0111-KDIB2-2.4015.181.2026.1.KK

Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od spadków i darowizn:

-     w części dotyczącej dziedziczenia po ojcu jest prawidłowe,

-     w części dotyczącej dziedziczenia po kuzynie ojca jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

9 sierpnia 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 8 sierpnia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych nabycia spadku po ojcu.

Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

(…) 2025 r. zmarł kuzyn Pani ojca. Zmarły nie pozostawił małżonki ani zstępnych (dzieci, wnuków). Matka zmarłego oraz matka Pani ojca były siostrami.

W związku z powyższym Pani ojciec znalazł się w kręgu spadkobierców ustawowych po zmarłym kuzynie i nabył z mocy prawa przysługujący mu udział w spadku z chwilą jego śmierci, co wiąże się z opodatkowaniem.

Przed wszczęciem i zakończeniem sądowego postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po kuzynie Pani ojciec zmarł (…) 2025 r. W chwili śmierci ojca nie zostało jeszcze wydane postanowienie sądu stwierdzające nabycie przez niego spadku po kuzynie.

Jest Pani spadkobiercą ustawowym po swoim ojcu. W prowadzonym postępowaniu spadkowym dotyczącym majątku po kuzynie ojca, z uwagi na śmierć Pani ojca, jego następcy prawni, w tym Pani, będą uczestniczyć w postępowaniu i ostatecznie nabędą prawa majątkowe wynikające z udziału spadkowego przysługującego wcześniej Pani ojcu po kuzynie.

W związku z powyższym powstała wątpliwość dotycząca prawidłowego rozliczenia podatku od spadków i darowizn, a w szczególności tego, czy dla celów podatkowych występują dwa odrębne nabycia spadku:

nabycie przez Pani ojca spadku po jego kuzynie, które nastąpiło z chwilą śmierci kuzyna w sierpniu 2025 r., mimo że przed śmiercią Pani ojca nie zostało wydane postanowienie sądu stwierdzające to nabycie,

następnie nabycie przez Panią, jako spadkobiercę Pani ojca, praw majątkowych wchodzących w skład spadku po ojcu, obejmujących również prawa do spadku nabytego wcześniej przez Pana ojca po jego kuzynie.

Pytania

Czy w przedstawionym zdarzeniu prawidłowe jest stanowisko, zgodnie z którym nabycie majątku powinno zostać rozliczone jako dwa następujące po sobie zdarzenia podatkowe, tj.:

- w pierwszej kolejności nabycie spadku przez Pani ojca po jego kuzynie, przy czym obowiązek podatkowy związany z tym nabyciem oraz obowiązek jego rozliczenia przechodzi na Panią jako następcę prawnego zmarłego ojca,

- a następnie nabycie przez Panią spadku po Pani ojcu, obejmującego również prawa majątkowe nabyte przez niego wcześniej w drodze dziedziczenia po kuzynie, przy czym nabycie przez Panią spadku po ojcu może korzystać ze zwolnienia przewidzianego dla najbliższej rodziny, pod warunkiem spełnienia ustawowych warunków, w szczególności dokonania zgłoszenia nabycia w wymaganym terminie?

Pani stanowisko w sprawie

Pani zdaniem, w przedstawionej sytuacji doszło do dwóch odrębnych nabyć spadku.

Pierwsze nabycie nastąpiło (…) 2025 r., w chwili śmierci kuzyna Pani ojca. Spadkobiercą był wówczas Pani ojciec. Okoliczność, że przed śmiercią ojca nie zostało przeprowadzone postępowanie sądowe i nie wydano postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, nie zmienia faktu, że nabycie spadku następuje z mocy prawa z chwilą śmierci spadkodawcy, natomiast późniejsze orzeczenie sądu jedynie potwierdza istniejące już prawo do spadku, co powoduje konieczność zapłacenia przez Panią podatku w imieniu ojca.

Drugie nabycie nastąpiło w związku ze śmiercią Pani ojca (…) 2025 r. Jako spadkobierca ustawowy po ojcu nabywa Pani jego majątek, w skład którego wchodzą również prawa majątkowe wynikające z wcześniejszego nabycia przez niego spadku po kuzynie.

