0112-KDIL1-3.4012.9.2023.10.KK
Opodatkowanie dostawy na rzecz podmiotu podszywającego się pod nabywcę.
- Sygnatura
- 0112-KDIL1-3.4012.9.2023.10.KK
- Rodzaj dokumentu
- Interpretacja indywidualna
- Data wydania
- Organ
- Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
- Status
- Aktualna
Interpretacja indywidualna po wyroku sądu – stanowisko prawidłowe
Szanowni Państwo,
1. ponownie rozpatruję sprawę Państwa wniosku z 5 stycznia 2023 r. o wydanie interpretacji indywidualnej – uwzględniam przy tym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 25 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Ke 168/23 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 maja 2026 r. sygn. akt I FSK 1458/23; i
2. stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
5 stycznia 2023 r. wpłynął Państwa wniosek z 5 stycznia 2023 r. o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie opodatkowania dokonanej transakcji dostawy towarów na rzecz podmiotu podszywającego się pod Kontrahenta.
Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
„A” Spółka Jawna (zwana dalej: „Wnioskodawcą” lub „A”) jest producentem opakowań papierowych (torby papierowe, arkusze).
Wnioskodawca jest podatnikiem podatku od towarów i usług niekorzystającym ze zwolnień podmiotowych wynikających z art. 113 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. z 7 kwietnia 2022 r. Dz. U. z 2022 r. poz. 931 ze zm.; zwaną dalej: „ustawa o VAT”), zarejestrowanym w Polsce, zarejestrowanym jako podatnik VAT UE pod numerem (…).
Kontrahentami są firmy krajowe oraz zagraniczne, głównie z Unii Europejskiej ale także z krajów trzecich.
W maju 2021 r. osoba podająca się za pracownika firmy „B” Ltd. z główną siedzibą w Wielkiej Brytanii złożyła e-mailem zapytanie.
„A” przygotowała i złożyła ofertę, która została przez nich przyjęta. Pracownik działu handlowego „A” przesłał do akceptacji kontrahenta fakturę proformę. Cały kontakt z kontrahentem odbywał się drogą e-mailową, co w obecnym czasie jest powszechnie przyjętym w firmie „A” sposobem prowadzenia kontaktów z odbiorcami.
Wnioskodawca uwzględnił zamówienie w harmonogramie produkcyjnym. Podjęcie współpracy poprzedzone było:
1) sprawdzeniem firmy dla której miała być dokonana dostawa w bazie VIES oraz
2) zamówieniem Raportu o firmie zagranicznej w wywiadowni (…).
Przed podjęciem współpracy ustalono również warunki handlowe, głównie dotyczące terminu zakończenia produkcji oraz zatwierdzono 14-dniowy termin płatności. Odesłanie przez pracownika „B” Ltd. podpisanej przez niego i ostemplowanej pieczątką „B” Ltd. faktury proformy zostało potraktowane przez „A” jako zakończenie negocjacji.
Przed realizacją pierwszej dostawy kontrahent poinformował, że dostawa winna być dokonana dla podatnika podatku od wartości dodanej zarejestrowanego we Francji i posiadającego NIP Unijny (…) to jest dla firmy „C” we Francji. Uzgodnienie dotyczące miejsca dostawy zostało na 7 dni przed wysyłką zmienione w korespondencji e-mailowej przez osobę, która wcześniej składała zamówienie.
Na sugestię ze strony handlowca „A”, że podany NIP (sprawdzony w VIES) dotyczy firmy „C”, pracownik „B” wyjaśnił, iż firma „D” kupiła francuską markę „E”. Z tego powodu „E” jest pod nadzorem „C” i należy do „B”.
Pierwsza dostawa (pierwszy TIR) z opakowaniami została wysłana do Francji 9 lipca 2021 r. Przed wysłaniem kolejnej dostawy (drugiego TIRA), Wnioskodawca wystąpił do odbiorcy o dokonanie płatności, ale w odpowiedzi otrzymał informację, że płatność zostanie dokonana dopiero po wysyłce kolejnych dostaw (drugiego, bądź trzeciego TIRA). Wnioskodawca zdecydował o wstrzymaniu dalszych dostaw. Od tego czasu osoba zamawiająca przestała odbierać telefony od pracownika działu sprzedaży oraz nie odpowiadała na korespondencję e-mailową. Wnioskodawca wysłał do głównej siedziby spółki „B” w Wielkiej Brytanii wezwanie do zapłaty, otrzymując w odpowiedzi pismo z informacją, iż nic nie wiedzą o zamówieniu i że „A” przypuszczalnie padła ofiarą oszustwa.
