Przejdź do treści

0111-KDIB2-3.4014.351.2026.1.JS

W wyniku nieodpłatnych dwóch działów spadku Wnioskodawca nie nabył udziałów w nieruchomości ponad udział, który przysługiwał mu w drodze spadku po ojcu i po babce, a zsumowany udział nabyty w spadku nie przekracza 50 % zatem została spełniona przesłanka z art. 9 pkt 17.

Sygnatura
0111-KDIB2-3.4014.351.2026.1.JS
Data wydania
Organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Status
Aktualna

Interpretacja indywidualna

– stanowisko prawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od czynności cywilnoprawnych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

13 lipca 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych nabycia lokalu mieszkalnego. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Pan (…) (dalej: „Wnioskodawca”), będący polskim rezydentem podatkowym, w wyniku dziedziczenia ustawowego w 2007 r. odziedziczył po ojcu 1/4 z 33/100 udziału w nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym położonej w (...) (dalej: „Nieruchomość Spadkowa”). Następnie w 2018 r. po śmierci babki, również w wyniku dziedziczenia ustawowego, odziedziczył po niej 1/3 z 34/100 udziału w Nieruchomości.

W wyniku spadkobrania współwłaścicielami Nieruchomości po śmierci ojca oraz babki Wnioskodawcy stał się on, jego rodzeństwo oraz jego matka.

Rodzina dokonała nieodpłatnego działu spadku po ojcu, w wyniku którego Wnioskodawca nabył 2/100 udziału w Nieruchomości, a następnie rodzeństwo dokonało nieodpłatnego działu spadku po babce, w wyniku którego Wnioskodawca nabył 34/300 udziału w Nieruchomości. Tym samym w wyniku dwóch działów spadków Wnioskodawca stał się właścicielem 40/300 udziału w Nieruchomości.

Następnie rodzina, w tym Wnioskodawca, dokonali sprzedaży Nieruchomości.

W (…) 2026 r. Wnioskodawca zakupił stanowiący odrębną nieruchomość lokal mieszkalny (dalej: „Lokal Mieszkalny”). W dniu zakupu Lokalu Mieszkalnego i przed tym dniem Wnioskodawcy nie przysługiwało prawo własności lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, prawo własności budynku mieszkalnego jednorodzinnego ani spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu dotyczące lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego – innych niż Nieruchomość Spadkowa.

Udział Wnioskodawcy w Nieruchomości Spadkowej nie przekroczył przy tym 50% jej własności, a sposób nabycia tego udziału był wyłącznie wynikiem spadkobrania. Niemniej, notariusz sporządzający akt notarialny umowy sprzedaży Lokalu Mieszkalnego pobrał od Wnioskodawcy podatek od czynności cywilnoprawnych od umowy sprzedaży na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, wyjaśniając, że ma wątpliwości, co do możliwości skorzystania przez Wnioskodawcę ze zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 9 pkt 17 ww. ustawy.

Pytanie

Czy w związku z zakupem Lokalu Mieszkalnego przysługiwało Panu zwolnienie z podatku od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 9 pkt 17 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych; tym samym, czy podatek od czynności cywilnoprawnych pobrany od Pana od umowy sprzedaży Lokalu Mieszkalnego należy uznać za nadpłatę w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 2 ustawy - Ordynacja podatkowa podlegającą zwrotowi na Pana wniosek złożony w trybie art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej?

Pana stanowisko w sprawie

Pana zdaniem, w związku z zakupem Lokalu Mieszkalnego przysługiwało Panu zwolnienie z podatku od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 9 pkt 17 ustawy z o podatku od czynności cywilnoprawnych; tym samym podatek od czynności cywilnoprawnych pobrany od Pana od umowy sprzedaży Lokalu Mieszkalnego należy uznać za nadpłatę w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej podlegającą zwrotowi na Pana wniosek złożony w trybie art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej.

1.    Podstawy prawne opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych umowy sprzedaży nieruchomości.

Przepis art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych zawiera zamknięty katalog czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) ww. ustawy:

Podatkowi podlegają: umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych.

W myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:

Obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem ust. 2, powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej.

Na podstawie art. 4 pkt 1 ww. ustawy:

Obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem ust. 5, ciąży przy umowie sprzedaży – na kupującym.

Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy podstawę opodatkowania przy umowie sprzedaży stanowi wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego, ustalana zgodnie z art. 6 ust. 2 ww. ustawy.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) ww. ustawy stawka podatku od umowy sprzedaży nieruchomości wynosi 2%.

2.    Zwolnienie z podatku od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 9 pkt 17 ww. ustawy.

W ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych przewidziano sytuacje, w których czynność mieszcząca się w zakresie przedmiotowym ustawy jest zwolniona z opodatkowania.

W myśl art. 9 pkt 17 ww. ustawy:

Zwalnia się od podatku sprzedaż, której przedmiotem jest prawo własności lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, prawo własności budynku mieszkalnego jednorodzinnego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu dotyczące lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego, jeżeli kupującym jest osoba fizyczna lub osoby fizyczne, którym w dniu sprzedaży i przed tym dniem nie przysługiwało żadne z tych praw ani udział w tych prawach, chyba że udział ten nie przekracza lub nie przekraczał 50% i został nabyty w drodze dziedziczenia.

Powołany przepis zwalnia zatem z podatku od czynności cywilnoprawnych sprzedaż:

-        prawa własności lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość,

-        prawa własności budynku mieszkalnego jednorodzinnego,

-        spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu dotyczącego lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego,

jeżeli kupującym jest osoba fizyczna (lub osoby fizyczne), której w dniu sprzedaży i przed tym dniem nie przysługiwało żadne z powyższych praw ani udział w tych prawach. Wyjątek dotyczy udziału nabytego w drodze dziedziczenia – taki udział nie stoi na przeszkodzie skorzystaniu ze zwolnienia, pod warunkiem, że nie przekraczał i nie przekracza 50%.

3.    Stan faktyczny – nabycie i zbycie udziału w Nieruchomości Spadkowej

W wyniku dziedziczenia ustawowego po ojcu (2007 r.) nabył Pan udział 1/4 × 33/100 = 33/400 w Nieruchomości. Następnie w drodze dziedziczenia ustawowego po babce (2018 r.) nabył Pan udział 1/3 × 34/100 = 34/300 w tej samej Nieruchomości.

W wyniku spadkobrania współwłaścicielami Nieruchomości stali się: Pan, jego rodzeństwo oraz matka.

Następnie:

-    rodzina dokonała nieodpłatnego działu spadku po ojcu, w wyniku którego nabył Pan 2/100 udziału w Nieruchomości (tj. 8/400 – mniej niż przysługujące mu z tytułu dziedziczenia 33/400);

-    rodzeństwo dokonało nieodpłatnego działu spadku po babce, w wyniku którego nabył Pan 34/300 udziału w Nieruchomości (tj. dokładnie tyle, ile przysługiwało Panu z tytułu dziedziczenia).

Łączny Pana udział w Nieruchomości po obu działach wyniósł:

2/100 + 34/300 = 6/300 + 34/300 = 40/300 ≈ 13,3%

Udział ten jest zatem wyraźnie niższy niż 50% własności Nieruchomości Spadkowej wymaganego przepisem art. 9 pkt 17 ww. ustawy jako górna granica udziału dopuszczalnego przy korzystaniu ze zwolnienia.

Cała rodzina, w tym Pan, dokonała następnie sprzedaży Nieruchomości.

W (…) 2026 r. zakupił Pan prawo własności Lokalu Mieszkalnego. W dniu zakupu Lokalu Mieszkalnego i przed tym dniem nie przysługiwało Panu prawo własności lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, prawo własności budynku mieszkalnego jednorodzinnego ani spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu dotyczące lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego – innych niż Nieruchomość Spadkowa.

4.    Charakter prawny działu spadku a warunek nabycia „w drodze dziedziczenia”.

Notariusz sporządzający akt notarialny umowy sprzedaży Lokalu Mieszkalnego odmówił zastosowania zwolnienia z art. 9 pkt 17 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych i pobrał podatek w wysokości 2%, podnosząc wątpliwości co do spełnienia przez Pana warunków zwolnienia. Wątpliwości te mogły wynikać z faktu, że był Pan współwłaścicielem Nieruchomości Spadkowej nie tylko bezpośrednio z tytułu dziedziczenia, ale również po dokonaniu nieodpłatnych działów spadku.

Stoi Pan na stanowisku, że wątpliwości te są nieuzasadnione, z następujących powodów.

