Przejdź do treści

0112-KDIL1-3.4012.544.2026.1.AKR

Niepodleganie opodatkowaniu podatkiem VAT nieodpłatnego przekazania przez Gminą nieruchomości oraz prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego od wydatków poniesionych na realizację inwestycji.

Sygnatura
0112-KDIL1-3.4012.544.2026.1.AKR
Data wydania
Organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Status
Aktualna

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

14 sierpnia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 14 sierpnia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie niepodlegania opodatkowaniu podatkiem VAT nieodpłatnego przekazania przez Gminą nieruchomości oraz prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego od wydatków poniesionych na realizację inwestycji. Uzupełnili go Państwo pismem z 1 października 2026 r. (wpływ 1 października 2026 r.).

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego

Gmina (…) (dalej: „Gmina”) jest zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Na podstawie ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym Gmina wyposażona jest w osobowość prawną i posiada zdolność do czynności cywilnoprawnych. Gmina wykonuje zadania własne samodzielnie lub przez powołane gminne jednostki organizacyjne.

Obecnie Gmina jest w trakcie realizacji inwestycji w ramach zadania pn. „(…)” (dalej: „Inwestycja” lub „Zadanie”).

W ramach Zadania Gmina przebudowuje, rozbudowuje budynek będący jej własnością w dotychczasowym bezpłatnym użyczeniu dla (…), tj. samorządowej instytucji kultury (dalej: „X”). Ww. budynek znajduje się na nieruchomości (gruncie) oznaczonej numerem ewidencyjnym (...), stanowiącej własność Skarbu Państwa, będącej w użytkowaniu wieczystym Gminy.

X jest samorządową instytucją kultury utworzoną na podstawie Uchwały (…) w sprawie utworzenia (…) i nadania statutu. Samorządowa instytucja kultury jest zarejestrowanym, czynnym podatnikiem VAT i ma odrębną od Gminy osobowość prawną.

Inwestycja finansowana jest ze środków własnych Gminy oraz środków zewnętrznych w ramach dofinansowania do wartości brutto wydatków inwestycyjnych z Rządowego Funduszu Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych.

Przebudowa ma na celu zwiększenie potencjału X oraz stworzenie optymalnych warunków dla działalności instytucji w zakresie kultury, edukacji i sportu.

Powstający budynek to nowoczesne centrum kultury dla lokalnej społeczności wyposażone zarówno w salę kinową, jak również pomieszczenia edukacyjno-rekreacyjne. W efekcie zrealizowanego Zadania nastąpi zwiększenie roli instytucji kultury w przestrzeni publicznej.

Inwestycja realizowana jest na podstawie pozwolenia na budowę i kompletnej dokumentacji technicznej, a wydatki ponoszone przez Gminę w ramach Zadania dokumentowane są wystawianymi na Gminę fakturami VAT.

Do podstawowej działalności samorządowej instytucji kultury X należy:

-     organizowanie różnorodnych form edukacji kulturalnej i wychowywania przez sztukę,

-     organizowanie twórczego spędzania wolnego czasu dzieci, młodzieży i dorosłych (zajęcia cykliczne i doraźne o charakterze kulturalnym, rekreacyjnym, sportowym),

-     rozpoznawanie, rozbudzanie i zaspakajanie potrzeb oraz zainteresowań kulturalnych oraz sportowych,

-     tworzenie warunków uczestnictwa w kulturze,

-     promowanie zdrowego stylu życia oraz regularnej aktywności fizycznej,

-     koordynacja działalności na terenie Gminy w zakresie organizacji imprez kulturalnych, promocja i organizacja wolontariatu,

-     organizowanie różnorodnych form współpracy z organizacjami pozarządowymi, stowarzyszeniami, fundacjami, kołami i klubami,

-     prowadzenie współpracy kulturalnej z innymi ośrodkami upowszechniania kultury w kraju i zagranicą,

-     prowadzenie działalności wydawniczej i promocyjnej,

-     utrzymywanie bazy sportowej i rekreacyjnej oraz udostępnianie jej osobom zainteresowanym.

Po zakończeniu Inwestycji Gmina zamierza wyposażyć (nieodpłatnie przekazać na własność) X w rozbudowany w ramach Inwestycji budynek wraz z prawem użytkowania wieczystego gruntu, na którym znajduje się ww. budynek, w celu wykonywania przez X zadań statutowych. Podstawę prawną takiego działania stanowią w szczególności przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2026 poz. 399; dalej: „ustawa o gospodarce nieruchomościami”).

Zgodnie bowiem z treścią art. 56 w zw. z art. 51 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gminne osoby prawne mogą być wyposażane przez organ założycielski w nieruchomości niezbędne do prowadzenia ich działalności statutowej poprzez nieodpłatne przeniesienie praw do nieruchomości w formie aktu notarialnego.

Ponadto Gmina wskazuje, że zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2026 r. poz. 457; dalej: „ustawa o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej”), jednostki samorządu terytorialnego organizują działalność kulturalną, tworząc samorządowe instytucje kultury, dla których prowadzenie takiej działalności jest podstawowym celem statutowym.

