0114-KDIP3-2.4011.755.2026.2.MJ

Interpretacja indywidualna
- stanowisko nieprawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

16 lipca 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismem z 17 sierpnia 2026 r. - w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Niniejszy wniosek dotyczy zaistniałego stanu faktycznego. Wnioskodawca zawarł z Bankiem (…) z siedzibą w (…) (ul. (…), (…), KRS: (…), NIP: (…), REGON: (…)), zwanym dalej „Bankiem”, umowę kredytu ewidencjonowanego na rachunku, którego ostatnie 12 cyfr to (…), zwaną dalej „Umową”.

Umowa dotyczyła kredytu powiązanego z walutą obcą (CHF), którego ważność oraz skuteczność poszczególnych postanowień umownych była przedmiotem sporu pomiędzy Wnioskodawcą, a Bankiem. Pomiędzy Wnioskodawcą, a Bankiem powstał spór dotyczący ważności Umowy oraz abuzywności jej postanowień. Wnioskodawca wystąpił przeciwko Bankowi z powództwem o ustalenie nieważności Umowy oraz zapłatę. Postępowanie toczyło się przed Sądem Okręgowym w (…) pod sygn. akt (…). Wyrokiem z dnia 27 grudnia 2023 r. Sąd Okręgowy w (…) uwzględnił powództwo Wnioskodawcy. Bank wniósł apelację, a postępowanie apelacyjne toczyło się przed Sądem Apelacyjnym w (…) pod sygn. akt (…). Niezależnie od powyższego Bank wystąpił przeciwko Wnioskodawcy z powództwem o zapłatę kwoty 648.709,98 zł tytułem zwrotu kapitału wypłaconego na podstawie Umowy; postępowanie toczyło się przed Sądem Okręgowym (…) w (…) pod sygn. akt (…).

W celu polubownego, pełnego i ostatecznego zakończenia sporu oraz wzajemnego rozliczenia wszelkich roszczeń wynikających z Umowy lub pozostających z nią w związku, Wnioskodawca oraz Bank zawarli ugodę pozasądową, zwaną dalej „Ugodą”, sporządzoną przez Bank w dniu 23 marca 2026 r., a podpisaną przez Strony w dniu 16 kwietnia 2026 r. Na mocy Ugody strony potwierdziły, że Bank wypłacił Wnioskodawcy na podstawie Umowy kwotę 648.709,98 zł, natomiast Wnioskodawca dokonał na rzecz Banku spłat w wysokości 147.779,31 zł oraz 270.349,36 CHF. Strony potwierdziły również, że kredyt został spłacony w całości, a saldo zadłużenia wynikające z Umowy na dzień sporządzenia Ugody wynosi 0 zł.

W ramach pełnego i ostatecznego rozliczenia roszczeń stron wynikających z Umowy lub pozostających z nią w związku Bank zobowiązał się do zapłaty na rzecz Wnioskodawcy kwoty 900.000,00 zł. Po spełnieniu warunków formalnych określonych w Ugodzie, w szczególności obustronnym cofnięciu pozwów przez Bank i Wnioskodawcę, kwota ta została wypłacona Wnioskodawcy.

Bank poinformował Wnioskodawcę w Ugodzie o możliwości powstania po jego stronie przychodu do opodatkowania, w związku z zapłatą przez Bank kwoty wynikającej z Ugody. Zgodnie z treścią Ugody, Bank wskazał, że potencjalny przychód do opodatkowania może wynosić 176.194,00 zł, oraz że Bank wystawi Wnioskodawcy z tego tytułu informację PIT-11. Wnioskodawca jest osobą fizyczną. Umowa została zawarta poza prowadzoną działalnością gospodarczą, a nieruchomość oraz rozliczenia objęte Ugodą nie były związane z działalnością gospodarczą Wnioskodawcy.

W związku z postępowaniami sądowymi (o ustalenie nieważności Umowy, z powództwa Wnioskodawcy oraz o zwrot wypłaconego kapitału, z powództwa Banku) Wnioskodawca poniósł szereg kosztów bezpośrednio związanych z tymi postępowaniami sądowymi w łącznej kwocie 82.190,60 zł (koszty reprezentacji prawnej, koszty opłat sądowych, koszty opłat bankowych). Z powyższej kwoty, 70.000,00 zł zostało poniesione przez Wnioskodawcę w 2026 roku, z tej kwoty Bank zwrócił Wnioskodawcy 5.793,00 zł. Pozostałe koszty w kwocie 12.190,60 zł zostały poniesione przez Wnioskodawcę w latach poprzedzających rok 2026; w odniesieniu do tej kwoty Bank zwrócił Wnioskodawcy część kosztów w wysokości 5.507,00 zł (łącznie Bank zwrócił 11.300,00 zł).