W konsekwencji uważa Pani, że zobowiązanie związane z podatkiem od spadków i darowizn należnym z tytułu nabycia spadku przez Pani ojca po jego kuzynie powinno zostać rozliczone zgodnie z zasadami dotyczącymi następstwa prawnego spadkobierców podatnika.

Jednocześnie nabycie przez Panią majątku po Pani ojcu stanowi odrębne nabycie w drodze dziedziczenia po osobie należącej do najbliższej rodziny.

W Pani ocenie nabycie to może korzystać ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn przewidzianego dla nabycia majątku po rodzicu, pod warunkiem spełnienia przewidzianych prawem wymogów, w tym dokonania właściwego zgłoszenia w ustawowym terminie.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 478 ze zm.):

Spadek jest instytucją regulowaną przepisami zawartymi w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 795).

W myśl art. 922 § 1 tej ustawy:

Zgodnie z art. 924 ww. ustawy:

Natomiast stosownie do przepisu art. 925 tej ustawy:

Wobec tego nabycie spadku ma miejsce z chwilą śmierci spadkodawcy.

Stosownie do treści art. 1025 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego:

Tym samym, prawomocne postanowienie sądu lub akt poświadczenia dziedziczenia mają charakter deklaratoryjny i stwierdzają jedynie nabycie spadku przez spadkobiercę. Wobec tego nabycie spadku ma miejsce z chwilą śmierci spadkodawcy.

Z powołanych wyżej przepisów wynika, iż spadkobiercy w zasadzie wchodzą w sytuację prawną, w jakiej pozostawał spadkodawca. Oznacza to, że w skład spadku wchodzą prawa i obowiązki, ale także uzasadnione prawnie nadzieje na nabycie prawa – istniejące w dacie nabycia spadku. Prawa majątkowe są składnikiem masy spadkowej dającym nabywcy w drodze dziedziczenia legitymację prawną do występowania z wnioskiem o ich dochodzenie.

Zgodnie z art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn:

W myśl art. 6 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:

Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 4 tej ustawy:

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ww. ustawy:

Zgodnie z art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn:

Zgodnie z art. 14 ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn:

Niezależnie od powyższego, w myśl art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn:

Stosownie do art. 4a ust. 1a ww. ustawy:

Stosownie do art. 4a ust. 3 cyt. ustawy:

Zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy i praw majątkowych dokonać należy na formularzu SD-Z2, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 20 listopada 2015 r. w sprawie wzoru zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych (Dz.U. z 2015 r., poz. 2060).

Z przytoczonych przepisów Kodeksu cywilnego wynika, że spadek nabywa się z chwilą śmierci spadkodawcy. Stosownie do przywołanej powyżej treści art. 6 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn obowiązek podatkowy – przy nabyciu w drodze dziedziczenia – powstaje z chwilą przyjęcia spadku. Natomiast jeżeli nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, ale zostało stwierdzone następnie pismem – to w myśl ust. 4 ww. przepisu – obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma. Pismem takim może być akt poświadczenia dziedziczenia.

Z wniosku wynika, że (…) 2025 r. zmarł kuzyn Pani ojca. Zmarły nie pozostawił małżonki ani zstępnych (dzieci, wnuków). Matka zmarłego oraz matka Pani ojca były siostrami. W związku z powyższym Pani ojciec znalazł się w kręgu spadkobierców ustawowych po zmarłym kuzynie i nabył z mocy prawa przysługujący mu udział w spadku z chwilą jego śmierci, co wiąże się z opodatkowaniem. Przed wszczęciem i zakończeniem sądowego postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po kuzynie Pani ojciec zmarł (…) 2025 r. W chwili śmierci ojca nie zostało jeszcze wydane postanowienie sądu stwierdzające nabycie przez niego spadku po kuzynie. Jest Pani spadkobiercą ustawowym po swoim ojcu. W prowadzonym postępowaniu spadkowym dotyczącym majątku po kuzynie ojca, z uwagi na śmierć Pani ojca, jego następcy prawni, w tym Pani, będą uczestniczyć w postępowaniu i ostatecznie nabędą prawa majątkowe wynikające z udziału spadkowego przysługującego wcześniej Pani ojcu po kuzynie.