Stosownie do art. 12 ww. ustawy, organizator zapewnia instytucji kultury środki niezbędne do rozpoczęcia i prowadzenia działalności kulturalnej oraz do utrzymania obiektu, w którym działalność ta jest prowadzona.

W praktyce oznacza to, że Gmina może wyposażyć instytucję kultury w składniki majątkowe niezbędne do realizacji jej zadań statutowych, w tym w nieruchomość, która przeznaczona jest do prowadzenia działalności kulturalnej. W takim modelu samorządowa instytucja kultury posiadająca odrębną od Gminy osobowość prawną, wykorzystywałaby rozbudowany budynek wraz z prawem użytkowania wieczystego gruntu zasadniczo do realizacji zadań w zakresie kultury, sportu i zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty lokalnej.

Celem Gminy jest zapewnienie mieszkańcom dostępu do usług kulturalnych oraz stworzenie warunków do prowadzenia działalności kulturalnej przez X. W tym celu Gmina powołała samorządową instytucję kultury, tj. X, którą obecnie zamierza nieodpłatnie wyposażyć w majątek.

Samodzielnie X nie byłoby w stanie pozyskać dofinansowania na przebudowę budynku. Celem Gminy nie jest działalność zarobkowa, lecz realizacja swoich zadań własnych.

Gmina w związku z realizacją Inwestycji wykonuje zadania własne, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, tj. zadania w szczególności w zakresie kultury, w tym bibliotek gminnych i innych instytucji kultury oraz ochrony zabytków i opieki nad zabytkami.

Gmina dotychczas nie dokonywała odliczenia VAT w związku z realizacją przedmiotowego Zadania.

Pytania

1.  Czy nieodpłatne przekazanie przez Gminę nieruchomości – rozbudowanego budynku, powstałego w ramach Zadania wraz z prawem użytkowania wieczystego gruntu, do X będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT przez Gminę?

2.  Czy w związku z realizacją Inwestycji oraz późniejszym wyposażeniem (nieodpłatnym przekazaniem na własność) X rozbudowanego budynku, Gmina ma/będzie miała prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego od wydatków poniesionych na realizację Inwestycji?

Państwa stanowisko w sprawie

1.  Nieodpłatne przekazanie przez Gminę nieruchomości – rozbudowanego budynku, powstałego w ramach Zadania wraz z prawem użytkowania wieczystego gruntu, do X nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT przez Gminę.

2.  W związku z realizacją Inwestycji oraz późniejszym wyposażeniem (nieodpłatnym przekazaniem na własność) X rozbudowanego budynku, Gmina nie ma/nie będzie miała prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego od wydatków poniesionych na realizację Inwestycji.

Uzasadnienie stanowiska

Ad 1.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej: „ustawa o VAT”) opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Jak stanowi art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również:

1)  przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie;

2)  wydanie towarów na podstawie umowy dzierżawy, najmu, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze zawartej na czas określony lub umowy sprzedaży na warunkach odroczonej płatności,

3)  jeżeli umowa przewiduje, że w następstwie normalnych zdarzeń przewidzianych tą umową lub z chwilą zapłaty ostatniej raty prawo własności zostanie przeniesione;

4)  wydanie towarów na podstawie umowy komisu: między komitentem a komisantem, jak również wydanie towarów przez komisanta osobie trzeciej;

5)  wydanie towarów komitentowi przez komisanta na podstawie umowy komisu, jeżeli komisant zobowiązany był do nabycia rzeczy na rachunek komitenta;

6)  ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, ustanowienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu oraz przekształcenie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego na spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, a także ustanowienie na rzecz członka spółdzielni mieszkaniowej odrębnej własności lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu oraz przeniesienie na rzecz członka spółdzielni własności lokalu lub własności domu jednorodzinnego;

7)  oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste;

8)  zbycie praw, o których mowa w pkt 5 i 6.

Stosownie do art. 2 pkt 6 ustawy o VAT, ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach – rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

Ponadto, zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o VAT, przez dostawę towarów rozumie się również przekazanie nieodpłatnie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa, w szczególności:

1)  przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników;

2)  członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia,

3)  wszelkie inne darowizny

-     jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych.

Mając na uwadze powyższe, w pierwszej kolejności należy wskazać, że planowane przez Gminę nieodpłatne przekazanie na własność X nieruchomości, tj. rozbudowanego budynku wraz z prawem użytkowania wieczystego gruntu, powinno być oceniane na gruncie przepisów dotyczących dostawy towarów. Nieruchomość stanowi bowiem towar w rozumieniu art. 2 pkt 6 ustawy o VAT, natomiast przeniesienie prawa do rozporządzania nią jak właściciel mieści się w pojęciu dostawy towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o VAT. Podobnie przeniesienie prawa użytkowania wieczystego zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o VAT stanowi dostawę towarów.