Dział spadku jest instytucją uregulowaną w Kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 1037 § 1 Kodeksu cywilnego dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu.

Jak wskazuje się w doktrynie, dział spadku nie stanowi odrębnego tytułu nabycia własności – jego funkcją jest jedynie skonkretyzowanie i przyporządkowanie poszczególnym spadkobiercom składników majątkowych nabytych uprzednio w drodze dziedziczenia, co prowadzi do ustania wspólności majątku spadkowego (zob. P. Zdanikowski [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom VI. Spadki (art. 922–1087), red. M. Fras, M. Habdas, Warszawa 2019, art. 1037). W konsekwencji nabycie składników majątkowych w wyniku nieodpłatnego działu spadku, w zakresie nieprzekraczającym udziału spadkowego danego spadkobiercy, należy traktować jako nabycie w drodze spadku – bez kreowania nowego, odrębnego tytułu prawnego.

Wskazał Pan na interpretacje indywidualne, które – Pana zdaniem – potwierdzają Pana stanowisko.

Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy:

-        w wyniku działu spadku po ojcu otrzymał Pan udział 2/100 (= 8/400) w Nieruchomości, podczas gdy z tytułu dziedziczenia przysługiwał mu udział 33/400 – udział po dziale jest niższy od udziału spadkowego, a zatem nie doszło do nowego nabycia;

-        w wyniku działu spadku po babce otrzymał Pan udział 34/300 w Nieruchomości, odpowiadający dokładnie jego udziałowi z tytułu dziedziczenia – brak nowego nabycia.

Skoro zatem w wyniku żadnego z działów spadku nie nabył Pan udziału w Nieruchomości przekraczającego ten, który pierwotnie przysługiwał Panu z tytułu dziedziczenia, nie doszło do nabycia udziału w Nieruchomości w trybie innym niż dziedziczenie. Całość Pana udziału w Nieruchomości Spadkowej – wynoszącego łącznie 40/300 (≈ 13,3%) – należy kwalifikować jako nabyty „w drodze dziedziczenia” w rozumieniu art. 9 pkt 17 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

5.    Spełnienie warunków zwolnienia z art. 9 pkt 17 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

W świetle powyższego spełnia Pan wszystkie warunki zwolnienia z art. 9 pkt 17 ww. ustawy:

-        przedmiotem sprzedaży jest prawo własności lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość (Lokal Mieszkalny);

-        kupującym jest osoba fizyczna (Pan);

-        w dniu sprzedaży i przed tym dniem nie przysługiwały Panu prawa wymienione w art. 9 pkt 17 ww. ustawy ani udział w tych prawach – za wyjątkiem udziału w Nieruchomości Spadkowej;

-        udział Pana w Nieruchomości Spadkowej wynosił 40/300 ≈ 13,3%, a zatem nie przekraczał 50%;

-        udział ten został nabyty wyłącznie w drodze dziedziczenia (działy spadku nie kreowały nowych tytułów nabycia, gdyż w żadnym przypadku wartość udziału przyznanego Panu nie przekroczyła wartości udziału przysługującego mu z tytułu dziedziczenia).

Wszelkie warunki zwolnienia zostały zatem spełnione łącznie. Pobranie przez notariusza podatku od czynności cywilnoprawnych od umowy sprzedaży Lokalu Mieszkalnego nastąpiło więc bez podstawy prawnej.

6.    Kwalifikacja pobranego podatku jako nadpłaty i tryb jej odzyskania.

Notariusz sporządzający akt notarialny umowy sprzedaży Lokalu Mieszkalnego działał jako płatnik podatku od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 10 ust. 2 ww. ustawy, który stanowi, że notariusze są płatnikami podatku od czynności cywilnoprawnych dokonywanych w formie aktu notarialnego.

Skoro zwolnienie z art. 9 pkt 17 ww. ustawy miało zastosowanie do przedmiotowej czynności, a pomimo to notariusz pobrał podatek, podatek ten stanowi nadpłatę w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym za nadpłatę uważa się kwotę podatku pobraną przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej.

Wniosek o stwierdzenie nadpłaty składa podatnik stosownie do art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej – w tym przypadku wniosek taki powinien Pan złożyć jako podatnik podatku od czynności cywilnoprawnych. Wniosek kieruje się do naczelnika urzędu skarbowego właściwego miejscowo dla Pana. Termin na złożenie wniosku wynosi, co do zasady, 5 lat od daty zapłaty podatku (art. 79 § 2 w zw. z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej).