Okazało się, że osoba, która podszyła się pod przedstawiciela aktywnie działającej firmy z wykorzystaniem fałszywych adresów e-mailowych, wyłudziła towar w postaci opakowań papierowych o wartości wg cen sprzedaży.
W tej sytuacji „A” 4 października 2021 r. złożył do Prokuratury Rejonowej (…) zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa wyłudzenia, które zostało zakwalifikowane do art. 286 par. 1 kodeksu karnego „kto w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzania własnym lub cudzym mieniem ...”. W następstwie powyższego zawiadomienia Wydział (...) Komendy Miejskiej Policji w (…) wszczął dochodzenie.
W toku postępowania przeprowadzono szereg czynności, które niestety nie doprowadziły do wykrycia sprawców i ostatecznie 27 maja 2022 r. dochodzenie zostało umorzone. Na postanowienie o umorzeniu dochodzenia Wnioskodawca złożył zażalenie do Sądu Rejonowego w (…), który na posiedzeniu 24 listopada 2022 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie oraz pouczył, że postanowienie nie podlega zaskarżeniu.
Opisana powyżej wysyłka towaru do Francji została potwierdzona wystawieniem wszystkich wymaganych dokumentów takich jak: specyfikacja wysyłanego towaru, dokument przewozowy CMR, faktura na dostawę wewnątrzwspólnotową z 9 lipca 2021 r. na kwotę (...) EUR. Do firmy „A” wpłynęły dokumenty potwierdzające dostawę określone przepisami ustawy o podatku od towarów i usług, tj. podpisany przez fałszywego przedstawiciela firmy „B” dokument CMR oraz dokumenty od firmy transportowej. Wnioskodawca uznał, iż są to dokumenty uprawniające „A” do wykazania dostawy jako WDT w ewidencji VAT za miesiąc lipiec 2021 r. Miesiąc później, kiedy „A” rozpoczął monitowanie odbiorcy o dokonanie zapłaty, okazało się że miało miejsce przestępstwo wyłudzenia towaru.
W zaistniałych okolicznościach „A” kierując się wyłącznie względami ostrożnościowymi naliczyła i wpłaciła do urzędu skarbowego VAT od dokonanej dostawy stosując stawkę 23% dokonując odpowiednich korekt opisanych poniżej.
24 września 2021 r. złożona została korekta JPK_V7 za lipiec 2021 r. polegająca na usunięciu dostawy z rejestru WDT i jednoczesnym wykazaniu dostawy krajowej ze stawką 23%. Kwota (...) EUR została przeliczona według śr. kursu NBP z 8 sierpnia 2021 r. 4,5414 i wyniosła brutto (...) zł w tym (...) zł VAT.
Pytanie
Czy w zaistniałym stanie faktycznym, doszło do dostawy towarów opodatkowanej podatkiem od towarów i usług, o której mowa w art. 5 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. ustawy o VAT?
Państwa stanowisko w sprawie
Zdaniem Wnioskodawcy, kradzież towaru nie jest czynnością opodatkowaną VAT, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o VAT, ponieważ Wnioskodawca jako właściciel towarów nie dokonał przeniesienia prawa do rozporządzenia towarami jak właściciel na podmiot, który ten towar ukradł. Wręcz przeciwnie, na skutek nielegalnego działania osoby podszywającej się pod firmę „B” Ltd. z główną siedzibą w Wielkiej Brytanii, Wnioskodawca został pozbawiony prawa do dysponowania towarem. „A” nie uzyskał z tego tytułu ani zapłaty, ani też nie może tego towaru sprzedać, gdyż nie wrócił on do Wnioskodawcy.
W związku z powyższym w ocenie Wnioskodawcy ww. zdarzenie, polegające na dostarczeniu towaru do miejsca, w którym został on de facto skradziony, nie będzie podlegało opodatkowaniu VAT ponieważ nie doszło do przeniesienia prawa do rozporządzania towarem jak właściciel.
Kierując się orzecznictwem TSUE oraz sądów administracyjnych, należy stwierdzić, że w przypadku oszustwa, którego skutkiem była kradzież towaru należącego do Wnioskodawcy, nie doszło do dostawy towarów o której mowa w art. 5 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy o VAT.