Niniejszy wniosek dotyczy wyłącznie kwoty 64.207,00 zł poniesionej przez Wnioskodawcę w 2026 roku, a nie zwróconej przez Bank. Bez poniesienia tych kosztów zawarcie Ugody byłoby niemożliwe, a Wnioskodawca nie osiągnąłby przychodu wskazanego powyżej.

Uzupełnienie opisu stanu faktycznego

Wydatki bezpośrednio związane z postępowaniami sądowymi, które Wnioskodawca chce zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu, to - koszt kancelarii prawnej w kwocie 70.000 zł (tzw. (…) poniesiony w 2026), przy czym bank zwrócił Wnioskodawcy z tego tytułu kwotę 5.793,00 zł.

Wnioskodawca chciałby zaliczyć do KUP różnicę, czyli 64.207,00 zł.

Kwota 900.000,00 zł została wynegocjowana z bankiem. Kwotę przychodu Wnioskodawcy w kwocie 176.194,00 zł wyliczył sam bank, wpisał ją do treści ugody i na koniec roku ma wystawić na nią PIT-11. Wnioskodawca nie miał wglądu do tych wyliczeń. Wnioskodawca zakłada, że kwota 723.806,00 zł to zwrot nadpłaconego przez Wnioskodawcę kapitału i odsetek od kredytu, natomiast kwota 176.194,00 zł to nadwyżka, którą bank uznaje za przychód Wnioskodawcy.

Wnioskodawca oczywiście może wystąpić do banku o przedstawienie wyliczenia tej kwoty jednak nie wie czy bank w ogóle udzieli Mu odpowiedzi, a już na pewno Wnioskodawca nie uzyska odpowiedzi w terminie 7 dni jakie ma na uzupełnienie tego wniosku.

Można uznać, że kwota przychodu, czyli 176.194,00 zł stanowi wynagrodzenie Wnioskodawcy za odstąpienie od dalszego sądowego dochodzenia roszczeń.

Kwota 723.806,00 zł to zwrot nadpłaconego przez Wnioskodawcę kapitału i odsetek - nie jest to przychód. Przychód Wnioskodawcy to 176.194,00 zł i tego dotyczą poniesione koszty.

Kwestia ewentualnego proporcjonalnego rozliczenia kosztów - jak wynika z utrwalonej linii interpretacyjnej dotyczącej rozliczeń bankowych z kredytobiorcami „frankowymi” - kwota stanowiąca zwrot kapitału uprzednio wpłaconego przez kredytobiorcę (nadpłaty) nie stanowi w ogóle przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT (z uwagi na brak jakiegokolwiek przysporzenia majątkowego po stronie kredytobiorcy, który odzyskuje własne środki), a nie jedynie przychodu zwolnionego z opodatkowania, do którego literalnie odnosi się art. 22 ust. 3a ustawy o PIT.

Koszty opłat bankowych, które Wnioskodawca poniósł i które są związane z postępowaniem sądowym -to poniesiona w 2021 r. opłata za wydanie zaświadczenia i udostępnienie kopii aneksów (210 zł).

Pytanie

Czy poniesione przez Wnioskodawcę w 2026 roku koszty bezpośrednio związane z postępowaniami sądowymi, które doprowadziły do zawarcia Ugody z Bankiem oraz do powstania przychodu po stronie Wnioskodawcy, a nie zwrócone przez Bank w kwocie 64.207,00 zł (już po odliczeniu części kosztów zwróconych Wnioskodawcy przez Bank), mogą zostać zaliczone jako koszty uzyskania tego przychodu?

Pana stanowisko w sprawie

Wnioskodawca uważa, że może zaliczyć poniesione przez siebie w 2026 roku koszty prawne i inne bezpośrednio związane z procesami sądowymi, 64.207,00 zł (już po odliczeniu części kosztów zwróconych Wnioskodawcy przez Bank), jako koszty uzyskania przychodu.

