0113-KDIPT2-2.4011.623.2026.2.AKU
Opodatkowanie świadczeń otrzymywanych z Włoch po zmarłym mężu.
- Sygnatura
- 0113-KDIPT2-2.4011.623.2026.2.AKU
- Rodzaj dokumentu
- Interpretacja indywidualna
- Data wydania
- Organ
- Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
- Status
- Aktualna
Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych:
- w zakresie pytania nr 1 – jest prawidłowe,
- w zakresie pytania nr 2 – jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
9 lipca 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 9 lipca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani – w odpowiedzi na wezwanie – pismem złożonym 10 września 2026 r. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Wnioskodawczyni A.A. przez wiele lat mieszkała na terenie Włoch i tam miała swój ośrodek interesów życiowych. Również na terenie Włoch wyszła za mąż za obywatela Włoch B.B.. W dniu 2 grudnia 2011 r. mąż Wnioskodawczyni uległ wypadkowi w pracy, na skutek czego zmarł. Okoliczność ta została potwierdzona zaświadczeniem wydanym przez włoski Krajowy Instytut Ubezpieczenia od Wypadków przy Pracy (INAIL), z którego wynika, że śmierć nastąpiła wskutek wypadku przy pracy, a Wnioskodawczyni, jako wdowa, otrzymuje świadczenie przyznane na podstawie przepisów dotyczących wypadków przy pracy i chorób zawodowych – rendita ai superstiti. Chociaż dokument wydany przez INAIL posługuje się określeniem „renta”, świadczenie to ma swoje źródło w przepisach regulujących odpowiedzialność z tytułu wypadków przy pracy i pełni funkcję kompensacyjną. W związku z tym, Wnioskodawczyni traktuje je jako świadczenie o charakterze odszkodowawczym, przyznane w związku ze śmiercią małżonka wskutek wypadku przy pracy, a nie jako klasyczną rentę emerytalno-rentową wynikającą wyłącznie z powszechnego systemu zabezpieczenia społecznego. Tłumaczenie zawiera bowiem dosłownie przetłumaczone określenie „renta” nie oddając tym samym jego charakteru odszkodowawczego i kompensacyjnego w związku ze śmiercią bliskiej osoby.
Po śmierci męża Wnioskodawczyni otrzymała również jednorazowe świadczenie związane z tym zdarzeniem.
Niezależnie od powyższego, Wnioskodawczyni otrzymuje również świadczenie pensione ai superstiti wypłacane przez Istituto Nazionale della Previdenza Sociale (INPS), tj. włoską instytucję właściwą w zakresie powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych.
Świadczenie wypłacane przez INPS stanowi świadczenie przysługujące po zmarłym małżonku w ramach włoskiego systemu zabezpieczenia społecznego (pensione ai superstiti). Jest ono wypłacane regularnie, a od jego kwoty włoskie organy pobierają podatek dochodowy. Świadczenie nadal wpływa na rachunek bankowy Wnioskodawczyni prowadzony we Włoszech. Informacje dotyczące wypłacanego świadczenia oraz pobranego podatku wynikają z dokumentów otrzymywanych od włoskiej instytucji ubezpieczeniowej.
W konsekwencji, Wnioskodawczyni otrzymuje obecnie dwa odrębne świadczenia po zmarłym mężu:
- świadczenie wypłacane przez INAIL rendita ai superstiti, którego podstawą jest śmierć małżonka wskutek wypadku przy pracy,
- świadczenie wypłacane przez INPS w ramach włoskiego systemu obowiązkowych ubezpieczeń społecznych pensione ai superstiti, jako świadczenie przysługujące członkowi rodziny po zmarłym ubezpieczonym.
Od dnia 18 listopada 2023 r. Wnioskodawczyni na stałe zamieszkuje w Polsce. Przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ponad 183 dni w roku podatkowym, a w Polsce znajduje się obecnie Jej centrum interesów życiowych. Tutaj koncentruje się Jej życie rodzinne i osobiste oraz miejsce stałego pobytu.
Pomimo przeniesienia miejsca zamieszkania do Polski Wnioskodawczyni nadal figuruje we włoskim rejestrze AIRE (Anagrafe degli Italiani Residenti all'Estero). Nie występowała jednak do włoskich organów o wydanie certyfikatu rezydencji podatkowej.
Ponadto, świadczenie wypłacane z Włoch nadal wpływa na rachunek bankowy prowadzony we Włoszech.
Uzupełnienie wniosku
1. Wnioskodawczyni posiada obywatelstwo polskie.
2. Wnioskodawczyni oczekuje wydania interpretacji indywidualnej za lata podatkowe od 2023-2026.
3. Wnioskodawczyni w roku podatkowym 2023 r. częściowo zamieszkiwała we Włoszech, a częściowo w Polsce. Od 18 listopada 2023 r. Wnioskodawczyni przebywa na stałe w Polsce. W latach podatkowych: 2024, 2025, 2026 przebywa na terenie Polski.
4. W latach podatkowych: 2024, 2025 i 2026 Wnioskodawczyni przebywa w Polsce dłużej niż 183 dni, w roku podatkowym 2023 Wnioskodawczyni przebywała w Polsce na stałe od 18 listopada.
5. Wnioskodawczyni w okresie obejmującym przedmiotowy wniosek nie otrzymywała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej żadnych innych dochodów.