W ocenie Wnioskodawcy, przepisy ustawy o VAT nie pozwalają na „karanie” podmiotu, który działając w dobrej wierze został oszukany i okradziony przez podmiot, który podszywał się pod realnie działającą firmę. Spółka została oszukana, mimo że wykazała się należytą starannością w kontaktach z osobą, która miała rzekomo reprezentować „B” Ltd. Pracownicy Wnioskodawcy prowadzili korespondencję mailową z tą osobą oraz rozmawiali z nią telefonicznie. Towar został dostarczony pod adres wskazany przez osobę, która miała rzekomo reprezentować „B” Ltd. Nic na całym etapie współpracy nie wskazywało, że Spółka mogła paść ofiarą oszustwa, aż do momentu opóźnienia z płatnością.
Zdaniem Wnioskodawcy, aby zatem transakcja stanowiła dostawę w rozumieniu ustawy musi mieć charakter odpłatny i przenosić na inny podmiot prawo do rozporządzania towarami. W przedstawionym stanie faktycznym zabrakło obu wymienionych elementów.
Zdarzenie, które miało miejsce, w rzeczywistości nie miało charakteru odpłatnego, gdyż taki charakter mogła mieć wyłącznie transakcja zamierzona przez Wnioskodawcę, w której jej kontrahentem miał być oznaczony i znany na rynku podmiot. Tymczasem w rzeczywistości jego miejsce na skutek oszustwa zajęła nieznana (nieustalona) osoba (podmiot), która podszywając się pod tego kontrahenta doprowadziła „A” do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Osoba ta (podmiot) nie uregulowała należności za wyłudzony towar i weszła w jego posiadanie bezprawnie, wbrew woli Wnioskodawcy. Dokonana czynność nie miała zatem charakteru odpłatnego a przekonanie Wnioskodawcy, że dokonuje dostawy towarów było wynikiem wprowadzenia jej w błąd przez oszusta.
Ponadto „A”, na skutek wprowadzenia w błąd co do podmiotu będącego kupującym towar, nie przeniosła prawa do rozporządzania towarem na podmiot francuski, znany na rynku i wiarygodny, lecz wydała towar oszustowi, zatem nie miało miejsca przeniesienie prawa do rozporządzania towarem.
Takie samo stanowisko w analogicznym stanie faktycznym zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w orzeczeniu z 27 kwietnia 2021 r. (I SA/Łd 171/21 – Wyrok WSA w Łodzi), w którym fragmenty uzasadnienia wyraźnie wskazują na nie wystąpienie przesłanki przeniesienia prawa do rozporządzania towarem: „…nie do pomyślenia jest w demokratycznym państwie prawa przekonanie, że w wyniku przedmiotowej czynności przeniesiono prawo do rozporządzania towarem na rzecz oszusta. Zaakceptowanie tego oczywiście niezasadnego poglądu prowadziłoby wprost do uznania, że uprawnienie to można nabyć za pomocą czynu zabronionego, co jest nie do przyjęcia. Wykraczałoby to poza granice art. 2 Konstytucji RP i godziło w pewność obrotu gospodarczego …”.
Oszustwo, wyłudzenie, czy kradzież ze swej istoty nie jest czynnością określoną w art. 5 ust. 1 ustawy o VAT, co potwierdzają poza przytoczonym powyżej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi między innymi:
1) Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 czerwca 2018 r. VIII SA/Wa 351/18,
2) Wyrok TSUE z 14 lipca 2005 r. w sprawie C-435/03,
3) Wyrok TSUE z 21 listopada 2013 r. w sprawie C-494/12.
Interpretacja indywidualna
Rozpatrzyłem Państwa wniosek – 17 lutego 2023 r. wydałem interpretację indywidualną znak 0112-KDIL1-3.4012.9.2023.1.KK, w której uznałem Państwa stanowisko za nieprawidłowe.
Interpretację doręczono Państwu 3 marca 2023 r.
Skarga na interpretację indywidualną
30 marca 2023 r. wnieśli Państwo skargę na tę interpretację do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach.
Wnieśli Państwo o
1) uchylenie zaskarżonej interpretacji,
2) zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Postępowanie przed sądami administracyjnymi
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił skarżoną interpretację – wyrokiem z 25 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Ke 168/23.