Z uwagi na nieodpłatny charakter planowanego przekazania, dla oceny skutków tej czynności istotne znaczenie ma art. 7 ust. 2 ustawy o VAT, który określa warunki uznania nieodpłatnego przekazania towarów za dostawę podlegającą opodatkowaniu VAT.

Z art. 7 ust. 2 ustawy o VAT wynika, że nie każde nieodpłatne przekazanie towarów podlega opodatkowaniu VAT. Opodatkowaniu może podlegać wyłącznie takie nieodpłatne przekazanie towarów należących do przedsiębiorstwa podatnika, przy nabyciu, imporcie lub wytworzeniu których bądź ich części składowych podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do odliczenia podatku naliczonego.

Jednocześnie, niezależnie od spełnienia przesłanek przedmiotowych z art. 7 ust. 2 ustawy o VAT, dla opodatkowania danej czynności konieczne jest, aby została ona wykonana przez podmiot działający w odniesieniu do tej czynności w charakterze podatnika VAT.

Na mocy art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Według art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Stosownie do art. 15 ust. 6 ustawy o VAT, nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

Powyższy zapis jest odzwierciedleniem art. 13 ust. 1 obowiązującej od 1 stycznia 2007 r. Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej – (Dz. Urz. UE. L. Nr 347 z 11 grudnia 2006 s. 1 z późn. zm.), zgodnie z którym: krajowe, regionalne i lokalne organy władzy oraz inne podmioty prawa publicznego nie są uważane za podatników w związku z działalnością, którą podejmują lub transakcjami, których dokonują jako organy władzy publicznej, nawet jeśli pobierają należności, opłaty, składki lub płatności w związku z takimi działaniami lub transakcjami.

Jednakże w przypadku, gdy podejmują one takie działania lub dokonują takich transakcji, są uważane za podatników w odniesieniu do tych działań lub transakcji, gdyby wykluczenie ich z kategorii podatników prowadziło do znaczących zakłóceń konkurencji.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym: Gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność.

W myśl art. 6 ust. 1 ww. ustawy: do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów.

Jak stanowi art. 7 ust. 1 pkt 9 ustawy o samorządzie gminnym: zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy kultury, w tym bibliotek gminnych i innych instytucji kultury oraz ochrony zabytków i opieki nad zabytkami.

Zatem, jednostki samorządu terytorialnego są podatnikami podatku od towarów i usług jedynie w zakresie wszelkich czynności, które mają charakter cywilnoprawny. Będą to zatem wszystkie realizowane przez te jednostki czynności w sferze ich aktywności cywilnoprawnej, np. czynności sprzedaży, zamiany (nieruchomości i ruchomości), wynajmu, dzierżawy itp., umów prawa cywilnego (nazwanych i nienazwanych). Tylko w tym zakresie ich czynności mają bowiem charakter działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT.

W tym miejscu należy podkreślić, że z uwagi na swą specyfikę jednostki samorządu terytorialnego nie są podmiotami zrównanymi z komercyjnymi przedsiębiorcami. Wynika to chociażby z racji uprzywilejowania tych jednostek przez treść art. 15 ust. 6 ustawy o VAT i nieuznawania ich za podatnika w określonych okolicznościach, tj. w przypadku działania w charakterze organu władzy publicznej, którego przymiotu komercyjny przedsiębiorca nie posiada i którego działalność, co do zasady, jest opodatkowana w całości. Z tego też względu rozpatrując w zakresie podatku VAT kwestie uprawnień i obowiązków podmiotów, takich jak jednostki samorządu terytorialnego, należy mieć na względzie okoliczność, że podmioty te – co do zasady – w odniesieniu do niektórych czynności występują jako organ władzy publicznej i nie są uznawane za podatników stosownie do ww. art. 15 ust. 6 ustawy o VAT.

Gmina realizuje Inwestycję polegającą na przebudowie i rozbudowie istniejącego budynku ośrodka kultury, którego jest właścicielem. X jako samorządowa instytucja kultury jest zarejestrowanym, czynnym podatnikiem VAT i ma odrębną od Gminy osobowość prawną. Celem Inwestycji jest wyposażenie X w rozbudowywany budynek wraz z prawem użytkowania wieczystego gruntu, na którym znajduje się budynek, celem stworzenia optymalnych warunków dla działalności instytucji kultury. W efekcie ma nastąpić zwiększenie roli instytucji kultury w przestrzeni publicznej.

Ponoszone przez Gminę wydatki w ramach Zadania są/będą dokumentowane fakturami wystawianymi na Gminę. Po zakończeniu Inwestycji, Gmina nieodpłatnie przekaże rozbudowany budynek wraz z prawem użytkowania wieczystego gruntu samorządowej instytucji kultury. X będzie wykorzystywał budynek do realizacji swoich zadań statutowych, do których został powołany.

Celem Gminy nie jest działalność zarobkowa, lecz realizacja swoich zadań własnych.