7.    Podsumowanie.

Mając na uwadze powyższe, stoi Pan na stanowisku, że:

-    w związku z zakupem Lokalu Mieszkalnego przysługiwało mu zwolnienie z podatku od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 9 pkt 17 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych – bowiem jego łączny udział w Nieruchomości Spadkowej nie przekraczał 50% i został nabyty wyłącznie w drodze dziedziczenia (działy spadku w granicach udziału spadkowego nie kreują nowego, odrębnego tytułu nabycia);

-    podatek od czynności cywilnoprawnych pobrany przez notariusza od umowy sprzedaży Lokalu Mieszkalnego stanowi nadpłatę w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, podlegającą zwrotowi na Pana wniosek złożony w trybie art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 191):

Podatkowi podlegają umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych.

W myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:

Obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem ust. 2, powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej.

Na podstawie art. 4 pkt 1 ww. ustawy:

Obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem ust. 5, ciąży przy umowie sprzedaży – na kupującym.

W myśl art. 5 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych:

Obowiązek zapłaty podatku ciąży na podatnikach tego podatku.

Stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:

Podstawę opodatkowania przy umowie sprzedaży stanowi – wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego.

Zgodnie natomiast z art. 6 ust. 2 ww. ustawy:

Wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnych określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia dokonania tej czynności, bez odliczania długów i ciężarów.

Natomiast w myśl art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych:

Stawki podatku wynoszą od umowy sprzedaży nieruchomości, rzeczy ruchomych, prawa użytkowania wieczystego, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego oraz prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym – 2%.

Umowa sprzedaży rzeczy i praw majątkowych podlega generalnie opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, a obowiązek uiszczenia podatku ciąży na kupującym (kupujących). W ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych przewidziano jednak sytuacje, w których czynność mieszcząca się w zakresie przedmiotowym ustawy jest zwolniona z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Zgodnie z treścią art. 9 pkt 17 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych:

Zwalnia się od podatku sprzedaż, której przedmiotem jest prawo własności lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, prawo własności budynku mieszkalnego jednorodzinnego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu dotyczące lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego, jeżeli kupującym jest osoba fizyczna lub osoby fizyczne, którym w dniu sprzedaży i przed tym dniem nie przysługiwało żadne z tych praw ani udział w tych prawach, chyba że udział ten nie przekracza lub nie przekraczał 50% i został nabyty w drodze dziedziczenia.

Z treści przepisu art. 9 pkt 17 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych wynika, że zwolnieniem tym objęte jest nabycie przez osoby fizyczne m.in. prawa własności lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość pod warunkiem, że kupującemu w dniu sprzedaży i przed tym dniem nie przysługiwało żadne z praw określonych w tym przepisie ani udział w tych prawach, chyba że udział ten nie przekracza lub nie przekraczał 50 % i został nabyty w drodze dziedziczenia.

Stosownie do treści art. 10 ust. 2 i 3 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych:

Notariusze są płatnikami podatku od czynności cywilnoprawnych dokonywanych w formie aktu notarialnego.

Płatnicy obowiązani są uzależnić dokonanie czynności cywilnoprawnej od uprzedniego zapłacenia podatku.

Jeżeli umowa sprzedaży zostaje sporządzona w formie aktu notarialnego, na notariuszu ciążą obowiązki płatnika podatku od czynności cywilnoprawnych.