Wniosłem skargę kasacyjną od tego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie – wyrokiem z 12 maja 2026 r. sygn. akt I FSK 1458/23 oddalił skargę kasacyjną.
Wyrok, który uchylił interpretację indywidualną stał się prawomocny od 12 maja 2026 r.
Prawomocny wyrok WSA wpłynął do mnie 31 sierpnia 2026 r.
Ponowne rozpatrzenie wniosku – wykonanie wyroku
Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.):
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Wykonuję obowiązek, który wynika z tego przepisu, tj.:
• uwzględniam ocenę prawną i wskazania dotyczące postępowania, które wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oraz Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyrokach;
• ponownie rozpatruję Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej – stwierdzam, że stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 931 ze zm.), zwanej dalej ustawą:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają:
1) odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju;
2) eksport towarów;
3) import towarów na terytorium kraju;
4) wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;
5) wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.
Według art. 2 pkt 1 ustawy:
Przez terytorium kraju rozumie się terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z zastrzeżeniem art. 2a.
Na mocy art. 2 pkt 3 ustawy:
Przez terytorium Unii Europejskiej rozumie się terytoria państw członkowskich Unii Europejskiej (...).
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
Stosownie do art. 2 pkt 6 ustawy:
Przez towary rozumie się rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
Stosownie do art. 2 pkt 22 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży – rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
Z kolei według art. 13 ust. 1 ustawy:
Przez wewnątrzwspólnotową dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 5, rozumie się wywóz towarów z terytorium kraju w wykonaniu czynności określonych w art. 7 na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju, z zastrzeżeniem ust. 2-8.
Natomiast, zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy:
Przepis ust. 1 stosuje się pod warunkiem, że nabywca towarów jest:
1) podatnikiem podatku od wartości dodanej zidentyfikowanym na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju;
2) osobą prawną niebędącą podatnikiem podatku od wartości dodanej, która jest zidentyfikowana na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju;
3) podatnikiem podatku od wartości dodanej lub osobą prawną niebędącą podatnikiem podatku od wartości dodanej, działającymi w takim charakterze na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju, niewymienionymi w pkt 1 i 2, jeżeli przedmiotem dostawy są wyroby akcyzowe, które, zgodnie z przepisami o podatku akcyzowym, są objęte procedurą zawieszenia poboru akcyzy lub procedurą przemieszczania wyrobów akcyzowych z zapłaconą akcyzą;
4) podmiotem innym niż wymienione w pkt 1 i 2, działającym (zamieszkującym) w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim, jeżeli przedmiotem dostawy są nowe środki transportu.
Zatem gdy następuje wywóz towarów z terytorium Polski na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej w wyniku dokonania dostawy towarów z ustalonym nabywcą, tj. przeniesienia na konkretny podmiot prawa do dysponowania wywożonym towarem jak właściciel, co do zasady, zachodzi wówczas transakcja wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów w sprzedaży, której po stronie nabywcy odpowiada wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów w zakupie.
Ponadto, zgodnie z art 6 pkt 2 ustawy:
Przepisów ustawy nie stosuje się do czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy.
Z opisu sprawy wynika, że są Państwo („A”) producentem opakowań papierowych (torby papierowe, arkusze). Są Państwo podatnikiem podatku od towarów i usług niekorzystającym ze zwolnień podmiotowych wynikających z art. 113 ustawy, zarejestrowanym w Polsce, zarejestrowanym jako podatnik VAT UE. Kontrahentami Państwa są firmy krajowe oraz zagraniczne, głównie z Unii Europejskiej ale także z krajów trzecich.
W maju 2021 r. osoba podająca się za pracownika firmy „B” Ltd. z główną siedzibą w Wielkiej Brytanii złożyła e-mailem zapytanie. „A”, przygotowała i złożyła ofertę, która została przez nich przyjęta. Pracownik działu handlowego „A” przesłał do akceptacji kontrahenta fakturę proformę. Cały kontakt z kontrahentem odbywał się drogą e-mailową, co w obecnym czasie jest powszechnie przyjętym w firmie „A” sposobem prowadzenia kontaktów z odbiorcami.
Uwzględnili Państwo zamówienie w harmonogramie produkcyjnym. Podjęcie współpracy poprzedzone było:
1) sprawdzeniem firmy dla której miała być dokonana dostawa w bazie VIES oraz
2) zamówieniem Raportu o firmie zagranicznej w wywiadowni (…).