1. Opodatkowanie dochodu, a nie przychodu, z innych źródeł

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o PIT, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z zastrzeżeniem wyjątków wskazanych wprost w ustawie. Stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy o PIT, dochodem ze źródła przychodów - o ile przepis szczególny nie stanowi inaczej - jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym.

Przychód uzyskany przez Wnioskodawcę w związku z zapłatą przez Bank kwoty wynikającej z Ugody kwalifikowany jest - zgodnie ze stanowiskiem samego Banku oraz z jednolitą linią interpretacyjną organów podatkowych dotyczącą świadczeń wypłacanych przez banki kredytobiorcom „frankowym” w ramach ugód pozasądowych (por. m.in. interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 1 lutego 2024 r., sygn. 0115-KDIT2.4011.586.2023.2.ŁS) - jako przychód z innych źródeł w rozumieniu art. 20 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT.

Ustawodawca nie przewidział dla tej kategorii przychodu żadnej szczególnej, zryczałtowanej formy opodatkowania, w ramach której podatek pobierany byłby od przychodu brutto, bez prawa do pomniejszenia go o koszty jego uzyskania (jak ma to miejsce np. w odniesieniu do przychodów wymienionych w art. 30 ustawy o PIT). Przychód z innych źródeł podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych, łącznie z pozostałymi dochodami Wnioskodawcy, według skali podatkowej, o której mowa w art. 27 ustawy o PIT.

W konsekwencji przedmiotem opodatkowania powinien być dochód, tj. nadwyżka przychodu nad kosztami jego uzyskania ustalonymi na zasadach ogólnych wynikających z art. 22 ust. 1 ustawy o PIT, a nie sam przychód w kwocie wskazanej przez Bank.

2.    Przesłanki zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodów

Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o PIT, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 ustawy o PIT.

Z utrwalonej praktyki interpretacyjnej oraz orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że dany wydatek stanowi koszt uzyskania przychodu, jeżeli łącznie:

• został faktycznie poniesiony przez podatnika i ma charakter definitywny (rzeczywisty), tj. jego wartość nie została podatnikowi w jakikolwiek sposób zwrócona;
• pozostaje w racjonalnym związku przyczynowo-skutkowym z osiągniętym przychodem albo został poniesiony w celu zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów;
• jest właściwie udokumentowany;
• nie został wymieniony w negatywnym katalogu wydatków z art. 23 ustawy o PIT.

Przepis art. 22 ust. 1 ustawy o PIT nie wymaga przy tym, by związek przyczynowy pomiędzy wydatkiem a przychodem miał charakter bezpośredni i pewny już w chwili ponoszenia wydatku - wystarczające jest, by wydatek był racjonalnie i obiektywnie ukierunkowany na osiągnięcie przychodu, oceniane z perspektywy chwili jego ponoszenia.

3.    Związek przyczynowo-skutkowy kosztów postępowań sądowych z przychodem powstałym w związku z Ugodą

Jak wynika ze stanu faktycznego, spór pomiędzy Wnioskodawcą a Bankiem toczył się równolegle w dwóch postępowaniach: z powództwa Wnioskodawcy o ustalenie nieważności Umowy (Sąd Okręgowy w (…), sygn. (…), a następnie - po apelacji Banku - Sąd Apelacyjny w (…), sygn. (…)) oraz z powództwa Banku o zapłatę kwoty 648.709,98 zł tytułem zwrotu kapitału (Sąd Okręgowy (…) w (…), sygn. (…)). Korzystny dla Wnioskodawcy wyrok Sądu Okręgowego w (…) z dnia 27 grudnia 2023 r. oraz aktywne prowadzenie obu postępowań - stanowiły bezpośrednią przyczynę, dla której Bank zdecydował się na zawarcie Ugody i zapłatę na rzecz Wnioskodawcy kwoty 900.000,00 zł, w tym kwoty 176.194,00 zł zakwalifikowanej przez Bank jako przychód Wnioskodawcy podlegający opodatkowaniu.

Poniesienie przez Wnioskodawcę kosztów reprezentacji prawnej, opłat sądowych oraz opłat bankowych związanych z prowadzeniem tych postępowań było warunkiem koniecznym (conditio sine qua non) doprowadzenia sprawy do etapu, na którym zawarcie Ugody stało się dla obu stron racjonalnym rozwiązaniem ekonomicznym. Gdyby Wnioskodawca nie zainicjował i nie prowadził powództwa o ustalenie nieważności Umowy, a także nie podjął obrony w postępowaniu wszczętym przez Bank, nie doszłoby ani do wydania korzystnego dla Wnioskodawcy wyroku, ani do zawarcia Ugody, a w konsekwencji po stronie Wnioskodawcy nie powstałby przychód podlegający opodatkowaniu.

Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w praktyce interpretacyjnej dotyczącej kosztów postępowań sądowych ponoszonych w fazie rozpoznawczej (a więc innej niż egzekucyjna) w celu ochrony interesów prawnych podatnika i zabezpieczenia źródła przychodu, a także w odniesieniu do kosztów ugód sądowych - np. interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej dotycząca podatku dochodowego od osób prawnych, sygn. 0111-KDIB2-1.4010.138.2021.MK, w której organ potwierdził, że koszty związane z postępowaniem sądowym zakończonym ugodą (w tym koszty zastępstwa procesowego, opłaty sądowe, opłata skarbowa od pełnomocnictwa, koszty opinii biegłego) stanowią koszty uzyskania przychodów, gdyż nie zostały wymienione w katalogu negatywnym, a ich poniesienie miało na celu ochronę interesów prawnych podatnika. Zasada wyrażona w art. 22 ust. 1 ustawy o PIT jest analogiczna do regulacji zawartej w art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, co uzasadnia odpowiednie zastosowanie powyższej linii interpretacyjnej również na gruncie podatku dochodowego od osób fizycznych.

Należy podkreślić istotną różnicę pomiędzy niniejszą sprawą a stanami faktycznymi, w których organy podatkowe odmawiały prawa do zaliczenia kosztów procesowych do kosztów uzyskania przychodów (np. interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. IPPB1/415-505/11-2/EC, czy interpretacja indywidualna z dnia 25 kwietnia 2025 r., sygn. 0114-KDIP2-2.4010.106.2025.1.PK). W powołanych sprawach podatnik zajmował pozycję pozwanego broniącego się przed roszczeniem odszkodowawczym albo przegrywał spór, wskutek czego prowadzone postępowanie nie skutkowało powstaniem jakiegokolwiek przychodu - stąd organy słusznie wskazywały na brak przesłanki celowości.

W niniejszej sprawie sytuacja jest odwrotna: prowadzone postępowania doprowadziły wprost i bezpośrednio do zawarcia Ugody oraz wypłaty na rzecz Wnioskodawcy świadczenia, które sam Bank zakwalifikował jako przychód podatkowy - związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy poniesionymi kosztami a powstałym przychodem jest zatem nie tylko racjonalny, ale i empirycznie potwierdzony przebiegiem sprawy.

4.    Brak wyłączenia kosztów procesowych w katalogu negatywnym z art. 23 ustawy o PIT

Katalog wydatków niestanowiących kosztów uzyskania przychodów określony w art. 23 ust. 1 ustawy o PIT ma charakter zamknięty i nie zawiera pozycji, która wyłączałaby z kosztów uzyskania przychodów wydatki na obsługę prawną, opłaty sądowe czy opłaty bankowe ponoszone w toku postępowania rozpoznawczego (sądowego) prowadzonego w celu uzyskania lub zabezpieczenia przychodu. Warto zauważyć, że ustawodawca świadomie wyłączył z kosztów uzyskania przychodów jedynie koszty egzekucyjne związane z niewykonaniem zobowiązań, nie obejmując tym wyłączeniem kosztów ponoszonych na wcześniejszym etapie postępowania - etapie rozpoznawczym, którego dotyczy niniejsza sprawa. Brak analogicznego wyłączenia w odniesieniu do kosztów postępowania rozpoznawczego potwierdza, że tego rodzaju wydatki mogą stanowić koszty uzyskania przychodów, o ile spełniają ogólne przesłanki z art. 22 ust. 1 ustawy o PIT.

5.    Definitywność wydatku - koszty poniesione ostatecznie przez Wnioskodawcę, a koszty zwrócone przez Bank

Warunkiem zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodów jest jego definitywny charakter - koszt, który został podatnikowi zwrócony, nie spełnia tej przesłanki, gdyż nie obciąża trwale jego majątku. Znalazło to wyraz w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 16 czerwca 2025 r., sygn. 0115-KDST2-2.4011.152.2025.2.MS, w której organ uznał za nieprawidłowe stanowisko podatniczki zaliczającej do kosztów uzyskania przychodów koszty zastępstwa procesowego zwrócone jej przez bank w ramach ugody.