6. Świadczenie „rendita ai superstiti” wypłacane przez INAIL, związane z wypadkiem przy pracy męża Wnioskodawczyni, jest wypłacane na podstawie art. 85 dekretu Prezydenta Republiki Włoch – tekst jednolity Nr 1124 z dnia 30 czerwca 1965 r. zawierającego przepisy dotyczące obowiązkowego ubezpieczenia w zakresie wypadków przy pracy oraz chorób zawodowych. W dekrecie tym, mającym moc ustawy, określone zostały wysokość i zasady ustalania odszkodowań przysługującym pracownikom, którzy ulegli wypadkom w pracy oraz dotkniętych chorobą zawodową lub ewentualnie pozostałym przy życiu (małżonkom, dzieciom, rodzicom, itp.). Świadczenie jest bezpośrednio związane ze śmiercią męża Wnioskodawczyni wskutek wypadku przy pracy i ma charakter odszkodowawczy, ale wypłacane przez instytucję publiczną. INAIL sam określa „rendita ai superstiti” jako świadczenie ekonomiczne przysługujące rodzinie pracownika zmarłego wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej. Przywołany wyżej przepis prawa włoskiego stanowi, że jeżeli następstwem wypadku jest śmierć pracownika, osobom pozostającym przy życiu przysługuje świadczenie ekonomiczne, mające charakter rekompensaty za stratę osoby najbliższej – małżonka i jako takie korzysta na mocy przepisów prawa włoskiego ze zwolnienia od podatku. Świadczenie to jest wypłacane przez instytucję INAIL – Krajowy Instytut Ubezpieczeń od Wypadków przy Pracy, która zajmuje się m.in. wypłatą odszkodowań w związku z uszczerbkiem na zdrowiu powstałym w wyniku wypadku przy pracy, a w przypadku śmierci pracownika, wypłatą odszkodowań na rzecz osoby najbliższej, wypłatą zasiłków chorobowych oraz zwrotem kosztów leczenia i rehabilitacji w związku z wypadkiem przy pracy. Według wiedzy Wnioskodawczyni, świadczenie to, jako świadczenie ekonomiczne wypłacane w związku ze śmiercią męża na skutek wypadku przy pracy, jest świadczeniem o charakterze rekompensującym stratę osoby najbliższej, nie na podstawie przepisów prawa cywilnego, lecz na podstawie włoskich przepisów o zabezpieczeniu z tytułu inwalidztwa i wypadków przy pracy lub chorób zawodowych.
7. Przepisy o ubezpieczeniu społecznym obowiązujące w Polsce nie mają odpowiednika art. 85 dekretu Prezydenta Republiki Włoch – tekst jednolity Nr 1124 z dnia 30 czerwca 1965 r., ani też w przepisach obowiązujących w Polsce nie ma odpowiednika świadczenia rendita ai superstiti. Według rozumienia Wnioskodawczyni (które znalazło się także w interpretacji indywidualnej wydanej na podstawie podobnego stanu faktycznego z dnia 17 marca 2014 r. Izby Skarbowej w Katowicach IBPBII/1/415-1111/13/MCZ), jest to odszkodowanie przyznane na podstawie przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, a odrębną ustawą w tym przypadku są wewnętrzne przepisy prawa włoskiego – przywołany powyżej dekret, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zasady i wysokość tego odszkodowania ustalana jest w całości na podstawie przepisów ww. dekretu, mającego moc ustawy i nie jest wypłacane na podstawie jakiejkolwiek umowy ani ugody sądowej.
8. Świadczenie rendita ai superstiti jest wypłacane ze środków publicznych, pochodzących z obowiązkowych składek pracodawców, a nie pracowników. Całość składek odprowadzanych do INAIL pochodzi ze środków pracodawcy i pracownik nie jest nimi obciążany, nie ponosi w związku z tymi składkami żadnych kosztów, a w szczególności kwota ta nie jest potrącana z wynagrodzenia pracownika.
9. Świadczenie rendita ai superstiti nie podlega opodatkowaniu zgodnie z włoskimi przepisami przywołanymi powyżej.
Pytania
1. Czy świadczenie wypłacane Wnioskodawczyni przez Krajowy Instytut Ubezpieczenia od Wypadków przy Pracy (INAIL) Republiki Włoskiej (rendita ai superstiti), przyznane w związku ze śmiercią małżonka wskutek wypadku przy pracy i wypłacane na podstawie przepisów włoskiego obowiązkowego ubezpieczenia od wypadków przy pracy i chorób zawodowych, korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?
2. Czy dochód uzyskiwany przez Wnioskodawczynię z tytułu świadczenia pensione ai superstiti wypłacanego przez Narodowy Instytut Ubezpieczeń Społecznych (INPS) Republiki Włoskiej, przysługującego po zmarłym małżonku w ramach obowiązkowego włoskiego ubezpieczenia społecznego, od którego pobierany jest podatek dochodowy we Włoszech – powinien być, na podstawie Umowy między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Republiki Włoskiej – rozliczony w Polsce zgodnie z postanowieniami art. 23 Umowy, poprzez zastosowanie metody wyłączenia z progresją?
Pani stanowisko w sprawie
Ad. 1
W ocenie Wnioskodawczyni, świadczenie wypłacane przez włoski Krajowy Instytut Ubezpieczenia od Wypadków przy Pracy (INAIL) nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w Polsce, gdyż korzysta ze zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Jak wynika z przedstawionego stanu faktycznego, świadczenie to zostało przyznane wyłącznie dlatego, że mąż Wnioskodawczyni poniósł śmierć wskutek wypadku przy pracy. Okoliczność ta została potwierdzona zaświadczeniem wydanym przez włoską instytucję INAIL. Świadczenie nie stanowi klasycznej renty emerytalnej ani rodzinnej wynikającej z powszechnego systemu emerytalnego, lecz jest wypłacane na podstawie przepisów regulujących ubezpieczenie od następstw wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
Choć w dokumentach włoskich świadczenie określane jest jako „renta”, jego funkcją jest naprawienie szkody powstałej wskutek śmierci pracownika oraz zapewnienie ochrony osobom najbliższym zmarłego. Ma ono zatem charakter kompensacyjny (odszkodowawczy), a nie emerytalny.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwolnione od podatku są m.in. określone odszkodowania oraz świadczenia o charakterze odszkodowawczym przyznane na podstawie odrębnych przepisów ustawowych. Celem tych przepisów jest wyłączenie z opodatkowania świadczeń, których funkcją jest rekompensata uszczerbku majątkowego lub osobistego.