Przed podjęciem współpracy ustalono również warunki handlowe, głównie dotyczące terminu zakończenia produkcji oraz zatwierdzono 14-dniowy termin płatności. Odesłanie przez pracownika „B” Ltd. podpisanej przez niego i ostemplowanej pieczątką „B” Ltd. faktury proformy zostało potraktowane przez „A” jako zakończenie negocjacji.
Przed realizacją pierwszej dostawy kontrahent poinformował, że dostawa winna być dokonana dla podatnika podatku od wartości dodanej zarejestrowanego we Francji i posiadającego NIP Unijny (…) to jest dla firmy „C” we Francji. Uzgodnienie dotyczące miejsca dostawy zostało na 7 dni przed wysyłką zmienione w korespondencji e-mailowej przez osobę, która wcześniej składała zamówienie. Na sugestię ze strony handlowca „A”, że podany NIP (sprawdzony w VIES) dotyczy firmy „C”, pracownik „B” wyjaśnił, iż firma „D” kupiła francuską markę „E”. Z tego powodu „E” jest pod nadzorem „C” i należy do „B”.
Pierwsza dostawa (pierwszy TIR) z opakowaniami została wysłana do Francji 9 lipca 2021 r. Przed wysłaniem kolejnej dostawy (drugiego TIRA), wystąpili Państwo do odbiorcy o dokonanie płatności, ale w odpowiedzi otrzymał informację, że płatność zostanie dokonana dopiero po wysyłce kolejnych dostaw (drugiego bądź trzeciego TIRA). Zdecydowali Państwo o wstrzymaniu dalszych dostaw. Od tego czasu osoba zamawiająca przestała odbierać telefony od pracownika działu sprzedaży oraz nie odpowiadała na korespondencję e-mailową. Wysłali Państwo do głównej siedziby spółki „B” w Wielkiej Brytanii wezwanie do zapłaty, otrzymując w odpowiedzi pismo z informacją, iż nic nie wiedzą o zamówieniu i że „A” przypuszczalnie padła ofiarą oszustwa.
Okazało się, że osoba, która podszyła się pod przedstawiciela aktywnie działającej firmy z wykorzystaniem fałszywych adresów e-mailowych, wyłudziła towar w postaci opakowań papierowych o wartości wg cen sprzedaży.
W tej sytuacji „A” 4 października 2021 r. złożył do Prokuratury Rejonowej (…) zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa wyłudzenia, które zostało zakwalifikowane do art. 286 par. 1 kodeksu karnego „kto w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzania własnym lub cudzym mieniem ...”. W następstwie powyższego zawiadomienia Wydział dw. z Przestępczością Gospodarczą Komendy Miejskiej Policji w (…) wszczął dochodzenie. W toku postępowania przeprowadzono szereg czynności, które niestety nie doprowadziły do wykrycia sprawców i ostatecznie 27 maja 2022 r. dochodzenie zostało umorzone. Na postanowienie o umorzeniu dochodzenia złożyli Państwo zażalenie do Sądu Rejonowego w (…), który na posiedzeniu 24 listopada 2022 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie oraz pouczył, że postanowienie nie podlega zaskarżeniu. Opisana powyżej wysyłka towaru do Francji została potwierdzona wystawieniem wszystkich wymaganych dokumentów takich jak: specyfikacja wysyłanego towaru, dokument przewozowy CMR, faktura na dostawę wewnątrzwspólnotową z 9 lipca 2021 r. na kwotę (...) EUR. Do firmy „A” wpłynęły dokumenty potwierdzające dostawę określone przepisami ustawy o podatku od towarów i usług tj. podpisany przez fałszywego przedstawiciela firmy „B” dokument CMR oraz dokumenty od firmy transportowej. Uznali Państwo, iż są to dokumenty uprawniające „A” do wykazania dostawy jako WDT w ewidencji VAT za miesiąc lipiec 2021 r. Miesiąc później, kiedy „A” rozpoczął monitowanie odbiorcy o dokonanie zapłaty, okazało się że miało miejsce przestępstwo wyłudzenia towaru. W zaistniałych okolicznościach „A” kierując się wyłącznie względami ostrożnościowymi naliczyła i wpłaciła do urzędu skarbowego VAT od dokonanej dostawy stosując stawkę 23% dokonując odpowiednich korekt opisanych poniżej.