Mając na uwadze powyższe, przedmiotem niniejszego wniosku jest wyłącznie kwota 64.207,00 zł (już po odliczeniu części kosztów zwróconych Wnioskodawcy przez Bank), poniesiona przez Wnioskodawcę w 2026 roku, i w całości obciąża definitywnie jego majątek.

Zwrot kosztów, jakiego dokonał Bank na podstawie Ugody, dotyczył wyłącznie kosztów poniesionych przez Wnioskodawcę w postępowaniu z jego powództwa (sygn. (…) i (…)), w łącznej kwocie 11.300,00 zł, obejmującej część kosztów zastępstwa procesowego (w kwocie 10.800,00 zł, z czego 5.793,00 zł dotyczyło kosztów z 2026 roku, a 5.007,00 zł dotyczyło kosztów z lat poprzednich) oraz połowę opłaty sądowej od pozwu (500,00 zł, poniesionej w 2021 roku). Kwota 64.207,00 zł (70.000,00 zł minus 5.793,00 zł, już po odliczeniu części kosztów zwróconych Wnioskodawcy przez Bank), poniesiona przez Wnioskodawcę w 2026 roku i objęta niniejszym wnioskiem, zachowuje zatem w pełni definitywny charakter, niezależnie od tego, którego z dwóch postępowań - z powództwa Wnioskodawcy, czy z powództwa Banku - dotyczyły poszczególne jej elementy.

6.    Zgodność roku poniesienia kosztu z rokiem powstania przychodu (art. 22 ust. 4 ustawy o PIT)

Zgodnie z art. 22 ust. 4 ustawy o PIT, koszty uzyskania przychodów są potrącane tylko w tym roku podatkowym, w którym zostały poniesione. Kwota 64.207,00 zł (już po odliczeniu części kosztów zwróconych Wnioskodawcy przez Bank) objęta niniejszym wnioskiem została poniesiona przez Wnioskodawcę w 2026 roku, a więc w tym samym roku podatkowym, w którym powstał przychód z tytułu zapłaty przez Bank kwoty wynikającej z Ugody. Pomiędzy rokiem poniesienia kosztu, a rokiem powstania odpowiadającego mu przychodu istnieje zatem pełna zgodność czasowa.

7.    Kwestia ewentualnego proporcjonalnego rozliczenia kosztów

Wnioskodawca wskazuje, że zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy o PIT, jeżeli podatnik ponosi koszty uzyskania przychodów ze źródeł, z których dochód podlega opodatkowaniu, oraz koszty związane z przychodami z innych źródeł, a nie jest możliwe ustalenie kosztów przypadających na poszczególne źródła, koszty te ustala się w takim stosunku, w jakim pozostają przychody z tych źródeł w ogólnej kwocie przychodów.

Zgodnie z art. 22 ust. 3a ustawy o PIT, zasadę tę stosuje się odpowiednio także wtedy, gdy część dochodów z tego samego źródła przychodów podlega opodatkowaniu, a część jest wolna od opodatkowania.

W ocenie Wnioskodawcy przepisy te nie powinny znaleźć zastosowania wprost w niniejszej sprawie, ponieważ - jak wynika z utrwalonej linii interpretacyjnej dotyczącej rozliczeń bankowych z kredytobiorcami „frankowymi” - kwota stanowiąca zwrot kapitału uprzednio wpłaconego przez kredytobiorcę (nadpłaty) nie stanowi w ogóle przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT (z uwagi na brak jakiegokolwiek przysporzenia majątkowego po stronie kredytobiorcy, który odzyskuje własne środki), a nie jedynie przychodu zwolnionego z opodatkowania, do którego literalnie odnosi się art. 22 ust. 3a ustawy o PIT.

8.    Podsumowanie

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Wnioskodawcy kwota 64.207,00 zł (już po odliczeniu części kosztów zwróconych Wnioskodawcy przez Bank), stanowiąca wydatki bezpośrednio związane z prowadzonymi postępowaniami sądowymi przeciwko Bankowi (koszty reprezentacji prawnej, opłaty sądowe oraz opłaty bankowe), spełnia wszystkie przesłanki uznania ich za koszty uzyskania przychodu w rozumieniu art. 22 ust. 1 i ust. 4 ustawy o PIT w odniesieniu do przychodu z innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT, powstałego w związku z zapłatą przez Bank na rzecz Wnioskodawcy kwoty wynikającej z Ugody. Stanowisko Wnioskodawcy przedstawione we wniosku należy zatem uznać za prawidłowe.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:

• dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz
• dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).

