Przejdź do treści

0112-KDIL1-2.4012.390.2026.2.MR

Odliczenie podatku VAT naliczonego, związanego z wydatkami ponoszonymi w ramach realizowanych projektów w proporcji wynikającej z zastosowania prewspółczynnika ustalonego zgodnie z Rozporządzeniem oraz z zastosowania proporcji wynikającej z art. 90 ustawy.

Sygnatura
0112-KDIL1-2.4012.390.2026.2.MR
Data wydania
Organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Status
Aktualna

Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

5 sierpnia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 29 lipca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy:

·       uprawnienia do odliczania podatku VAT naliczonego, związanego z wydatkami na remont i modernizację siedziby Urzędu (…) – w ramach zadania pod nazwą A – w proporcji wynikającej z zastosowania prewspółczynnika ustalonego zgodnie z Rozporządzeniem oraz z zastosowania proporcji wynikającej z art. 90 ustawy (pytanie oznaczone we wniosku nr 1) oraz

·       uprawnienia do odliczania podatku VAT naliczonego, związanego z wydatkami na remont i modernizację siedziby Urzędu (…) – w ramach zadania pod nazwą B – w proporcji wynikającej z zastosowania prewspółczynnika ustalonego zgodnie z Rozporządzeniem w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystania nabytych towarów i usług do celów oraz z zastosowania proporcji wynikającej z art. 90 ustawy (pytanie oznaczone we wniosku nr 2).

Uzupełnili go Państwo – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 14 września 2026 r. (wpływ 17 września 2026 r.).

Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Siedzibę Urzędu (…) stanowią 2 budynki funkcjonalnie połączone ze sobą. Jeden z nich zwany budynkiem „Ratuszem” wybudowany został (…). W latach 70-tych do południowej ściany budynku ratusza dobudowano prosty w formie budynek. Budynki połączone są ze sobą korytarzem. W latach (…) dobudowany budynek został rozebrany i wzniesiony na nowo. Pierwotny budynek był w bardzo złym stanie technicznym. Lewa część budynku osadzała się w ziemi. Osiadanie budynku na wadliwym gruncie spowodowało liczne pęknięcia w środku oraz „odklejenie” budynku od pozostałej części urzędu (ratusza). Budynek posiadał starą, nieszczelną wentylację. W zimie ogrzewany był kotłem na paliwo stałe. Z uwagi na brak termomodernizacji powstawały duże utraty ciepła. Był nieekonomiczny i generował duże koszty utrzymania. Stanowił zagrożenie dla pracowników i osób przebywających w Urzędzie. Ogromnym problemem obiektu był brak dostępności dla osób z niepełnosprawnościami i mających problem w poruszaniu się. Posiadał duże bariery architektoniczne.

Odbudowa budynku nastąpiła (…). Wykonane zostały wszystkie roboty konstrukcyjno-murowe, stolarka okienna i drzwiowa, wewnętrzne instalacje elektryczne oraz instalacje wodno-kanalizacyjne, nowe pokrycie dachowe, ocieplenie budynku oraz roboty wykończeniowe. Wokół nowej i starej części budynku Urzędu (…) został wykonany drenaż, co przyczyniło się do prawidłowego odprowadzenia wód gruntowych wokół obydwu budynków.

Wykonano zagospodarowanie terenu w postaci ciągów pieszych, drogi technicznej oraz utworzenie trawników.

Nowy budynek został dostosowany do aktualnych przepisów prawa budowlanego, p.poż, warunków technicznych oraz uzyskał pełen dostęp dla osób z niepełnosprawnościami poprzez montaż windy. Budynek posiada hybrydowy system grzewczy, tj. pompy ciepła i kocioł gazowy a także rekuperację i klimatyzację. W budynkach funkcjonują: Urząd (…) i Gminna Biblioteka Publiczna.

Projekt pod nazwą A był realizowany (…).

W dalszej kolejności zostanie przeprowadzone drugie zadanie inwestycyjne obejmujące termomodernizację budynku siedziby Urzędu (…) pod nazwą B w ramach Funduszy Europejskich (…).

Projekt przewiduje termomodernizację budynku Urzędu (…), stanowiącego budynek użyteczności publicznej i będącego własnością realizatora projektu – Gminy (…). Obiekt położony jest na terenie gminy (…). Celem głównym projektu jest zwiększenie efektywności energetycznej i ograniczenie emisji gazów cieplarnianych Urzędu (…) poprzez przeprowadzenie kompleksowej termomodernizacji obiektu. Pozostałe cele przedsięwzięcia:

1.    ograniczenie zapotrzebowania na energię cieplną,

2.    minimalizacja kosztów eksploatacyjnych budynku,

3.    poprawa warunków mikroklimatu wnętrz w celu osiągnięcia warunków komfortu cieplnego w sezonie grzewczym.

Wszystkie powyższe cele wpisują się w cel szczegółowy działania (…) W ramach prac termomodernizacyjnych zaplanowano następujący zakres robót:

1.    remont i docieplenie elewacji,

2.    docieplenie stropu,

3.    docieplenie połaci dachowych,

4.    wymiana pokrycia dachowego wraz z wykonaniem izolacji,

5.    wymiana rynien, rur spustowych i obróbki blacharskiej,

6.    wymiana stolarki okiennej,

7.    wymiana instalacji centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej w zakresie pionów i podejść oraz grzejników.

Prace te są kosztami kwalifikowanymi (…).

Etapy projektu:

1.    dokumentacja projektowo-kosztorysowa,

2.    audyt energetyczny ex ante i ex post,

3.    roboty budowalne,

4.    nadzór inwestorski,

5.    działania promocyjne.

Realizacja przedsięwzięcia przyczyni się do poprawy jakości usług publicznych świadczonych w budynku, ponieważ Urząd (…) stanowi ważny element lokalnej infrastruktury społecznej, wykorzystywany zarówno przez mieszkańców gminy jak i wszystkie zainteresowane osoby z poza jej granic. Modernizacja wpłynie na poprawę komfortu cieplnego i warunków użytkowania obiektu, co zwiększy jego dostępność i funkcjonalność przez cały rok. Dzięki realizacji projektu poprawi się standard jakościowy i estetyczny obiektu oraz znacznie poprawi się standard jego użytkowania. Jednocześnie ograniczenie zużycia energii oraz kosztów eksploatacyjnych stworzy warunki do bardziej efektywnego gospodarowania środkami publicznymi. W wyniku realizacji projektu nastąpi promowanie efektywności energetycznej oraz energooszczędności, prowadzące do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych i poprawy jakości powietrza wskutek redukcji niskiej emisji. W ramach działań informacyjno-promocyjnych planuje się zakup tablicy informacyjnej. Ponadto, będą prowadzone działania informacyjne i promocyjne związane z realizacją projektu w sposób i na zasadach określonych w (…).