W ocenie Wnioskodawczyni, świadczenie wypłacane przez INAIL spełnia te przesłanki, ponieważ:
- zostało przyznane na podstawie przepisów prawa regulujących ubezpieczenie od wypadków przy pracy i chorób zawodowych,
- pozostaje w bezpośrednim związku ze śmiercią pracownika wskutek wypadku przy pracy,
- ma charakter kompensacyjny, a nie dochodowy,
- nie stanowi świadczenia emerytalnego ani typowej renty rodzinnej opłacanej z powszechnego systemu zabezpieczenia społecznego.
Bez znaczenia dla kwalifikacji podatkowej pozostaje okoliczność, że świadczenie ma charakter okresowy i w prawie włoskim zostało nazwane „rentą”. Dla celów podatku dochodowego decydujące znaczenie powinien mieć rzeczywisty charakter prawny i ekonomiczny świadczenia oraz podstawa jego przyznania.
Zdaniem Wnioskodawczyni, świadczenie wypłacane przez INAIL posiada charakter świadczenia odszkodowawczego, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Niezależnie od powyższego Wnioskodawczyni stoi na stanowisku, że świadczenie wypłacane przez INAIL nie może zostać zakwalifikowane jako świadczenie, o którym mowa w art. 18 Umowy między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Republiki Włoskiej w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania, podpisanej w Rzymie dnia 21 czerwca 1985 r.
Art. 18 Umowy odnosi się bowiem do emerytur i innych podobnych świadczeń otrzymywanych w związku z wcześniejszym zatrudnieniem oraz do rent. Przedmiotem regulacji tego przepisu są świadczenia stanowiące element systemu zabezpieczenia emerytalno-rentowego, których funkcją jest zapewnienie środków utrzymania osobom uprawnionym z tytułu osiągnięcia wieku emerytalnego, niezdolności do pracy albo śmierci ubezpieczonego w ramach powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych.
Natomiast świadczenie wypłacane Wnioskodawczyni przez INAIL nie zostało przyznane z uwagi na uczestnictwo Wnioskodawczyni czy jej małżonka w powszechnym systemie emerytalno-rentowym, lecz wyłącznie z tego powodu, że jego śmierć nastąpiła wskutek wypadku przy pracy. Świadczenie to znajduje swoją podstawę prawną w przepisach regulujących ubezpieczenie od następstw wypadków przy pracy i chorób zawodowych, administrowanych przez odrębny podmiot – INAIL. Nie istnieje żaden przypadek, w którym świadczenie rendita ai superstiti zostałoby przyznane wyłącznie z powodu osiągnięcia wieku emerytalnego, długości okresów składkowych lub ogólnego uczestnictwa w systemie emerytalnym. Jedyną przesłanką jego powstania jest wystąpienie szczególnego zdarzenia ubezpieczeniowego – śmierci pracownika wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej. Ta cecha odróżnia je od wszystkich świadczeń objętych art. 18 Umowy. Okoliczność, że prawo włoskie posługuje się wobec tego świadczenia określeniem „rendita” (renta), nie może przesądzać o jego kwalifikacji na gruncie umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. W prawie podatkowym, w szczególności przy wykładni umów międzynarodowych, decydujące znaczenie ma rzeczywisty charakter świadczenia oraz jego funkcja ekonomiczna, a nie nazwa przyjęta w prawie krajowym.
Świadczenie wypłacane przez INAIL ma charakter kompensacyjny. Jego celem jest naprawienie skutków zdarzenia o charakterze wypadkowym oraz zapewnienie ochrony osobom najbliższym zmarłego pracownika. Prawo do tego świadczenia powstaje wyłącznie w przypadku ziszczenia się szczególnego ryzyka ubezpieczeniowego, jakim jest śmierć pracownika wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej. Nie przysługuje ono natomiast w przypadku śmierci z innych przyczyn, co odróżnia je od klasycznej renty rodzinnej wypłacanej z powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych.
O odszkodowawczym charakterze świadczenia świadczy również fakt, że zostało ono przyznane przez INAIL – instytucję właściwą wyłącznie w zakresie ubezpieczenia od wypadków przy pracy i chorób zawodowych – a nie przez INPS, który realizuje zadania włoskiego powszechnego systemu emerytalnego i rentowego. Sam ustawodawca włoski rozdzielił zatem oba rodzaje świadczeń, powierzając ich realizację dwóm odrębnym instytucjom wykonującym odmienne funkcje.
W konsekwencji, art. 18 Umowy polsko-włoskiej nie znajduje zastosowania do świadczenia wypłacanego przez INAIL. Świadczenie to powinno zostać zakwalifikowane zgodnie z jego rzeczywistym charakterem jako świadczenie o funkcji odszkodowawczej, a jego skutki podatkowe należy oceniać na gruncie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w szczególności art. 21 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, przewidującego zwolnienie dla określonych świadczeń odszkodowawczych.
Ad. 2
W ocenie Wnioskodawczyni, świadczenie wypłacane przez włoski Narodowy Instytut Ubezpieczeń Społecznych (INPS) jako pensione ai superstiti stanowi świadczenie z obowiązkowego systemu zabezpieczenia społecznego Republiki Włoskiej.