W myśl art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Ogólne określenie „przychodów” zawiera art. 11 ust. 1 ww. ustawy. Stosownie do tego przepisu:

Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

• pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika - tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;
• pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika - tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Źródła przychodów

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Wypłata kwoty dodatkowej

Ugoda - jako jeden z typów umów - regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 917 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795 ze zm.):

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.

Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.

Instytucja kredytu została natomiast uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega - co do zasady - każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.

Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

W przypadku zwrotu nadpłaconych środków pieniężnych - taka operacja nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie Kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot nadpłaconych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu. Taka wypłata będzie więc kredytobiorcy neutralna podatkowo - po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Natomiast w sytuacji otrzymania kwoty pieniężnej, która stanowi wynagrodzenie za odstąpienie od dalszego sądowego dochodzenia roszczeń powstaje przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji pieniądze te są przychodem w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i ich uzyskanie skutkuje obowiązkiem zapłaty podatku dochodowego.

Jak wynika z opisu sprawy, na podstawie zawartej ugody bank wypłacił Panu kwotę 900.000,00 zł, z czego kwota 723.806,00 zł to zwrot nadpłaconego przez Pana kapitału i odsetek, która nie stanowi Pana przychodu, a kwota 176.194,00 zł to Pana wynagrodzenie za odstąpienie od dalszego sądowego dochodzenia roszczeń, którą Bank w ugodzie potraktował jako Pana przychód podatkowy.

W związku z postępowaniami sądowymi poniósł Pan szereg kosztów bezpośrednio związanych z postępowaniami sądowymi w łącznej kwocie 82.190,60 zł (koszty reprezentacji prawnej, koszty opłat sądowych, koszty opłat bankowych). Z powyższej kwoty, 70.000,00 zł zostało poniesione przez Pana w 2026 roku, z tej kwoty Bank zwrócił Panu 5.793,00 zł. Pozostałe koszty w kwocie 12.190,60 zł zostały poniesione przez Pana w latach poprzedzających rok 2026; w odniesieniu do tej kwoty Bank zwrócił Panu część kosztów w wysokości 5.507,00 zł (łącznie Bank zwrócił 11.300,00 zł).

Pana wątpliwości dotyczą tego czy poniesione prze Pana w 2026 roku koszty bezpośrednio związane z postępowaniami sądowymi, które doprowadziły do zawarcia Ugody z Bankiem oraz do powstania przychodu po Pana stronie, a nie zwrócone przez Bank w kwocie 64.207,00 zł (już po odliczeniu części kosztów zwróconych Panu przez Bank), mogą zostać zaliczone jako koszty uzyskania tego przychodu.

Wydatki bezpośrednio związane z postępowaniami sądowymi, które chce Pan zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu, to - koszt kancelarii prawnej w kwocie 70.000 zł (tzw. (…), poniesiony w 2026), przy czym bank zwrócił Panu z tego tytułu kwotę 5.793,00 zł. Chciałby Pan zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu różnicę, czyli 64.207,00 zł. Bez poniesienia tych kosztów zawarcie Ugody byłoby niemożliwe, a Pan nie osiągnąłby przychodu wskazanego powyżej.

Koszty uzyskania przychodu

Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Kosztami uzyskania przychodu są zatem wszelkie racjonalne i gospodarczo uzasadnione wydatki związane z uzyskanymi przychodami. Z oceny związku z uzyskanym przychodem powinno wynikać, że poniesiony wydatek obiektywnie mógł się przyczynić do osiągnięcia przychodów z danego źródła. Przy czym związek przyczynowy między poniesieniem wydatku a osiągnięciem przychodu bądź zachowaniem lub zabezpieczeniem jego źródła należy oceniać indywidualnie w stosunku do każdego wydatku. Aby zatem wydatek mógł być uznany za koszt uzyskania przychodu, powinien, w myśl powołanego przepisu, spełniać łącznie następujące warunki:

• pozostawać w związku przyczynowym z przychodem lub źródłem przychodu i być poniesiony w celu osiągnięcia przychodu lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodu,
• nie znajdować się na liście kosztów nieuznawanych za koszty uzyskania przychodów, wymienionych w art. 23 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,
• być właściwie udokumentowany.

