0111-KDIB2-3.4015.384.2026.1.ASZ

Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od spadków i darowizn jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

24 września 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od spadków i darowizn w zakresie złożenia zgłoszenia SD-Z2 w związku z nabyciem spadku po matce. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Matka i ojciec Wnioskodawczyni byli małżeństwem, jednak kilka lat przed śmiercią matki ich małżeństwo zostało rozwiązane przez rozwód. Po rozwodzie pozostał niepodzielony majątek wspólny byłych małżonków. W związku z tym przed sądem prowadzone było postępowanie o podział majątku wspólnego byłych małżonków oraz rozliczenie związanych z nim nakładów i roszczeń. W skład majątku objętego postępowaniem wchodziło między innymi mieszkanie o wartości (…) zł. Matka Wnioskodawczyni zmarła w trakcie postępowania, przed jego zakończeniem. Spadek po matce nabyli jej syn i córka, po 1/2 części, na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia. Po śmierci matki syn i córka wstąpili w jej miejsce do prowadzonego postępowania sądowego jako jej następcy prawni. Postępowanie zostało następnie zakończone ugodą sądową. Zgodnie z ugodą: mieszkanie o wartości (…) zł zostało przyznane na wyłączną własność syna; ojciec zobowiązał się zapłacić córce kwotę (…) zł; syn zobowiązał się zapłacić córce kwotę (…) zł. Kwota (…) zł nie była ceną sprzedaży udziału w mieszkaniu pomiędzy rodzeństwem. Była elementem całościowego rozliczenia podziału majątku wspólnego byłych małżonków oraz rozliczenia nakładów. Wartość praw i roszczeń, które w wyniku zakończenia postępowania przypadłyby matce, odpowiadała wartości (…) zł,  tj. (…) zł z tytułu mieszkania oraz (…) zł z tytułu rozliczenia pieniężnego. Po śmierci matki prawa majątkowe związane z prowadzonym postępowaniem przeszły na jej syna i córkę po 1/2 części. W wyniku późniejszej ugody ekonomiczna wartość praw przypadających córce wyniosła  (…) zł, tj. (…) zł otrzymane od ojca oraz (…) zł otrzymane od brata. Ekonomiczna wartość praw przypadających synowi również wyniosła (…) zł, tj. mieszkanie o wartości (…) zł pomniejszone o (…) zł zapłacone siostrze.

Pytanie

Czy dla celów podatku od spadków i darowizn córka powinna uznać, że w drodze dziedziczenia po matce nabyła prawo majątkowe związane z roszczeniem o podział majątku wspólnego byłych małżonków, którego wartość, ustalona w związku z późniejszą ugodą sądową, wynosi (…) zł,  i taką wartość wykazać w zgłoszeniu SD-Z2?

Pani stanowisko w sprawie

Pani zdaniem, przedmiotem dziedziczenia po matce nie był konkretny składnik majątku, lecz prawa majątkowe i roszczenia związane z prowadzonym w chwili śmierci postępowaniem o podział majątku wspólnego byłych małżonków. W chwili śmierci matki postępowanie nie było zakończone. Syn i córka jako spadkobiercy wstąpili w prawa matki i kontynuowali postępowanie. Późniejsza ugoda sądowa określiła sposób realizacji praw majątkowych odziedziczonych po matce. Łączna wartość praw przypadających matce w wyniku podziału wynosiła (…) zł, tj. (…) zł z tytułu mieszkania oraz (…) zł z tytułu rozliczenia pieniężnego. Pani nabyła 1/2 tych praw, co odpowiada wartości  (…) zł. Uważa Pani zatem, że na potrzeby zgłoszenia SD-Z2 powinna Pani wykazać nabyte w drodze dziedziczenia prawo majątkowe związane z roszczeniem o podział majątku wspólnego byłych małżonków o wartości (…) zł. Podstawę stanowiska stanowi w szczególności art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na spadkobierców. Jest Pani córką spadkodawczyni, a zatem należy do kręgu osób wskazanych w art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Wnosi Pani o potwierdzenie prawidłowości powyższego stanowiska.

Wskazała Pani na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej dotyczącą sytuacji, w której spadkodawczyni zmarła w trakcie postępowania o podział majątku wspólnego byłych małżonków, a jej spadkobierca kontynuował postępowanie. W interpretacji o znaku  (…) organ odnosił się do dziedziczenia praw związanych z roszczeniem o podział majątku wspólnego. Wskazała Pani tę interpretację jako argument przemawiający za uznaniem, że przedmiotem dziedziczenia były prawa majątkowe związane z roszczeniem o podział majątku, a nie konkretny składnik majątku przyznany dopiero w późniejszej ugodzie.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn  (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 478 ze zm.):

Spadek jest instytucją regulowaną przepisami zawartymi w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795).