W ocenie Gminy, w związku z realizacją Inwestycji wykonuje ona zadania własne, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 9 ustawy o samorządzie gminnym, tj. zadania w szczególności w zakresie kultury, w tym bibliotek gminnych i innych instytucji kultury oraz ochrony zabytków i opieki nad zabytkami.

W świetle powołanych wyżej przepisów – w ocenie Gminy – zakres aktywności podejmowanej przez Gminę należy interpretować w perspektywie ogólnej zasady, tj. że realizacja Inwestycji ma służyć zaspokajaniu zbiorowych potrzeb mieszkańców Gminy. W analizowanej sprawie, o publicznym charakterze działań Gminy przesądza jednak nie sam fakt finansowania Inwestycji z budżetu Gminy, ani okoliczność, że dotyczy ona mienia gminnego, lecz cel i sposób wykorzystania efektów Inwestycji. Inwestycja jest realizowana w celu zapewnienia samorządowej instytucji kultury warunków do prowadzenia działalności statutowej w zakresie kultury, edukacji i sportu, a jej efekty mają zostać nieodpłatnie przekazane X do realizacji tych zadań.

W konsekwencji, w opisanych okolicznościach działania Gminy należy wiązać z wykonywaniem zadań własnych w zakresie kultury oraz zaspokajaniem zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej, a nie z prowadzeniem przez Gminę działalności zarobkowej.

W tej sytuacji, Gmina stoi na stanowisku, że planowane nieodpłatne przekazanie na własność X nieruchomości, tj. rozbudowanego budynku wraz z prawem użytkowania wieczystego gruntu, nastąpi w ramach wykonywania przez Gminę zadań własnych w zakresie kultury, w tym tworzenia warunków funkcjonowania samorządowej instytucji kultury. Czynność ta będzie służyć realizacji zadań publicznych i zaspokajaniu zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej, a nie prowadzeniu przez Gminę działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT.

W konsekwencji, w ocenie Gminy, planowane nieodpłatne przekazanie X nieruchomości, tj. rozbudowanego budynku wraz z prawem użytkowania wieczystego gruntu, nie będzie podlegało opodatkowaniu VAT po stronie Gminy. Gmina, dokonując tej czynności, nie będzie działała w charakterze podatnika VAT, lecz jako organ władzy publicznej realizujący zadania nałożone odrębnymi przepisami prawa, o którym mowa w art. 15 ust. 6 ustawy o VAT.

Ad 2.

Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

Dla oceny możliwości skorzystania z prawa do odliczenia istotne jest ustalenie czy towary i usługi, przy zakupie których naliczono VAT:

-     zostały nabyte przez podatnika tego podatku (przesłanka podmiotowa) oraz

-     pozostają w bezspornym związku z wykonywanymi przez niego czynnościami opodatkowanymi (przesłanka przedmiotowa).

Przedstawiona powyżej zasada wyklucza możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z usługami i towarami, które nie są w ogóle wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Natomiast na podstawie art. 15 ust. 6 ustawy o VAT, nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

Kryterium uznania jednostki samorządu terytorialnego za podatnika VAT jest więc charakter wykonywanych przez nią czynności, tj. dokonywanie czynności o charakterze publicznoprawnym wyłącza, co do zasady, te podmioty z kategorii podatników VAT, natomiast dokonywanie czynności cywilnoprawnych skutkuje zasadniczo uznaniem tych podmiotów za podatników, a realizowane przez nie odpłatne dostawy towarów i świadczenie usług podlegają opodatkowaniu VAT.

Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność.

Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów. Katalog zadań własnych gminy został określony w art. 7 ust. 1 ww. ustawy o samorządzie gminnym. W szczególności zadania własne obejmują sprawy: pkt 9 kultury, w tym bibliotek gminnych i innych instytucji kultury oraz ochrony zabytków i opieki nad zabytkami.

Dodatkowo, zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, jednostki samorządu terytorialnego organizują działalność kulturalną, tworząc samorządowe instytucje kultury, dla których prowadzenie takiej działalności jest podstawowym celem statutowym.

Natomiast, na mocy art. 9 ust. 2 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, prowadzenie działalności kulturalnej jest zadaniem własnym jednostek samorządu terytorialnego o charakterze obowiązkowym.

Natomiast, w świetle art. 12 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, organizator instytucji kultury – Gmina zapewnia instytucji kultury środki niezbędne do rozpoczęcia i prowadzenia działalności kulturalnej oraz do utrzymania obiektu, w którym ta działalność jest prowadzona.

W związku z powyższym, Gmina jako organizator X jest zobowiązana do zapewnienia jej środków niezbędnych do rozpoczęcia i prowadzenia działalności kulturalnej oraz do utrzymania obiektu, w którym ta działalność jest prowadzona. Ponadto sama możliwość wyposażenia X w nieruchomość wynika z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. art. 56 w zw. z art. 51 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Mając na uwadze powyższe należy uznać, iż Gmina nabywając usługi i towary celem realizacji zadania, nie będzie nabywała ich do działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT i tym samym nie będzie działała – dla tej czynności – w charakterze podatnika VAT w rozumieniu art. 15 ust. 1 tej ustawy.

