Składka zdrowotna przedsiębiorcy w 2026 r.

Przedsiębiorca podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu przez cały okres prowadzenia działalności — także w czasie ulgi na start, składek preferencyjnych, małego ZUS plus i wakacji składkowych, bo żadna z tych ulg nie obejmuje składki zdrowotnej. Obowiązek nie obejmuje okresu zawieszenia działalności, a zwolnienia z opłacania składki przewidziano tylko w kilku szczególnych sytuacjach. Wysokość składki zależy od formy opodatkowania: przy skali podatkowej i podatku liniowym jest liczona od dochodu, przy ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych — od kwot zryczałtowanych zależnych od przychodu, a przy karcie podatkowej ma stałą wysokość. Składkę wykazuje się w dokumencie rozliczeniowym (ZUS DRA albo ZUS RCA) i opłaca w tym samym terminie co składki społeczne — przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną do 20. dnia następnego miesiąca.

Kwoty w 2026 r.

Minimalna składka przy skali i podatku liniowym — 432,54 zł, tj. 9% minimalnego wynagrodzenia obowiązującego 1 lutego 2026 r. (4 806 zł) — dotyczy miesięcy od lutego 2026 r. do stycznia 2027 r. Za styczeń 2026 r., ostatni miesiąc poprzedniego roku składkowego, minimum wynosiło 314,96 zł — według przepisu przejściowego podstawą było wtedy 75% minimalnego wynagrodzenia obowiązującego 1 lutego 2025 r. (4 666 zł). Kwoty dla ryczałtu i karty podatkowej obowiązują od stycznia do grudnia 2026 r.; podstawy ryczałtu wyznacza przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw, włącznie z wypłatami z zysku, w IV kwartale 2025 r. (9 228,64 zł) — odpowiednio 60%, 100% i 180% tej kwoty.

Składkę dla konkretnych danych oblicza kalkulator składki zdrowotnej, a jej wpływ na wybór formy opodatkowania opisuje poradnik wybór formy opodatkowania.

Skala podatkowa i podatek liniowy

Miesięczną podstawą wymiaru jest dochód z działalności osiągnięty w miesiącu poprzedzającym miesiąc, za który opłaca się składkę. Dochód ustala się metodą narastającą: od sumy przychodów od początku roku odejmuje się sumę kosztów, dochody ustalone za wcześniejsze miesiące oraz zapłacone od początku roku i nieodliczone wcześniej składki społeczne, jeżeli nie zostały zaliczone do kosztów. Straty z lat ubiegłych ani ulg podatkowych się nie odlicza. Różnicę remanentów uwzględnia się w rozliczeniu rocznym, a w dochodzie miesięcznym przedsiębiorcy prowadzącego podatkową księgę przychodów i rozchodów — gdy sporządził spis z natury na koniec miesiąca. Do dochodu nie wlicza się przychodów z odpłatnego zbycia środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz innych składników majątku wymienionych w art. 14 ust. 2 pkt 1 i 19 ustawy o PIT ani związanych z nimi kosztów — przedsiębiorca może je jednak uwzględnić w rocznej podstawie, składając oświadczenie w dokumencie rozliczeniowym z rozliczeniem rocznym.

Rok składkowy trwa od 1 lutego do 31 stycznia następnego roku: składkę za luty liczy się od dochodu ze stycznia, a za styczeń następnego roku — od dochodu z grudnia. Przykładowo przy dochodzie 10 000 zł w marcu 2026 r. składka za kwiecień wynosi 900 zł na skali i 490 zł przy podatku liniowym. Przy dochodzie 8 000 zł wynosi 720 zł na skali, a przy podatku liniowym 432,54 zł, bo 4,9% dochodu (392 zł) jest niższe od minimum. Gdy dochodu nie ma albo jest niski, należna jest składka minimalna. Stawkę 4,9% stosuje się także do dochodów opodatkowanych w ramach IP Box (art. 30ca ustawy o PIT) przez przedsiębiorcę, który w tym samym roku opłaca podatek liniowy; przy skali stawka wynosi 9%.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