Świadczenie to jest wypłacane przez instytucję będącą odpowiednikiem polskiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, przysługuje po zmarłym małżonku objętym obowiązkowym systemem ubezpieczeń społecznych i stanowi element włoskiego systemu zabezpieczenia społecznego. Jednocześnie od wypłacanego świadczenia pobierany jest podatek dochodowy we Włoszech. Od dnia 18 listopada 2023 r. Wnioskodawczyni posiada miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w Polsce i podlega w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zakres opodatkowania przedmiotowego świadczenia powinien zostać ustalony z uwzględnieniem postanowień Umowy między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Republiki Włoskiej w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania, podpisanej w Rzymie dnia 21 czerwca 1985 r.
Zdaniem Wnioskodawczyni, świadczenie pensione ai superstiti posiada szczególny charakter prawny, odmienny od klasycznej emerytury lub renty przysługującej osobie z tytułu jej własnego wcześniejszego zatrudnienia.
Art. 18 Umowy odnosi się do emerytur oraz innych podobnych świadczeń wypłacanych z tytułu wcześniejszego zatrudnienia. W ocenie Wnioskodawczyni, zwrot „z tytułu wcześniejszego zatrudnienia”, powinien być interpretowany zgodnie z jego zwykłym znaczeniem przy uwzględnieniu celu Umowy oraz zasad wykładni traktatów wynikających z art. 31 ust. 1 Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów z dnia 23 maja 1969 r.
Wnioskodawczyni nigdy nie pozostawała w zatrudnieniu, z którego wynikałoby prawo do świadczenia pensione ai superstiti. Nie nabyła prawa do tego świadczenia poprzez wykonywanie pracy ani poprzez opłacanie składek na własne ubezpieczenie społeczne. Uprawnienie do świadczenia powstało wyłącznie wskutek śmierci małżonka objętego obowiązkowym włoskim systemem ubezpieczeń społecznych. Jest zatem prawem pochodnym wynikającym z ubezpieczenia społecznego zmarłego małżonka, a nie świadczeniem stanowiącym następstwo wcześniejszego zatrudnienia Wnioskodawczyni.
Odmienna kwalifikacja prowadziłaby do utożsamienia świadczenia przysługującego członkowi rodziny po zmarłym ubezpieczonym z emeryturą lub rentą stanowiącą ekwiwalent własnej aktywności zawodowej osoby pobierającej świadczenie, mimo że źródło powstania obu tych praw jest całkowicie odmienne.
Funkcją pensione ai superstiti nie jest wynagrodzenie wcześniejszej aktywności zawodowej Wnioskodawczyni, lecz zapewnienie ochrony socjalnej rodzinie po śmierci osoby objętej obowiązkowym systemem ubezpieczeń społecznych. Świadczenie to realizuje funkcję zabezpieczenia społecznego i służy zapewnieniu środków utrzymania członkom rodziny zmarłego ubezpieczonego.
Na szczególny charakter tego świadczenia wskazuje również konstrukcja prawa włoskiego. W przypadku śmierci pracownika wskutek wypadku przy pracy włoski ustawodawca przewidział współistnienie świadczenia pensione ai superstiti wypłacanego przez INPS oraz świadczenia rendita ai superstiti wypłacanego przez INAIL. Świadczenia te, choć wypłacane przez różne instytucje i posiadające odmienną podstawę prawną, pozostają elementami jednego systemu ochrony rodziny zmarłego pracownika. Prawo włoskie przewiduje mechanizmy ich wzajemnej koordynacji, co potwierdza, że nie funkcjonują one całkowicie niezależnie, lecz służą realizacji wspólnego celu zabezpieczenia socjalnego rodziny po śmierci osoby ubezpieczonej.
Powyższe przemawia za tym, że pensione ai superstiti nie może być oceniana wyłącznie przez pryzmat nazwy świadczenia, lecz z uwzględnieniem jego rzeczywistej funkcji oraz charakteru prawnego.
Niezależnie od kwalifikacji świadczenia na gruncie art. 18 Umowy, sposób eliminacji podwójnego opodatkowania powinien być interpretowany zgodnie z celem Umowy oraz zasadami wynikającymi z art. 31 ust. 1 Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów.
Podstawowym celem Umowy jest wyeliminowanie podwójnego opodatkowania tego samego dochodu. Interpretacja jej postanowień nie może prowadzić do rezultatu pozostającego w sprzeczności z tym celem.
Warto w tym miejscu zwrócić dodatkowo uwagę na sposób wykładni postanowień umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, który powinien uwzględniać nie tylko ich literalne brzmienie, lecz również zasady interpretacji umów międzynarodowych wynikające z Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów oraz dorobek interpretacyjny wypracowany na tle Modelowej Konwencji OECD.
Wprawdzie Umowa między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Włoską stanowi samodzielny akt prawa międzynarodowego i jej postanowienia podlegają wykładni przede wszystkim na podstawie własnej treści, jednak zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w praktyce organów podatkowych ugruntowany jest pogląd, że Komentarz do Modelowej Konwencji OECD może stanowić istotną pomoc interpretacyjną przy wyjaśnianiu znaczenia pojęć użytych w umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania, zwłaszcza gdy odpowiadają one rozwiązaniom przyjętym w Modelowej Konwencji.
Zgodnie z art. 31 ust. 1 Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów traktat należy interpretować w dobrej wierze, zgodnie ze zwykłym znaczeniem jego postanowień, odczytywanych w ich kontekście oraz w świetle przedmiotu i celu traktatu. Oznacza to, że wykładnia poszczególnych postanowień Umowy nie może abstrahować od jej podstawowego celu, jakim jest sprawiedliwy podział kompetencji podatkowych pomiędzy Umawiające się Państwa oraz wyeliminowanie podwójnego opodatkowania tego samego dochodu.
W ocenie Wnioskodawczyni, właśnie taka wykładnia powinna zostać zastosowana w niniejszej sprawie.
Określenie zawarte w art. 18 Umowy: „emerytury oraz inne podobne świadczenia wypłacane z tytułu wcześniejszego zatrudnienia” nie może być interpretowane w oderwaniu od związku funkcjonalnego pomiędzy wcześniejszym zatrudnieniem a osobą otrzymującą świadczenie.