Pani wątpliwości dotyczą tego, czy nabycie przez Panią spadku po ojcu powinno zostać rozliczone jako dwa następujące po sobie zdarzenia podatkowe.

Pani zdaniem doszło do dwóch odrębnych nabyć spadku, zatem powinna Pani zapłacić podatek w imieniu Pani zmarłego ojca będący zobowiązaniem wynikającym z nabycia przez Pani ojca spadku po kuzynie.

Z Pani stanowiskiem nie można się zgodzić.

Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.):

Przepisy ww. ustawy regulują sposób powstawania zobowiązań podatkowych i określają moment powstania takiego zobowiązania.

Zgodnie z art. 21 § 1 Ordynacji podatkowej:

Art. 21 § 2 ww. ustawy stanowi, że:

Zgodnie z art. 21 § 5 tejże ustawy:

Zgodnie z art. 98 § 1 Ordynacji podatkowej:

Stosownie do art. 98 § 2 pkt 1 ww. ustawy:

Art. 100 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że:

Stosownie do art. 102 § 2 Ordynacji podatkowej:

Z powyżej przytoczonych przepisów wynika, że spadkobierca przejmuje zobowiązania podatkowe spadkodawcy. Jednak aby taka sytuacja mogła mieć miejsce w zakresie podatku od spadków i darowizn musi zostać ustalone zobowiązanie podatkowe dla spadkodawcy.

Decyzja, o której mowa w art. 100 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, o odpowiedzialności spadkobierców, przenosi w sensie prawnym już istniejące zobowiązanie podatkowe spadkodawcy, w obowiązek zapłaty, w który wstąpił spadkobierca. Decyzja ta tylko potwierdza zobowiązanie po stronie spadkobiercy. Wydanie tej decyzji jest jednak możliwe jedynie wówczas, gdy zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn zostało ukształtowane decyzją z art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, wydaną za życia spadkodawcy.

Jak wynika z wniosku Pani ojciec zmarł przed wszczęciem i zakończeniem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po swoim kuzynie. W chwili śmierci Pani ojca nie zostało zatem wydane postanowienie sądu stwierdzające nabycie przez niego spadku po kuzynie. W związku z powyższym nie została wydana dla Pani ojca jakakolwiek decyzja dotycząca zobowiązania podatkowego, które powstało w związku z nabyciem spadku po kuzynie.

Odpowiedzialność Pani jako spadkobiercy po ojcu może jedynie dotyczyć zobowiązań podatkowych Pani ojca, a takie w związku z niewydaniem decyzji przez organ podatkowy w podatku od spadków i darowizn nie zostały ustalone. Tym samym na Pani, jako spadkobiercy po ojcu nie ciąży odpowiedzialność podatkowa, tj. obowiązek zapłaty podatku, jaki miałby uiścić spadkodawca (Pani ojciec) w związku z nabyciem spadku po swoim kuzynie. Takiej odpowiedzialności nie można bowiem określić.

Skoro Pani ojciec nabył spadek po swoim kuzynie to nie jest istotne, że do tej pory nie zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe po kuzynie Pani ojca. W chwili śmierci – Pani ojciec posiadał prawa do spadku po swoim kuzynie i prawo to/masa spadkowa kuzyna ojca weszła do masy spadkowej po Pani ojcu (proporcjonalnie do dziedziczenia). Zatem nie można zgodzić się z Pani stanowiskiem, że jest Pani zobowiązana do zapłaty podatku w imieniu Pani zmarłego ojca w związku z nabyciem przez niego spadku po kuzynie.

Odrębną kwestią jest opodatkowanie lub zwolnienie z podatku nabycia przez Panią spadku po ojcu, w skład którego wchodzi również udział Pani ojca nabyty w spadku po kuzynie.