Wydatki na zadanie będą bowiem ponoszone w związku z realizacją zadań własnych Gminy z zakresu kultury. Wydatki na Inwestycję będą zatem ponoszone przez Gminę do realizacji zadań własnych – poza działalnością gospodarczą – a tym samym nie zostanie spełniona pierwsza przesłanka warunkująca prawo do odliczenia podatku VAT, zgodnie z którą prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego ma podatnik VAT ponoszący wydatki w ramach wykonywanej działalności gospodarczej.

Natomiast, drugą przesłanką wynikającą z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT – warunkującą możliwość skorzystania z prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego – jest wykorzystanie nabytych towarów i usług do wykonywania czynności opodatkowanych VAT. Związek zakupionych towarów i usług z czynnościami opodatkowanymi podatnika może mieć charakter bezpośredni lub pośredni.

W analizowanej sprawie towary i usługi nabywane przez Gminę w związku z realizacją Inwestycji nie są i nie będą wykorzystywane przez Gminę do wykonywania czynności opodatkowanych VAT. Jak wskazano w opisie stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego, Inwestycja jest realizowana w celu zapewnienia X warunków do wykonywania zadań statutowych w zakresie kultury, edukacji i sportu, a po jej zakończeniu Gmina zamierza nieodpłatnie przekazać X rozbudowany budynek wraz z prawem użytkowania wieczystego gruntu. Oznacza to, że efekty Inwestycji nie będą służyły działalności opodatkowanej Gminy, lecz realizacji zadań własnych Gminy z zakresu kultury, wykonywanych za pośrednictwem samorządowej instytucji kultury.

Bez znaczenia dla prawa Gminy do odliczenia pozostaje przy tym okoliczność, że X jest odrębnym od Gminy, zarejestrowanym, czynnym podatnikiem VAT i może wykonywać we własnym zakresie czynności opodatkowane podatkiem VAT. Dla oceny prawa do odliczenia podatku naliczonego istotny jest bowiem związek nabywanych towarów i usług z czynnościami opodatkowanymi podatnika dokonującego tych nabyć, tj. Gminy. Ewentualne wykorzystanie przekazanego majątku do czynności opodatkowanych wykonywanych przez X jako odrębnego podatnika VAT nie oznacza, że wydatki poniesione przez Gminę na realizację Inwestycji pozostają w związku z czynnościami opodatkowanymi Gminy.

W konsekwencji, zdaniem Gminy, w związku z realizacją Inwestycji oraz późniejszym nieodpłatnym przekazaniem X rozbudowanego budynku wraz z prawem użytkowania wieczystego gruntu, Gmina nie ma i nie będzie miała prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego od wydatków poniesionych na realizację Inwestycji. Wydatki te nie są bowiem ponoszone przez Gminę w ramach działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, ani nie pozostają w związku z czynnościami opodatkowanymi VAT wykonywanymi przez Gminę, czego wymaga art. 86 ust. 1 ustawy o VAT.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 1263 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (...) podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Na podstawie art. 2 pkt 6 ustawy:

Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach – rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

Jak stanowi art. 7 ust. 1 ustawy:

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również:

1)  przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie;

2) wydanie towarów na podstawie umowy dzierżawy, najmu, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze zawartej na czas określony lub umowy sprzedaży na warunkach odroczonej płatności, jeżeli umowa przewiduje, że w następstwie normalnych zdarzeń przewidzianych tą umową lub z chwilą zapłaty ostatniej raty prawo własności zostanie przeniesione;

3) wydanie towarów na podstawie umowy komisu: między komitentem a komisantem, jak również wydanie towarów przez komisanta osobie trzeciej;

4) wydanie towarów komitentowi przez komisanta na podstawie umowy komisu, jeżeli komisant zobowiązany był do nabycia rzeczy na rachunek komitenta;

5) ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, ustanowienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu oraz przekształcenie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego na spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, a także ustanowienie na rzecz członka spółdzielni mieszkaniowej odrębnej własności lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu oraz przeniesienie na rzecz członka spółdzielni własności lokalu lub własności domu jednorodzinnego;

6) oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste;

7) zbycie praw, o których mowa w pkt 5 i 6.

Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:

Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1)   przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

2)  zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

3)  świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Z przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług co do zasady podlegają opodatkowaniu wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie. Aby uznać dane świadczenie za odpłatne musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Oba warunki muszą być spełnione łącznie, aby świadczenie podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Przy czym przepisy ustawy nie określają postaci wynagrodzenia.

Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność, a także odszkodowanie. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny.

Kwestia „odpłatności” była niejednokrotnie przedmiotem rozpatrzenia przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Jak zauważył Trybunał w wyroku w sprawie C-102/86:

„Czynność można uznać za dokonaną odpłatnie, gdy istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi, a ponadto odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem”.