W przypadku Wnioskodawczyni taki związek nie występuje.
Prawo do świadczenia pensione ai superstiti nie zostało nabyte wskutek wykonywania przez Wnioskodawczynię pracy zarobkowej, osiągania przez Nią dochodów ani opłacania składek na własne ubezpieczenie społeczne. Świadczenie nie stanowi również odroczonego wynagrodzenia za Jej pracę ani ekwiwalentu utraconych zarobków.
Źródłem prawa do świadczenia pozostaje wyłącznie ustawowe następstwo prawne po zmarłym małżonku objętym obowiązkowym włoskim systemem zabezpieczenia społecznego. Prawo to powstaje dopiero z chwilą ziszczenia się zdarzenia ubezpieczeniowego, jakim jest śmierć ubezpieczonego i ma charakter pochodny względem jego praw ubezpieczeniowych.
W konsekwencji, istnieją uzasadnione podstawy do przyjęcia, że świadczenie to nie jest świadczeniem otrzymywanym „z tytułu wcześniejszego zatrudnienia” Wnioskodawczyni w rozumieniu art. 18 Umowy.
Jednocześnie, nawet przy przyjęciu odmiennej kwalifikacji prawnej świadczenia, należy mieć na względzie, że postanowienia Umowy nie mogą być interpretowane w sposób prowadzący do podważenia jej podstawowego celu.
W przedstawionym stanie faktycznym świadczenie jest wypłacane przez instytucję obowiązkowego systemu zabezpieczenia społecznego Republiki Włoskiej i podlega opodatkowaniu we Włoszech. Interpretacja prowadząca do ponownego pełnego opodatkowania tego samego świadczenia w Polsce pozostawałaby w sprzeczności z celem Umowy, jakim jest eliminacja podwójnego opodatkowania.
Dlatego też, niezależnie od ostatecznej kwalifikacji świadczenia na gruncie art. 18 Umowy, postanowienia dotyczące unikania podwójnego opodatkowania powinny być interpretowane w sposób zapewniający realizację celu Umowy oraz zgodny z zasadą dobrej wiary wyrażoną w art. 31 Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów.
W ocenie Wnioskodawczyni prowadzi to do wniosku, że dochód z tytułu świadczenia pensione ai superstiti nie powinien podlegać ponownemu opodatkowaniu w Polsce, natomiast może zostać uwzględniony wyłącznie przy ustalaniu stopy procentowej podatku mającej zastosowanie do innych dochodów osiąganych w Polsce i podlegających opodatkowaniu według skali podatkowej.
W przedstawionym stanie faktycznym świadczenie wypłacane przez INPS podlega opodatkowaniu we Włoszech. Okoliczność ta potwierdza, że państwo źródła wykonuje wobec tego świadczenia swoje kompetencje podatkowe. W konsekwencji, wykładnia Umowy powinna zmierzać do wyeliminowania ekonomicznego podwójnego opodatkowania tego samego dochodu.
Zdaniem Wnioskodawczyni, prawidłowa wykładnia postanowień Umowy prowadzi do wniosku, że dochód uzyskiwany z tytułu świadczenia pensione ai superstiti nie powinien podlegać ponownemu opodatkowaniu w Polsce, natomiast może zostać uwzględniony wyłącznie przy ustalaniu stopy procentowej podatku mającej zastosowanie do innych dochodów podlegających opodatkowaniu według skali podatkowej, zgodnie z metodą wyłączenia z progresją przewidzianą w art. 23 Umowy. Przyjęcie odmiennej interpretacji prowadziłoby do rezultatu sprzecznego z celem umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, którego istotą jest eliminacja podwójnego opodatkowania tego samego dochodu oraz zapewnienie spójnego podziału kompetencji podatkowych pomiędzy Umawiające się Państwa.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku, jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2647 ze zm.; t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.; t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.; t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):
Osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy).
Na podstawie art. 3 ust. 1a ww. ustawy:
Za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się osobę fizyczną, która:
1) posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub
2) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.
Zgodnie z art. 3 ust. 2a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Osoby fizyczne, jeżeli nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miejsca zamieszkania, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów (przychodów) osiąganych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ograniczony obowiązek podatkowy).
W myśl art. 4a ww. ustawy:
Przepisy art. 3 ust. 1, 1a, 2a i 2b stosuje się z uwzględnieniem umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, których stroną jest Rzeczpospolita Polska.
W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że ustalenie miejsca zamieszkania podatnika decyduje o zakresie ciążącego na nim obowiązku podatkowego. Inaczej mówiąc, od miejsca zamieszkania zależy, czy podatnik podlega nieograniczonemu, czy ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce. Nieograniczonym obowiązkiem podatkowym objęci są podatnicy, którzy w Polsce mają miejsce zamieszkania. Podlegają oni obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów. Natomiast, jeśli podatnik będzie miał miejsce zamieszkania za granicą, to w Polsce będzie płacił podatek tylko od dochodów (przychodów) uzyskanych w danym roku podatkowym w Polsce (ograniczony obowiązek podatkowy).
Przepis art. 3 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wskazuje na dwa warunki, od spełnienia których uzależnia się kwalifikację danej osoby jako mającej miejsce zamieszkania w Polsce. Powyższe przesłanki są rozdzielone spójnikiem „lub”, co jest równoznaczne z tym, że wystarczy spełnienie którejkolwiek z nich, aby uznać, że osoba posiada miejsce zamieszkania w Polsce, a więc – podlega w kraju nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, czyli opodatkowaniu od wszystkich osiąganych dochodów.