Wykorzystanie budynku Urzędu (…) w świetle realizacji zadań objętych podatkiem od towarów i usług oraz niepodlegających opodatkowaniu jest następujące:

Pracownicy Urzędu (…) wykonujący swoje obowiązki w siedzibie Gminy realizują zadania służące zarówno działalności statutowej jednostki samorządu terytorialnego (jak np. zadania administracyjne związane z dokumentami stanu cywilnego lub pomocy społecznej, ale również objęte opodatkowaniem podatkiem od towarów i usług jako usługi – np. najmu i dzierżawy). Podział zadań pomiędzy poszczególnych pracowników nie pozwala wyodrębnić na dzień składania wniosku jaki jest udział poszczególnych części obiektu (budynku Ratusza i całej siedziby urzędu gminy – dotychczasowego obiektu i nowo wybudowanego) w wykonywanych czynnościach związanych z zadaniami statutowymi, a jaki z działalnością opodatkowaną VAT. Brak możliwości powiązania konkretnych części obiektu urzędu z wykonywanymi zadaniami jest związany z podziałem obowiązków służbowych na ograniczoną grupę pracowników, którzy ostatecznie realizują różne obowiązki, zarówno objęte zadaniami statutowymi jak i działalnością opodatkowaną VAT. Nie jest zatem możliwe przyporządkowanie wydatków na remont i rozbudowę siedziby Urzędu (…) wyłącznie do wydatków związanych z czynnościami opodatkowanymi VAT lub wyłącznie związanych z działalnością niepodlegającą opodatkowaniu. Podobnie brak możliwości zastosowania alokacji bezpośredniej obejmuje wydatki na termomodernizację budynku Urzędu Gminy. Wydatki z tego tytułu dotyczą całego obiektu, w którym funkcjonują pracownicy wykonujący zadania zarówno statutowe Gminy jak i podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Należy zaznaczyć, że w opisywanym budynku znajduje się siedziba władz Gminy (…), a więc organów decyzyjnych i zarządzających całą działalnością Gminy (…).

Uzupełnienie opisu zdarzenia przyszłego

Gmina (…) jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług.

Faktury dokumentujące wydatki ponoszone w związku z realizacją wskazanych we wniosku projektów wystawiane są na Gminę (…) z NIP Gminy.

Gminna Biblioteka Publiczna funkcjonuje w budynku Urzędu (…) w części zwanej Ratuszem.

Siedzibę Urzędu (…) stanowiły historycznie 2 budynki funkcjonalnie połączone ze sobą. Jeden z nich zwany budynkiem „Ratuszem” wybudowany został (…). W latach 70-tych do południowej ściany budynku ratusza dobudowano prosty w formie budynek, który został w ramach projektu rozebrany i na nowo wybudowany. Budynki połączone były ze sobą korytarzem. Obecnie po realizacji przedmiotowych projektów opisanych we wniosku powstał ostatecznie ewidencyjnie i pod względem budowlanym (w świetle prawa budowlanego) jeden budynek, stanowiący siedzibę Urzędu (…). Plany przeprowadzenia inwestycji wykazują, że jej celem było dążenie do połączenia funkcjonujących dwóch części w jeden budynek stanowiący funkcjonalną całość, tworzącą obecnie siedzibę Urzędu. Opisane projekty umożliwiły wykonania inwestycji z realizacją zamierzonego pierwotnie celu.

Siedziba Urzędu (…) funkcjonuje w opisanym jednym budynku – powstałym z dwóch obiektów, tj. jednego zwanym Ratuszem i nowo wybudowanego budynku. Obiekty te, jako trwale i funkcjonalnie przylegające do siebie, zostały obecnie połączone w jeden obiekt (budynek siedziby Urzędu (…)).

Biblioteka jest jednostką organizacyjną Gminy (…) podlegającą centralizacji rozliczeń podatku od towarów i usług.

Biblioteka korzysta z części budynku będącego własnością Gminy na podstawie umowy o nieodpłatne korzystanie z pomieszczeń. Umowa ta ma cechy umowy użyczenia.

Wydatki realizowane w ramach projektu A dotyczą obiektu wybudowanego w latach 70-tych i przylegającego do budynku zwanego „Ratuszem”, a obecnie tworzącego z „Ratuszem” jeden budynek – siedzibę Urzędu.

Wydatki ponoszone w ramach realizowanego projektu B dotyczą obiektu zwanego Ratuszem – obecnie jest część jednego budynku – Urzędu (…).

Nie istnieje/nie będzie istniała możliwość przyporządkowania wydatków w całości do celów działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, w przypadku projektu: A

Nie istnieje/nie będzie istniała możliwość przyporządkowania wydatków w całości do celów działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, również w przypadku projektu B.

Towary i usługi nabywane w ramach realizowanych projektów będą wykorzystywane zarówno do czynności opodatkowanych podatkiem VAT jak i niepodlegających opodatkowaniu i są to odpowiednio:

1. opodatkowane dzierżawy i najmy lokali użytkowych, których obsługa jest/będzie realizowana:

·         zarówno w części Urzędu (obecnie jednego budynku ) objętej projektem A jak i

·         części Urzędu (obecnie jednego budynku ) objętej projektem B

2.    zadania statutowe Gminy z zakresu administracji publicznej realizowane:

·         zarówno w części budynku objętej projektem A jak i

·         części budynku objętych projektem B

Nabywane towary i usługi w związku z realizacją przedmiotowych projektów, o których mowa we wniosku, są/będą wykorzystywane przez Gminę zarówno do czynności opodatkowanych podatkiem VAT oraz czynności niepodlegających opodatkowaniu VAT oraz mają związek z czynnościami zwolnionymi od podatku VAT, którymi są dzierżawy gruntów rolnych na cele rolnicze. Okoliczność ta dotyczy dwóch opisanych projektów i związanych z nimi wydatków, ponieważ pracownicy obsługujący te czynności funkcjonują w siedzibie Urzędu (…), która znajduje się obecnie w jednym budynku, powstałym w wyniku realizacji opisanych projektów.

Działania promocyjne obejmują jedynie udostępnianie informacji o źródłach finansowania projektów z odpowiednich funduszy. Wydatki dotyczą nabycia nośników informacji jak tablice informacyjne umieszczone na prowadzonej inwestycji. Mają one na celu wykazanie aktywności Gminy w pozyskiwaniu środków na jej funkcjonowanie i wskazywanie źródła pozyskania tych środków finansowych. Wydatki te mają pośredni związek z działalnością opodatkowaną Gminy w ten sposób, że wykazują aktywność Gminy w poprawnym zarządzaniu jej majątkiem i dbałością o sprawne funkcjonowanie w społeczności lokalnej, w celu zapewnienia wykonania zadań do jakich Gmina została powołana. Okoliczność ta ma znaczenie dla świadczenia usług opodatkowanych VAT, gdyż jest gwarancją dla kontrahentów pewności działania w obszarze funkcjonowania Gminy (…) jako „dobrego gospodarza” terenu pozyskującego środki z dostępnych funduszy i w wyniku tego gwarantującego świadczenie usług na poziomie finansowym dostępnym na rynku lokalnym i poprzez to dającym możliwości realizacji celów gospodarczych podmiotów, szczególnie korzystającym odpłatnie z majątku gminy na własne cele gospodarcze lub prywatne.

W zawiązku ze zamianą opisu stanu faktycznego, wynikającą z okoliczności dokonanego obecnie administracyjnego połączenia dwóch części Urzędu (…) w jeden budynek, Wnioskodawca dokonuje przeredagowania pytań oraz własnego stanowiska w sprawie zakresu odliczania podatku naliczonego VAT od wydatków związanych z przedstawionymi projektami inwestycyjnymi.

Pytania ostatecznie sformułowane w piśmie z 14 września 2026 r. (wpływ 17 września 2026 r.)

