Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

22 lipca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 14 lipca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy sposobu odliczania podatku naliczonego w związku z wykonywaniem czynności opodatkowanych, zwolnionych i niepodlegających opodatkowaniu. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego

Wnioskodawca jest samorządową instytucją kultury (…) utworzoną przez jednostkę samorządu terytorialnego. Instytucja rozpoczęła działalność w sierpniu 2025 r.

Od momentu rozpoczęcia działalności do września 2025 r. Instytucja nie osiągała żadnych przychodów z działalności gospodarczej. Pierwsze przychody zostały uzyskane dopiero w październiku 2025 r.

Instytucja jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług i prowadzi działalność obejmującą:

•      odpłatne usługi podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT (m.in. sprzedaż biletów, wynajem pomieszczeń, inne usługi kulturalne),

•      czynności zwolnione z podatku VAT,

•      działalność statutową nieodpłatną, pozostającą poza zakresem opodatkowania VAT.

W ramach działalności statutowej Instytucja realizuje liczne przedsięwzięcia nieodpłatne, w szczególności:

•      bezpłatne udostępnianie sali widowiskowej na wydarzenia organizowane przez lokalne podmioty,

•      współorganizację z innymi instytucjami wydarzeń kulturalnych o charakterze nieodpłatnym,

•      organizację bezpłatnych seansów kinowych dla szkół, przedszkoli oraz uczestników kolonii letnich,

•      inne wydarzenia służące realizacji zadań statutowych Instytucji.

Instytucja ponosi wydatki związane zarówno z działalnością gospodarczą podlegającą opodatkowaniu VAT, jak i z działalnością statutową nieodpłatną.

Ze względu na fakt, że Instytucja rozpoczęła działalność dopiero w sierpniu 2025 r., nie posiada danych historycznych z poprzedniego roku podatkowego, które mogłyby stanowić podstawę do ustalenia proporcji lub sposobu określenia proporcji, o których mowa w ustawie o podatku od towarów i usług.

Pytanie

Czy w przedstawionym stanie faktycznym nowo utworzona samorządowa instytucja kultury, która rozpoczęła działalność w sierpniu 2025 r., osiągnęła pierwsze przychody dopiero w październiku 2025 r. i wykonuje zarówno czynności opodatkowane podatkiem VAT, ewentualnie zwolnione z VAT, jak również działalność statutową nieodpłatną pozostającą poza zakresem opodatkowania VAT, powinna:

1.  stosować wyłącznie proporcję sprzedaży, o której mowa w art. 90 ustawy o podatku od towarów i usług,

2.  stosować sposób określenia proporcji (tzw. prewspółczynnik), o którym mowa w art. 86 ust. 2a‑ 2h ustawy o podatku od towarów i usług oraz przepisach wykonawczych,

3.  stosować jednocześnie prewspółczynnik oraz proporcję sprzedaży,

a jeżeli tak, to jaki sposób ustalenia prewspółczynnika lub proporcji będzie prawidłowy w przedstawionym stanie faktycznym, uwzględniając brak danych historycznych z poprzedniego roku podatkowego oraz dokumenty załączone do wniosku przedstawiające rzeczywistą strukturę prowadzonej działalności od października 2025 r. do maja 2026 r.?

W szczególności Wnioskodawca wnosi o potwierdzenie, czy przedstawione dane dotyczące sprzedaży oraz działalności nieodpłatnej stanowią wystarczającą podstawę do ustalenia najbardziej reprezentatywnego sposobu określenia proporcji oraz wskazanie, jaki sposób rozliczania podatku naliczonego powinien być stosowany przez Instytucję od momentu rozpoczęcia działalności.

Państwa stanowisko w sprawie

W związku z mieszaną sprzedażą opodatkowaną VAT oraz prowadzonymi czynnościami nieodpłatnymi najlepszym odpowiednikiem stosowania odliczenia VAT będzie stosowanie prewspółczynnika (preproporcji).

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku, jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

Art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:

Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje, gdy:

•      towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych,

•      podatek odlicza zarejestrowany czynny podatnik podatku VAT.

Z art. 86 ust. 1 ustawy wynika, że odliczyć można w całości podatek naliczony, który jest związany z transakcjami opodatkowanymi podatnika. Wykluczona jest możliwość odliczania podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych – czyli gdy są wykorzystywane do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających opodatkowaniu.

