowej.

Ad. pytanie nr 3

Zdaniem Wnioskodawców, zwolnienie z pozostałego zadłużenia wynikające z ugody powinno korzystać z przepisów dotyczących zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych.

Ugoda dotyczy kredytu mieszkaniowego finansującego tę samą nieruchomość, która od chwili nabycia stanowi jedyne miejsce zaspokajania potrzeb mieszkaniowych Wnioskodawców.

W ocenie Wnioskodawców, spełnione są przesłanki pozwalające uznać, że również na etapie ugody przedmiotem finansowania pozostaje ta sama inwestycja mieszkaniowa.

Ad. pytanie nr 4

Zdaniem Wnioskodawców, dodatkowa kwota wypłacona przez Bank nie będzie stanowiła przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Kwota ta nie stanowi wynagrodzenia za wykonanie jakiegokolwiek świadczenia przez Wnioskodawców.

Nie stanowi również odszkodowania, nagrody ani innego nieodpłatnego przysporzenia majątkowego. Jej ekonomicznym celem jest rozliczenie wzajemnych świadczeń stron wynikających z wykonywania umowy kredytu. W praktyce oznacza to zwrot części środków wcześniej wpłaconych przez Wnioskodawców na rzecz Banku.

Kwoty te pochodziły z dochodów, które w chwili ich uzyskania podlegały opodatkowaniu zgodnie z obowiązującymi przepisami. Ich późniejszy zwrot nie powoduje powstania nowego przysporzenia majątkowego, lecz prowadzi do przywrócenia równowagi pomiędzy świadczeniami stron.

Ad. pytanie nr 5

Jeżeli stanowisko Wnioskodawców przedstawione w niniejszym wniosku zostanie uznane za prawidłowe, to – w ocenie Wnioskodawców – na Bank X nie będzie ciążył obowiązek sporządzenia informacji PIT-11 ani innej informacji podatkowej dotyczącej:

• wypłaty dodatkowej kwoty wynikającej z ugody,

a w zakresie umorzenia zadłużenia obowiązek taki również nie powinien powstać, jeżeli zastosowanie znajdą przepisy dotyczące zaniechania poboru podatku odnoszące się do jednej inwestycji mieszkaniowej.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:

Z przedstawionych przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ww. ustawy, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji gdy podatnik – czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów – uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Dla celów podatkowych przyjmuje się – co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie – że pojęcie nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ma szerszy zakres niż w prawie cywilnym. Obejmuje ono bowiem wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.

Stosownie do przepisów tej ustawy odrębnym źródłem przychodów są określone w art. 10 ust. 1 pkt 9 – inne źródła.

W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Przystępując do oceny skutków podatkowych umorzenia przez bank wierzytelności od kredytu hipotecznego, zaciągniętego przez Pana, wskazuję, że instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Z kolei umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.

Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795 ze zm.):

Tak więc, dla umorzenia wierzytelności konieczna jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Tym samym, umorzoną kwotę wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego należy zakwalifikować do przychodu z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W tym miejscu wskazuję na rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 102 ze zm.).

Zgodnie z § 1 ww. rozporządzenia Ministra Finansów:

Natomiast z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia wynika, że:

Z kolei § 4 ww. rozporządzenia stanowi, że:

Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Dochody, od których zaniechano poboru podatku nie są wykazywane w zeznaniach rocznych i nie podlegają opodatkowaniu oraz zgłoszeniu do urzędu skarbowego.

Z powyższego wynika zatem, że zaniechanie poboru podatku znajdzie zastosowanie:

-       do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów zaciągniętych na cele mieszkaniowe i zabezpieczonych hipotecznie,

-       do kredytów udzielonych przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw,

-        do kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej,

-       a w przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym, zaniechanie obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego,

-       w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego – gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej oraz

-       w przypadku, gdy osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a) inwestycji mieszkaniowej (§ 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) ww. rozporządzenia).

Z analizowanej sprawy wynika, że w 2008 r. dokonał Pan refinansowania kredytu udzielonego w Banku Y przez jego spłatę na podstawie zawartej umowy o kredyt hipoteczny z Bank X.

Kredyt w Banku Y został zaciągnięty w 2005 r. Środki z tego kredytu wydatkował Pan wraz z żoną na zakup działki oraz budowę domu wolnostojącego, w którym Państwo mieszkacie. Nabycie gruntu i budowa własnego budynku mieszkalnego zostały wymienione w literach c i d) art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zatem kredyt ten wypełnia przesłanki do uznania go za kredyt mieszkaniowy, o którym mowa w rozporządzeniu.

We wcześniej przytoczonym § 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe wskazano, że w przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.

Ponadto w uzupełnieniach wniosku wskazał Pan, że celem kredytu z Bank X była spłata kredytu hipotecznego udzielonego przez Bank Y oraz 20% kwoty wolnej przeznaczonej na cel dowolny. Środki stanowiące 20% kwoty kredytu, które zgodnie z umową mogły zostać przeznaczone na dowolny cel, wykorzystali Państwo w większości na cele konsumpcyjne. Około (…) zł z tych środków przeznaczyli Państwo na wydatki związane z domem, w tym około (…) zł na remont tarasu oraz około (…) zł na zakup i montaż dwóch markiz trwale przytwierdzonych do budynku mieszkalnego.

Zatem w związku z powyższym kredyt udzielony przez Bank X, którego celem była spłata wcześniejszego kredytu hipotecznego dotyczącego tej samej nieruchomości mieszkalnej, należy uznać za kredyt dotyczący tej samej, jednej inwestycji mieszkaniowej w rozumieniu przepisów rozporządzenia Ministra Finansów dotyczącego zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem mieszkaniowym.