Jako pierwszy warunek pozwalający na uznanie osoby za mającą miejsce zamieszkania na terytorium RP przepis wskazuje posiadanie centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych). Przesłanka ta została skonstruowana w bardzo szeroki sposób, jeśli chodzi o zakreśloną grupę osób, które na potrzeby podatku dochodowego od osób fizycznych posiadają w Polsce ośrodek interesów życiowych. Wynikać może to z użycia w powołanym powyżej przepisie spójnika „lub” w sformułowaniu „centrum interesów osobistych lub gospodarczych” dla doprecyzowania, kiedy uznaje się daną osobę za mającą miejsce zamieszkania na terytorium RP. Tym samym określona osoba, która ma ścisłe powiązania biznesowe czy też gospodarcze w Polsce, a całą rodzinę i znajomych w innym państwie, może w takiej sytuacji podlegać opodatkowaniu w Polsce od całości swoich dochodów.
Za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej uważa się również osobę fizyczną, która przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym. W świetle art. 3 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych analizowany warunek stanowi samodzielną podstawę do uznawania określonej kategorii osób za rezydentów, niezależną od omówionego powyżej posiadania na terytorium RP centrum interesów życiowych.
Z opisu sprawy wynika, że posiada Pani obywatelstwo polskie. Od dnia 18 listopada 2023 r. na stałe zamieszkuje Pani w Polsce, a w latach podatkowych: 2024, 2025, 2026 przebywała Pani na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ponad 183 dni w roku podatkowym. W Polsce znajduje się obecnie Pani centrum interesów życiowych. Tutaj koncentruje się Pani życie rodzinne i osobiste oraz miejsce stałego pobytu.
W dniu 2 grudnia 2011 r. Pani mąż uległ wypadkowi w pracy, na skutek czego zmarł. Okoliczność ta została potwierdzona zaświadczeniem wydanym przez włoski Krajowy Instytut Ubezpieczenia od Wypadków przy Pracy (INAIL), z którego wynika, że śmierć nastąpiła wskutek wypadku przy pracy. W związku z tym zdarzeniem otrzymuje Pani, jako wdowa, świadczenie przyznane na podstawie przepisów dotyczących wypadków przy pracy i chorób zawodowych – rendita ai superstiti. Świadczenie to ma swoje źródło w przepisach regulujących odpowiedzialność z tytułu wypadków przy pracy i pełni funkcję kompensacyjną.
Poza ww. świadczeniem otrzymuje Pani również świadczenie pensione ai superstiti wypłacane przez Istituto Nazionale della Previdenza Sociale (INPS), tj. włoską instytucję właściwą w zakresie powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych. Jest to świadczenie przysługujące po zmarłym małżonku w ramach włoskiego systemu zabezpieczenia społecznego. Jest ono wypłacane regularnie, a od jego kwoty włoskie organy pobierają podatek dochodowy.
W konsekwencji, otrzymuje Pani obecnie dwa odrębne świadczenia po zmarłym mężu:
- świadczenie wypłacane przez INAIL rendita ai superstiti, którego podstawą jest śmierć małżonka wskutek wypadku przy pracy,
- świadczenie wypłacane przez INPS w ramach włoskiego systemu obowiązkowych ubezpieczeń społecznych pensione ai superstiti, jako świadczenie przysługujące członkowi rodziny po zmarłym ubezpieczonym.
Mając zatem na uwadze, że (jak wynika z treści wniosku) od 18 listopada 2023 r. oraz w kolejnych latach: 2024, 2025 i 2026 Pani miejsce zamieszkania dla celów podatkowych znajdowało/znajduje się w Polsce, uznać należy, że w tych latach podlegała/podlega Pani w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów.
W związku z tym, że świadczenie o charakterze odszkodowawczym, wypłacane przez INAIL z powodu śmierci męża w następstwie wypadku przy pracy jest wypłacane z Włoch, w przedmiotowej sprawie, zastosowanie będzie miała umowa między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Republiki Włoskiej w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania z dnia 21 czerwca 1985 r. (Dz. U. z 1989 r., Nr 62, poz. 374).
Ww. umowa nie zawiera przepisu odnoszącego się wprost do odszkodowań, zatem w myśl tej umowy odszkodowanie należy zakwalifikować jako tzw. „inny dochód”.
Przepis art. 22 ust. 1 ww. umowy stanowi, że:
Części dochodu osoby mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w Umawiającym się Państwie bez względu na to, skąd one pochodzą, a o których nie było mowy w poprzednich artykułach niniejszej umowy, będą opodatkowane tylko w tym Państwie.
W konsekwencji, stosownie do ww. przepisu, wypłacane na Pani rzecz świadczenie o charakterze odszkodowawczym – osoby mającej miejsce zamieszkania na terytorium Polski – podlega opodatkowaniu tylko w Polsce, na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy:
Wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy Kodeks pracy (Dz.U. z 2023 r. poz. 1465 oraz z 2024 r. poz. 878, 1222, 1871 i 1965), z wyjątkiem:
a) określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
b) odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
c) odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
d) odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
e) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
f) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,
g) odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.
Zauważyć należy, że treść przywołanej regulacji nie odwołuje się do przepisów konkretnych ustaw, czy wydanych na ich podstawie przepisów wykonawczych. To oznacza, że stosowania przywołanego zwolnienia od podatku nie można ograniczać do odszkodowań wydanych na podstawie przepisów ustaw i wydanych na ich podstawie rozporządzeń wchodzących w skład polskiego prawodawstwa. Oznacza to, że świadczenie odszkodowawcze z tytułu wypadku przy pracy – przyznane na podstawie prawa włoskiego – powinno być na gruncie prawa polskiego potraktowane w taki sam sposób.