Odliczenie podatku naliczonego może być częściowe, tzn. w tej części, w jakiej dane towary lub usługi, z którymi związany jest podatek naliczony, są wykorzystywane do realizacji czynności opodatkowanych. Przy odliczeniu częściowym pomija się tę część podatku, w jakiej zakupione towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności nieopodatkowanych podatkiem VAT.

Podatnik ma obowiązek dokonania tzw. alokacji podatku, czyli określenia, z jakim rodzajem działalności będzie związany podatek wynikający z otrzymanych faktur zakupu. Obowiązkiem podatnika jest przypisanie konkretnych wydatków do tego rodzaju sprzedaży, z którym są związane.

Prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje pod warunkiem, że:

•      spełnione zostały przesłanki pozytywne, wynikające z art. 86 ust. 1 ustawy oraz

•      nie zaistniały przesłanki negatywne, określone w art. 88 ustawy – pozbawiają one podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Generalną zasadę uprawniającą do odliczenia podatku naliczonego uzupełniają regulacje zawarte m.in. w art. 86 ust. 2a ustawy i następne oraz art. 90 ustawy.

Art. 86 ust. 2a ustawy:

Art. 86 ust. 2b ustawy:

Art. 86 ust. 2d ustawy:

Art. 86 ust. 2e ustawy:

Art. 86 ust. 2f ustawy:

Art. 86 ust. 2g ustawy:

Art. 86 ust. 2h ustawy:

Art. 86 ust. 22 ustawy:

Na podstawie powyższej delegacji zostało wydane rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej w przypadku niektórych podatników (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 999), zwane dalej rozporządzeniem. Podatnikami, do których odnoszą się przepisy zawarte w rozporządzeniu, są jednostki samorządu terytorialnego, samorządowe instytucje kultury, państwowe instytucje kultury, uczelnie publiczne, instytuty badawcze.

§ 4 ust. 1 rozporządzenia:

Aby odliczyć podatek naliczony podatnik powinien w pierwszej kolejności przyporządkować ponoszone wydatki do poszczególnych rodzajów działalności:

•      opodatkowanej podatkiem VAT,

•      niepodlegającej opodatkowaniu.

W przypadku zakupów bezpośrednio związanych z działalnością opodatkowaną, podatnik, na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy, odlicza podatek naliczony w całości. Natomiast w sytuacji, gdy takie przyporządkowanie nie jest możliwe, a wydatki służą zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, podatnik winien ustalić proporcję, o której mowa w art. 86 ust. 2a ustawy (tzw. prewspółczynnik).

Prawidłowa wykładnia art. 86 ust. 2a ustawy wymaga zdefiniowania pojęć: „cele wykonywanej działalności gospodarczej” oraz „cele inne niż działalność gospodarcza”.

Cele prowadzonej działalności gospodarczej należy rozpatrywać w kontekście definicji działalności gospodarczej, określonej w art. 15 ust. 2 i ust. 3 ustawy.

W związku z prowadzeniem działalności gospodarczej u podatnika mogą wystąpić działania czy sytuacje, które nie generują opodatkowania podatkiem VAT. Towarzyszą one działalności gospodarczej i nie stanowią obok niej odrębnego przedmiotu działalności podatnika. Nie podlegają one opodatkowaniu podatkiem VAT, ale ich występowanie nie oznacza, że podatnik wykonuje czynności poza działalnością gospodarczą. Za czynności zrównane z czynnościami wykonywanymi w ramach działalności gospodarczej uznaje się także nieodpłatną dostawę towarów lub nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste, w przypadkach, o których mowa w art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2 ustawy. Chociaż czynności te z definicji nie mają związku z działalnością gospodarczą, następuje obowiązek naliczenia VAT w przypadkach określonych w tych przepisach.

Natomiast przez cele inne rozumie się sferę działalności danego podmiotu niebędącą działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 i ust. 3 ustawy – przykładowo działalność podmiotu w charakterze organu władzy, czy nieodpłatną działalność statutową.

Art. 86 ust 2a ustawy odnosi się do sytuacji, gdy podatnik nabywa towary i usługi, przeznaczone do wykorzystywania zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza (z określonymi wyjątkami, które przepis ten wskazuje). Natomiast gdy podatnik w ramach działalności gospodarczej wykonuje czynności opodatkowane podatkiem od towarów i usług oraz zwolnione z opodatkowania, powinien mieć na uwadze uregulowania zawarte w art. 90 ustawy. Stanowią one uzupełnienie przepisów art. 86 ustawy.