24 września 2021 r. złożona została korekta JPK_V7 za lipiec 2021 r. polegająca na usunięciu dostawy z rejestru WDT i jednoczesnym wykazaniu dostawy krajowej ze stawką 23%. Kwota (...) EUR została przeliczona według śr. kurs NBP z 8 sierpnia 2021 r. 4,5414 i wyniosła brutto (...) zł w tym (...) zł VAT.
Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia, czy w zaistniałym stanie faktycznym, doszło do dostawy towarów opodatkowanej podatkiem od towarów i usług, o której mowa w art. 5 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy.
Zgodnie z definicją zawartą w ustawie, istotą dostawy towarów jest przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. W celu przedstawienia właściwego rozumienia pojęcia „przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel” należy zaznaczyć, że dotyczy ono tego rodzaju czynności, która daje otrzymującemu towar prawo do postępowania z nią jak właściciel. Należy przy tym podkreślić, że chodzi tutaj przede wszystkim o możliwość faktycznego dysponowania rzeczą, a nie rozporządzania nią w sensie prawnym. Istotą dostawy towarów nie jest przeniesienie prawa własności, zatem zwrotu „prawo do rozporządzania jak właściciel” nie można interpretować jako „prawa własności”, lecz jako własność ekonomiczną. Własność ekonomiczna to sytuacja, w której – z punktu widzenia aspektów ekonomicznych oraz w rozumieniu potocznym – należałoby uznać kogoś za właściciela rzeczy, np. posiadacza nieruchomości, której wydaniu nie towarzyszyło przeniesienie własności w formie aktu notarialnego. W przypadku przejścia własności ekonomicznej ma miejsce dostawa towarów. Przy czym, czynności przejścia własności ekonomicznej nie musi towarzyszyć przejście własności w sensie prawnym. Dostawa towarów nie ogranicza się więc wyłącznie do zbycia prawa własności rzeczy.
Co należy rozumieć przez „przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel” określił Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-320/88. W orzeczeniu tym stwierdza się, że dla uznania danej czynności za opodatkowaną dostawę towarów, nie ma znaczenia to, czy dochodzi do przeniesienia własności według prawa właściwego dla danego kraju. Regulacja ta ma zastosowanie do każdego przeniesienia prawa do rozporządzania towarem na inny podmiot, które to przeniesienie skutkuje tym, że strona ta uzyskuje de facto możliwość korzystania z rzeczy tak jak właściciel, nawet jeżeli nie wiąże się to z przeniesieniem własności. W tym orzeczeniu, odnosząc się do dostawy towarów, Trybunał posłużył się terminem przeniesienia „własności w sensie ekonomicznym”, podkreślając tym samym uniezależnienie opodatkowania od przeniesienia własności towarów. Oznacza to więc, że na gruncie przedmiotowego przepisu kluczowym elementem jest przeniesienie, w istocie rzeczy, praktycznej kontroli nad rzeczą i możliwości dysponowania nią.
W oparciu o przywołane przepisy należy wnioskować, że aby doszło do dostawy towaru, po stronie dostawcy musi istnieć wola przekazania innemu podmiotowi władztwa nad rzeczą.
W niniejszej sprawie Spółka przeniosła na nieznany podmiot praktyczną kontrolę nad towarem. Na skutek wprowadzenia w błąd co do podmiotu będącego nabywcą towaru, Spółka nie przeniosła więc prawa do rozporządzania towarem na podmiot brytyjski, znany na rynku i wiarygodny, lecz wydała towar oszustowi.
W wyroku z 14 lipca 2005 r., C-435/03 Trybunał Sprawiedliwości podkreślił, że kradzież towarów nie wiąże się z charakterystycznym dla odpłatnej dostawy towarów świadczeniem wzajemnym. Kradzież nie mieści się w pojęciu świadczenia wzajemnego, ponieważ z natury świadczenia tego typu wynika, iż dostawca w zamian za przeniesienie prawa do rozporządzania rzeczą jak właściciel oczekuje z drugiej strony wynagrodzenia. W przypadku kradzieży nie dochodzi po pierwsze do przeniesienia prawa do rozporządzania rzeczą. Skoro więc kradzież jest niezależna od woli i działań właściciela rzeczy, tym samym trudno mówić o wynagrodzeniu za świadczenie, do którego w istocie nie dochodzi. Po drugie osoba, która dokonuje kradzieży działa w zamiarze uzyskania władztwa nad rzeczą bez konieczności ponoszenia jakichkolwiek obciążeń z tego tytułu, w tym świadczeń wzajemnych. W sprawie nie doszło do klasycznej kradzieży, jednakże ekonomiczny sens oszustwa, jakiemu padła Spółka, pozwala na zastosowanie w tym przypadku przedstawionych wyżej poglądów.