1.    Czy Gmina (…) była uprawniona do odliczania podatku naliczonego VAT, związanego z wydatkami na remont i modernizację siedziby Urzędu (…) – zadanie pod nazwą: A – w proporcji wynikającej z zastosowania prewspółczynnika ustalonego zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystania nabytych towarów i usług do celów działalności gospodarczej niektórych podatników oraz z zastosowania proporcji wynikających art. 90 ustawy o podatku od towarów i usług?

2.    Czy Gmina (…) była uprawniona do odliczania podatku naliczonego VAT, związanego z wydatkami na remont i modernizację siedziby Urzędu (…) – zadanie pod nazwą: B – w proporcji wynikającej z zastosowania prewspółczynnika ustalonego zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystania nabytych towarów i usług do celów działalności gospodarczej niektórych podatników oraz z zastosowania proporcji wynikających art. 90 ustawy o podatku od towarów i usług?

Państwa stanowisko w sprawie ostatecznie sformułowane w piśmie z 14 września 2026 r. (wpływ 17 września 2026 r.)

Wobec przeredagowania pytań zawartych we wniosku, w ocenie Gminy (…), w związku z tym, że w wyniku realizacji opisanych projektów powstał jeden budynek jako siedziba Urzędu (…), w której funkcjonują władze Gminy oraz komórki organizacyjne wykonujące zadania statutowe JST – niepodlegające opodatkowaniu VAT – a także pracownicy obsługujący czynności Gminy opodatkowane podatkiem od towarów i usług (jak wymienione dzierżawy lokali użytkowych), a ponadto pracownicy obsługujący czynności Gminy zwolnione od podatku VAT (dzierżawy gruntów na cele rolnicze), to należy potwierdzić, co następuje:

Ad. 1

Gmina (…) była uprawniona do odliczania podatku naliczonego VAT, związanego z wydatkami na remont i modernizację siedziby Urzędu (…) – zadanie pod nazwą A – w proporcji wynikającej z zastosowania prewspółczynnika ustalonego zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystania nabytych towarów i usług do celów działalności gospodarczej niektórych podatników oraz z zastosowania proporcji wynikających art. 90 ustawy o podatku od towarów i usług.

Ad. 2

Gmina (…) była uprawniona do odliczania podatku naliczonego VAT, związanego z wydatkami na remont i modernizację siedziby Urzędu (…) – zadanie pod nazwą: B – w proporcji wynikającej z zastosowania prewspółczynnika ustalonego zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystania nabytych towarów i usług do celów działalności gospodarczej niektórych podatników oraz z zastosowania proporcji wynikających art. 90 ustawy o podatku od towarów i usług.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. 2026 r. poz. 1263 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”. W myśl tego przepisu:

W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

W myśl art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:

Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:

a)    nabycia towarów i usług,

b)    dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.

Regulacja zawarta w art. 86 ust. 1 ustawy wskazuje, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług, a towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest bezpośredni i bezsporny związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi. Przedstawiona zasada wyklucza możliwość odliczenia podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku oraz niepodlegających temu podatkowi.

Z cytowanych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług wynika zatem, że obowiązkiem podatnika jest przypisanie konkretnych wydatków do określonego rodzaju sprzedaży, z którymi wydatki te są związane. Zatem mają Państwo obowiązek odrębnego określenia, z jakim rodzajem działalności będzie związany podatek wynikający z otrzymanych faktur zakupowych.

Biorąc pod uwagę, że prawo do odliczenia powinno być realizowane natychmiast po powstaniu podatku naliczonego, decydujące znaczenie dla oceny istnienia prawa do odliczenia będzie miał zamierzony (deklarowany) związek podatku naliczonego z czynnościami opodatkowanymi. Przy czym związek ten może mieć charakter bezpośredni lub pośredni.

O związku bezpośrednim dokonywanych zakupów z działalnością podatnika można mówić wówczas, gdy nabywane towary służą, np. dalszej odsprzedaży (towary handlowe) lub też nabywane towary i usługi są niezbędne do wytworzenia towarów lub usług będących przedmiotem dostawy. Bezpośrednio wiążą się więc z czynnościami opodatkowanymi wykonywanymi przez podatnika.

Natomiast o pośrednim związku nabywanych towarów i usług z działalnością przedsiębiorcy można mówić wówczas, gdy ponoszone wydatki wiążą się z całokształtem funkcjonowania przedsiębiorstwa – mają pośredni związek z działalnością gospodarczą, a tym samym z osiąganym przez podatnika obrotem opodatkowanym. Aby jednak można było wskazać, że określone zakupy mają chociażby pośredni związek z działalnością podmiotu, istnieć musi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy dokonanymi zakupami towarów i usług, a powstaniem obrotu. O pośrednim związku dokonanych zakupów z działalnością podatnika można mówić wówczas, gdy zakup towarów i usług nie przyczynia się bezpośrednio do uzyskania obrotu przez podatnika, np. poprzez ich odsprzedaż, lecz poprzez wpływ na ogólne funkcjonowanie przedsiębiorstwa jako całości, przyczynia się do generowania przez podmiot obrotu.

Istnienie związku między nabywanymi towarami i usługami a transakcjami opodatkowanymi podatnika jest traktowane jako niezbędny wymóg powstania prawa do odliczenia podatku również w Dyrektywie 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej. Stanowisko powyższe znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Zasada neutralności podatku VAT, a także kwestia pośredniego związku pomiędzy podatkiem naliczonym VAT a czynnościami opodatkowanymi jako warunku wystarczającego do zachowania prawa do odliczenia VAT były przedmiotem licznych orzeczeń TSUE m.in.: wyrok z 15 stycznia 1998 r. w sprawie C-37/95 (Państwo Belgijskie v. Ghent Coal Terminal NV), wyrok z 22 lutego 2001 r. w sprawie C-408/96 (Abbey National plc v. Commissioners of Customs & Excisie), wyrok z 26 maja 2005 r. w sprawie C-465/03 (Kretztechnik AG v. Finanzamt Linz), wyrok z 27 września 2001 r. w sprawie C-16/00 (CIBO Particiationis SA v. Directeur region al des impots du Nord-Pas-de-Calats). TSUE podkreślał, że co do zasady, prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego przysługuje podatnikom wówczas, gdy istnieje bezpośredni związek poniesionych wydatków ze sprzedażą opodatkowaną. Jednakże, brak bezpośredniego związku z konkretną czynnością podlegającą opodatkowaniu nie wyklucza prawa odliczenia podatku VAT w przypadku tzw. kosztów ogólnych działania podatnika, o ile koszty te mogą być przypisane do działalności podatnika podlegającej opodatkowaniu VAT.

W konsekwencji z wyroku tego wynika, że aby można było przyznać podatnikowi prawo do odliczenia naliczonego podatku VAT związek pomiędzy zakupami, a działalnością gospodarczą co do zasady powinien być bezpośredni, może być również pośredni jednak tylko gdy zakupy związane są z działalnością gospodarczą („wyłączną przyczyną tych usług jest działalność gospodarcza w rozumieniu tej dyrektywy wykonywana przez podatnika”). W przeciwnym wypadku koszty pośrednie nie wykazują bezpośredniego i ścisłego związku z tą działalnością, a w konsekwencji nie uprawniają do odliczenia podatku VAT, który je obciąża.

W każdym przypadku należy dokonać oceny, czy intencją podatnika wykonującego określone czynności, z którymi łączą się skutki podatkowoprawne, było wykonywanie czynności opodatkowanych.