Jednocześnie, zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2025 r., poz. 1644 ze zm.):
Z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej przysługują następujące świadczenia:
1) „zasiłek chorobowy” – dla ubezpieczonego, którego niezdolność do pracy spowodowana została wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową;
2) „świadczenie rehabilitacyjne” – dla ubezpieczonego, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy;
3) „zasiłek wyrównawczy” – dla ubezpieczonego będącego pracownikiem, którego wynagrodzenie uległo obniżeniu wskutek stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu;
4) „jednorazowe odszkodowanie” – dla ubezpieczonego, który doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu;
5) „jednorazowe odszkodowanie” – dla członków rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty;
6) „renta z tytułu niezdolności do pracy” – dla ubezpieczonego, który stał się niezdolny do pracy wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej;
7) „renta szkoleniowa” – dla ubezpieczonego, w stosunku do którego orzeczono celowość przekwalifikowania zawodowego ze względu na niezdolność do pracy w dotychczasowym zawodzie spowodowaną wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową;
8) „renta rodzinna” – dla członków rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty uprawnionego do renty z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej;
9) „dodatek do renty rodzinnej” – dla sieroty zupełnej;
10) dodatek pielęgnacyjny;
11) pokrycie kosztów leczenia z zakresu stomatologii i szczepień ochronnych oraz zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne w zakresie określonym ustawą.
Na podstawie art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483, ze zm.):
Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia.
Przepis art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r., poz. 622, ze zm.) stanowi, że:
Ilekroć w ustawie jest mowa o przepisach prawa podatkowego rozumie się przez to przepisy ustaw podatkowych, postanowienia ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską umów o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską innych umów międzynarodowych dotyczących problematyki podatkowej, a także przepisy aktów wykonawczych wydanych na podstawie ustaw podatkowych.
Przepisy wewnętrzne prawa włoskiego nie są źródłem powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej, zatem organ podatkowy nie jest upoważniony do interpretowania tychże przepisów, a tym samym do rozstrzygnięcia, czy wysokość lub zasady ustalania ww. odszkodowania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, obowiązujących w wewnętrznym ustawodawstwie włoskim. W tej kwestii jest związany opisem stanu faktycznego zawartym we wniosku.
Należy jednak zauważyć, że treść przywołanego art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, odwołując się do treści przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, nie wyklucza przepisów prawa wewnętrznego w innych państwach (w tym przypadku Włoch). Co więcej, biorąc pod uwagę postanowienia zawarte w treści cyt. art. 10, 12, 18 i 39 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską należy stwierdzić, że koniecznym jest, aby przy interpretowaniu przepisów prawa krajowego nie dyskryminować osób, które uzyskują świadczenia z zagranicy.
Mając zatem na uwadze art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz wskazany opis stanu faktycznego stwierdzić należy, że świadczenie odszkodowawcze z Włoch wypłacane Pani przez INAIL z powodu śmierci współmałżonka w następstwie wypadku przy pracy stanowi odszkodowanie w świetle prawa włoskiego i zasady jego wypłaty wynikają z przepisów rangi ustawy – dekretu Prezydenta Republiki Włoch należy stwierdzić, że odszkodowanie to korzysta ze zwolnienia na podstawie uregulowań polskiego prawa podatkowego.
Wobec powyższego, Pani stanowisko odnośnie pytania nr 1 należało uznać za prawidłowe.
Przechodząc do kwestii opodatkowania w Polsce świadczenia wypłacanego przez Istituto Nazionale della Previdenza Sociale (INPS), przysługującego Pani po zmarłym małżonku w ramach włoskiego systemu zabezpieczenia społecznego, należy ponownie odnieść się do zapisów umowy między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Republiki Włoskiej w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania.
W myśl art. 18 ww. umowy:
Z zastrzeżeniem artykułu 19 ustęp 2, emerytury oraz inne podobne świadczenia wypłacane osobie mającej miejsce zamieszkania w Umawiającym się Państwie z tytułu zatrudnienia w przeszłości będą opodatkowane tylko w tym Umawiającym się Państwie, w którym ich odbiorca ma miejsce zamieszkania.
W tekście pierwotnym ww. umowy art. 18 zawierał następującą treść:
Z zastrzeżeniem artykułu 19 ust. 2, emerytury oraz inne podobne świadczenia wypłacane osobie mającej miejsce zamieszkania w Umawiającym się Państwie z tytułu jej zatrudnienia w przeszłości będą opodatkowane tylko w tym Umawiającym się Państwie, w którym ich odbiorca ma stałe miejsce zamieszkania.
Należy jednakże podkreślić, że ww. umowa została sporządzona w trzech językach: polskim, włoskim i angielskim. Zgodnie z art. 30 ww. umowy – zdaniem końcowym, w razie rozbieżności przy ich interpretacji, tekst angielski uważany będzie za rozstrzygający. Z wersji angielskiej tego przepisu wynika, że renta czy emerytura nie musi być związana z uprzednim zatrudnieniem osoby uprawnionej do dochodu. Przepis ten wyłącznie stwierdza, że otrzymywany dochód powinien wynikać z uprzedniego zatrudnienia, bez wskazania konkretnej osoby.
Oznacza to, że w polskiej wersji językowej dokonano niewłaściwego przetłumaczenia z języka angielskiego na język polski przepisu art. 18 polsko-włoskiej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.
W związku z powyższym w Obwieszczeniu Ministra Spraw Zagranicznych z dnia 26 marca 2019 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 597) o sprostowaniu błędów obwieszczono, że w art. 18 polskiego tekstu umowy między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Republiki Włoskiej w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania, sporządzonej w Rzymie dnia 21 czerwca 1985 r., zamiast wyrazów „z tytułu jej zatrudnienia” powinny być wyrazy „z tytułu zatrudnienia” oraz zamiast wyrazów „stałe miejsce zamieszkania” powinny być wyrazy „miejsce zamieszkania”.