O wysokości składki decyduje przychód osiągnięty od początku roku kalendarzowego, pomniejszony o zapłacone składki na ubezpieczenia społeczne, jeżeli nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów ani odliczone od dochodu na podstawie ustawy o PIT. Nie wlicza się do niego przychodów z odpłatnego zbycia środków trwałych i innych składników majątku wymienionych w art. 14 ust. 2 pkt 1 i 19 ustawy o PIT. Wyższą składkę opłaca się już za miesiąc, w którym przychód przekroczył próg 60 000 zł albo 300 000 zł; składek za wcześniejsze miesiące nie koryguje się. W rozliczeniu rocznym składkę za wszystkie miesiące podlegania ubezpieczeniu ustala się według progu właściwego dla przychodu z całego roku — przekroczenie progu w trakcie roku oznacza więc dopłatę za miesiące wcześniejsze.

Przedsiębiorca, który przez cały poprzedni rok prowadził działalność opodatkowaną na zasadach ogólnych albo ryczałtem, może przyjąć do ustalenia miesięcznej podstawy przychód z poprzedniego roku, pomniejszony o zapłacone składki społeczne, i stosować tak ustaloną składkę przez cały bieżący rok. Rozliczenie roczne według przychodu bieżącego roku nadal obowiązuje.

Karta podatkowa

Podstawą jest minimalne wynagrodzenie obowiązujące 1 stycznia danego roku; w 2026 r. składka wynosi 432,54 zł miesięcznie. Składki przy karcie podatkowej nie rozlicza się rocznie. Podatek w formie karty podatkowej obniża się o 19% zapłaconej składki zdrowotnej.

Rozliczenie roczne

Rocznemu rozliczeniu podlega składka przy skali podatkowej, podatku liniowym i ryczałcie. Roczną składkę oblicza się:

• przy skali i podatku liniowym — od dochodu z działalności za rok kalendarzowy; roczna podstawa nie może być niższa od iloczynu liczby miesięcy podlegania ubezpieczeniu i minimalnego wynagrodzenia z pierwszego dnia roku składkowego,
• przy ryczałcie — jako iloczyn liczby miesięcy podlegania ubezpieczeniu i podstawy właściwej dla przychodu rocznego.

Rozliczenie wykazuje się w dokumencie rozliczeniowym za miesiąc, w którym upływa termin złożenia zeznania rocznego — czyli za kwiecień (ZUS DRA albo ZUS RCA), składanym do 20 maja. W tym samym terminie należy zapłacić ewentualną dopłatę. Rozliczenie za 2025 r., złożone w 2026 r., obejmowało przy skali i podatku liniowym składki za luty 2025 r. – styczeń 2026 r., z minimalną podstawą obniżoną przepisem przejściowym do 75% minimalnego wynagrodzenia za każdy miesiąc, a przy ryczałcie — za styczeń–grudzień 2025 r.

Nadpłata podlega zwrotowi na wniosek RZS-R, przygotowany przez ZUS na profilu płatnika w eZUS po złożeniu rozliczenia. Wniosek składa się elektronicznie w terminie miesiąca od upływu terminu złożenia zeznania rocznego; wniosek złożony później pozostawia się bez rozpoznania. ZUS zwraca nadpłatę w ciągu 3 miesięcy od upływu terminu złożenia zeznania, a jeżeli na koncie płatnika są zaległości — zalicza ją na ich poczet. Bez wniosku nadpłata jest rozliczana na koncie płatnika do końca roku, w którym upływa termin złożenia zeznania.

Miesięczne podstawy i składki z danego roku można korygować do dnia złożenia wniosku o zwrot, a w razie jego niezłożenia — do końca drugiego miesiąca od upływu terminu złożenia zeznania.

Zawieszenie i niepełny miesiąc

Za pełne miesiące zawieszenia działalności składki zdrowotnej się nie opłaca. Składka jest jednak miesięczna i niepodzielna — za miesiąc, w którym działalność zawieszono lub wznowiono w trakcie miesiąca, należy się w pełnej wysokości, bez proporcji stosowanej przy składkach społecznych. Przychodów i kosztów z okresu zawieszenia nie uwzględnia się przy ustalaniu podstawy wymiaru, z wyjątkiem rozliczanych w tym okresie metodą kasową. Pełne miesiące zawieszenia nie są miesiącami podlegania ubezpieczeniu, więc nie wlicza się ich do rocznej podstawy — minimalnej przy skali i podatku liniowym oraz zryczałtowanej przy ryczałcie. Skutki zawieszenia w pozostałych obszarach opisuje poradnik zawieszenie działalności.