Ustawodawca przyznał podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Obowiązkiem podatnika jest przypisanie konkretnych wydatków do określonego rodzaju sprzedaży, z którymi wydatki te są związane. Wnioskodawca ma zatem obowiązek odrębnego określenia, z jakim rodzajem działalności będzie związany podatek wynikający z otrzymanych faktur zakupu, czyli dokonania tzw. alokacji podatku.

Wyrażoną w art. 86 ust. 1 ustawy generalną zasadę uprawniającą do odliczenia podatku naliczonego, uzupełniają regulacje zawarte m.in. w art. 86 ust. 2a ustawy, zgodnie z którym:

W przypadku nabycia towarów i usług wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, z wyjątkiem celów osobistych, do których ma zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2, oraz celów, o których mowa w art. 8 ust. 5 – w przypadku, o którym mowa w tym przepisie, gdy przypisanie tych towarów i usług w całości do działalności gospodarczej podatnika nie jest możliwe, kwotę podatku naliczonego, o której mowa w ust. 2, oblicza się zgodnie ze sposobem określenia zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej, zwanym dalej „sposobem określenia proporcji”. Sposób określenia proporcji powinien najbardziej odpowiadać specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć.

W oparciu o art. 86 ust. 2b ustawy:

Sposób określenia proporcji najbardziej odpowiada specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć, jeżeli:

1)    zapewnia dokonanie obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wyłącznie w odniesieniu do części kwoty podatku naliczonego proporcjonalnie przypadającej na wykonywane w ramach działalności gospodarczej czynności opodatkowane oraz

2)    obiektywnie odzwierciedla część wydatków przypadającą odpowiednio na działalność gospodarczą oraz na cele inne niż działalność gospodarcza, z wyjątkiem celów osobistych, do których ma zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2, oraz celów, o których mowa w art. 8 ust. 5 – w przypadku, o którym mowa w tym przepisie, gdy przypisanie tych wydatków w całości do działalności gospodarczej nie jest możliwe.

Stosownie do art. 86 ust. 2c ustawy:

Przy wyborze sposobu określenia proporcji można wykorzystać w szczególności następujące dane:

1)    średnioroczną liczbę osób wykonujących wyłącznie prace związane z działalnością gospodarczą w ogólnej średniorocznej liczbie osób wykonujących prace w ramach działalności gospodarczej i poza tą działalnością;

2)    średnioroczną liczbę godzin roboczych przeznaczonych na prace związane z działalnością gospodarczą w ogólnej średniorocznej liczbie godzin roboczych przeznaczonych na prace związane z działalnością gospodarczą i poza tą działalnością;

3)    roczny obrót z działalności gospodarczej w rocznym obrocie podatnika z działalności gospodarczej powiększonym o otrzymane przychody z innej działalności, w tym wartość dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze, otrzymanych na sfinansowanie wykonywanej przez tego podatnika działalności innej niż gospodarcza;

4)    średnioroczną powierzchnię wykorzystywaną do działalności gospodarczej w ogólnej średniorocznej powierzchni wykorzystywanej do działalności gospodarczej i poza tą działalnością.

Według art. 86 ust. 2d ustawy:

W celu obliczenia kwoty podatku naliczonego w przypadku, o którym mowa w ust. 2a, przyjmuje się dane za poprzedni rok podatkowy.

Jak stanowi art. 86 ust. 2g ustawy:

Proporcję określa się procentowo w stosunku rocznym. Proporcję tę zaokrągla się w górę do najbliższej liczby całkowitej. Przepisy art. 90 ust. 5, 6, 9a, 10 i 10c-10g stosuje się odpowiednio.

Zgodnie z art. 86 ust. 2h ustawy:

W przypadku gdy podatnik, dla którego sposób określenia proporcji wskazują przepisy wydane na podstawie ust. 22, uzna, że wskazany zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie ust. 22 sposób określenia proporcji nie będzie najbardziej odpowiadać specyfice wykonywanej przez niego działalności i dokonywanych przez niego nabyć, może zastosować inny bardziej reprezentatywny sposób określenia proporcji.

W myśl art. 86 ust. 22 ustawy:

Minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, określić w przypadku niektórych podatników sposób określenia proporcji uznany za najbardziej odpowiadający specyfice wykonywanej przez tych podatników działalności i dokonywanych przez nich nabyć oraz wskazać dane, na podstawie których jest obliczana kwota podatku naliczonego z wykorzystaniem tego sposobu określenia proporcji, uwzględniając specyfikę prowadzenia działalności przez niektórych podatników i uwarunkowania obrotu gospodarczego.

W przypadku, gdy nabywane towary i usługi, wykorzystywane są zarówno do celów wykonywanej działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, w sytuacji gdy przypisanie tych wydatków w całości do działalności gospodarczej nie jest możliwe, podatnik zobowiązany jest do wydzielenia podatku naliczonego przy zastosowaniu współczynnika (proporcji) umożliwiającego odliczenie podatku naliczonego w prawidłowej wysokości, zgodnie z zasadami określonymi w art. 86 ust. 2a-2h ustawy. Jak wynika z wyżej cytowanego przepisu art. 86 ust. 2a ustawy, sposób określenia proporcji powinien najbardziej odpowiadać specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć.

Wybór sposobu, według którego dokonuje się tego proporcjonalnego przypisania, należy do podatnika. Przepisy ustawowe wymagają jedynie, aby odpowiadał on najbardziej specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć. Będzie to spełnione, jeśli sposób ten:

·       obiektywnie zapewni dokonanie odliczenia podatku naliczonego wyłącznie w części przypadającej na działalność gospodarczą (co do zasady dotyczącej czynności opodatkowanych VAT) oraz

·       obiektywnie odzwierciedla część wydatków przypadających na działalność gospodarczą oraz na cele inne (z wyjątkiem celów prywatnych) – gdy przypisanie tych wydatków w całości do działalności gospodarczej nie jest możliwe.

Przy czym, korzystając z delegacji ustawowej zawartej w art. 86 ust. 22 ustawy, Minister Finansów, wydał rozporządzenie z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej w przypadku niektórych podatników (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 999), zwane dalej „Rozporządzeniem”, w którym określił dla jednostek samorządu terytorialnego – w tym dla urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego – sposób określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej uznany za najbardziej odpowiadający specyfice wykonywanych przez te jednostki działalności i dokonywanych przez nie nabyć.

W świetle § 1 Rozporządzenia:

Rozporządzenie:

1)    określa w przypadku niektórych podatników sposób określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej uznany za najbardziej odpowiadający specyfice wykonywanej przez tych podatników działalności i dokonywanych przez nich nabyć, zwany dalej „sposobem określenia proporcji”;

2)    wskazuje dane, na podstawie których jest obliczana kwota podatku naliczonego z wykorzystaniem sposobu określenia proporcji.

W rozporządzeniu tym zostali wskazani podatnicy, do których przepisy w nim zawarte się odnoszą. Są to: jednostki samorządu terytorialnego, samorządowe instytucje kultury, państwowe instytucje kultury, uczelnie publiczne, instytuty badawcze.

W oparciu o § 3 ust. 1 Rozporządzenia:

W przypadku jednostki samorządu terytorialnego sposób określenia proporcji ustala się odrębnie dla każdej z jednostek organizacyjnych jednostki samorządu terytorialnego.