Należy też zwrócić uwagę na wyrok C-16/93 pomiędzy R. J. Tolsma a Inspecteur der Omzetbelasting Leeuwarden, gdzie Trybunał zauważył, że czynność:

„Podlega opodatkowaniu wyłącznie wtedy, gdy istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne, przy czym wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy”.

W orzeczeniu z 5 lutego 1981 r. w sprawie C-154/80 Trybunał stwierdził, że świadczenie podlega opodatkowaniu jedynie w wypadku, gdy podstawę opodatkowania stanowi świadczenie wzajemne otrzymane przez świadczącego usługę. Musi również istnieć możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego.

Skoro przepisy nie określają formy zapłaty za świadczoną usługę należy uznać, że zobowiązanie usługobiorcy może mieć postać świadczenia nie tylko określonej sumy pieniędzy, ale także świadczenie innej usługi (usługi wzajemnej). Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę. Ponadto, aby dana czynność (świadczenie) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia.

Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. Zatem, za czynność podlegającą opodatkowaniu VAT uważane mogą być takie sytuacje, w których:

·      istnieje związek prawny między dostawcą i odbiorcą bądź między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne;

·      wynagrodzenie otrzymane przez dostawcę/usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za dokonywane dostawy bądź świadczone usługi na rzecz odbiorcy;

·      istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi;

·      odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem;

·      istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego.

Jednakże ustawodawca przewidział od powyższej reguły wyjątki, które zostały zawarte w przypadku dostawy towarów w art. 7 ust. 2 ustawy, zaś w przypadku świadczenia usług w art. 8 ust. 2 ustawy.

W myśl art. 7 ust. 2 ustawy:

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się również przekazanie nieodpłatnie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa, w szczególności:

1)  przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia,

2) wszelkie inne darowizny

– jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych.

Zatem opodatkowaniu podatkiem VAT podlega generalnie każde nieodpłatne przekazanie towaru należącego do przedsiębiorstwa, z którym wiąże się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, o ile podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych. Powyższe oznacza, że przekazanie towarów należących do przedsiębiorstwa podatnika w formie darowizny uznaje się za odpłatną dostawę towarów, o ile podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych.

Jeżeli natomiast podatnik nie miał prawa do odliczenia podatku naliczonego to nieodpłatne przekazanie towarów nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT i nie będzie rodziło obowiązków w zakresie podatku od towarów i usług.

W konsekwencji niespełnienie powyższego warunku jest podstawą do traktowania nieodpłatnego przekazania towarów – w świetle art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy – jako wyłączonego spod zakresu działania ustawy, bez względu na cel, na który zostały one przekazane.

Nie każda jednak czynność stanowiąca dostawę w rozumieniu art. 7 ustawy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bowiem aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem był podatnikiem podatku od towarów i usług.

Na mocy art. 15 ust. 1 ustawy:

Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

W świetle art. 15 ust. 2 ustawy:

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 15 ust. 6 ustawy:

Nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

Powyższy zapis jest odzwierciedleniem art. 13 ust. 1 obowiązującej od 1 stycznia 2007 r. Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej – (Dz. Urz. UE.L. Nr 347 z 11 grudnia 2006 s. 1 ze zm.), zgodnie z którym:

Krajowe, regionalne i lokalne organy władzy oraz inne podmioty prawa publicznego nie są uważane za podatników w związku z działalnością, którą podejmują lub transakcjami, których dokonują jako organy władzy publicznej, nawet jeśli pobierają należności, opłaty, składki lub płatności w związku z takimi działaniami lub transakcjami.

Jednakże w przypadku gdy podejmują one takie działania lub dokonują takich transakcji, są uważane za podatników w odniesieniu do tych działań lub transakcji, gdyby wykluczenie ich z kategorii podatników prowadziło do znaczących zakłóceń konkurencji.

Oznacza to, że organ będzie uznany za podatnika podatku od towarów i usług w dwóch przypadkach, tj. gdy wykonuje czynności inne niż te, które mieszczą się w ramach jego zadań oraz, gdy wykonuje czynności mieszczące się w ramach jego zadań, ale czyni to na podstawie umów cywilnoprawnych.

W świetle wskazanych unormowań jednostki samorządu terytorialnego na gruncie podatku od towarów i usług występować mogą w dwojakim charakterze:

-     podmiotów niebędących podatnikami, gdy realizują zadania nałożone na nich odrębnymi przepisami prawa oraz

-     podatników podatku od towarów i usług, gdy wykonują czynności na podstawie umów cywilnoprawnych.