Ponadto kredyt zawarty w Banku X był kredytem refinansowym, gdyż jego celem była m. in. spłata wcześniej zaciągniętego kredytu w innym banku, tj. spłata pozostałego zobowiązania zaciągniętego na sfinansowanie zakupu działki oraz budowę domu wolnostojącego, oraz kredytem mieszkaniowym, bowiem część 20% kwoty wolnej z kredytu przeznaczonej na cel dowolny, wykorzystano na wydatki związane z ww. nieruchomością.

Wobec tego kredyt z 2008 r. tylko w części był kredytem mieszkaniowym w myśl przepisów ww. rozporządzenia – tj. w części przeznaczonej na wydatki związane z nieruchomością. Z uwagi na to, że tylko część kwoty wolnej z kredytu została przeznaczona na nieruchomość to w tej części kredyt ten spełnia warunki kredytu mieszkaniowego, natomiast w pozostałej części w której kwota wolna nie została wydatkowana na ww. nieruchomość, kredyt ten nie wypełnia przesłanek do uznania go za kredyt mieszkaniowy, o którym mowa w rozporządzeniu.

Z uwagi na powyższe, w przedmiotowej sprawie zaniechanie poboru podatku od osób fizycznych na podstawie ww. rozporządzenia znajdzie zastosowanie wyłącznie w części w jakiej kwota wierzytelności z tyt. kredytu z 2008 r. odpowiada kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego z 2005 r. oraz w części w jakiej kwota faktycznie przeznaczona na nieruchomość (tj. remont tarasu oraz zakup i montaż dwóch markiz trwale przytwierdzonych do budynku mieszkalnego), a więc wydatków poniesionych na cele określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych pozostaje do kwoty całej wierzytelności z tytułu kredytu zaciągniętego w 2008 r.

Zatem wobec spełnienia przesłanek wynikających z omawianego Rozporządzenia – będzie Pan mógł skorzystać z zaniechania poboru podatku w odniesieniu do umorzonej wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego w Banku X oraz kwoty zaciągniętej na dowolny cel, ale faktycznie przeznaczonej na ww. dom wolnostojący, czyli kredytu który został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej.

Odnosząc się natomiast do części ww. kredytu nie przeznaczonej na wydatki związane z nieruchomością, należy mieć na uwadze, że z literalnego brzmienia cytowanego wcześniej § 1 ust. 3 rozporządzenia wynika, że „gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 (...), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego” - zatem umorzona wierzytelność w części dotyczącej sfinansowania innych wydatków nie związanych nieruchomością nie może z tego zaniechania skorzystać.

Podkreślić należy – jak już wcześniej wyjaśniłem - że zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu umorzenia kredytu znajduje zastosowanie wyłącznie do tej części umorzenia, która odpowiada kwocie kredytu zaciągniętej na cel mieszkaniowy. Zatem w sytuacji, gdy kredyt został zaciągnięty zarówno na cel mieszkaniowy (np. budowa domu, czy zakup mieszkania), jak i na cele niemieszkaniowe, – zaniechanie poboru podatku powinno być stosowane proporcjonalnie, tj. wyłącznie do tej części umorzenia, która odpowiada finansowaniu celu mieszkaniowego.

Ponadto prawomocne rozliczenie nieważnej umowy kredytu zawartej z Bankiem Y, dotyczącej tej samej nieruchomości mieszkalnej, nie wyłącza możliwości zastosowania przepisów rozporządzenia Ministra Finansów dotyczących zaniechania poboru podatku.

Odnosząc się natomiast do skutków podatkowych wypłaty ustalonej w ugodzie kwoty dodatkowej wyjaśniam że z definicji przychodu zawartej w art. 11 ust. 1, wywieść można, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych – co już wcześniej zauważono – można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

W uzupełnieniu wniosku wskazał Pan, że kwota którą wypłaci bank stanowi zwrot części środków uprzednio wpłaconych przez Pana na rzecz banku w wykonaniu umowy kredytu, w szczególności tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych. W ramach planowanej ugody nastąpi ponowne rozliczenie zobowiązań wynikających z umowy kredytu na zasadach określonych w ugodzie.

Zatem w analizowanej sprawie po Pana stronie nie dojdzie do powstania przysporzenia majątkowego z tytułu wypłaconej kwoty dodatkowej. W związku z zawarciem ugody otrzyma Pan zwrot środków pieniężnych, które wcześniej na mocy umowy przekazał Pan na rzecz banku w ramach spłaty części rat udzielonego kredytu hipotecznego. A zatem otrzyma Pan środki będące ekwiwalentem wydatków, które były uprzednio poniesione z Pana własnych środków. Kwota otrzymana na podstawie ugody z bankiem nie spowoduje więc faktycznego przyrostu w Pana majątku. Wypłata ta będzie dla Pana neutralna podatkowo.

W konsekwencji, wypłata przez bank ww. kwoty nie będzie stanowiła dla Pana przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Zatem nie będzie Pan miał obowiązku zapłaty podatku od zwróconych przez bank kwot.

Ponadto na banku będzie ciążył obowiązek sporządzenia i przekazania informacji PIT-11, bowiem część umorzonej przez Bank X kwoty wierzytelności, tj. przeznaczonej na cel dowolny nie związany z nieruchomością, jak wyżej wskazałem stanowi przychód.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Zgodnie ze wskazaniem we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej Pan jest wnioskodawcą w niniejszej sprawie. Dlatego niniejsza interpretacja stanowi odpowiedź na pytania w niej zawarte tylko w odniesieniu do Pana osoby. Nie wywiera ona skutku prawnego dla pozostałego współkredytobiorcy – Pana żony. Pana żona chcąc uzyskać interpretację indywidualną w swojej sprawie powinna wystąpić z odrębnym wnioskiem o jej wydanie.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·     Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·     Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·     Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·       w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·       w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.