Stosownie do § 2 pkt 8 Rozporządzenia:

Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o jednostkach organizacyjnych jednostki samorządu terytorialnego – rozumie się przez to:

a)    urząd obsługujący jednostkę samorządu terytorialnego,

b)    jednostkę budżetową,

c)    zakład budżetowy.

Według § 2 pkt 5, pkt 6 i pkt 7 Rozporządzenia:

Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o:

·       urzędzie obsługującym jednostkę samorządu terytorialnego – rozumie się przez to urząd obsługujący jednostkę samorządu terytorialnego, działający w formie samorządowej jednostki budżetowej;

·       jednostce budżetowej – rozumie się przez to utworzoną przez jednostkę samorządu terytorialnego samorządową jednostkę budżetową;

·       zakładzie budżetowym – rozumie się przez to utworzony przez jednostkę samorządu terytorialnego samorządowy zakład budżetowy.

Jak wynika z § 3 ust. 1 Rozporządzenia, w przypadku jednostki samorządu terytorialnego sposób określenia proporcji ustala się odrębnie dla każdej z jednostek organizacyjnych jednostki samorządu terytorialnego.

Oznacza to, że w przypadku jednostek samorządu terytorialnego, nie może być ustalany jeden „całościowy” sposób określenia proporcji dla jednostek samorządu terytorialnego jako osoby prawnej, tylko powinny być ustalane odrębnie sposoby określenia proporcji dla jej poszczególnych jednostek organizacyjnych.

Rozporządzenie wprowadza wzory, według których będą wyznaczane sposoby określenia proporcji, uznane za najbardziej odpowiadające specyfice wykonywanej przez tych podatników działalności i dokonywanych przez nich nabyć.

Zaproponowane metody mają charakter „obrotowy”, polegający na ustaleniu „udziałów” z tytułu działalności gospodarczej w całkowitym „obrocie” z tytułu działalności gospodarczej oraz działalności pozostającej poza sferą VAT.

Na mocy § 3 ust. 2 Rozporządzenia:

Jako sposób określenia proporcji uznaje się w przypadku urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego sposób ustalony według wzoru:

X= Ax100 / DUJST

gdzie poszczególne symbole oznaczają:

X – proporcję określoną procentowo, zaokrągloną w górę do najbliższej liczby całkowitej,

A – roczny obrót z działalności gospodarczej zrealizowany przez urząd obsługujący jednostkę samorządu terytorialnego, stanowiący część rocznego obrotu jednostki samorządu terytorialnego z działalności gospodarczej,

DUJST – dochody wykonane urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego.

Na podstawie § 2 pkt 4 Rozporządzenia:

Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o obrocie – rozumie się przez to podstawę opodatkowania, o której mowa w art. 29a, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5 ustawy, w zakresie:

a)    dokonywanych przez podatników:

-        odpłatnych dostaw towarów na terytorium kraju,

-        odpłatnego świadczenia usług na terytorium kraju,

-        eksportu towarów,

-        wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,

b)    odpłatnych dostaw towarów lub świadczenia usług poza terytorium kraju, które podlegałyby opodatkowaniu podatkiem gdyby były wykonywane na terytorium kraju.

Zgodnie z § 2 pkt 9 Rozporządzenia:

Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o dochodach wykonanych urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego - rozumie się przez to dochody obejmujące dochody publiczne, środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej oraz środki pochodzące ze źródeł zagranicznych, w rozumieniu ustawy o finansach publicznych - wynikające ze sprawozdania rocznego z wykonania budżetu jednostki samorządu terytorialnego, pomniejszone o:

a)    dochody, o których mowa w art. 5 ust. 2 pkt 4 lit. b-d i pkt 5 ustawy o finansach publicznych,

b)    zwrot różnicy podatku, o której mowa w art. 87 ust. 1 ustawy, lub zwrot kwoty podatku naliczonego, o której mowa w art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy,

c)    dochody wykonane jednostki budżetowej powiększone o kwotę stanowiącą równowartość środków przeznaczonych na wypłatę przez tę jednostkę, na podstawie odrębnych przepisów, zasiłków, zapomóg i innych świadczeń o podobnym charakterze na rzecz osób fizycznych, celem realizacji zadań jednostki samorządu terytorialnego,

d)    środki finansowe pozostające na wydzielonym rachunku, o którym mowa w art. 223 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, odprowadzone na rachunek budżetu jednostki samorządu terytorialnego,

e)    wpłaty nadwyżki środków obrotowych zakładu budżetowego,

f)     kwoty stanowiące równowartość środków, innych niż stanowiące zapłatę, o której mowa w art. 29a ust. 1 ustawy, przekazanych zakładom budżetowym, innym jednostkom sektora finansów publicznych oraz innym osobom prawnym lub jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej, z wyłączeniem kwot, które zostały zwrócone, celem realizacji przez te podmioty zadań jednostki samorządu terytorialnego,

g)    odszkodowania należne jednostce samorządu terytorialnego, pomniejszone o kwoty odszkodowań stanowiących zapłatę, o której mowa w art. 29a ust. 1 ustawy;

W myśl § 3 ust. 5 Rozporządzenia:

Dochody wykonane urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego, dochody wykonane jednostki budżetowej oraz przychody wykonane zakładu budżetowego nie obejmują odpowiednio dochodów lub przychodów uzyskanych z tytułu:

1)    dostawy towarów i usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane odpowiednio przez jednostkę samorządu terytorialnego lub jednostkę organizacyjną jednostki samorządu terytorialnego do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji, oraz gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli są zaliczane odpowiednio do środków trwałych jednostki samorządu terytorialnego lub jednostki organizacyjnej jednostki samorządu terytorialnego - używanych na potrzeby prowadzonej przez te jednostki działalności;

2)    transakcji dotyczących:

a)    pomocniczych transakcji w zakresie nieruchomości i pomocniczych transakcji finansowych,

b)    usług wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 ustawy, w zakresie, w jakim transakcje te mają charakter pomocniczy.

Wyłączenie powyższych transakcji z dochodów wykonanych jednostki budżetowej (mianownik proporcji) zapewnia spójność z wyłączeniem tych transakcji z obrotu z działalności gospodarczej (licznik proporcji) i ma na celu „oczyszczenie” kwoty przychodów przyjmowanej do wyliczenia proporcji z danych, które mogłyby zniekształcić proporcję.

Zaproponowana przez ustawodawcę metoda ma charakter „obrotowy”, polegający na ustaleniu udziału „obrotów” z tytułu działalności gospodarczej w całkowitym „obrocie” z tytułu działalności gospodarczej oraz działalności pozostającej poza sferą VAT.

Przywołany art. 86 ust. 2a ustawy wprost określa, co stanowi kwotę podatku naliczonego w przypadku nabycia towarów i usług, wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych. Zgodnie z tą normą, w przypadku nabycia towarów i usług, wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza (z wyjątkiem wykorzystania na cele osobiste, do których może mieć zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2 ustawy), w sytuacji gdy przypisanie tych towarów i usług w całości do działalności gospodarczej nie jest możliwe, kwotę podatku naliczonego oblicza się zgodnie ze sposobem określenia zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej.

Podkreślenia wymaga, że dla stwierdzenia, czy działalność lub transakcje stanowią „cele inne niż związane z działalnością gospodarczą” znaczenie ma, czy mieszczą się one w przedmiocie działalności danej jednostki.