W wyroku WSA w Warszawie z 6 grudnia 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 1123/12, Sąd wskazał, że, w przypadku kradzieży właściciel zostaje bowiem pozbawiony faktycznego władztwa nad rzeczą, przy czym nie pozbawia go to przysługujących mu praw do rzeczy. Fakt kradzieży nie zmienia więc tego, że wciąż ta sama osoba, tj. tylko właściciel może skutecznie przenosić prawo do rzeczy. W przypadku kradzieży nie następuje zatem konieczny dla uznania danej czynności za dostawę towaru element przejścia prawa do skutecznego rozporządzania rzeczą w ramach uprawnień właścicielskich.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, w wyroku z 25 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Ke 168/23, zapadłym w analizowanej sprawie wskazał, że:
(..) istotą dostawy jest jej odpłatność, która oznacza, że w zamian za wydany towar dostawca oczekuje świadczenia wzajemnego. W sytuacji takiej, jak opisana we wniosku, podmiot, który odebrał towar, nie działał w zamiarze wykonania świadczenia wzajemnego.
Zgodnie z art. 605 Kodeksu cywilnego, przez umowę dostawy dostawca zobowiązuje się do wytworzenia rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku oraz do ich dostarczania częściami albo periodycznie, a odbiorca zobowiązuje się do odebrania tych rzeczy i do zapłacenia ceny.
Również art. 2 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2006/112 (dyrektywa Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej), dotyczący transakcji podlegających opodatkowaniu, stanowi, że opodatkowaniu VAT podlegają w szczególności odpłatna dostawa towarów na terytorium państwa członkowskiego przez podatnika działającego w takim charakterze. Dostawa takiego towaru - w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. a) tej dyrektywy - powinna być dokonywana „odpłatnie”, co oznacza, że istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów a świadczeniem wzajemnym rzeczywiście otrzymanym przez podatnika.
Tego rodzaju bezpośredni związek ma miejsce, gdy pomiędzy dostawcą a odbiorcą towaru istnieje stosunek prawny, w ramach którego następuje wymiana świadczeń wzajemnych, gdyż świadczenie otrzymywane przez dostawcę tej transakcji stanowi rzeczywistą równowartość dostawy wykonanej na rzecz odbiorcy (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 27 kwietnia 2023 r., C-677/21 i tam: wyrok z dnia 15 kwietnia 2021 r.,C-846/19, EU:C:2021:277, pkt 36).
Trybunał Sprawiedliwości przypomniał, że art. 14 ust. 1 dyrektywy 2006/112 nie odnosi się do przeniesienia własności w formie przewidzianej we właściwych przepisach krajowych, lecz obejmuje każdą transakcję przekazania rzeczy przez stronę, która upoważnia drugą stronę do rozporządzania tą rzeczą, jakby była ona jej właścicielem (wyrok z dnia 25 lutego 2021 r., Gmina Wrocław, C-604/19, EU:C:2021:132, pkt 52 i przytoczone tam orzecznictwo).
W tym kontekście wydanie towaru oszustowi skutkuje niemożnością kwalifikowania tych czynności jako prawnie skuteczne wykonanie umowy dostawy. Nie można przenieść prawa do rozporządzania towarem na nieustaloną osobę (podmiot), gdyż ‘wykracza to poza sferę woli podmiotu wykonującego dostawę (zob. wyrok WSA w Łodzi z 27 kwietnia 2021 r., I SA/Łd 171/21, publ. na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Spółka nie mogła upoważnić drugiej strony transakcji do rozporządzania towarem, ponieważ nie jest ona znana.