Kryterium podziału stanowi charakter wykonywanych czynności: czynności o charakterze publicznoprawnym wyłączają te podmioty z kategorii podatników, natomiast czynności o charakterze cywilnoprawnym skutkują uznaniem tych podmiotów za podatników podatku od towarów i usług, a realizowane przez nie odpłatne dostawy towarów i świadczenie usług podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Z powołanych wyżej przepisów wynika, że jednostki samorządu terytorialnego są podatnikami podatku od towarów i usług jedynie w zakresie wszelkich czynności, które mają charakter cywilnoprawny, tzn. są przez nie realizowane na podstawie umów cywilnoprawnych. Będą to zatem wszystkie realizowane przez te jednostki (urzędy) czynności w sferze ich aktywności cywilnoprawnej, np. czynności sprzedaży, zamiany (nieruchomości i ruchomości), wynajmu, dzierżawy, itp. umów prawa cywilnego (nazwanych i nienazwanych). Tylko w tym zakresie ich czynności mają bowiem charakter działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 662 ze zm.):

Gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność.

W myśl art. 6 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym:

Do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów.

Jak stanowi art. 7 ust. 1 pkt 9 ustawy o samorządzie gminnym:

Zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy kultury, w tym bibliotek gminnych i innych instytucji kultury oraz ochrony zabytków i opieki nad zabytkami.

Na mocy art. 9 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym:

W celu wykonywania zadań gmina może tworzyć jednostki organizacyjne, a także zawierać umowy z innymi podmiotami, w tym z organizacjami pozarządowymi.

Z przedstawionego opisu sprawy wynika, że są Państwo zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Obecnie są Państwo w trakcie realizacji inwestycji w ramach zadania pn. „(…)” (dalej: „Inwestycja” lub „Zadanie”). W ramach Zadania przebudowują, rozbudowują Państwo budynek będący ich własnością w dotychczasowym bezpłatnym użyczeniu dla (…), tj. samorządowej instytucji kultury (dalej: „X”). X jest samorządową instytucją kultury, jest zarejestrowanym, czynnym podatnikiem VAT i ma odrębną od Państwa osobowość prawną. Przebudowa ma na celu zwiększenie potencjału X oraz stworzenie optymalnych warunków dla działalności instytucji w zakresie kultury, edukacji i sportu. Powstający budynek to nowoczesne centrum kultury dla lokalnej społeczności wyposażone zarówno w salę kinową jak również pomieszczenia edukacyjno-rekreacyjne. W efekcie zrealizowanego Zadania nastąpi zwiększenie roli instytucji kultury w przestrzeni publicznej. Po zakończeniu Inwestycji zamierzają Państwo wyposażyć (nieodpłatnie przekazać na własność) X w rozbudowany w ramach Inwestycji budynek wraz z prawem użytkowania wieczystego gruntu, na którym znajduje się ww. budynek, w celu wykonywania przez X zadań statutowych. Podstawę prawną takiego działania stanowią w szczególności przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Gmina może wyposażyć instytucję kultury w składniki majątkowe niezbędne do realizacji jej zadań statutowych, w tym w nieruchomość, która przeznaczona jest do prowadzenia działalności kulturalnej. W takim modelu samorządowa instytucja kultury posiadająca odrębną od Państwa osobowość prawną, wykorzystywałaby rozbudowany budynek wraz z prawem użytkowania wieczystego gruntu zasadniczo do realizacji zadań w zakresie kultury, sportu i zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty lokalnej. Państwa celem jest zapewnienie mieszkańcom dostępu do usług kulturalnych oraz stworzenie warunków do prowadzenia działalności kulturalnej przez X. W tym celu powołali Państwo samorządową instytucję kultury, tj. X, którą obecnie zamierza nieodpłatnie wyposażyć w majątek. Państwa celem nie jest działalność zarobkowa, lecz realizacja swoich zadań własnych. W związku z realizacją Inwestycji wykonują Państwo zadania własne, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 9 ustawy o samorządzie gminnym.

Państwa wątpliwości dotyczą wskazania, czy nieodpłatne przekazanie przez Państwa nieruchomości (rozbudowanego budynku, powstałego w ramach Zadania wraz z prawem użytkowania wieczystego gruntu) do X będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT oraz czy w związku z realizacją Inwestycji oraz późniejszym wyposażeniem (nieodpłatnym przekazaniem na własność) X rozbudowanego budynku, będą mieli Państwo prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego od wydatków poniesionych na realizację Inwestycji.

Jak wynika z powołanych wcześniej przepisów opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów (przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel), a także wszelkie inne przekazania oraz darowizny wskazane w art. 7 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy, pod warunkiem, że podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu, imporcie lub wytworzeniu tych towarów lub ich części składowych.

Aby nieodpłatne przekazanie towarów w świetle ww. przepisu podlegało opodatkowaniu VAT konieczne jest łączne spełnienie następujących warunków:

-     nieodpłatne przekazanie dokonywane jest przez podatnika podatku VAT,

-     przekazane przez podatnika towary należą do jego przedsiębiorstwa,

-     przedmiotem nieodpłatnego przekazania są towary, w stosunku do których podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych.

•      Oznacza to, że nieodpłatne przekazanie towarów uznaje się za odpłatną dostawę towarów, jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do odliczenia podatku naliczonego w związku z nabyciem, importem lub wytworzeniem tych towarów lub ich części składowych.