Cele prowadzonej działalności gospodarczej należy rozpatrywać w kontekście definicji działalności gospodarczej, określonej w art. 15 ust. 2 i ust. 3 ustawy. W związku z prowadzeniem działalności gospodarczej u podatnika mogą wystąpić działania czy sytuacje, które nie generują opodatkowania podatkiem VAT. „Towarzyszą” one działalności gospodarczej i nie stanowią obok niej odrębnego przedmiotu działalności podatnika. Nie podlegają one opodatkowaniu podatkiem VAT, jednakże ich występowanie nie oznacza, że u podatnika występują czynności wykonywane poza działalnością gospodarczą. Za czynności zrównane z czynnościami wykonywanymi w ramach działalności gospodarczej uznaje się także nieodpłatną dostawę towarów lub nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste, w przypadkach, o których mowa w art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2 ustawy. Uzasadnia to fakt, że chociaż czynności te z definicji nie mają związku z działalnością gospodarczą, w przypadkach określonych w tych przepisach następuje obowiązek naliczenia podatku VAT. Natomiast przez cele inne rozumie się sferę działalności danego podmiotu niebędącą działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 i ust. 3 ustawy (przykładowo działalność podmiotu w charakterze organu władzy czy nieodpłatną działalność statutową).

Z powołanych powyżej przepisów wynika, że w celu odliczenia podatku naliczonego podatnik powinien w pierwszej kolejności przyporządkować ponoszone wydatki do poszczególnych rodzajów działalności (opodatkowanej podatkiem VAT, zwolnionej i niepodlegającej opodatkowaniu tym podatkiem). W przypadku zakupów bezpośrednio związanych z działalnością opodatkowaną, podatnik, na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy, odlicza podatek naliczony w całości.

Natomiast w sytuacji, gdy takie przyporządkowanie nie jest możliwe, a wydatki służą zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, podatnik winien ustalić proporcję, o której mowa w art. 86 ust. 2a ustawy oraz (w przypadku wystąpienia także czynności zwolnionych od podatku) w art. 90 ust. 2 i 3 ustawy.

W myśl art. 90 ust. 1 ustawy:

W stosunku do towarów i usług, które są wykorzystywane przez podatnika do wykonywania czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, jak i czynności, w związku z którymi takie prawo nie przysługuje, podatnik jest obowiązany do odrębnego określenia kwot podatku naliczonego związanych z czynnościami, w stosunku do których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.

Natomiast art. 90 ust. 2 ustawy stanowi, że:

Jeżeli nie jest możliwe wyodrębnienie całości lub części kwot, o których mowa w ust. 1, podatnik może pomniejszyć kwotę podatku należnego o taką część kwoty podatku naliczonego, którą można proporcjonalnie przypisać czynnościom, w stosunku do których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, z zastrzeżeniem ust. 10.

W świetle art. 90 ust. 3 ustawy:

Proporcję, o której mowa w ust. 2, ustala się jako udział rocznego obrotu z tytułu czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, w całkowitym obrocie uzyskanym z tytułu czynności, w związku z którymi podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, oraz czynności, w związku z którymi podatnikowi nie przysługuje takie prawo.

Ponadto, zgodnie z art. 90 ust. 10a ustawy:

W przypadku jednostki samorządu terytorialnego proporcję, o której mowa w ust. 2, ustala się odrębnie dla każdej z jednostek organizacyjnych jednostki samorządu terytorialnego. Przepisy ust. 3-6 i 8-10 stosuje się odpowiednio.

W myśl art. 90 ust. 10b ustawy:

Przez jednostki organizacyjne jednostki samorządu terytorialnego, o których mowa w ust. 10a, rozumie się:

1)    utworzone przez jednostkę samorządu terytorialnego samorządową jednostkę budżetową lub samorządowy zakład budżetowy;

2)    urząd gminy, starostwo powiatowe, urząd marszałkowski.

Stosownie do cytowanych przepisów na zakres prawa do odliczeń w sposób bezpośredni wpływa pojmowanie statusu danego podmiotu jako podatnika podatku od towarów i usług wykonującego czynności opodatkowane. Tylko podatnik w rozumieniu art. 15 ustawy, ma prawo do odliczenia podatku naliczonego. Co do zasady status podatnika związany jest z prowadzeniem przez dany podmiot działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy.

W świetle art. 15 ust. 1 ustawy:

Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

W oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy:

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Stosownie do art. 15 ust. 6 ustawy:

Nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

W świetle wskazanych unormowań jednostki samorządu terytorialnego na gruncie podatku od towarów i usług występować mogą w dwojakim charakterze:

·         podmiotów niebędących podatnikami, gdy realizują zadania nałożone na nich odrębnymi przepisami prawa, oraz

·         podatników podatku od towarów i usług, gdy wykonują czynności na podstawie umów cywilnoprawnych.

Z powołanych przepisów wynika, że organy władzy publicznej nie będą podatnikami podatku od towarów i usług w związku z realizacją zadań, które podejmują jako podmioty prawa publicznego, nawet jeśli pobierają należności, opłaty lub składki. Organy te, będą natomiast podatnikami podatku od towarów i usług, w przypadku wykonywanych przez nie czynności na podstawie umów cywilnoprawnych. Kryterium podziału stanowi charakter wykonywanych czynności: czynności o charakterze publicznoprawnym wyłączają te podmioty z kategorii podatników, natomiast czynności o charakterze cywilnoprawnym skutkują uznaniem tych podmiotów za podatników podatku od towarów i usług, a realizowane przez nie odpłatne dostawy towarów i świadczenie usług podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Oznacza to, że organ władzy publicznej będzie uznany za podatnika podatku od towarów i usług w dwóch przypadkach, tj. gdy wykonuje czynności inne niż te, które mieszczą się w ramach jego zadań oraz, gdy wykonuje czynności mieszczące się w ramach jego zadań, ale czyni to na podstawie umów cywilnoprawnych.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2026 r., poz. 662):

Gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność.

W świetle art. 6 ust. 1 ww. ustawy:

Do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów.

Z powyższych konstrukcji prawnych jednoznacznie wynika, że Gmina, wykonując we własnym imieniu i na własny rachunek czynności spełniające definicję działalności gospodarczej, określonej w art. 15 ust. 2 ustawy, działa w charakterze podatnika podatku VAT.