Z kolei brak ustalenia rzeczywistego nabywcy towaru uniemożliwia kontrolę obrotu i rozliczeń podatkowych w systemie VAT. Z punktu widzenia systemu VAT istotne jest bowiem to, aby adresat dostawy był znany. Jak stanowi art. 13 ust. 2 ustawy Vat, przepis ust. 1 (wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów) stosuje się pod warunkiem, że nabywca towarów jest:
1) podatnikiem podatku od wartości dodanej zidentyfikowanym na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju;
2) osobą prawną niebędącą podatnikiem podatku od wartości dodanej, która jest zidentyfikowana na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju;
3) podatnikiem podatku od wartości dodanej lub osobą prawną niebędącą podatnikiem podatku od wartości dodanej, działającymi w takim charakterze na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju, niewymienionymi w pkt 1 i 2, jeżeli przedmiotem dostawy są wyroby akcyzowe, które, zgodnie z przepisami o podatku akcyzowym, są objęte procedurą zawieszenia poboru akcyzy lub procedurą przemieszczania wyrobów akcyzowych z zapłaconą akcyzą;
4) podmiotem innym niż wymienione w pkt 1 i 2, działającym (zamieszkującym) w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim, jeżeli przedmiotem dostawy są nowe środki transportu.
W ocenie Sądu, trudno w tej sytuacji uznać, że Spółka przeniosła prawo do rozporządzania towarem w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy VAT, a w konsekwencji, że doszło do wewnątrzwspólnotowej dostawy towaru, skoro do przeniesienia posiadania tego towaru doszło na skutek wprowadzenia skarżącej w błąd i towarem tym dysponuje nieznany podmiot.
Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 maja 2026 r. sygn. akt I FSK 1458/2023 zapadłym w analizowanej sprawie wskazał, że:
3.5. Nie sposób też przyjąć, iż transakcja, która miała miejsce w rzeczywistości miała charakter odpłatny. Taki charakter mogła mieć wyłącznie transakcja zamierzona przez Skarżącą, w której jej kontrahentem miał być oznaczony i znany na rynku podmiot brytyjski. Tymczasem w rzeczywistości jego miejsce na skutek oszustwa zajęła nieznana (nieustalona) osoba (podmiot), która podszywając się pod firmę brytyjską doprowadziła Spółkę do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Osoba ta (podmiot) nie uregulowała należności za wyłudzony towar i weszła w jego posiadanie bezprawnie, wbrew woli Spółki, a zatem dokonana czynność nie miała charakteru odpłatnego, a przekonanie Skarżącej, że dokonuje dostawy towarów było wynikiem wprowadzenia jej w błąd przez oszusta.
3.6. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że w przypadku gdy podatnik przy zachowaniu należytej staranności, w ramach dokonanej i udokumentowanej dostawy towarów, staje się ofiarą przestępstwa, w wyniku którego zostaje pozbawiony towaru dostarczonego w ramach transakcji i nie otrzymuje zapłaty za ten towar, to należy przyjąć, że z uwagi na brak woli podatnika do przeniesienia własności towaru na nieznanego nabywcę oraz brak odpłatności transakcji, a więc także jej ekwiwalentności - nie dochodzi do przeniesienia prawa do rozporządzania towarem jak właściciel, w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. art. 7 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 931 ze zm.) oraz art. 14 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 2006 r., nr 347, s. 1 ze zm.).
W analizowanej sprawie uznać należy zatem, że Spółka nie przeniosła prawa do rozporządzania towarem w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy, a w konsekwencji, nie doszło do wewnątrzwspólnotowej dostawy towaru, bowiem do przeniesienia posiadania tego towaru doszło na skutek wprowadzenia Państwa w błąd i towarem tym dysponuje nieznany podmiot.
Mając na uwadze powyższe rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 168/23 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z 12 maja 2026 r. sygn. akt I FSK 1458/2023, należy stwierdzić, że w zaistniałym stanie faktycznym, nie doszło do dostawy towarów opodatkowanej podatkiem od towarów i usług, o której mowa w art. 5 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy.
Zatem, Państwa stanowisko jest prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej:
Składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.
Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Państwo ponoszą ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego). Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) podanym przez Państwa w złożonym wniosku. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisie stanu faktycznego. W przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosują się Państwo do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
Interpretacja a sytuacja podatnika
Stanowisko organu przedstawione w interpretacji dotyczy stanu faktycznego opisanego we wniosku. Ocena, czy odnosi się ono do sytuacji innego podatnika, wymaga analizy jego dokumentów — w ramach obsługi księgowej zajmuje się tym biuro.