Wskazać należy, że zwolnienie od podatku, o którym mowa w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn ma charakter warunkowy i zależy wyłącznie od odpowiedniego zachowania się spadkobiercy. Jak wynika z treści przywołanych powyżej przepisów art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, w celu skorzystania z ww. zwolnienia należy spełnić łącznie następujące warunki:

-     podmiotem nabywającym własność rzeczy lub praw majątkowych powinien być: małżonek, zstępny, wstępny, pasierb, rodzeństwo, ojczym lub macocha;

-     nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych powinno zostać zgłoszone przez nabywającego właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w ściśle określonym terminie (tj. do 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego – a w przypadku aktu poświadczenia dziedziczenia – w ciągu 6 miesięcy od dnia zarejestrowania tego aktu).

Wprowadzając powyższe zwolnienie ustawodawca zastrzegł jednocześnie (w art. 4a ust. 3 cyt. ustawy), że w przypadku niespełnienia warunków, o których mowa powyżej, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.

Jak już zostało wyżej podkreślone, spadkobiercy wchodzą w sytuację prawną spadkodawcy; dziedziczą wszystkie uzasadnione prawnie nadzieje na nabycie prawa – istniejące w dacie nabycia spadku. Do masy spadkowej wchodzą prawa majątkowe dające nabywcy (spadkobiercy) w drodze dziedziczenia legitymację prawną do występowania z wnioskiem o ich dochodzenie.

Zatem, będzie Pani mogła skorzystać ze zwolnienia z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn w stosunku do całości odziedziczonego przez Panią spadku po ojcu (w tym również spadku, który przysługiwał Pani ojcu po kuzynie) pod warunkiem spełnienia warunków przewidzianych w tym przepisie.

W celu skorzystania ze zwolnienia od podatku, dochowując należytej staranności, powinna Pani w zgłoszeniu SD-Z2 składanym w związku z nabyciem spadku po ojcu podać m.in. te dane o majątku kuzyna Pani ojca, które Pani (nawet orientacyjnie) posiada. Zgłoszenie to, zgodnie z dyspozycją art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, powinno być dokonane w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego.

Powstanie obowiązku podatkowego w podatku od spadków i darowizn jest bowiem ściśle związane z zarejestrowaniem aktu poświadczenia dziedziczenia lub uprawomocnieniem się postanowienia sądowego o nabyciu spadku. Nie ma natomiast znaczenia – dla powstania obowiązku podatkowego z tytułu nabytego spadku po bezpośrednim spadkodawcy – przeprowadzenie sądowego postępowania w sprawie potwierdzenia dziedziczenia zmarłego spadkodawcy po innej osobie i zarejestrowanie aktu poświadczenia dziedziczenia lub uprawomocnienie się postanowienia sądu w tym zakresie.

Akt lub postanowienie to nie będzie stanowiło bowiem o prawach do spadku po bezpośrednim spadkodawcy – a stanowi jedynie konkretyzację nabytych uprzednio przez tego spadkodawcę praw do spadku po innej osobie.

Jak wyżej zostało wspomniane, do skorzystania ze zwolnienia określonego w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn niezbędne jest spełnienie warunku terminowego zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego.

Podsumowując, nie można zgodzić się z Pani stanowiskiem, że będzie Pani zobowiązana do zapłaty podatku w imieniu Pani zmarłego ojca w związku z nabyciem przez niego spadku po kuzynie. Nie jest Pani zobowiązana do zapłaty podatku od spadków i darowizn w imieniu Pani ojca, gdyż zobowiązanie takie nie powstało. Będzie Pani mogła skorzystać ze zwolnienia z tytułu nabycia całości spadku po Pani ojcu o ile spełni Pani przewidziane w art. 4a ww. ustawy warunki. W celu skorzystania z ww. zwolnienia jest Pani zobowiązana zgłosić nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych na formularzu SD-Z2 właściwemu Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego. W zgłoszeniu tym należy wykazać cały nabyty majątek (jego wartość) – czyli także prawo do spadku (spadek) po kuzynie ojca, tj. prawa majątkowe/rzeczy, które wchodzą w skład masy spadkowej po kuzynie ojca, a które odziedziczył Pani ojciec oraz pozostałe składnik majątku, które nabyła Pani bezpośrednio po ojcu.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja jest zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.