Opis sprawy wskazuje, że w wyniku dziedziczenia ustawowego w 2007 r. odziedziczył Pan po ojcu 1/4 z 33/100 udziału w nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym. Następnie w 2018 r. po śmierci babki, również w wyniku dziedziczenia ustawowego, odziedziczył Pan po niej 1/3 z 34/100 udziału w Nieruchomości. W wyniku spadkobrania współwłaścicielami Nieruchomości po śmierci ojca oraz Pana babki stał się Pan, Pana rodzeństwo oraz Pana matka. Rodzina dokonała nieodpłatnego działu spadku po ojcu, w wyniku którego nabył Pan 2/100 udziału w Nieruchomości, a następnie rodzeństwo dokonało nieodpłatnego działu spadku po babce, w wyniku którego nabył Pan 34/300 udziału w Nieruchomości. Tym samym w wyniku dwóch działów spadków stał się Pan właścicielem 40/300 udziału w Nieruchomości. Następnie rodzina, w tym Pan, dokonali sprzedaży Nieruchomości. W (…) 2026 r. zakupił Pan stanowiący odrębną nieruchomość lokal mieszkalny. W dniu zakupu Lokalu Mieszkalnego i przed tym dniem nie przysługiwało Panu prawo własności lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, prawo własności budynku mieszkalnego jednorodzinnego ani spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu dotyczące lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego – innych niż Nieruchomość Spadkowa. Pana udział w Nieruchomości Spadkowej nie przekroczył przy tym 50% jej własności, a sposób nabycia tego udziału był wyłącznie wynikiem spadkobrania. Niemniej, notariusz sporządzający akt notarialny umowy sprzedaży Lokalu Mieszkalnego pobrał od Pana podatek od czynności cywilnoprawnych.

Ma Pan wątpliwości czy przysługuje Panu zwolnienie z podatku od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 9 pkt 17 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, a tym samym czy pobrany podatek stanowi nadpłatę.

Mając na uwadze powołane powyżej przepisy należy zauważyć, że zwolnieniem od podatku od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 9 pkt 17 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych objęta jest umowa sprzedaży, której przedmiotem jest m.in. prawo własności lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość.

Aby skorzystać ze zwolnienia zawartego w art. 9 pkt 17 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych kupujący musi spełniać warunek nieposiadania wcześniej nieruchomości mieszkaniowych czy też spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego/domu jednorodzinnego lub udziału w nich lub w ww. prawach, chyba że udział ten nie przekracza lub nie przekraczał 50% i został nabyty w drodze dziedziczenia.

Z treści wniosku wynika, że nabył Pan w spadku udziały w nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym po dwóch spadkodawcach. Następnie dokonano działów tych spadków.

Dziedziczenie (spadek) jest instytucją uregulowaną w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795). Zgodnie z art. 922 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:

Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej.

Nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.

Stosownie natomiast do treści art. 924 i 925 ww. ustawy:

Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy.

Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku.

Dział spadku to także instytucja uregulowana w ww. Kodeksie cywilnym. Zgodnie z treścią art. 1037 § 1 tej ustawy:

Dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców.

Z instytucją działu spadku mamy do czynienia w sytuacji, w której spadek przypada kilku spadkobiercom. W wyniku działu spadku prawa majątkowe objęte spadkiem przyznane poszczególnym spadkobiercom, przechodzą na nich, ustaje więc wspólność majątku spadkowego. Umowa o dział spadku lub prawomocne orzeczenie sądowe o dziale spadku stanowią tytuł własności rzeczy, które w dziale przypadły poszczególnym spadkobiercom. Na skutek działu spadku następuje konkretyzacja składników masy spadkowej przypadających poszczególnym spadkobiercom.

Jak więc wynika z powyższego, nabycie tytułem spadku i nabycie tytułem działu spadku to dwie odrębne instytucje nabycia.

Przy czym, co do zasady dział spadku jest formą nowego nabycia tylko wówczas, gdy – w wyniku tego działu – podatnik otrzymuje składniki majątkowe, których wartość po dokonanym podziale przekracza wartość udziału, jaki pierwotnie mu przysługiwał w wyniku spadkobrania.

Jak wynika z treści wniosku po ojcu odziedziczyl Pan 1/4 z 33/100 udziału w nieruchomości. Następnie w 2018 r. po śmierci babki, również w wyniku dziedziczenia ustawowego, odziedziczył po niej 1/3 z 34/100 udziału w nieruchomości. W wyniku spadkobrania współwłaścicielami Nieruchomości po śmierci ojca oraz babki stał się Pan, Pana rodzeństwo oraz Pana matka.

W analizowanej sprawie zsumowane udziały nabyte w drodze spadku nie przekraczały 50%, gdyż stanowiły odpowiednio:

·         po ojcu 1/4 z 33/100;

·         po babce 1/3 z 34/100.

Zatem nabycie wskazanych udziałów tytułem spadków, w Pana przypadku, spełnia przesłankę do omawianego zwolnienia, gdyż mieści się granicach udziału (50 %) wymienionego w tym przepisie.