Art. 90 ust. 1, 2, 3, 8, 9 ustawy:

Podatnik jest obowiązany do proporcjonalnego rozliczenia podatku, czyli ustalenia wskaźnika struktury sprzedaży, zgodnie z art. 90 ust. 2 i 3 ustawy, jeżeli:

•      nabywane towary i usługi służą w ramach prowadzonej działalności gospodarczej do czynności opodatkowanych oraz czynności zwolnionych od podatku, oraz

•      nie ma możliwości odrębnego określenia kwot podatku naliczonego związanego z tymi czynnościami, w stosunku do których przysługuje prawo do odliczenia.

Z opisu sprawy wynika, że są Państwo samorządową instytucją kultury i czynnym podatnikiem VAT. Rozpoczęli Państwo działalność w sierpniu 2025 r., a pierwsze przychody uzyskali Państwo w październiku 2025 r.

Państwa działalność obejmuje:

•      odpłatne usługi podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT,

•      czynności zwolnione z podatku VAT,

•      działalność statutową nieodpłatną, pozostającą poza zakresem opodatkowania VAT.

Państwa wątpliwości dotyczą sposobu odliczania podatku naliczonego w związku z wykonywaniem czynności opodatkowanych, zwolnionych od podatku i niepodlegających opodatkowaniu.

Jak wskazano powyżej, w pierwszej kolejności powinni Państwo dokonać alokacji podatku naliczonego, czyli przypisać poniesione wydatki do odpowiedniej kategorii czynności.

W przypadku zakupów bezpośrednio związanych z działalnością opodatkowaną, na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy, mogą / będą Państwo mogli odliczyć podatek naliczony w całości. W przypadku zakupów związanych wyłącznie z czynnościami zwolnionymi od podatku albo niepodlegającymi opodatkowaniu nie przysługuje / nie będzie Państwu przysługiwać prawo do odliczenia podatku naliczonego.

Natomiast w przypadku, gdy przypisanie nabywanych towarów i usług w całości do działalności gospodarczej nie będzie możliwe, przy odliczeniu podatku naliczonego, powinni Państwo najpierw stosować przepisy art. 86 ust. 2a i nast. ustawy. Są Państwo samorządową instytucją kultury, a zatem w Państwa przypadku zastosowanie znajdzie prewspółczynnik obliczony zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia.

Natomiast w zakresie, w jakim zakupy służą / będą służyły – w ramach prowadzonej przez Państwa działalności gospodarczej – do czynności opodatkowanych, jak również do czynności zwolnionych od podatku, i nie mają / nie będą Państwo mieli możliwości odrębnego określenia kwot podatku naliczonego związanych z poszczególnymi rodzajami czynności, przysługuje / będzie Państwu przysługiwać prawo do proporcjonalnego rozliczenia podatku zgodnie z art. 90 ust. 2 i 3 ustawy.

Ponieważ rozpoczęli Państwo wykonywanie działalności od sierpnia 2025 r., a wcześniej jej Państwo nie wykonywali, to w Państwa sprawie znajduje zastosowanie również art. 86 ust. 2e oraz ust. 2f ustawy, dotyczący szacunkowego wyliczenia proporcji. Powinni Państwo samodzielnie ustalić szacunkowy prewspółczynnik, na podstawie danych przyjętych według własnej, realnej prognozy, a następnie zawiadomić o niej właściwego dla Państwa naczelnika urzędu skarbowego w terminie wskazanym w art. 86 ust. 2e ustawy.

Analogicznie powinni Państwo postąpić w przypadku wskaźnika struktury sprzedaży i ustalić go szacunkowo, zgodnie z art. 90 ust. 8 ustawy, i również powiadomić o nim naczelnika urzędu skarbowego.

Obecnie dysponują Państwo danymi za poprzedni rok podatkowy, ale jeśli uważają Państwo, że nie są one reprezentatywne (np. z uwagi na to, że nie obejmują całego roku, a zaledwie kilka miesięcy od października 2025 r., kiedy uzyskali Państwo pierwsze przychody), mogą Państwo – na podstawie art. 86 ust. 2f oraz art. 90 ust. 9 ustawy – zastosować inne sposoby określenia proporcji, odpowiednio prewspółczynnika i wskaźnika struktury sprzedaży.