Kilka tytułów i kilka działalności

• Zbieg z innymi tytułami. Składkę opłaca się z każdego tytułu odrębnie — zatrudnienie na etacie, umowa zlecenia czy pobieranie emerytury nie zwalniają ze składki z działalności. Szczegóły i wyjątki (m.in. dla emerytów z niskim świadczeniem oraz pracowników prowadzących działalność na ryczałcie z niewielkim przychodem) opisuje poradnik Zbieg tytułów do ubezpieczeń.
• Kilka działalności w tej samej formie opodatkowania. Przy skali i podatku liniowym składkę oblicza się od sumy dochodów, przy ryczałcie progi stosuje się do sumy przychodów.
• Różne formy opodatkowania. Składkę oblicza się i opłaca odrębnie dla każdej formy opodatkowania, według właściwych dla niej zasad.
• Wspólnicy spółek. Wspólnik spółki jawnej opodatkowanej po stronie wspólników i partner spółki partnerskiej opłacają składkę według formy opodatkowania, jak przedsiębiorca. Jedyny wspólnik spółki z o.o., wspólnik spółki komandytowej albo spółki jawnej będącej podatnikiem CIT oraz inne osoby prowadzące pozarolniczą działalność, do których nie stosuje się zasad dla skali, podatku liniowego, ryczałtu i karty podatkowej, opłacają składkę od 100% przeciętnego wynagrodzenia — w 2026 r. 830,58 zł miesięcznie, odrębnie od każdego rodzaju działalności i każdej spółki, bez rozliczenia rocznego. Szczegóły opisuje poradnik Wspólnik spółki a ubezpieczenia.
• Osoba współpracująca. Składka za osobę współpracującą wynosi 622,93 zł miesięcznie (9% z 75% przeciętnego wynagrodzenia) bez względu na formę opodatkowania przedsiębiorcy i nie podlega rozliczeniu rocznemu.

Składka a podatek dochodowy

• Skala podatkowa — składki zdrowotnej nie zalicza się do kosztów ani nie odlicza od dochodu lub podatku.
• Podatek liniowy — składkę, także za osoby współpracujące, zalicza się do kosztów albo odlicza od dochodu, łącznie do limitu 14 100 zł w 2026 r.
• Ryczałt — przychód pomniejsza się o 50% składek zapłaconych w roku podatkowym, także za osoby współpracujące.
• Karta podatkowa — podatek obniża się o 19% zapłaconej składki.

Szczegóły opisuje poradnik odliczanie składek ZUS.

Podstawa prawna

• art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 1a, art. 79, art. 79a, art. 81 ust. 2–2zf oraz art. 82 ust. 1–2b, 3–5 i 8–9b ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1461 z późn. zm.),
• art. 4 ustawy z dnia 6 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. poz. 1915),
• art. 8 ust. 6 i art. 47 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 199 z późn. zm.),
• art. 14 ust. 2 pkt 1 i 19, art. 23 ust. 1 pkt 1 i 58, art. 24 ust. 2, art. 30c ust. 2 pkt 2 i ust. 2b–2c, art. 44 ust. 2 i art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 z późn. zm.),
• art. 11 ust. 1a i art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 843 z późn. zm.),
• obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 22 stycznia 2026 r. w sprawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, włącznie z wypłatami z zysku, w czwartym kwartale 2025 r. (M.P. poz. 117),
• obwieszczenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 12 grudnia 2025 r. w sprawie wysokości kwoty składki na ubezpieczenie zdrowotne zaliczanej do kosztów uzyskania przychodów lub odliczanej od dochodu, w roku 2026 (M.P. poz. 1274),
• rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2026 r. (Dz. U. poz. 1242); na 2025 r. — rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 września 2024 r. (Dz. U. poz. 1362).