Rodzina dokonała jednkaże nieodpłatnego działu spadku po ojcu, w wyniku którego nabył Pan 2/100 udziału w Nieruchomości. Następnie rodzeństwo dokonało nieodpłatnego działu spadku po babce, w wyniku którego nabył Pan 34/300 udziału w Nieruchomości.

Zatem, skoro dokonano dwóch działów spadku (a nabycie tytułem spadku i tytułem działu spadku, to dwa odrębne nabycia), to rozstrzygnięcia w sprawie wymaga także czy nabyte w drodze działów spadku udziały (każdy z nich osobno a nie łącznie – jak zsumował to Pan w uzasadnieniu swojego stanowiska) mieszą się w udziałach, które nabył Pan w spadku odpowiednio po ojcu i po babce.

Z opisu wynika, że:

·         w wyniku działu spadku po ojcu, nabył Pan 2/100 udziału – a zatem mniej niż udział przysługujący Panu ze spadku;

·         w wyniku działu spadku po babce nabył Pan 34/300 udziału w Nieruchomości (tj. dokładnie tyle, ile przysługiwało Panu z tytułu dziedziczenia).

Jak wynika z wniosku, każdy z tych udziałów nabytych w drodze działu spadku mieści się w udziale spadkowym.

Skoro zatem w wyniku nieodpłatnych dwóch działów spadku – odrębnie: w wyniku działu spadku po ojcu i działu spadku po babce – nie nabył Pan udziałów w nieruchomości ponad udział, który przysługiwał Panu w drodze spadku po ojcu i po babce, a zsumowany udział nabyty w spadku nie przekracza 50 % to należy uznać, że została spełniona przesłanka z art. 9 pkt 17 wskazująca na udział nabyty w drodze dziedziczenia który nie przekracza 50%.

Zatem należy zgodzić się z Panem, że w związku z zakupem lokalu mieszkalnego powinno przysługiwać Panu zwolnienie z podatku od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 9 pkt 17 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Podsumowując, Pana stanowisko należy uznać za prawidłowe jednak w części z nieco inną argumentacją.

Ma Pan także rację, że skoro w sprawie ma zastosowanie zwolnienie określone w art. 9 pkt 17 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, to przysługuje Panu prawo do wystąpienia do naczelnika urzędu skarbowego z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w trybie przepisów zawartych w Ordynacji podatkowej.

Zgodnie bowiem z treścią art. 72 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej:

Za nadpłatę uważa się kwotę podatku pobraną przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej.

W myśl natomiast art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej:

Jeżeli podatnik kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku, może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku.

Podkreślenia jednak wymaga, że potwierdzenie Pana stanowiska, zgodnie z którym pobrany przez notariusza podatek jest nadpłatą podlegającą zwrotowi, leży w kompetencji właściwego naczelnika urzędu skarbowego.

Dodatkowe informacje

Końcowo jedynie zwracam uwagę – w związku ze sformułowaniem zawartym w uzasadnieniu Pana stanowiska, odnoszącym się do zagadnień nie objętych pytaniem, a dotyczących właściwości miejscowej urzędu skarbowego oraz terminu do złożenia wniosku zwracam uwagę, że te zagadnienia są uregulowane – odpowiednio – w:

·         § 16 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 sierpnia 2005 r. w sprawie właściwości organów podatkowych (t. j. z 2026 r. poz. 152) w powiązaniu z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych;

·         art. 79 § 2 w powiązaniu z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej.

Wg tych uregulowań organem właściwym do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty jest naczelnik urzędu właściwy ze względu na miejsce położenia lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość. A prawo do złożenia wniosku wygasa z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1)    z zastosowaniem art. 119a;

2)    w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3)    z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·         Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).  

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·    w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·    w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.

 

Źródło: system EUREKA Ministerstwa Finansów (Krajowa Informacja Skarbowa) ↗. Dokument urzędowy — nie stanowi przedmiotu prawa autorskiego (art. 4 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych).

Interpretacja indywidualna chroni wyłącznie wnioskodawcę, któremu została wydana, i tylko w zakresie, w jakim stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe odpowiada opisowi z wniosku. Dla innych podatników ma charakter informacyjny.

Interpretacja a sytuacja podatnika

Stanowisko organu przedstawione w interpretacji dotyczy stanu faktycznego opisanego we wniosku. Ocena, czy odnosi się ono do sytuacji innego podatnika, wymaga analizy jego dokumentów — w ramach obsługi księgowej zajmuje się tym biuro.