Koszty poniesione w celu uzyskania przychodów to te, które zostały poniesione z zamiarem uzyskania przychodu. Ten zamiar (cel) musi być, po pierwsze - obiektywnie realny, po drugie - istniejące okoliczności faktyczne muszą wskazywać na to, że dany wydatek w istocie mógł podatnikowi pozwolić na przewidywanie osiągnięcia przychodu. Natomiast koszty ponoszone w celu zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodu, to wydatki mające na celu ochronę źródła przychodu tak, by źródło to istniało w stanie niepogorszonym.

Koszty uzyskania przychodów nie są kosztami uzyskania jakichkolwiek przychodów, lecz zawsze związane są z uzyskaniem przychodu z konkretnego źródła. Koszty uzyskania przychodu z danego źródła pomniejszają przychody z tego właśnie źródła, a nie jakiekolwiek przychody. Koszty uzyskania przychodu są zatem ściśle i funkcjonalnie przyporządkowane do danego źródła przychodów. Aby bowiem w ogóle mogło dojść do powstania kosztu uzyskania przychodu, podatnik musi ponieść faktyczny wydatek (ekonomiczny ciężar) związany ze zdarzeniem prawnym mającym wpływ na uzyskanie przychodu lub zachowanie bądź zabezpieczenie źródła przychodu.

Według art. 22 ust. 3 ww. ustawy:

W myśl art. 22 ust. 3a ww. ustawy:

Zgodnie z art. 22 ust. 4 tej ustawy:

Stosownie natomiast do art. 23 ust. 1 pkt 31 tej ustawy:

Z informacji przedstawionych przez Pana wynika, że poniesione przez Pana koszty w związku z postępowaniami sadowymi obejmowały ustalenie nieważności Umowy z Pana powództwa oraz zwrot wypłaconego kapitału z powództwa Banku, zaś z ugody zawartej z bankiem wynika, że doszło do:

• wypłaty określonej kwoty, tj. 900.000,00 zł - która jak Pan wskazał - w części nie stanowi przychodu (723.806,00 zł), a w części jest Pana przychodem (176.194,00 zł).

Zauważyć należy, że koszty związane z postępowaniami sądowymi zostały poniesione przez Pana nie tylko w celu wypłaty kwoty 176.194,00 zł, tj. Pana wynagrodzenia za odstąpienie od dalszego sądowego dochodzenia roszczeń, która stanowi przychód podlegający opodatkowaniu, ale również w celu wypłaty świadczenia, które w ogóle nie stanowi Pana przychodu (wypłata kwoty stanowiącej nadpłatę).

Mając na uwadze brzmienie art. 23 ust. 1 pkt 31 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - kosztem mógłby być tylko wydatek związany z przychodem podlegającym opodatkowaniu.

Oznacza to, że do kosztów uzyskania przychodów nie może zostać zaliczona cała kwota związana z postępowaniami sądowymi, tj. 64.207,00 zł, ponieważ wydatek ten był poniesiony nie tylko w celu uzyskania świadczenia podlegającego opodatkowaniu (wypłata wynagrodzenia za odstąpienie od dalszych roszczeń sądowych), ale również świadczenia, które w ogóle nie stanowi Pana przychodu (wypłata kwoty stanowiącej nadpłatę).

Mając na uwadze powyższe - do kosztów uzyskania przychodu może Pan zaliczyć tylko wydatki poniesione w 2026 r. w związku z postępowaniami sądowymi, w części, w jakiej dotyczącą uzyskanego przez Pana przychodu z tytułu wypłaty wynagrodzenia za odstąpienie od dalszych roszczeń sądowych.

Natomiast, nie może Pan zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów wydatków poniesionych w 2026 r. w związku z postępowaniami sądowymi, w części, w jakiej wydatki te dotyczą wypłaty kwoty stanowiącej nadpłatę, tj. kwoty 723.806,00 zł, gdyż kwota ta w ogóle nie stanowi dla Pana przychodu.

Zatem Pana stanowisko jest nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego obowiązującego w dniu zaistnienia zdarzenia.

Odnosząc się do powołanych interpretacji wskazać należy, że interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane są w indywidualnych sprawach podatników, dotyczą konkretnych stanów faktycznych/zdarzeń przyszłych i nie mają mocy prawa powszechnie obowiązującego co oznacza, że należy je traktować indywidualnie.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.
• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

• Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA).

Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego.

Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.