Umowa polsko-włoska nie definiuje co należy rozumieć poprzez sformułowanie „emerytury oraz inne podobne świadczenia”, o których mowa w art. 18 ww. umowy, jednakże należy przyjąć, że oznacza świadczenie, które jest wypłacane po przejściu na emeryturę i które w pierwszej kolejności, aczkolwiek nie wyłącznie, ma na celu zabezpieczenie źródła utrzymania osobie je otrzymującej.
Dla potrzeb dokonania interpretacji ww. przepisu, należy sięgnąć do Komentarza do Modelowej Konwencji OECD. Przedtem jednak wyjaśnienia wymaga, że głównym celem Modelowej Konwencji OECD jest umożliwienie rozwiązywania w sposób jednolity najczęściej występujących problemów w zakresie międzynarodowego prawnego podwójnego opodatkowania. Zgodnie z zaleceniami Rady OECD, państwa członkowskie przy zawieraniu lub rewizji dwustronnych konwencji powinny stosować się do Modelowej Konwencji i do interpretacji zawartej w Komentarzu do tej Konwencji. Postanowienia Konwencji zyskały powszechne (światowe) uznanie wyrażające się włączaniem ich do większości dwustronnych umów. Wiele umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, które zawarła Polska z innymi krajami została sporządzona w zgodzie z postanowieniami Modelowej Konwencji OECD, w tym polsko-włoska umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Według Komentarza do Modelowej Konwencji OECD, rodzaje wypłat objętych art. 18 obejmują nie tylko emerytury wypłacone bezpośrednio byłym pracownikom najemnym, lecz także innym beneficjentom, np. żyjącym współmałżonkom lub dzieciom pracowników oraz inne podobne wynagrodzenia. Artykuł ma jednak zastosowanie tylko do wypłat związanych z zatrudnieniem w przeszłości. Tak więc, świadczenie dokonane na podstawie systemu emerytalnego, który nie podlega ulgom podatkowym, może stanowić „emeryturę lub inne podobne świadczenie”.
Biorąc pod uwagę zaprezentowany opis sprawy oraz przepisy prawa, stwierdzam, że świadczenie przysługujące Pani po zmarłym małżonku w ramach włoskiego systemu zabezpieczenia społecznego, można zakwalifikować jako „inne podobne świadczenie”, o którym mowa w art. 18 umowy polsko-włoskiej.
Z powołanego powyżej przepisu wynika jednoznacznie, że – co do zasady – świadczenia wypłacane w ramach systemu zabezpieczenia społecznego z Włoch osobie fizycznej, która ma miejsce zamieszkania w Polsce, podlegają opodatkowaniu tylko w miejscu zamieszkania, tj. w Polsce.
Oznacza to, że świadczenie przysługujące po zmarłym małżonku w ramach obowiązkowego włoskiego ubezpieczenia społecznego, które jest wypłacane Pani przez Narodowy Instytut Ubezpieczeń Społecznych (INPS) Republiki Włoskiej, od momentu przeniesienia przez Panią miejsca zamieszkania do Polski, tj. od 18 listopada 2023 r. oraz w latach 2024-2026 - stosownie do art. 18 umowy polsko-włoskiej, powinno podlegać opodatkowaniu tylko w Pani miejscu zamieszkania, tj. w Polsce, stosownie do przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W świetle regulacji zawartych w ww. umowie polsko-włoskiej otrzymane świadczenie nie podlega podwójnemu opodatkowaniu, i nie ma do niego zastosowania metoda unikania podwójnego opodatkowania.
Z uwagi na powyższe, Pani stanowisko do pytania nr 2 stwierdzające, że „(…) dochód uzyskiwany z tytułu świadczenia pensione ai superstiti nie powinien podlegać ponownemu opodatkowaniu w Polsce, natomiast może zostać uwzględniony wyłącznie przy ustalaniu stopy procentowej podatku mającej zastosowanie do innych dochodów podlegających opodatkowaniu według skali podatkowej, zgodnie z metodą wyłączenia z progresją przewidzianą w art. 23 umowy”, uznałem za nieprawidłowe.
Mając jednak na uwadze, że z Pani wniosku wynika, że Włochy opodatkowują wypłacane świadczenie – wyjaśniam, że w sytuacji wystąpienia kolizji w zakresie opodatkowania tego samego przychodu i faktycznego braku wyeliminowania podwójnego opodatkowania, istnieje możliwość wszczęcia na wniosek podatnika, procedury wzajemnego porozumiewania się. Tryb postępowania w tej sprawie został uregulowany w art. 25 ww. umowy polsko-włoskiej.
Zgodnie z tym przepisem:
Jeżeli osoba jest zdania, że działania jednego lub obu Umawiających się Państw pociągają lub pociągną za sobą opodatkowanie, które jest niezgodne z postanowieniami niniejszej umowy, to może ona, niezależnie od środków odwoławczych przewidzianych w prawie wewnętrznym tych Państw, przedstawić swoją sprawę właściwej władzy tego Umawiającego się Państwa, w którym ma miejsce zamieszkania lub siedzibę, albo jeżeli w danej sprawie mają zastosowanie postanowienia artykułu 24 ustęp 1 – władzy tego Umawiającego się Państwa, którego jest obywatelem. Wniosek taki musi być przedłożony w ciągu dwóch lat, licząc od pierwszego urzędowego zawiadomienia o działaniu pociągającym za sobą opodatkowanie niezgodne z umową.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Wydając interpretacje Organ opiera się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku – nie prowadzi postępowania dowodowego. Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.) jest sam przepis prawa. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
Interpretacja a sytuacja podatnika
Stanowisko organu przedstawione w interpretacji dotyczy stanu faktycznego opisanego we wniosku. Ocena, czy odnosi się ono do sytuacji innego podatnika, wymaga analizy jego dokumentów — w ramach obsługi księgowej zajmuje się tym biuro.