Z opisu sprawy wynika, że są Pastwo jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Zrealizowali Państwo projekt pod nazwą A. Jak Państwo wskazują siedzibę Urzędu (…) stanowiły historycznie 2 budynki funkcjonalnie połączone ze sobą. Jeden z nich zwany budynkiem „Ratuszem” wybudowany (…). W latach 70-tych do południowej ściany budynku ratusza dobudowano prosty w formie budynek, który został w ramach projektu rozebrany i na nowo wybudowany. Nowy budynek został dostosowany do aktualnych przepisów prawa budowlanego, p.poż, warunków technicznych oraz uzyskał pełen dostęp dla osób z niepełnosprawnościami poprzez montaż windy. Budynek posiada hybrydowy system grzewczy, tj. pompy ciepła i kocioł gazowy a także rekuperację i klimatyzację. Wykonano zagospodarowanie terenu w postaci ciągów pieszych, drogi technicznej oraz utworzenie trawników. Obecnie powstał ostatecznie ewidencyjnie i pod względem budowlanym (w świetle prawa budowlanego) jeden budynek, stanowiący siedzibę Urzędu (…). W budynku Urzędu (…) w części zwanej Ratuszem funkcjonuje Gminna Biblioteka Publiczna, stanowiąca Państwa jednostką organizacyjną podlegającą centralizacji rozliczeń podatku od towarów i usług. Biblioteka korzysta z części budynku będącego własnością Gminy na podstawie umowy o nieodpłatne korzystanie z pomieszczeń. Umowa ta ma cechy umowy użyczenia. Wydatki realizowane w ramach projektu A dotyczą obiektu wybudowanego w latach 70-tych i przylegającego do budynku zwanego „Ratuszem”, a obecnie tworzącego z „Ratuszem” jeden budynek – siedzibę Urzędu. W dalszej kolejności zostanie przeprowadzone drugie zadanie inwestycyjne obejmujące termomodernizację budynku siedziby Urzędu (…) pod nazwą B. Głównym celem projektu jest zwiększenie efektywności energetycznej i ograniczenie emisji gazów cieplarnianych Urzędu (…) poprzez przeprowadzenie kompleksowej termomodernizacji obiektu. Pozostałe cele przedsięwzięcia: ograniczenie zapotrzebowania na energię cieplną, minimalizacja kosztów eksploatacyjnych budynku oraz poprawa warunków mikroklimatu wnętrz w celu osiągnięcia warunków komfortu cieplnego w sezonie grzewczym. W ramach prac termomodernizacyjnych zaplanowano następujący zakres robót: remont i docieplenie elewacji, docieplenie stropu, docieplenie połaci dachowych, wymiana pokrycia dachowego wraz z wykonaniem izolacji, wymiana rynien, rur spustowych i obróbki blacharskiej, wymiana stolarki okiennej oraz wymiana instalacji centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej w zakresie pionów i podejść oraz grzejników. Jak Państwo wskazują realizacja przedsięwzięcia przyczyni się do poprawy jakości usług publicznych świadczonych w budynku, ponieważ Urząd (…) stanowi ważny element lokalnej infrastruktury społecznej, wykorzystywany zarówno przez mieszkańców gminy jak i wszystkie zainteresowane osoby z poza jej granic. Modernizacja wpłynie na poprawę komfortu cieplnego i warunków użytkowania obiektu, co zwiększy jego dostępność i funkcjonalność przez cały rok. Dzięki realizacji projektu poprawi się standard jakościowy i estetyczny obiektu oraz znacznie poprawi się standard jego użytkowania. Jednocześnie ograniczenie zużycia energii oraz kosztów eksploatacyjnych stworzy warunki do bardziej efektywnego gospodarowania środkami publicznymi. W wyniku realizacji projektu nastąpi promowanie efektywności energetycznej oraz energooszczędności, prowadzące do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych i poprawy jakości powietrza wskutek redukcji niskiej emisji. W ramach działań informacyjno-promocyjnych planuje się zakup tablicy informacyjnej. Ponadto, będą prowadzone działania informacyjne i promocyjne związane z realizacją projektu. Działania promocyjne obejmują udostępnianie informacji o źródłach finansowania projektów z odpowiednich funduszy. Wydatki dotyczą nabycia nośników informacji jak tablice informacyjne umieszczone na prowadzonej inwestycji. Mają one na celu wykazanie Państwa aktywności w pozyskiwaniu środków na jej funkcjonowanie i wskazywanie źródła pozyskania tych środków finansowych. Wydatki ponoszone w ramach realizowanego projektu B dotyczą obiektu zwanego Ratuszem – obecnie jest częścią jednego budynku – Urzędu (…). Faktury dokumentujące wydatki ponoszone w związku z realizacją wskazanych projektów wystawiane są na Państwa. Wskazują Państwo, że w odniesieniu do wydatków ponoszonych w ramach ww. projektów nie istnieje/nie będzie istniała możliwość przyporządkowania wydatków w całości do celów działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Pracownicy Urzędu (…) wykonujący swoje obowiązki w siedzibie Gminy realizują zadania służące zarówno działalności statutowej jednostki samorządu terytorialnego (jak np. zadania administracyjne związane z dokumentami stanu cywilnego lub pomocy społecznej, ale również objęte opodatkowaniem podatkiem od towarów i usług jako usługi – np. najmu i dzierżawy). Podział zadań pomiędzy poszczególnych pracowników nie pozwala wyodrębnić na dzień składania wniosku jaki jest udział poszczególnych części obiektu (budynku Ratusza i całej siedziby urzędu gminy – dotychczasowego obiektu i nowo wybudowanego) w wykonywanych czynnościach związanych z zadaniami statutowymi, a jaki z działalnością opodatkowaną VAT. Brak możliwości powiązania konkretnych części obiektu urzędu z wykonywanymi zadaniami jest związany z podziałem obowiązków służbowych na ograniczoną grupę pracowników, którzy ostatecznie realizują różne obowiązki, zarówno objęte zadaniami statutowymi jak i działalnością opodatkowaną VAT. Jak Państwo wskazują nabywane towary i usługi w związku z realizacją przedmiotowych projektów, są/będą wykorzystywane przez Państwa zarówno do czynności opodatkowanych podatkiem VAT oraz czynności niepodlegających opodatkowaniu VAT oraz mają związek z czynnościami zwolnionymi od podatku VAT, którymi są dzierżawy gruntów rolnych na cele rolnicze. Okoliczność ta dotyczy dwóch opisanych projektów i związanych z nimi wydatków, ponieważ pracownicy obsługujący te czynności funkcjonują w siedzibie Urzędu (…), która znajduje się obecnie w jednym budynku, powstałym w wyniku realizacji opisanych projektów. W odniesieniu do wydatków promocyjnych wskazują Państwo, iż wydatki te mają pośredni związek z Państwa działalnością opodatkowaną w ten sposób, że wykazują Państwa aktywność w poprawnym zarządzaniu majątkiem i dbałością o sprawne funkcjonowanie w społeczności lokalnej, w celu zapewnienia wykonania zadań do jakich zostali Państwo powołani. Okoliczność ta – jak Państwo wskazują – ma znaczenie dla świadczenia usług opodatkowanych VAT, gdyż jest gwarancją dla kontrahentów pewności działania w obszarze funkcjonowania Gminy jako „dobrego gospodarza” terenu pozyskującego środki z dostępnych funduszy i w wyniku tego gwarantującego świadczenie usług na poziomie finansowym dostępnym na rynku lokalnym i poprzez to dającym możliwości realizacji celów gospodarczych podmiotów, szczególnie korzystającym odpłatnie z majątku gminy na własne cele gospodarcze lub prywatne.

Państwa wątpliwości dotyczą uprawnienia do odliczania podatku VAT naliczonego, związanego z wydatkami na remont i modernizację siedziby Urzędu (…) – w ramach zadania pod nazwą A – w proporcji wynikającej z zastosowania prewspółczynnika ustalonego zgodnie z Rozporządzeniem w oraz z zastosowania proporcji wynikającej z art. 90 ustawy (pytanie oznaczone we wniosku nr 1) oraz uprawnienia do odliczania podatku VAT naliczonego, związanego z wydatkami na remont i modernizację siedziby Urzędu (…) – w ramach zadania pod nazwą B – w proporcji wynikającej z zastosowania prewspółczynnika ustalonego zgodnie z Rozporządzeniem oraz z zastosowania proporcji wynikającej z art. 90 ustawy (pytanie oznaczone we wniosku nr 2).