Dokonywane na bieżąco odliczenie podatku naliczonego ma charakter wstępny. Prewspółczynnik, o którym mowa w art. 86 ust. 2a ustawy oraz wskaźnik struktury sprzedaży, ustalony zgodnie z art. 90 ust. 2 i 3 ustawy, co do zasady wyliczane są na podstawie danych z poprzedniego roku podatkowego. Po zakończeniu roku podatkowego w pierwszym okresie rozliczeniowym roku następnego (tj. styczniu lub I kwartale) podatnik zobowiązany jest do korekty dokonanego odliczenia z wykorzystaniem już realnych danych za rok korygowany.

Zasady dotyczące sposobu i terminu dokonywania korekt podatku naliczonego zostały określone w art. 90c i art. 91 ustawy.

Art. 90c ust. 1 i 3 ustawy:

Art. 91 ust. 1-3 oraz ust. 7 ustawy:

Wprowadzenie procedury korekty związane jest z zasadą niezwłocznego odliczenia podatku naliczonego, obowiązującą w podatku od towarów i usług. W momencie nabycia związek towaru / usługi z danym rodzajem czynności (opodatkowane, zwolnione, mieszane) ma zazwyczaj charakter planowany. Do czasu faktycznego wykorzystania nabytego towaru lub usługi faktyczny związek z danym rodzajem czynności może się zmienić, przekreślając prawo do odliczenia, uzasadniając dokonanie odliczenia albo zmieniając zakres prawa do odliczenia. W przypadku wykorzystywania zakupów do wykonywania czynności opodatkowanych, zwolnionych od podatku i niepodlegających opodatkowaniu, bieżącego odliczenia dokonuje się na podstawie proporcji obliczonych na podstawie danych za poprzedni rok podatkowy. Po zakończeniu roku podatkowego podatnik jest zobowiązany skorygować podatek naliczony odliczony według proporcji wstępnej.

Zatem po zakończeniu roku powinni Państwo na podstawie rzeczywistych wartości ustalić ostateczną wartość prewspółczynnika oraz wskaźnika struktury sprzedaży i skorygować kwotę podatku odliczonego.

Podsumowując:

Rozpoczynając działalność przewidywali Państwo wykonywanie czynności opodatkowanych, zwolnionych od podatku i niepodlegających opodatkowaniu. Powinni więc Państwo szacunkowo określić prewspółczynnik oraz wskaźnik struktury sprzedaży i powiadomić o nich naczelnika urzędu skarbowego. Po zakończeniu roku powinni Państwo – w oparciu o realne dane – skorygować odliczenie dokonane na podstawie ww. proporcji ustalonych szacunkowo.

W dalszej działalności, kiedy będą Państwo dysponować kompletnymi danymi za poprzedni rok podatkowy, na ich podstawie będą Państwo zobowiązani do ustalenia proporcji wstępnych dla bieżącego roku i ostatecznych dla poprzedniego.

Państwa zdaniem, w związku z mieszaną sprzedażą opodatkowaną VAT oraz prowadzonymi czynnościami nieodpłatnymi najlepszym odpowiednikiem stosowania odliczenia VAT będzie stosowanie prewspółczynnika (preproporcji). Jak wskazano powyżej, w przypadku działalności obejmującej sprzedaż mieszaną (tj. taką na którą składają się czynności opodatkowane i zwolnione od podatku) oraz czynności nieodpłatne (niepodlegające opodatkowaniu) należy najpierw zastosować prewspółczynnik, o którym mowa w art. 86 ust. 2a ustawy, a następnie wskaźnik struktury sprzedaży, ustalony zgodnie z art. 90 ust. 2 i 3 ustawy.

Państwa stanowisko jest więc nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili, i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia oraz zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili, i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Jako samorządowa instytucja kultury, zaczynająca działalność, poprosili Państwo o pomoc i wypowiedź odnośnie, jakie odliczenie VAT jest słuszne i najbardziej korzystne dla Państwa instytucji.

W postępowaniu o wydanie interpretacji podatkowej nie prowadzę doradztwa, nie wydaję opinii prawnych – postępowanie to ogranicza się do subsumpcji przedstawionego przez stronę stanu faktycznego pod określony przepis prawa podatkowego i wyjaśnienia przyczyn, dla których w danym stanie faktycznym dany przepis ma zastosowanie.

Podstawą do wydania interpretacji indywidualnej jest wyłącznie wyczerpująco przedstawiony przez wnioskodawcę opis stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego). W toku postępowania w sprawie o wydanie interpretacji indywidualnej nie analizuję dokumentów załączonych do wniosku.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·    Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

·     Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·     Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

•     w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

•     w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.