W myśl art. 922 § 1 tej ustawy:

Zgodnie z art. 924 ww. ustawy:

Natomiast stosownie do przepisu art. 925 tej ustawy:

Z powołanych wyżej przepisów wynika, że spadkobiercy w zasadzie wchodzą w sytuację prawną, w jakiej pozostawał spadkodawca. Oznacza to, że w skład spadku wchodzi ogół praw i obowiązków należących do zmarłego w chwili jego śmierci, które ze swej istoty mogą przejść na jego następców prawnych. Innymi słowy spadkobierca nabywa spadek w stanie istniejącym w chwili jego  otwarcia (a zatem w chwili śmierci spadkodawcy). Masę spadkową stanowi zatem majątek, który spadkodawca posiadał w chwili śmierci.

Art. 1025 § 1 Kodeksu cywilnego stanowi, że:

Prawomocne postanowienie sądu jak i akt poświadczenia dziedziczenia mają natomiast charakter deklaratoryjny i stwierdzają jedynie nabycie spadku przez spadkobiercę.

Zgodnie z art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn:

Jak stanowi art. 6 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 4 tej ustawy:

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ww. ustawy:

Na podstawie art. 8 ust. 1 ww. ustawy:

Z art. 9 ust. 1 pkt 1 tej ustawy wynika, że:

W myśl art. 14 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 1 omawianej ustawy:

Niezależnie od powyższego, ustawa o podatku od spadków i darowizn przewiduje także zwolnienie dla najbliższej rodziny, które określone jest w art. 4a tej ustawy. Stosownie do ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 tego przepisu:

W myśl art. 4a ust. 1a ustawy o podatku od spadków i darowizn:

Zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy i praw majątkowych powinno być dokonane na formularzu  SD-Z2 określonym przez Ministra Finansów w rozporządzeniu z dnia 20 listopada 2015 r. w sprawie wzoru zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych (Dz. U. poz. 2060).

Z wniosku wynika, że Pani matka i ojciec byli małżeństwem, jednak kilka lat przed śmiercią matki ich małżeństwo zostało rozwiązane przez rozwód. Po rozwodzie pozostał niepodzielony majątek wspólny byłych małżonków. W związku z tym przed sądem prowadzone było postępowanie o podział majątku wspólnego byłych małżonków oraz rozliczenie związanych z nim nakładów i roszczeń. W skład majątku objętego postępowaniem wchodziło między innymi mieszkanie o wartości (…) zł. Pani Matka zmarła w trakcie postępowania, przed jego zakończeniem. Spadek po matce nabyli jej syn oraz Pani, po 1/2 części, na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia. Po śmierci matki syn i Pani wstąpili w jej miejsce do prowadzonego postępowania sądowego jako jej następcy prawni. Postępowanie zostało następnie zakończone ugodą sądową. Zgodnie z ugodą: mieszkanie o wartości (…) zł zostało przyznane na wyłączną własność Pani brata; ojciec zobowiązał się zapłacić Pani kwotę (…) zł; Pani brat zobowiązał się zapłacić Pani kwotę (…) zł. Kwota (…) zł nie była ceną sprzedaży udziału w mieszkaniu pomiędzy rodzeństwem. Była elementem całościowego rozliczenia podziału majątku wspólnego byłych małżonków oraz rozliczenia nakładów. Wartość praw i roszczeń, które w wyniku zakończenia postępowania przypadłyby matce, odpowiadała wartości (…) zł, tj. (…) zł z tytułu mieszkania oraz (…) zł z tytułu rozliczenia pieniężnego.

Pani zdaniem, przedmiotem dziedziczenia po matce nie był konkretny składnik majątku, lecz prawa majątkowe i roszczenia związane z prowadzonym w chwili śmierci postępowaniem o podział majątku wspólnego byłych małżonków.

Z takim stanowiskiem nie mogę się zgodzić.

Stosunki między małżonkami zostały uregulowane w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 236).

Zgodnie z art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

Z kolei art. 35 ww. Kodeksu stanowi, że:

Wspólność małżeńska została ukształtowana jako wspólność łączna. Charakteryzuje się ona tym, że w czasie jej trwania małżonkowie nie mają określonych udziałów w majątku wspólnym,  nie mogą więc rozporządzać udziałami, a także nie mogą żądać podziału majątku objętego wspólnością ustawową. Obojgu małżonkom przysługuje pełne prawo do całości majątku wspólnego.

Zgodnie z art. 43 § 1 i 2 ww. Kodeksu:

Natomiast do majątku osobistego każdego z małżonków należą składniki majątkowe (prawa  i przedmioty) wymienione w art. 33 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Opisany ustrój majątkowy trwa do ustania lub unieważnienia małżeństwa albo orzeczenia separacji, chyba, że w czasie trwania związku małżeńskiego (art. 51, art. 52 i art. 53 ww. ustawy):

·         małżonkowie zawarli małżeńską umowę majątkową,

·         z ważnych powodów sąd orzekł zniesienie wspólności,

·         wspólność ustała z mocy prawa na skutek ubezwłasnowolnienia lub ogłoszenia upadłości jednego z małżonków.