•      Jeżeli natomiast podatnik nie miał prawa do odliczenia kwoty podatku naliczonego, to wszelkie przekazanie lub zużycie towarów bez wynagrodzenia (nieodpłatne przekazania), pozostaje neutralne podatkowo (podatnik nie musi dokonać ich opodatkowania).

Podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy, który stanowi, że:

W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

Stosownie do art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:

Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:

a)   nabycia towarów i usług,

b)  dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi

Z cytowanych wyżej przepisów wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, tzn. takich, których następstwem jest określenie podatku należnego.

Przedstawiona powyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z usługami i towarami, które nie są w ogóle wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.

Aby podmiot mógł skorzystać z prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony związany z dokonanym nabyciem towarów i usług, powinien spełnić również przesłanki umożliwiające uznanie go – dla tej czynności – za podatnika podatku od towarów i usług, działającego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Ponadto należy podkreślić, że ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Jedno z takich ograniczeń zostało wskazane w art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy, zgodnie z którym:

Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.

Oznacza to, że podatnik nie może skorzystać z prawa do odliczenia w odniesieniu do podatku, który jest należny wyłącznie z tego względu, że został wykazany na fakturze w sytuacji, gdy transakcja nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.

Natomiast w myśl przepisu art. 88 ust. 4 ustawy:

Obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się również do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, zgodnie z art. 96, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 86 ust. 2 pkt 7.

Zgodnie z powyższą regulacją, z prawa do odliczenia podatku skorzystać mogą wyłącznie podatnicy, którzy są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni.

Stosownie do cytowanych wyżej przepisów prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje zarejestrowany, czynny podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Zatem warunkiem, którego spełnienie należy analizować w aspekcie prawa do odliczenia podatku VAT, jest związek dokonywanych nabyć towarów i usług ze sprzedażą uprawniającą do dokonywania takiego odliczenia, czyli sprzedażą generującą podatek należny.

Jak Państwo wskazali realizacja Inwestycji, w ramach której poniosą Państwo wydatki na przebudowę, rozbudowę budynku użyteczności publicznej (…) ma na celu realizację Państwa zadań własnych z zakresu kultury w tym bibliotek gminnych i innych instytucji kultury oraz ochrony zabytków i opieki nad zabytkami wskazanych w art. 7 ust. 1 pkt 9 ustawy o samorządzie gminnym. Jednocześnie z opisu sprawy wynika, że celem realizacji przez Państwa wskazanej Inwestycji nie jest działalność zarobkowa, lecz realizacja zadań własnych.

Zatem, w omawianej sprawie warunek uprawniający do odliczenia podatku VAT naliczonego nie zostanie spełniony, gdyż Inwestycja, w ramach której ponoszą Państwo wydatki związana jest/będzie z realizacją zadań własnych.

W konsekwencji – na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy – nie mają/nie będą Państwo mieć prawa do odliczenia podatku naliczonego od wydatków związanych z realizacją Inwestycji.

Wobec powyższego z uwagi na to, że od wydatków poniesionych na przedmiotową inwestycję nie przysługuje/nie będzie Państwu przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego – nie zostanie spełniony warunek z art. 7 ust. 2 ustawy.

Tym samym, planowane przez Państwa nieodpłatne przekazanie budynku użyteczności publicznej (…) nie będzie podlegało opodatkowaniu VAT w myśl art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, gdyż nie będzie stanowiło dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ust. 2 ustawy.

Podsumowując, należy stwierdzić, że:

Ad 1.

Nieodpłatne przekazanie przez Państwa nieruchomości – rozbudowanego budynku, powstałego w ramach Zadania wraz z prawem użytkowania wieczystego gruntu – do X nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT.

Ad 2.

W związku z realizacją Inwestycji oraz późniejszym wyposażeniem (nieodpłatnym przekazaniem na własność) X rozbudowanego budynku, nie mają/nie będą Państwo mieć prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego od wydatków poniesionych na realizację Inwestycji.

Zatem, Państwa stanowisko w odniesieniu do pytań oznaczonych we wniosku nr 1 i nr 2 jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy:

-     stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia,

-     zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej:

Składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.

Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Państwo ponoszą ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego). Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) podanym przez Państwa w złożonym wniosku. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisie stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego. W przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1)    z zastosowaniem art. 119a;

2)  w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3)  z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.

Źródło: system EUREKA Ministerstwa Finansów (Krajowa Informacja Skarbowa) ↗. Dokument urzędowy — nie stanowi przedmiotu prawa autorskiego (art. 4 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych).

Interpretacja indywidualna chroni wyłącznie wnioskodawcę, któremu została wydana, i tylko w zakresie, w jakim stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe odpowiada opisowi z wniosku. Dla innych podatników ma charakter informacyjny.

Interpretacja a sytuacja podatnika

Stanowisko organu przedstawione w interpretacji dotyczy stanu faktycznego opisanego we wniosku. Ocena, czy odnosi się ono do sytuacji innego podatnika, wymaga analizy jego dokumentów — w ramach obsługi księgowej zajmuje się tym biuro.