Jak wynika z powołanych powyżej przepisów prawa, rozliczenie podatku naliczonego na zasadach określonych w art. 86 ust. 1 ustawy uwarunkowane jest tym, aby nabywane towary i usługi były wykorzystywane przez zarejestrowanego, czynnego podatnika podatku VAT w ramach działalności gospodarczej do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług.

Jak już wskazano odliczyć można w całości podatek naliczony, który jest związany z czynnościami opodatkowanymi podatnika. Wskazana zasada wyłącza tym samym możliwość dokonywania odliczeń podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są w ogóle wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku lub niepodlegających opodatkowaniu podatkiem VAT.

Jednocześnie z zasady tej wynika, że odliczenie podatku naliczonego może być częściowe, tzn. w tej części, w jakiej dane towary lub usługi, z którymi związany jest podatek naliczony są wykorzystywane do realizacji czynności opodatkowanych, z pominięciem tej części podatku od tych towarów i usług, w jakiej towary te (usługi) są wykorzystywane do wykonywania czynności nieopodatkowanych podatkiem VAT.

Podatnik w celu odliczenia podatku naliczonego, w pierwszej kolejności ma obowiązek odrębnego określenia, z jakim rodzajem działalności będzie związany podatek wynikający z otrzymanych faktur zakupu, czyli dokonania tzw. bezpośredniej alokacji.

Jeżeli takie wyodrębnienie jest możliwe, podatnikowi, na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy przysługuje pełne prawo do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług związanych z czynnościami opodatkowanymi wykonywanymi w ramach działalności gospodarczej, brak jest natomiast takiego prawa w stosunku do podatku naliczonego związanego z zakupem towarów i usług wykorzystywanych do wykonywania czynności niepodlegających temu podatkowi oraz zwolnionych z opodatkowania.

Zatem – w świetle powołanego art. 86 ust. 2a ustawy – w sytuacji, gdy przypisanie nabywanych towarów i usług w całości do działalności gospodarczej nie jest możliwe, kwotę podatku naliczonego oblicza się zgodnie ze sposobem określenia zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej – „sposób określenia proporcji”.

W analizowanej sprawie są Państwo czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług, a faktury dokumentujące wydatki ponoszone w związku z realizacją wskazanych projektów wystawiane są na Państwa.

Ponadto jak wynika z przestawionych okoliczności sprawy ponoszone prze Państwa wydatki w ramach realizowanego projektu A dotyczą obiektu wybudowanego w latach 70-tych i przylegającego do budynku zwanego „Ratuszem”, a obecnie tworzącego z „Ratuszem” jeden budynek – siedzibę Urzędu. Wydatki ponoszone w ramach realizowanego projektu B dotyczą obiektu zwanego Ratuszem – obecnie jest to część jednego budynku – Urzędu (…).

Wskazują Państwo, że w odniesieniu do wydatków ponoszonych w ramach ww. projektów nie istnieje/nie będzie istniała możliwość przyporządkowania wydatków w całości do celów działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Nabywane towary i usługi w związku z realizacją przedmiotowych projektów, są/będą wykorzystywane przez Państwa zarówno do czynności opodatkowanych podatkiem VAT (usługi – np. najmu i dzierżawy), czynności niepodlegających opodatkowaniu VAT oraz mają związek z czynnościami zwolnionymi od podatku VAT (dzierżawy gruntów rolnych na cele rolnicze). Podział zadań pomiędzy poszczególnych pracowników nie pozwala wyodrębnić na dzień składania wniosku jaki jest udział poszczególnych części obiektu (budynku Ratusza i całej siedziby urzędu gminy – dotychczasowego obiektu i nowo wybudowanego) w wykonywanych czynnościach związanych z zadaniami statutowymi, a jaki z działalnością opodatkowaną VAT. Brak możliwości powiązania konkretnych części obiektu urzędu z wykonywanymi zadaniami jest związany z podziałem obowiązków służbowych na ograniczoną grupę pracowników, którzy ostatecznie realizują różne obowiązki, zarówno objęte zadaniami statutowymi jak i działalnością opodatkowaną VAT. Okoliczność ta dotyczy dwóch wskazanych projektów i związanych z nimi wydatków, ponieważ pracownicy obsługujący te czynności funkcjonują w siedzibie Urzędu (…), która znajduje się obecnie w jednym budynku, powstałym w wyniku realizacji tych projektów.

Jak wynika z przedstawionych okoliczności sprawy – nie są Państwo w stanie przyporządkować ww. wydatków bezpośrednio i wyłącznie odpowiednio do czynności opodatkowanych VAT, zwolnionych od VAT lub też do zdarzeń niepodlegających regulacjom ustawy o podatku od towarów i usług. W takiej sytuacji, w pierwszej kolejności, są Państwo zobowiązani do obliczenia podatku naliczonego przypisanego do działalności gospodarczej zgodnie ze sposobem określenia zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej, o którym mowa w art. 86 ust. 2a i następne ustawy, z uwzględnieniem przepisu § 3 ust. 2 Rozporządzenia, ustalonym dla urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego.

Następnie, skoro ww. wydatki będą wykorzystywane przez Państwa do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług i zwolnionych od podatku od towarów i usług i nie mają Państwo możliwości przyporządkowania całości lub części kwot podatku naliczonego w ramach realizacji projektów do poszczególnych rodzajów czynności, powinni Państwo dokonać kolejnego podziału podatku naliczonego w oparciu o zasady wskazane w art. 90 ust. 2, ust. 3 i następne ustawy.

Podsumowując stwierdzam, że:

·       byli Państwo uprawnieni do odliczania podatku naliczonego VAT, związanego z wydatkami na remont i modernizację siedziby Urzędu (…) – zadanie pod nazwą: A – w proporcji wynikającej z zastosowania prewspółczynnika ustalonego zgodnie z Rozporządzeniem oraz z zastosowania proporcji wynikającej z art. 90 ustawy oraz

·       byli Państwo uprawnieni do odliczania podatku naliczonego VAT, związanego z wydatkami na remont i modernizację siedziby Urzędu (…) – zadanie pod nazwą: B – w proporcji wynikającej z zastosowania prewspółczynnika ustalonego zgodnie z Rozporządzeniem oraz z zastosowania proporcji wynikającej z art. 90 ustawy.

Tym samym Państwa stanowisko w zakresie pytania oznaczonego we wniosku nr 1 i 2 należało uznać za prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej:

Składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.

Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku zdarzeniem przyszłym. Państwo ponoszą ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym jego przedstawieniem. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisie zdarzenia przyszłego. W przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·     Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

·     Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·     Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·       w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·       w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.

Źródło: system EUREKA Ministerstwa Finansów (Krajowa Informacja Skarbowa) ↗. Dokument urzędowy — nie stanowi przedmiotu prawa autorskiego (art. 4 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych).

Interpretacja indywidualna chroni wyłącznie wnioskodawcę, któremu została wydana, i tylko w zakresie, w jakim stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe odpowiada opisowi z wniosku. Dla innych podatników ma charakter informacyjny.

Interpretacja a sytuacja podatnika

Stanowisko organu przedstawione w interpretacji dotyczy stanu faktycznego opisanego we wniosku. Ocena, czy odnosi się ono do sytuacji innego podatnika, wymaga analizy jego dokumentów — w ramach obsługi księgowej zajmuje się tym biuro.