Ustanie wspólności ustawowej kreuje prawo małżonków do majątku wspólnego na zasadzie współwłasności w częściach ułamkowych, które z reguły jest stanem przejściowym i prowadzi do podziału tego majątku.

Zgodnie z art. 1037 ustawy Kodeks cywilny w związku z art. 46 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego podział majątku wspólnego może nastąpić bądź na mocy umowy między małżonkami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek z małżonków.

W myśl bowiem art. 46 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

W następstwie ustania ustawowej wspólności majątkowej następuje podział majątku małżeńskiego objętego dotychczas ww. wspólnością.

Zgodnie z art. 50¹ Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

Co do zasady przyjmuje się, że udziały małżonków mają równą wartość. Jeśli po ustaniu małżeństwa nie dokonano podziału majątku wspólnego własnością żyjącego małżonka staje się połowa majątku, a druga podlega zasadom dziedziczenia. W przypadku dziedziczenia oznacza to, że po śmieci jednego z małżonków dziedziczeniu podlega połowa majątku wspólnego − pozostała jest we własności drugiego małżonka.

Z powołanego powyżej art. 922 Kodeksu cywilnego wynika, że spadkobiercy w zasadzie wchodzą  w sytuację prawną, w jakiej pozostawał spadkodawca. Oznacza to, że w skład spadku wchodzą prawa i obowiązki, ale także uzasadnione prawnie nadzieje na nabycie prawa – istniejące w dacie nabycia spadku. Prawa majątkowe są składnikiem masy spadkowej dającym nabywcy w drodze dziedziczenia legitymację prawną do występowania z wnioskiem o ich dochodzenie.

Spadkobiercy nabywają ułamkowy udział w konkretnych prawach majątkowych, które przysługiwały zmarłemu w dotychczasowym majątku wspólnym (np. udział wynoszący 1/2 w prawie własności mieszkania, samochodu czy środków na koncie). Samo „roszczenie o podział majątku wspólnego” to uprawnienie spadkobierców do zniesienia tej współwłasności. Spadkobiercy stają się po prostu nowymi współwłaścicielami tych rzeczy i praw (obok żyjącego byłego małżonka) i to z tytułu przysługującego im prawa własności (udziału w nim) wywodzi się ich legitymacja do żądania podziału.

Mając na uwadze powołane powyżej przepisy należy uznać, że z chwilą śmierci Pani matki nabyła Pani udział w prawach własności (rzeczy i praw) konkretnych składników majątkowych wchodzących w skład spadku, w tym ewentualnych roszczeniach związanych z podziałem majątku wspólnego. Jak bowiem wynika z powołanych powyżej przepisów spadkobiercy nabywają ułamkowy udział  w konkretnych składnikach majątkowych (rzeczach i prawach majątkowych), które przysługiwały zmarłemu w dotychczasowym majątku wspólnym byłych małżonków. Tym samym nie można uznać, że w drodze dziedziczenia po matce nabyła Pani prawo majątkowe związane z roszczeniem o podział majątku wspólnego byłych małżonków, a nie konkretny składnik majątkowy. Jak wynika  z przywołanych przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w razie ustania wspólności majątkowej a tak jest w przypadku rozwodu, udziały małżonków są równe. Zatem do masy spadkowej po Pani matce weszła 1/2 każdego składnika majątku wspólnego byłych małżonków. To takim majątkiem na dzień śmierci Pani matka dysponowała. Do masy spadkowej weszły też ewentualne roszczenia o przyznanie – w wyniku podziału sądowego – majątku o wyższym udziale niż ustawowo przysługujący.

Natomiast, odnosząc się do kwestii wykazania kwoty (…) zł w zgłoszeniu SD-Z2, wskazuję, że zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej upoważniony jest do wydania, w indywidualnej sprawie wnioskodawcy, wyłącznie interpretacji przepisów prawa podatkowego (interpretacji indywidualnej). Treścią tej interpretacji jest wyłącznie ocena Pani stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny, dokonana poprzez wyjaśnienie treści przepisów i wskazanie uprawnień lub obowiązków z nich wynikających w przedstawionym przez Panią zdarzeniu przyszłym.

Przy czym Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej, z braku stosownych uprawnień, nie dokonuje – na wniosek podatnika – określenia kwotowego wartości jaka powinna się znaleźć w zgłoszeniu SD-Z2. W interpretacji nie można więc wskazać jaką kwotę powinna Pani wykazać w zgłoszeniu SD-Z2.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Odnosząc się do przywołanej przez Panią interpretacji indywidualnej wskazać należy, że została ona wydana w indywidualnej sprawie i nie ma zastosowania ani konsekwencji wiążących w odniesieniu do żadnego innego stanu faktycznego czy też zdarzenia przyszłego. Natomiast organ, mimo że  w ocenie indywidualnych spraw podatników posiłkuje się wydanymi rozstrzygnięciami, to nie ma możliwości zastosowania ich wprost, ponieważ nie stanowią materialnego prawa podatkowego.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·     Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy  z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·     Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·       Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·       w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·       w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.